xaaf — Macnaha & Turjumaada

1

(ereycodeed) erey lagu asteeyo jabaqta tigaadda kolka ay lo'du cunayso ama majo lagu haamayo. Lo'dii oo wabax ah ayaa tigaaddii xaaf xaaf ka siisay. Dh: hamham.

2

xaaf: (ereycodeed) erey lagu asteeyo jabaqta wax fudud oo degdeg loo qaado. Dh: xaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Xadaf-ka)

2

Goynta erey ama xaraf la gooyo.

waa la naqliyay ✓

1

xadaf¹: m.l (naxwe) Goyn shaqal ka mid ah erey. Tusaale: “garab + o -> garbo”.

2

xadaf²: f.g1 (-dfay, -daftay; -dfi) Xaraf ama erey ka tegid.

waa la naqliyay ✓

1

xadaf¹: m.l (naxwe) Goyn shaqal ka mid ah erey. Tusaale: 'garab + o -> garbo'.

2

xadaf²: f.g1 (-dfay, -daftay; -dfi) Xaraf ama erey ka tegid. m.f.dh, xadfid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. contraction, elision (of a word); ommission (of a letter) {grammar}; condensation (of a story)

2

xadaf v. omit, contract, elide, condense

waa la naqliyay ✓

1

(fal) goo ama wax ka jar. Su'aalaha soo noqnoqda iska xadaf.

2

xadaf -ka: (magac, lab, keli) goynta weedh erey ama xaraf la gooyo. Tixdii gabayga ahayd wax xadaf ah laguma samayn. Dh: qoyn.

waa la naqliyay ✓

v. dig up ~ loosen (soil), plow up

waa la naqliyay ✓

1

de: dig up ~ loosen (soil), plow up Contrast: xagaaf

2

initial: x

3

lx: xagaf

4

pd: (xagfay)

5

ps: v1=tr

6

key: xagaf

waa la naqliyay ✓

1

(Xanaf-ta)

2

Dardar; xajiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Taag taag yaryar oo soofe iyo wixi lamida ay leeyihiin oo dhaawaca wixii lagu xoqo; dardar; xajiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Taag taag yaryar oo soofe iyo wixi lamida ay leeyihiin oo dhaawaca wixii lagu xoqo; dardar; xajiin.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] roughness (of surface), harshness (to the touch)

waa la naqliyay ✓

1

nickname-m roughness, harshness. Lit: troublesome

2

Carabi: name-m true believer

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) coarseness (koors-nes); roughness (raf-nes); especially to the touch; lack of smoothness

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhib badnaa kolkii uu yaraa.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) buurbuur aad u yaryar oo jidhiidh ah oo ku hadha biraha afkooda kolka soofaha la mariyo. Dh: rabin.

2

xanaf -ta: (magac, dhedig, keli) hafeef jidhka korkiisa laga dareemo oo nabar ama wax dubka lagu jiiday oo cusubi uu keeno. Dh: carcar.

3

xanaf -ta: (magac, dhedig, keli) finan yaryar oo huruuruc ah sida: xajiinta.

waa la naqliyay ✓

1

de: roughness (of surface), harshness (to the touch)

2

initial: x

3

lx: xanaf

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f-abs

6

key: xanaf

waa la naqliyay ✓

1

(Xaraf-ka)

2

Mid kasta oo astaamaha alifka ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rfo, m.l/xuruuf, m.dh) Alifka af lagu qoro ereyadiisa mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rfo, m.l/xuruuf, m.dh) Alifka af lagu qoro ereyadiisa mid ka mid ah. m.dh.w, xuruuf.

waa la naqliyay ✓

m. n. letter of the alphabet

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. letter (le-tar); character (ka-raaktar). 2. word (woordh) ~ erey, kalmad

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) mid astaamaha alifba'da ka mid ah. sida: a, b, c, d, dh iyo wixii la mid ah. Habase waa Xaraf ee xarako maaha.

2

xaraf -ka: (magac, lab, keli) geer uu shay leeyhay oo dadka farshaxanku ku xisaab tamaan.

