xaajagal

(n) pilgrim (pil-garam); haji or hajji (haaji)

(fal) kaalin sare gaadh oo hanaqaad.

taabbagal-ka: (magac, lab, keli) kaalin sare gaadhid oo hanaqaadid. Dh: gaashanqaad, taabbagud.

-ka: (magac, lab, keli) nin farriin loo dhiibo oo inuu arrin qaado loo xilsaaro ama laba dhinac oo is haya u kala dab qaada. Dh: ergo, wefdi.

-ka: (magac, lab, keli) hawl gaar ah qabsasho. Hoggaamiyuhu xaajaysadkiisa wuxu ka horraysiiyaa u xaajaynta dadkiisa. Dh: adeegad.

(Xaga-sha)

1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta.

2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.

Angle

Angle

Angle

f. n. popliteal area, hollow on other side of knee joint; angle {geometry}

-xagasha: (n) 1. the hollow part of the leg behind the knee joint. 2. angle (aan-gal)

Angolo

Angle

Angolo

Angle

-sha: (magac, dhedig, keli) xisaabta joomateriga halka labo xarriiqood oo toostoosan ay ku kulmaan ama labo falladhood ay ku wadaagan hal barbilow sida: xagal qumman: xagal cabbirkeedu yahay 90°; xagal fiigan: xagal cabbirkeedu ka yaryahay 90°; xagal furan: xagal cabbirkeedu ka weynyahay 90°; xagal daacsan: xagal cabbirkeedu ka weynyahay 180°; xagal fidsan ama toosan: xagal cabbirkeedu yahay 180°.

xagal-sha: (magac, dhedig, keli) qiyaas wax lagu cabbir oo ah inta lagu qaadi karo gacanta oo in yar lasoo laabo inta u dhaxaysa garabka ilaa faraha. Xagal caleen ah dibiga u dhig.

Cabbirka kasoo uskuma gudaha labada xariijimood ee wada kulma, xagashaasoo qiyaasteedu ahaan karto mid quman, mid furan iyo mid fiiqan.

de: popliteal area, hollow on other side of knee joint; [ext.] angle {geometry}

initial: x

lx: xagal

pd: (/sha Pl: xaglo (/ha))

ps: n3-f

key: xagal

زاوية

(fal) wax soo socda ka sii warran oo fiiri waayahiisa.

aawaal -sha: (magac, dhedig, keli) saadaasha iyo ifafaalaha mustaqbalka.

(Hara) Polygala senensis KI. Polygalaceae.

(falkaabe) erey tusa illaa halka u dambeysa ee arrin looga jeedo. Dh: illaa, maca.

(Xabaa-sha)

Godka dadka dhinta lagu xabaalo; qabri (ama xawaal).

xabaal¹: m.l la-mid: xabaalid.

xabaal²: m.dh (-lo, m.l) Qabri.

xabaal³: f.g1 (-aalay, -aashay) Wax aasid.

xabaal¹: m.dh (-lo, m.l) Qabri.

xabaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) Wax aasid. m.f.dh, xabaalid.

f. n. tomb, grave, cemetery

xabaal v. bury (a person), inter; dig a grave

-xabaasha: (n) grave (gareeyv); tomb (tuum); a place of burial ~ duug, qabri

xabaal -ay / xabaashay: (v) bury (bee-ri); bury in the ground; inter (in-teer) ~ aas

(fal) qabri ku aas; god u qod oo ku aas Meydka xabaal. Dh: duug, asaruur.

xabaal-sha: (magac, dhedig keli) godka dada dhinta lagu xabaalo. Xeeldheereheedii, kol hadd xabaal galay ayaa xarafkii hoosdhabi. Dh: qabri, xawaal.

مَقْبَرَة، قَبْرِ

m.l (-llo, m.dh) 1. Guggub. 2. Fandhaal dheri x. looga hoolo.

(Xalaa-sha)

Wax shareecadu bannaysay; aan xaaraan ahayn.

m.dh Wax shareecadu bannaysay oo lagu dhaqmi karo.

m.dh Wax shareecadu bannaysay oo lagu dhaqmi karo.

f. n., [collective] (adj.): what is allowed under Muslim law; purity, legitimacy; permitted, permissible, kosher; legal, legitimate

-xalaasha: (n) lawful or permissible act or decision from an Islamic point of view ~ [opposite of xaaraan]

(tilmaame) iska bannaan con cidna lagu qasbin ah; aan mamnuuc ahayn ah.

xalaal -sha: (magac, dhedig keli) xukun aan nas waajibinaya ama xaaraantinnimaynayaa ku soo aroorin oo samayntiisa iyo ka tegediisuba ikhtiyaarka qofka ku xidhan tahay, wax shareecaddu bannaysay oo aan xaaraan io waajib midna ahayn. Li: xaaraan.

bw: Arabic

de: what is allowed under Muslim law; purity, legitimacy; [atr.] permitted, permissible, kosher; legal, legitimate

initial: x

lx: xalaal

pd: (/sha)

ps: n1-f-col

key: xalaal

حلال

xamaal¹: m.l la-mid: xammaali.

xamaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) la-mid: xammaal².

