xaadhif

v. sweep

-ay -tay: (v) clean with a broom or brush; sweep (swiip) ~ fiiq, xaaq, xaar

(fal) har wixii qashin ama guddaafad yaal oo ka nadiifi meesha. Daaradda xaadh. Dh: xaaq. fiiq, salabee.

xaadh: (fal) meel la degayo sallax oo wixii alaab yaal oo dhan ka gur dhagax iyo jabadkana ka wada fogee. Meesha waa la dhisayaaye xaadh.

a: xaar {N}

de: sweep

initial: x

lx: xaadh

pd: (xaadhay)

ps: v1=

key: xaadh

f.g2 (-iyay, -isay) Wax la qoray, ganka iyo xaadda ka xiirid, ka gurid; tifaftirid; salaaxid.

v. polish up ~ off, smooth out, apply finishing touches to

(fal) ganka xaadda ah ka xiir. Xaadi oo ganka ka jar. Dh: tafaftir, kagur.

xaadi: (fal) shay dushiisa sare wax yar oo biira ah ama nadaafad xuma ah oo dul yaal aayar uga qaad. Hadhuudhka kolkaad goolabto dusha ka xaadi.

cf: salaax; tifaftir

de: polish up ~ off, smooth out, apply finishing touches to

initial: x

lx: xaadi

pd: (xaadiyey)

ps: v2a=tr

key: xaadi

f. n. party, affair; side, direction

-ga: (n) party (paar ti); a social gathering for pleasure ~ xaflad

de: party, affair; side, direction Alt sp: baadhdhi

lx: baadhi

pd: (-ga)

ps: n2-f

syn: xaflad {N < Eng}

key: baadhi

m. n. car, automobile, truck, wheelbarrow; cart; chariot

-ga: (n) car (kaarf sedan (sadhaan), truck (traak)-, lorry (loori), automobile (ootomoo-bUby, motorcar (mooter kaar) ~ gaari, baabuur

-da: (magac, dhedig, keli) saan yar oo la goglado.

gaadhi -ga: (magac, lab, keli) gaadiid afar shaag ama in ka badan ku socda oo mishiin leh, lana raaco oo la rarto. Dh: gaari, baabuur, moodhadh.

-ga: (magac, dhedig, kali) raashin degdeg ah oo xaaladaha qaar la cuno.

-ga: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah dharka dumarku xidhaan oo ay isku maraan oo aan tolnayn; maro sida qaydka oo kale u faya furan oo inta badan dumarka Hindidu xidhaan. Dharku saadhi qudha maaha, saylooni garan maaha... Dh: saari.

-da: (magac, dhedig, keli) neef dhedig oo aan tebinnine, mar walba oofta oo dhala. Dh: taadhisaar.

(Wadi) N, Og Acacia seyal Del. Mimosaceae.

N Acacia stuhlmannii Toub. Mimosaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) geed leh godax dhaadheer oo sawaabisa ta galoolka iyo sarmaanta oo xabag fiicani ka baxdo. Wuxuu yeeshaa laamo dhaadheer wuxuna ka baxaa meelaha biyo mareenka ah. Waadhi xabagteed ninkii cunaa saw dibbiri maayo.

(fal) nadiifso oo qashinka ka haro. Geedka hoostiisa xaadho. Dh: salabayso, xaaqo, haro.

xaadho: (fal) rafo oo dhulka galgalo. Qosol xaadho Dh: rafo, xaaro.

xaadho: (fal) sallaxo oo wixii alaab ama agab yaal oo dhan ka gur; meel xaadhan samayso. Booto xaadho ha laguu mitiriyee. Dh: sallaxo.

(Xaadin-ta)

Wax la qoray, ganka iyo xaadda ka xiirid, ka jarid, ka gurid; tifaftirid; salaaxid.

m.f.dh eeg xaadi.

-ta: (magac, dhedig, keli) dusha sare wixii ku hadhay ka qaadid; ka sifayn. Dh: xaadis.

xaadin -ta: (magac, dhedig, keli) wax la qoray ganka iyo xaadda ku hadha ka xiirid. Dh: xaadis, tafaftirid.

xaadir¹: m.l 1. Meel joogid (qof); jooge. 2. Haatan.

xaadir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Qof meel ku sugnaan ama tegid.

f.mg1 (-ray, -rtay) Qof meel ku sugnaan ama tegid. m.f.dh, xaadirid.

v. be present

ah: (n) present; being in attendance ~ jooga

(tilmaame) hadda jooga oon maqnayn ah. Inta xaadirka ah lacagta sii. Dh: jooga. Li: maqan.

xaadir: (fal) teg oo goob joog u ahaw; ha ka maqnaane u joog. Dh: joog.

xaadir-ka: (magac, lab, keli) joogid aan la magnayn.

bw: Arabic

de: be present

initial: x

lx: xaadir

nt: xaadir (ka) [vn-m]

pd: (xaadiray)

ps: v1=intr

key: xaadir

-ta: (magac, dhedig, keli) dusha sare wixii ku hadhay ka qaadid; ka sifayn. Dh: xaadin.

xaadis -ta: (magac, dhedig, keli) wax la qoray ganka iyo xaadda ku hadha ka xiirid. Xaadistii mooyaha ayaan ku raagay: Dh: tafaftirid, xaadin.

