Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

vl. pron. what he ...

waa la naqliyay ✓

[personal pronoun [he] plus action verb] he is..; used masculine nouns ending -ka; ga; Ex: wuxuu igu yiri...; he said to me...

waa la naqliyay ✓

1

de: what he ... [CLEFT FOCUS] = waxa + uu

2

initial: w

3

lx: wuxuu

4

ps: focus + vpro

5

key: wuxuu

waa la naqliyay ✓

npsubject case: the thing

waa la naqliyay ✓

1

de: the thing = wax + -u [subject]

2

initial: w

3

lx: wuxu

4

ps: np-subj

5

key: wuxu

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... he?

waa la naqliyay ✓

(interrogative word) what...he..?. Ex: muxuu yiri? what did he say?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... he? = maxaa + baa + uu;

2

lx: muxuu

3

ps: qw + vpro

4

xe: What does he want?

5

xv: Muxuu rabaa?

6

key: muxuu

waa la naqliyay ✓

1

(Adaar-biciid-ka)

2

Nagaar aan qodax lahayn oo ka baxa balliyada iyo togagga; wuxuu lee yahay, miro kuwa bunka u eg, dhirta dawadana waa ka mid.

waa la naqliyay ✓

1

(Afyuun-ka)

2

Geed-ubax la beero oo waxtar (dawo) iyo dhibaato weyn labadaba leh, oo dhulka kulul ka baxa; wuxuu lee yahay dhacaan sida caanaha u cad oo la engejiyo, oo dabadeed la cuno ama sida sigaarka loo shito; kartida iyo maanka qofkaba habbisuu saaraa, haddaan degdeg la isaga qabanna waa lala doorsoomaa oo lala dufoobaa (sida xashiishka, qaadka ...).

waa la naqliyay ✓

1

(Anaakici-da)

2

(anaa kici) col yar oo si gaar ah u laylyan oo cadowga lala dagaallama hayo dhulkiisa lagu sii dhex daayo; wuxuu ka kooban yahay, dad aan la khasbine, iyagu raalli ku ah.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarri-ga)

2

Qof waalidkii dhalay jecel oo wuxuu u qaban karo u qabta; waalidka okobban oo u sama fala.

waa la naqliyay ✓

1

(Babbaay-ga)

2

Geed dhulka kulul ka baxa oo yare baarta u eg; baarka sare wuxuu ku lee yahay caleemo balballaaran; wuxuu dhalaa miro waaweyn oo qaraha u eg oo iniino badan oo filfil u eki dhexda uga buuxaan; (ama mafafaay).

waa la naqliyay ✓

1

(Bacaroor-ta)

2

1. Geed leh laamo buurbuuran oo dhuuxyar oo jilicsan oo jabi og: wuxuu ka baxaa dibirka iyo dhooddida dhanaan, oo geelaa ku darmada.

3

2. Geedaha buruqdooda aan la cunin, guud ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Bakayla-ha)

2

Jaad nafleyda dhirta xagata ka mid ah oo aad u dheereeya; wuxuu lee yahay dhego dheerdheer, dhogor jilicsan, af bushinta kore ka faruuran, dabo gaaban, iyo lugo xoog badan oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Balanbal-ka)

2

1. Geed aan weyneyn oo dhirta dawada ka mid ah; wuxuu lee yahay caleemo balbaallaaran iyo miro korka xaad adag ku leh; waxaa kaloo loo yaqaan geed-jinni iyo banji.

3

2. Dhibaato weyn; hoog; ba'; silic; saxariir; luufluuf.

waa la naqliyay ✓

1

(Baxaar-ka)

2

Nin webiyada aqoon dheer u leh oo la yiraahdo wuxuu u taliyaa nafleyda ku jirta siiba yaxaaska iyo kalluunka.

waa la naqliyay ✓

1

(Biciid-ka)

2

Ugaarta waaweyn oo Afrika jaad ka mid ah: wuxuu lee yahay geeso dheerdheer oo toostoosan oo dib u jeeda.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Booc-a) Hunguri; cune.