(fal) wax culus qaad. Joonyaddan xamaal oo gaadhiga saar. Dh: xammaal.

xamaal -ka: (magac, lab, keli) qof tunkiisa wax ku qaada oo ku shaqaysta. Wa: xamaaliin.

1. (Xawaal-ka) Qabri; xabaal.

2. (Xawaa-sha) kolka baddu deggan tahay, dabayl la'aan darteed; aan baddu kacsanayn, darbadna lahayn.

xawaal¹: m.l la-mid: xabaalid.

xawaal²: m.dh Degganaanta iyo dib u gurashada badda.

m. n. grave, tomb

xawaal [feminine] n. calm sea

-ka: (magac, lab, keli) meel wax dhintay lagu aaso.

xawaal-sha: (magac, dhedig, keli) deggenaanshaha badda kolka aanay dabayli jirin. Maanta baddu waa xawaal oo waa lagu dabbalan karayaa. Dh: deggenaan.

xawaal -ka: (magac, lab, keli) dabayl dhacda marka ay badu kacsan tahay.

-ka: (magac, lab, keli) darxumo badan; ba' iyo hoog.

Rapids

-ey / dabagashay: (v) follow (foloow); go after; follow in the footsteps of; tailgate (teeyl-geeyt) ~ dabajoog

-ka: (magac, lab, keli) cudur faraha gala.

-ka: (magac, lab, keli) dhib ka samatabixid; dhibaato ka badbaadid. Gurigii amxaarada hashii garagashii dhaaftey.

Kan aannu lee nahay.

kaayaga¹: mu.lh.l (kuwayaga, w) magacuyaal lahaansho oo lab ah oo tilmaamaya wax annagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa aynan ku jirin) aanu leenahay. Tusaale: “Baabuurkiinna, kaayaga ayaa ka weyn”. la-mid: Kayaga¹.

kaayaga¹: mu.lh.l (kuwayaga, w) Magacuyaal lahaansho oo lab ah oo tilmaamaya wax annagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa aynan ku jirin) aanu leenahay. Tusaale: Baabuurkiinna, kaayaga ayaa ka weyn.

kaayaga²: (-kaayaga) dk.lh.l Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax annagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa aynan ku jirin) aanu leenahay. Tusaale: Dalkaayaga ayaa ka ballaaran dalkiinna.

m.l Meesha ay cadduunka iyo buuraleydu iska galaan.

-ka: (magac, lab, keli) meesha ay cadduunka iyo buuraleydu iska galaan.

m.l la-mid: maankaal.

-ka: (magac, lab, keli) xamakuda iyo xashiishka ka hadha saliidda sisinta laga shiido ee xoolaha la siiyo. Xooluhu maakaalka way ku naaxaan. Dh: mangaal, xamaku.

m.l.kh M. ah: hadal caqligu oggolyahay, caqliggal, suurtaggal.

m.l.kh M. ah: hadal caqligu oggolyahay, caqliggal, suurtaggal.

Real

m. n., [compound] rational idea, conceivable event

-ka: (magac, lab, keli) wax garaadka beni'aadanku fahmi karo oo inuu caqligal ayahy uu u arako. Dh: macquul, caqligal.

de: rational idea, conceivable event

lx: maangal

pd: (-ka)

ps: n-m-cmp

key: maangal

-ka: (magac, lab, keli) hub aad wax u gumaada oo dhuumo badan ka dhac wuxu sameeyaa gubasho iyo olol dhakhso u fida.

m.l Dhigashada waajibka oo qaacelin ah. la-mid: qaangelid.

m. n., [compound] indebtedness, obligation to make compensation

qaangal v. be in debt

-ka: (magac, lab, keli) heshiis mag lagu bixiyo.