3

xaraf -ta: (magac, dhedig, keli) shaqo xoogsi ah oon kala go' lahayn. Shalay oo dhan ayuu xarafta hayay. Dh: fir.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: alifba'

3

de: letter of the alphabet

4

initial: x

5

lx: xaraf

6

pd: (-ka Pl: xarfo (/ha), xuruuf (ta))

7

ps: n3-m, n8-m

8

key: xaraf

waa la naqliyay ✓

حرف

waa la naqliyay ✓

1

(Daadxoor-ka)

2

Xaafood: xunbo.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaafad-da)

2

Qaybaha magaalo u qaybsan tahay, mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaafood-ka)

2

Xunbada biyuhu xeebta ku soo tufaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xunba-da)

2

Xoor; abur; xaafood.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xaafiis dawlad, hay'ad, qof iyo wixi lamida u qaabbilsan ilaalinta lacagta in sidii loogu talaggalay loo isticmaalay. 2. H. ah: qof xaafiiskaas ka shaqeeya.

waa la naqliyay ✓

m.l Ciyaar lagu tartamo oo la tunto habeennada bisha Ramadaan, waxaana ku tartami jiray xaafadihii hore ee magaalada Xamar.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xayaabada dusha ka fuusha cuntada la kariyo. 2. Xaafoodka kor fuula biyo in badan meel ku jirey; saaruq.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Xaafiiska danjiraha. la-mid: safaaro.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xaafiis dawlad, hay'ad, qof iyo wixi lamida u qaabbilsan ilaalinta lacagta in sidii loogu talaggalay loo isticmaalay. 2. H. ah: qof xaafiiskaas ka shaqeeya.

waa la naqliyay ✓

m.l Ciyaar lagu tartamo oo la tunto habeennada bisha Ramadaan, waxaana ku tartami jiray xaafadihii hore ee magaalada Xamar.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Xaafiiska danjiraha. la-mid: safaaro.

waa la naqliyay ✓

/baakistriit/ (adj) 1. wax ama dhaqdhaqaaq si qarsoodi ah ama laab-laab ah loo sameeyo (fuliyo). e.g. backstreet drug selling (adj) 2. guryaha ama xaafadaha meelaha geeska ah ku yaal (aan wadooyinka waaweyn u dhawayn). e.g. backstreet neighborhood.

waa la naqliyay ✓

/borow/ (n) qayb ama xaafad ka mid ah magaalo weyn oo maamulkeedu gooni u yahay. e.g. the borough of Manhattan.

waa la naqliyay ✓

/garaaj-seel/ (n) xaraash alaabo duug ah, oo lugu qabto xaafad dhexdeed.

waa la naqliyay ✓

/getow/ (n) xaafad ama degmo ay ku nool-yihiin dad fakhriya, ama aan waddaniyiin loo aqoonsan.

waa la naqliyay ✓

/haalawiin/ (n) habeynka 31ka oktoobar, oo badanaa carruurtu dhar gaddisan iyo waji-shareer soo xirtaan oo intay xaafadaha ku wareegaan nac-nac la siiyo (waa maalin caado quraafi ah ka soo jeedda).

waa la naqliyay ✓

/haamlit/ (n) xaafad-yar.

waa la naqliyay ✓

/hook/ (n) 1. dafo, dhuuryo, huf. (v) 2. gadid badeeco, oo lala wareego xaafadaha ama dariiqyada.

waa la naqliyay ✓

/hookar/ (n) qofka badeecad naadiya ama xaafadaha kula wareega.

waa la naqliyay ✓

/myunisapaalati/ (n) magaalo ama xaafad dawladdeeda hoose gaar u tahay.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Meel la deggenyahay ama ceel agagaarkood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Meel la deggenyahay ama ceel agagaarkood.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinac cidla' ah oo cadaw xiga; dacalka u shisheeya degmada beesha.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaf-ta)

2

1. Goyn xoog iyo dhaqso leh oo mindiyeed ama wax la mid ah, shanqarta ka yeerta.

3

2. Caanaha la liso waqtiyo kala duwan, kuwa ugu soo horreeya.

waa la naqliyay ✓

f. n. chop, slash

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu cabiro gundhin degdeg wax loo gundhiyo oo haf laga siiyo. Ushii uu gacanta ku hayay ayaa xaf laga siiyay. Dh: haf, go'.