2

2. (Booc-da) Geed aan qodax lahayn oo caleemo balballaaran iyo miro waaweyn oo afuufan leh; wuxuu lee yahay liil jilicsan oo qurux badan oo xargo iyo dhar iyo waxyaalo kale laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

*(xiddigo) meereyaasha qorraxda (sayaariinta) kan ugu danbeeya oo ugu fog, haddii xagga qorraxda laga eego; wuxuu qorraxda u jiraa 6000 (lix kun) oo malyuun oo km., meelahaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Buntukh-a)

2

Hubka dabka mid ka mid ah oo gacanta lagu qaato. Wuxuu lee yahay dhuun dheer oo afkeeda xabbaddu ka baxdo oo gudaha ku leh xarriiqo qodan oo maroorsan oo xabbadda la ridayo siiya xoog sida kiriiriga u wareegaya iyo dheerayn iyo weliba sugnaan iyo meel fog gaarid; qori; (ama bunduq).

waa la naqliyay ✓

1

(Buta-da)

2

Geed yar oo buruq leh oo iski u baxa: wuxuu u eg yahay bataatada.

waa la naqliyay ✓

1

(Cagafcagaf-ka, Cagafcagaf-ta)

2

Gaari xoog badan oo wax jiida: wuxuu dhinacyada ku lee yahay labo daliigood oo waaweyn oo bir ah oo ballaaran oo garangaro ilko leh ku kor rogmada, si uu dhulka qarfada ah ama ciidda leh u maro; gaari, wax lagu qardajeexo leh, oo dhan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cantalyaa-ga)

2

Haadka waaweyn ku kamid ah; wuxuu lee yahay af iyo lugo dheerdheer, koox koox buuna isu raacaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Carjaw-da)

2

Sooh adag oo cad oo sida dhalada u dhalaala; wuxuu ku rogan yahay oo xajiyaa oo isu hayaa kalaggoysyada meesha madaxyada lafuhu isaga hor yimaadaan kol, kolna meel gooni ah buu ka baxaa (dhegta, hunguriga cad,...).

waa la naqliyay ✓

1

(Cirjeex-da)

2

(xiddigo) Meereyaasha qorraxda ku wareega oo sagaalka ah, kan ugu weyn: wuxuu u dhexeeyaa farrarre (mariikh) iyo raage (saxal) ~ mushtar; (ama cirjiir).

waa la naqliyay ✓

1

(Cobo-sha)

2

Geed caleemo balballaaran oo aan qodax lahayn; wuxuu kamid yahay dhirta qayacatadu ka baxdo.

waa la naqliyay ✓

conj. and what he ...

waa la naqliyay ✓

[personal pronoun he] plus action verb] and he... used masculine nouns ending -ka; -ga

waa la naqliyay ✓

1

de: and what he ... [CLEFT FOCUS]

2

initial: w

3

lx: wuxuuna

4

ps: focus + conj

5

key: wuxuuna

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg waxash.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magacwadareed) dugaag aan wax hanbayn. Dh: waxash.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) 1. Qof aqoon iyo garaad dheeraad ah leh; abwaan; mufti. 2. Koox daanyeero ah kan hoggaamiya.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) 1. Qof aqoon iyo garaad dheeraad ah leh; abwaan; mufti. 2. Koox daanyeero ah kan hoggaamiya.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoon dheeraad ah u leh laamo badan oo aqoonta bulshada ka mid ah, siiba dhaqanka iyo ilbaxnimada dadka. Dh: abwaan, buuni, carceer.

2

buxuur-ka: (magac, lab, keli) daayeerka kiisa ugu da'da weyn ee hoggamiya kooxda. Dh: baaxuur, coofaad, coofar, odaybaaxuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Guxuun-ka)

2

Gamuux; gamuur.

waa la naqliyay ✓

1

guxuun¹: m.l la-mid: gamuux¹.

2

guxuun²: f.g1 (-uumay, -uuntay) la-mid: gamuux².