(Saadaa-sha)

Wax saadis.

m.dh 1. Astaamo iyo calaamado muujinaya wax dhici doona. 2. Malaynta wax dhici doona la maleeyo; odoros.

m.dh 1. Astaamo iyo calaamado muujinaya wax dhici doona. 2. Malaynta wax dhici doona la maleeyo; odoros.

f. n. prediction, prophecy; omen

saadaasha: (n) prediction (piri-dhik-shin); foretelling (foor-teel-ing) saadaalin, saad. Ex: saadaasha hawada; the weather forecast

-sha: (magac, dhedig, keli) wax saadis, wax dhici doona sii sheegid. Dh: ifafaalo, saad, rajo, saraad, oddoros.

saadaal-sha: (magac, dhedig, keli) aqoon laga sii sheego hawada, roobka, dhaxanta, qabawga iyo wixii la mid ah ee iman kara waqtiyada soo socda. Saadaal been ah ayey hawada ka sheegeen. Dh: saad.

saadaal -sha: (magac, dhedig, keli) mala'awaal; wax saadis. Aniga saadaal bay ila tahay waxa uu sheegayo sahanku.

de: prediction, prophecy; omen

initial: s

lx: saadaal

pd: (/sha)

ps: n1-f

key: saadaal

-ka: (n) adviser or advisor (ad-veey-zer); intellectual person.

ku talagal -ay / talagashay: (v) plan ahead; know in advance; be prepared ~ u diyaargarow

-sha: (magac, dhedig, keli) neef xoolo aanu garanayn lagu daro. Riyo iyo haweenba waadaasha ayay isku eryedaan.

waadaal -sha: (magac, dhedig, keli) neef gooni daaq ah oo aan cabsoon. Dh: goonidaaq, aadoole.

-ta: (magac, dhedig, keli) go'aan dacwadeed oon xeer iyo qodobbo qaanuun la raacine dan iyo maslaxo kolkaa joogta la eego inta dacwadda daraf ka ahina oggolaato; arrin gudashadeeda aan xeer la raacin ee dan guud iyo ilaalinta maslaxada uun la eegay oo la isku tanaasulo. Gar xeer ku hagaagi weyday xaagaan baa lagu dayaa. Dh: xal, xeerjajab.

-ka: (magac, lab, keli) qof da'da ah oo xubnihiisu dabceen oo aan orod iyo waxqabad hiigsan karin.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kasta oo uu nas sharci ahi ku soo arooray xaaraantinimadiisa oon shareecaddu bannayn xalaalna ahayn. Hilibka doofaarku waa xaaraam. Dh: xaaraan.

xaaraam: erey la yidhaa kolka si cad wax loo diddan yahay.

(Xaaraan-ta)

Waxa aan shareecadu bannayn oo xalaal ka dhigin; booli.

m.dh Wax aan shareecadu banayn oo xalaal ka dhigin; booli.

m.dh Wax aan shareecadu banayn oo xalaal ka dhigin; booli.

f. n., [collective] (adj.): what is prohibited in Muslim law; impure, unclean, immoral, illegal

xaaraan [feminine] n. foreskin, prepuce

-ta: (n) unlawful (an-loo-ful) or illegal (i-liigal) especially something which is unlawful or prohibited in Islamic law [shari'a]

-ka: (magac, lab, keli) cudur halis ah oo xoolaha ku dhaca. Sicii dhiin xaaraan baa dilay Dh: kud, kaaraan.

xaaraan-ta: (magac, dhedig, keli) wax kasta oo uu nas sharci ahi xaaraantinimadiisa ku soo arooray shareecadduna bannayn oo aan xalaal ahayn.

حَرَام

-ka: (magac, lab, keli) eeg xaasaan.

(Xaasaan-ka)

Caato; weyd; macaluul.

xaasaan¹: m.l (-ammo, m.dh) Caato; weyd, macluul.

xaasaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Xoolo caatoobid; weydoobid.

m. n., [abstract] (adj.): weakness, emaciation; skinny, emaciated

xaasaan [inchoative] v. become thin ~ emaciated, get very weak

(fal) caato aad u dhuuban noqo. Waad buurnaatee xaasaan. Dh: dhuubo, miliil, wedow. Li: booro, naax.

xaasaan-ka: (magac, lab, keli) weyd xoog ah oon hilib badan lahayn. Dadbaa xaasaanka jecel inna way nacaan. Dh: caato, weyd. Li: shilays, buuri.

xaasaan -ka: (magac, lab, keli) qof dhuuni iyo dharba loo dhammaystiro oo la rabbarabbeeyo.

-ka: (magac, lab, keli) wax dhammaaday inta yar ee ka sii hadh hadha. Dh: hadhaa.

f.g1 (-aalay, -aashay) Xag ka maalid, siiba dhanka bidix (xoolo).

v. milk an animal from one side (generally from the left side)

-ka: (magac, lab, keli) qof neef irmaan dhan uun ka maala; dhan qudha ka maalid. xagmaalid -da: (magac, dhedig, keli) dhan keliya ka maalid.

de: milk an animal from one side (generally from the left side)

initial: x

lx: xagmaal

pd: (xagmaalay)

ps: v1=tr

key: xagmaal