2

xaf: (ereycodeed) erey lagu cabbiro jabaqda goynta degdegga ah. Lo'du waa wabax oo tigaaddii ayay xaf xaf ka siisay.

3

xaf -ta: (magac, dhedig, keli) caanaha godolka ka horreeya ee neefka laga liso. Dh: xoox.

waa la naqliyay ✓

1

de: chop, slash

2

initial: x

3

lx: xaf

4

pd: (-ta Pl: xafaf (ka))

5

ps: n4-f

6

key: xaf

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah qalabka codka weyneeya, bahiyana. Baaf baa i dul yaalay oo waxba ma maqlayn, kolkaad ila hadlaysay.

2

baaf -ka: (magac, lab, keli) saxanka lagu dhaqo maryaha; saxniga dharka lagu maydho. Dh: tashti, saxni, sixni, saxan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Daaf-ka) Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

2

2. (Daaf-ta) Doc, dhinac; barbar; gees; hoobad.

waa la naqliyay ✓

1

daaf: m.dh (-fo, m.l) Doc; dinac; hareer.

2

dąaf¹: m.l Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

3

dąaf²: m.l (daawo) Halamacoodka xuubka isha iyo baalasha kaasoo gaduuta oo barara soona daaya biyo ama malax.

4

dąaf³: f.mg1 (-fay, -ftay) Daaf ku dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

daaf: m.dh (-fo, m.l) Doc; dinac; hareer.

2

dąaf¹: m.l Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

3

dąaf²: m.l (daaw.) Halamacoodka xuubka isha iyo baalasha kaasoo gaduuta oo barara soona daaya biyo ama malax.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] purulent conjunctivitis (eye disease)

2

daaf v. have conjunctivitis

3

daaf [feminine] n., loc. side, corner; bottom of hill

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) eye disease; conjunctivitis (kon-jen-ten-veey-tis); pinkeye (pin-kaay)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhaha xanuunka daafku hakaaga dhaco. Indhihiisa markaan arkay baan ku daafay Dh: bakoorow.

2

daaf -ka: (magac, lab, keli) xanuun ku dhaca indhaha oo la is qabadsiiyo, baqbaq iyo xafajo badanna u keena oo wax aad qori mooddaa indhaha dhex ordo. Dh: bakooro, qoridaaf.

3

daaf -ta: (magac, dhedig, keli) meesha aad joogto meel dhinac ka ah. Daaf uga joogso gaadhiga yaanu ku jiidhine. Dh: doc, gees, barbar, hoobad.

waa la naqliyay ✓

1

(Faaf-ka)

2

Meelo badan oo la saabto; fitaax; ballaarad.

waa la naqliyay ✓

1

faaf¹: m.l 1. Meesha wabiyadu iyo daadadku ku fatahaan. 2. la-mid: faafid.

2

faaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Biyo, cudur, war iyo wixi lamida meel ku baahid. la-mid: faah², faax².

waa la naqliyay ✓

1

faaf¹: m.l Meesha wabiyadu iyo daadadku ku fatahaan.

2

faaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Biyo, cudur, war iyo wixi lamida meel ku baahid. m.f.dh, faafid. la-mid: faah, faax.

waa la naqliyay ✓

1

v. spread

2

faaf vl. n. spreading, being spread about

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. outbreak (awt-breyk). 2. the act of scattering or spreading -faafis. 3.-faaf ay tay: (v) (iskaa ter); spread (ispareedh) scatter

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fid oo baah; meelo badan isku ballaadhi. Li: urur, kooban.

2

faaf -ka: (magac, lab, keli) dhul ballaadhan oo biyo fadhiisin ah; meelo badan oo la saabto. Dh: doox.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaaf-ka)

2

1. Meel la hagaajiyey oo la qurxiyey oo arooska loo sameeyo oo lagu sameeyo caweys, cunno, dheelaas, cayaaro, kd.

3

2. Dhis kala durugsan; hadoodil.

4

3. Kol, kal, toogo, moog; jilays.

5

4. Hareer; dibad.

waa la naqliyay ✓

1

gaaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Xaflad loo sameeyo labada is aroosay maalinta ay toddoba baxayaan. 2. Dhisme ku meelgaar ah. 3. Kaltan. 4. Dad shir u fadhiya looga arrinsanayo xaajo waxku'ool ah. 5. Hareer. 6. Dibad. 7. Meesha gorayada ku dhasho. 8. Midab geelu yeesho oo madow xigeen ah.