-ga: (magac, lab, keli) aayar dusha uga qaadasho. Wa: xaadxaadsi.

-ta: (magac, dhedig, keli) diirka adag ee dadka jidhkooda ka kaca xilliyada dhaxanta. Dh: jidhif.

(Xaashi-da)

1. Baalal xalxalleefsan oo jiljilicsan oo aad u waxtar badan; qaar waa adag yihiin oo weelal iyo galal wax lagu gurto baa laga sameeyaa qaarna wax baa lagu dhisaa; qaar korkoodaa wax lagu qoraa ama lagu daabacaa, qaar wax baa lagu duubaa, qaarna siyaalo kale oo badan baa wax loogu qabsadaa.

2. Warqad qoran oo la isu diro.

3. Warqad iska cad oo aan wax ku qornayn; (ama xaanshi).

m.dh (-iyo, m.l) 1. Waraaq. 2. Dhambaal.

m.dh (-iyo, m.l) 1. Waraaq. 2. Dhambaal. xąasid m.l.kh (-diin, m.dh) Qof aan jecleyn in ay cid aan isga ahayn wax u kordhaan.

name: Hashi

f. n. document, paper; letter

name-m paper. Lit: extremely light-skinned

-da: (n) paper (peey-par); sheet (shiit); letter (lee-ter); mail (meel) ~ waraaq.warqad

Carta

Paper

magac loo baxsho wiil cad sida warqadda oo qurux badni ku dhasha.

-da: (magac, dhedig, keli) waraaq wax lagu qorto. Dh: xaanshi.

xaashi-da: (magac, dhedig, keli) farriin dhanbaal qoran ah oo waraaq la iskugu diro. Xaashidii aad ii soo dirtay way isoo qaadhay. Dh: warqad, dhambaal.

ورق

(Hadaf) N Cymbopogon commutatus (Steud.) Stapf. Gramineae.

N Cynodon dactylon (L) Pers. Gramineae.

m. n. rope, string, cord, line; prison, imprisonment

-ga: (n) 1. rope (roop); cord (koodh); string (istriing) ~ xarig. 2. jail (jeel)-, prison (pirizan); penitentiary (pani ten-shari); imprisonment (im-pirisan-ment) ~ jeel, xabbis, xarig. Ex: toban sano oo xadhig ah; ten years of imprisonment

-ga: (magac, lab, keli) ciqaab xabsi ah oo cid qalad gashay lagu fuliyo; muddada dembiiluhu uu jeelka ku jiro. Tuuggii xadhig shan sano ah ayaa lagu xukumay.

xadhig -ga: (magac, lab, keli) miiq soohan, tidcan ama rudcan oo in wax lagu xidho loo adeegsado. Doqoni xadhigga lagu xidhi xusulladay ku sidata Dh: xarig. Wa: xadhko.

a: xarig {N}

de: rope, string, cord, line; [ext.] prison, imprisonment

initial: x

lx: xadhig

pd: (-ga Pl: xadhko (/ha))

ps: n3-m, n2a-m

key: xadhig

-da: (magac, dhedig, keli) wax qarsoon raadintii, si runtiisa loo gaadho ama xog badan looga ogaado. Baadhid badan ka dib, waxa la ogaaday in uu Islaamku Madiina horteed Geeska Afrika soo gaadhay. Dh: baarid, raadin, ji, fatishid, baadhis.

-ta: (magac, dhedig, keli) baadigoobidda wax maqan oo la tebayo.

baadhis -ta: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah xiddigaha Soomaalidu ka awaalasheegaan. Waxay isgarab yihiin ururka iyo agaallicaanoodka. Xiddigtii baadhis caaway soo baxday.

-da: (magac, dhedig, keli) ciid ama wax la mid ah qodid oo meel ka soo faqid. Dh: faarid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg faadhid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax durugsan oo tiigsasho ama socod ama si kale loogu tago. Dh: gaarid; raaris.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel kaa sarraysa gaadhid; wax kaa horreeya ama kaa tegay gaadhid.

-ka: (magac, lab, keli) xayaabada biyaha soo dul marta kolka ay kala miirmaan ee ay fadhiistaan. Oday masoo meel uun fadhiya. maadhuf hoostiisa taal, moodhikaarkuna qaadi karin iyo masiiba u gacan gashee, malab llaahow kaaga yeel.

-da: (magac, dhedig, keli) isku buusmid ay laamaha iyo midhuhu qandoodsadaan oo ay isku buusmaan harraad ama goyn la gooyay darteed. Qaadhiddu waa bilawga engegga geedka. Dh: dhadhid, qaadhis.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaadhid.