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] bluntness

2

guxuun v. make blunt

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax af dhuuban aanan lahayn; af gammuuran.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) nin da' wayn laakiin in uu ka yar yahay la moodo.

waa la naqliyay ✓

1

nuxuus¹: m.l (-syo, m.dh) 1. N. ah: xilli ay dadku sharaystaan. 2. N. ah: qof dhashay maalin la sharaysto. 3. N. ah: tabar yari nafley ka muuqata. la-mid: naxuus¹, nuxus.

2

nuxuus²: f.mg1 (-say, -stay) Wax daciif ah noqosho. la-mid: naxuus².

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) 1. N. ah: xilli ay dadku sharaystaan. 2. N. ah: qof dhashay maalin la sharaysto. 3. N. ah: tabar yari nafley ka muuqata. la-mid: naxuus, nuxus.

waa la naqliyay ✓

m. n. weak ~ unfortunate person, weakness; ill-omened day ~ time

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) dim (dhiim); faint (feeynt); weak (wiik). Ex: nal nuxuus ah; a dim lightbulb

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xanuun xoolaha caloosha kaga dhaca oo itaal darro ku rida. Beryahan xoolaha nuxuus baa naga gashay.

2

nuxuus-ta: (magac, dhedig, keli) eeg nuxuska.

waa la naqliyay ✓

1

de: weak ~ unfortunate person, weakness; ill-omened day ~ time

2

lx: nuxuus

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

see: naxuus

6

key: nuxuus

waa la naqliyay ✓

1

quxuub¹: m.l.kh 1. Q. ah: oday gaboobay. 2. Rati gaboobay.

2

quxuub²: m.dh 1. Q. ah: habar gabowday. 2. Q. ah: hal gabowday.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) oday gaboobay.

2

quxuub -ka: (magac, lab, keli) Rati gaboobay.

3

quxuub -ta: (magac, lab, keli) habar gabowday.

4

quxuub-ta: (magac, lab, keli) hal gabowday.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg saxan¹.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., pl. plates, dishes

2

suxuur [feminine] n. pre-dawn meal eaten during the Ramadan fast

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) [plural of saxan-ka] plates (paleeytis)-, dishes (diishis)

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: plates, dishes

3

initial: s

4

lx: suxuun

5

pd: (-ta Sg: saxan (ka) ~ sixni (ga))

6

ps: n8-f-pl

7

key: suxuun

waa la naqliyay ✓

1

(Suxuur-ta)

2

Bisha soonqaad, cunnada dadka sooma hayaa cunaan intaan waagu caddaan; hiraab.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bisha soonqaad cuntada dadka soomaa cunaan marka waagu soo dhowyahay; hiraab.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bisha soonqaad cuntada dadka soomaa cunaan marka waagu soo dhowyahay; hiraab.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the midnight meal eaten by a fasting person

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) bisha soonqaad, cunnada dadka soomayaa cunaan intaanu waagu caddaanin. Suxuurtu waa sunna adag. Dh: hiraab.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: pre-dawn meal eaten during the Ramadan fast

3

initial: s

4

lx: suxuur

5

pd: (-ta)

6

ps: n-f

7

key: suxuur

waa la naqliyay ✓

np-indef: something, some thing or other

waa la naqliyay ✓

(adv) somewhat (sam-wat); something (sam-thing)

waa la naqliyay ✓

1

de: something, some thing or other

2

initial: w

3

lx: waxuun

4

ps: np-indef

5

key: waxuun

waa la naqliyay ✓

f. n., pl. delegates, emissaries

waa la naqliyay ✓

-da: (n) [plural of wafdi-ga] delegations (del e gaayshinis); missions (mishinis), delegates (dela-geeytis) ~ ergooyin

waa la naqliyay ✓

1

de: delegates, emissaries Sg: wafdi ~ wefdi

2

initial: w

3

lx: wufuud

4

pd: (-da)

5

ps: n8-f-pl

6

key: wufuud

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) daayeerka weyn ee duqoobay. Dh: daaxuur, coofaadh.

waa la naqliyay ✓

1

(Yuxuud-ka)

2

Duqoobey; dhacay; xuud.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Y. ah: qof aad gabow u ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. old, decrepit (person), worn-out (object)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) ma dhergaan cirweyn ah. Yuxuud wax lalama wadaago. Dh: haamaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: old, decrepit (person), worn-out (object)

2

initial: y

3

lx: yuxuud

4

nt: Although z is not an official letter of the Somali alphabet, it has been found in some of our resources on the following few words:

5

pd: (-ka)

6

ps: n-m-atr

7

key: yuxuud

waa la naqliyay ✓

1

(Uxu-da)

2

Dhiidhiiyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. insect species

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan madaxa hore qolof adag oo kurtimo yaryar lihi kaga roganyihiin oo aan baalal lahayn oo qaar dambe oo buuran oo jiidan leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: insect sp.