2

gaaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Wax ka dheeraan iyada oo muujinaya diidmo iyo nicitaan (nafley).

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) 1. Xaflad loo sameeyo labada is aroosay maalinta ay toddoba baxayaan. 2. dhisme ku meelgaar ah. 3. Kaltan. 4. Dad shir u fadhiya looga arrinsanayo xaajo waxku'ool ah. 5. Hareer. 6. Dibad. 7. Meesha gorayada ku dhasho. 8. Midab geelu yeesho oo madow xigeen ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. ground cleared for wedding celebrations, wedding feast; structure set up for wedding feast; occasion, party, time; yard, open space

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) traditional wedding party, usually in northern Somalia

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ka qaybqaado hawlaha iyo ciyaaraha aroos.

2

gaaf-ka: (magac, lab, keli) wareegga guriga arooska hortiisa laga dadbo oo la qurxiyo si habeennada arooska dhallinyaradu ay ugu caweyso. Galabta ayaa gaafkii la dadbayaa. Dh: xayndaab, ardaa.

3

gaaf -ka: (magac, lab, keli) xaflad casuumad iyo ciyaaro iskugu jirta oo habeenka seddexaad ama toddobaad ee arooska la sameeyo.

4

gaaf -ka: (magac, lab, keli) hareer ama dibad.

waa la naqliyay ✓

1

de: ground cleared for wedding celebrations, wedding feast; structure set up for wedding feast; occasion, party, time; yard, open space

2

lx: gaaf

3

pd: (-ka Pl: gaafaf (ka))

4

ps: n4-m

5

key: gaaf

waa la naqliyay ✓

1

(Kaaf-ka)

2

Xarafka 11d oo Alifka Soomaalida magaciisa; (K).

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Xarafka ka'. la-mid: k (ka').

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Xarafka ka'. la-mid: k (ka').

waa la naqliyay ✓

m. n. K [letter of the Arabic & Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka ka, k, ka'.

2

kaaf -ka: (magac, lab, keli) erey la adeegsado marka la cabbirayo labo arrimood oo kala dheer oo aad u kala duwan. Waxaad noo sheegayso iyo xaqiiqdu waa kaaf iyo kala dheeri.

waa la naqliyay ✓

1

a: ka'

2

bw: Arabic

3

de: K [letter of the Arabic & Somali alphabet]

4

lx: kaaf

5

pd: (-ka Pl: kaafaf (ka))

6

ps: n4-m, n2a-m

7

key: kaaf

waa la naqliyay ✓

1

laaf¹: m.dh (-ooyin, m.l) (jooloji) Dhadhaab dhalaashan ama magma oo ka soo burqanaysa dhulka gudihiisa oo soo gaarta dhulka dushiisa, taas oo ka soo baxda karaytarka folkaanaha ama jeex-jeex dhulka dushiisa ah. Dhulka dushiisa laafadu si dhaqso leh ayay ugu adkaataa marka loo eego dhaqsaha adkaashadeeda ee dhulka gudihiisa.

2

laaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Ka l.: qof aan ka dhergin galmada qof kale.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (jool.) Dhadhaab dhalaashan ama magma oo ka soo burqanaysa dhulka gudihiisa oo soo gaarta dhulka dushiisa, taas oo ka soo baxda karaytarka folkaanaha ama jeex-jeex dhulka dushiisa ah. Dhulka dushiisa laafadu si dhaqso leh ayay ugu adkaataa marka loo eego dhaqsaha adkaashadeeda ee dhulka gudihiisa.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof aan ka dhergin galmada qof kale ahaw.

2

laaf: (tilmaame) cad maro hun ah oo aad u jilicday Dh: jarqi.

3

laaf -ka: (magac, lab, keli) dhadhaab dhalaashan ama magma oo ka soo burqanaysa dhulka gudihiisa oo soo gaarta dhulka dushiisa, taas oo ka soo baxda karaytarka folkaanaha ama jeexjeex dhulka dushiisa ah. Dhulka dushiisa laafadu si dhaqso leh ayay ugu engegtaa marka loo eego dhaqsaha adkaashadeeda ee dhulka gudihiisa.

waa la naqliyay ✓

1

naaf¹: m.l (-fo, m.l) 1. Xiddig ka mid ah ururka naafo. 2. (m.w) Toddobada xiddigood oo “naafcadduhu” ugu horreeyo, “dirirkuna” ugu dambeeyo; waxay u dhexeeyaan toddobada “raqaha” iyo toddobada “daalallida”; waa xiddigo xagaa.