-ka: (magac, lab, keli) xaadhin samaysasho.

xaadhad -ka: (magac, lab, keli) qosol ama sakaraad la rafasho.

(tilmaame) haran oo la fiiqay ah. Daarad xaadhan wax ku akhri. Dh: fiiqan, xaaqan, haran.

xaadhan: (tilmaame) sallaxan oo wixii alaab yaal oo dhan laga guray ah.

(Xardhid-da)

Xarad u yeelid, ku dhigid.

m.f.dh eeg xarar².

-da: (magac, dhedig, keli) naqshad iyo farshaxan qurxoon u yeelid. Dh: naqshadayn, qurxin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xaadhitaan.

m.l/dh (-fiin, m.dh) 1. C. ah: qof si fudud iyo ka fiirsasho la'aan wax ku xalliya. 2. Dabci dadka qaarkii yeesho oo ah fudayd iyo ka fiirsi la'aan wax lagu xalliyo.

m.l/dh (-fiin, m.dh) 1. C. ah: qof si fudud iyo ka fiirsasho la'aan wax ku xalliya. 2. Dabci dadka qaarkii yeesho oo ah fudayd iyo ka fiirsi la'aan wax lagu xalliyo.

-ga: (magac, lab, keli) qof go'aanka uu qaadanayo ku saleeya kalgacalkiisa iyo sida ay naftiisu jeceshahay.

m.dh Dareen u nuglaansho waxa qof ku dhaca ama uu sameeyo. la-mid: caaddifad.

m.dh Dareen u nuglaansho waxa qof ku dhaca ama uu sameeyo. la-mid: caaddifad.

-da: (magac, dhedig, keli) xamaasadda iyo dareenka laablakaca ah ee qofka go'aanqaadashadiisa saameeya.

daradhig¹: m.l 1. D. ah: miro meel sare saaran oo la qallajinayo. 2. D. ah: ilmo dhashay oo aan weli afartankii ka bixin.

daradhig²: m.dh Sariir caws ka samaysan oo aad dhulka ugu dhow.

m.l 1. D. ah: miro meel sare saaran oo la qallajinayo. 2. D. ah: ilmo dhashay oo aan weli afartankii ka bixin.

-ta: (magac, dhedig, keli) sariir caws ka samaysan oo aad dhulka ugu dhow.

-ga: (magac, lab, keli) faalinta lafteeda. Faaldhig farxad lagama helo. Dh: faalin, faalis.

a: gaari

de: car, automobile, truck, wheelbarrow; cart; chariot

hm: 1

lx: gaadhi

pd: (-ga Pl: gawaadhi (da))

ps: n8-m, n2a-m

syn: baabuur, fatuurad

key: gaadhi_1

de: trade truck

hm: 2

lx: gaadhi

pd: \pd-carabiga

ps: np-m

key: gaadhi_2

v.caus: make last, cause to reach; inform; convey; inflict; promote

-yey / say: (v) 1. transport (traanispoort); transmit (traanis miity, convey (kon veey) ~ gaarsii. 2. make known: impart (im paart); inform (infoorm). Ex: farriintayda gaadhsii; inform (convey) my message. 3. inflict (in filikt). Ex: duufaantii waxay gaadhsiisay dhibaato ballaaran; the storm has inflicted widespread damage

(fal) cid meel u socdaashay, ka daba gey.

gaadhsii: (fal) meel sarraysa, la haabo.

gaadhsii: (fal) wax yar, in badan ku fillaysii. Dh: deeqsii.

a: gaarsii

de: make last, cause to reach; inform; convey; inflict; promote

lx: gaadhsii

pd: (gaadhsiiyey)

ps: v2a=caus

key: gaadhsii

(Kaadshid-da)

Kaadi ka imaansho, iska keenid.

m.f.dh eeg kaadish.

vl. n. urination, flow of urine

-da: (n) urination (yuri-neeyshen) ~ kaadiyid

-da: (magac, dhedig, keli) kaadi ka imaansho; kaadi iska keenid. Dh: kaajid.

de: urination, flow of urine

lx: kaadshid

pd: (-da)

ps: vn-f

key: kaadshid

f.g2 (-iiyay, -iisay) Qof kaadi geyn.

v. make someone urinate

-yey/say: (v) take someone [example a child] to washroom, -isku kaadi yey say: (v) wet oneself; wet the bed

(fal) kaadi ka keen.

de: make s.o. urinate

lx: kaadshii

pd: (kaadshiiyey)

ps: v2a=tr

key: kaadshii

m. n. separation {chemistry}

de: separation {chemistry}

lx: kaladhig

pd: (-ga)

ps: n2a-m

see: dhig

key: kaladhig

(Maadhiin-ka)

Buntukh Ingiriis oo xabbad-kelyaale ah.

m.l (-nno, m.dh) Bunduq xabbad-keliyaale ah oo waayadii hore la isticmaali jiray.

m. n. English rifle ~ shotgun