2

initial: u

3

lx: uxu

4

pd: (/da)

5

ps: n -f

6

key: uxu

waa la naqliyay ✓

class, vl. pron. he / it [masc.] is / does ...

waa la naqliyay ✓

il (+ verbe).

waa la naqliyay ✓

(pronoun he plus verb) he is..; used masculine nouns ending -ka; -ga; Ex: gaarigu wuu cusub yahay; the car is new

waa la naqliyay ✓

1

de: he / it [masc] is / does ...

2

initial: w

3

lx: wuu

4

ps: class + vpro

5

xe: The grapes look good. = waa + uu

6

xv: Canabku wuu arag fiicanyahay.

7

key: wuu

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) midab lafta cirka oo kale ah. Shaadh buluu ah buu xidhanyahay. Dh: lafcir, buluug, ciraad.

waa la naqliyay ✓

1

(Guxud-ka)

2

Caws yaryar oo ka baxa dhulka deexda ah.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: goxod.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] low grass species, growing on soft ground in coastal regions

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cod isku xidhan samayn. Guxudda badan jooji oo kala jarjar codka.

waa la naqliyay ✓

1

de: low grass sp., growing on soft ground in coastal regions

2

lx: guxud

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m-col

5

key: guxud

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midab aanay waxba tarrixine oo midab qudha ah.

waa la naqliyay ✓

pron., neg., vl. pron. he ... not ... you

waa la naqliyay ✓

(pronoun he plus negative) he ... not ... to you. Ex: kumuu siin? didn't he give you?

waa la naqliyay ✓

1

de: he ... not ... you = ku + ma + uu

2

lx: kumuu

3

ps: pro + neg + vpro

4

xe: He did not see you.

5

xv: Kumuu arkin.

6

key: kumuu

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Iil. 2. Qoryaha iilka xabaasha afka laga saaro. la-mid: loxod.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Iil. 2. Qoryaha iilka xabaasha afka laga saaro. la-mid: loxod.

waa la naqliyay ✓

m. n. niche in a tomb, casket

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meesha weecsan ee qabriga meydka la dhigo kolka la aasayo. Haddaad noqoto laba'eef, miyaad luxudka dhaaftaa. Dh: il, loxod.

waa la naqliyay ✓

1

de: niche in a tomb, casket

2

lx: luxud

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

see: loxod

6

key: luxud

waa la naqliyay ✓

1

nuxur¹: m.l Waxtar gaar ah oo cunnada qaarkeed laga helo; dheef; uraad.

2

nuxur²: m.l (-ryo, m.dh) (taar.) Qaybta asalka u ah iyo tilmaamaha gaarka ah ee lagu yaqaan shay.

waa la naqliyay ✓

1

nuxur¹: m.l Waxtar gaar ah oo cunnada qaarkeed laga helo; dheef; uraad.

2

nuxur²: m.l (-ryo, m.dh) (taar.) Qaybta asalka u ah iyo tilmaamaha gaarka ah ee lagu yaqaan shay.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Nuhur

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] nourishment

2

nuxur m. n. best part of anything; essence; theme

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) essence (e-sansi); substance (sab-istans); heart (haart); gist (jest); core (koor) ~ muhimadda

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) murti iyo ujeeddo Codsi nuxurkiisu cad yahay ayuu soo gortay. Dh: duluc.

2

nuxur -ka: (magac, lab, keli) waxtar gaar ah oo cunnada qaarkeed laga helo. Cunto nuxur leb ayuu na siiyey. Dh: dheef, nafaqo.

waa la naqliyay ✓