2

naaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Naafo ka dhigid; dhaawicid; curyaamin. la-mid: naafee.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, naafo ka dhig oo curyaami. Dh: naafee.

2

naaf -ka: (magac, lab, keli) xiddig ka mid ah falagga oo dayaxu habeenba mid la fadhiisto oo ururka naafo ka tirsan.

3

naaf -ka: (magacwadareed) toddobada xiddigood oo 'naafcadduhu' ugu horreeyo, 'dirirkuna' ugu dambeeyo. Waa urur xiddigo oo u dhexeeya toddobada 'raqaha' iyo toddobada 'daalallida' oo la arko xagaaga.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaaf-ka)

2

Xarafka 16d oo Alifka Soomaalida magaciisa; (q).

waa la naqliyay ✓

m.l Xarafka kow iyo labaatanaad oo alifka carbeedka magaciisa. la-mid: qa'.

waa la naqliyay ✓

m.l Xarafka kow iyo labaatanaad oo alifka carbeedka magaciisa. la-mid: qa'.

waa la naqliyay ✓

m. n. Q, qaf [letter of the Arabic & Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) the sixteenth (16th) letter of the Somali alphabet, pronounced as (qa' or qaaf), according to the style used by this dictionary, it is a consonant; Q

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xarafka kow iyo labaatanaad ee alifba'da Carabiga oo u dhigma xarafka 'Q' ee Far Soomaalida.

waa la naqliyay ✓

1

a: qa'

2

bw: Arabic

3

de: Q, qaf [letter of the Arabic & Somali alphabet]

4

lx: qaaf

5

pd: (-ka Pl: qaafaf (ka))

6

ps: n4-m

7

key: qaaf

waa la naqliyay ✓

1

(Raaf-ka)

2

1. Dhammaadka cagta oo qoob ama qanjaafuli ku rogan tahay.

3

2. Qoob kala jeexan.

waa la naqliyay ✓

1

raaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Qoobka hoose ee qanjaafuuluhu ku dahaaranyihiin ee lo'da ama ariga midkood. 2. Olole dad dan gaar ah laga leeyahay oo khasab lagu dumo; qafaal.

2

raaf²: f.g1 (-fay, -ftay) 1. Nafley xasuuqid. 2. Dad khasab ku ururin.

waa la naqliyay ✓

1

raaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Qoobka hoose ee qanjaafuuluhu ku dahaaranyihiin ee lo'da ama ariga midkood. 2. Olole dad dan gaar ah laga leeyahay oo khasab lagu dumo; qafaal.

2

raaf²: f.g1 (-fay, -ftay) 1. Nafley xasuuqid. 2. Dad khasab ku ururin. m.f.dh, raafid.

waa la naqliyay ✓

m. n. hoof, foot of hoofed animal

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) hoof (huuf); trotter (taroo-ter) ~ qoob

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dad si khasab ah u ururi oo kexee. Qofkaan sharci haysan dalka ka raaf. Dh: ururi.

2

raaf -ka: (magac, lab, keli) qoobka hoose ee xoolaha iyo ugaadha kilalka leh. Dh: qoob.

3

raaf -ka: (magac, lab, keli) markab isaga con deked ku xidhan waxa uu sido si toos ah xeebtal ugu dejin kara.

4

raaf -ka: (magac, lab, keli) ururin dad la ururiyo oo sida xoolaha loo kexeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: hoof, foot of hoofed animal

2

lx: raaf

3

pd: (-ka Pl: raafaf (ka))

4

ps: n4-m

5

key: raaf

waa la naqliyay ✓

1

(Saaf-ka)

2

Si gaar ah oo hilibka la kaydinayo loo sameeyo; waxaa laga dhigaa cadad bagbagafsan oo xalxalleefsan oo dabadeed la shiilo ama si kale loo dubo.

waa la naqliyay ✓