Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Woqooyi-ga)

2

Qofka bari iyo docda qorraxdu ka soo baxdo u jeeda, docda bidixdiisa ku abbaaran; docda koofur u tusmaysan (ama waqooyi).

waa la naqliyay ✓

m.l Jihada koofur u tusmaysan ama ka soo hor jeedda. la-mid: waqooyi.

waa la naqliyay ✓

m.l Jihada koofur u tusmaysan ama ka soo hor jeedda. la-mid: waqooyi.

waa la naqliyay ✓

m. n., loc. north

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) north (noorth) ~ waqooyi

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) afarta jiho midkood oo ah ta u dhaxaysa bari iyo galbeed.

waa la naqliyay ✓

1

bw: waqooyi

2

cf: jaah, shammaal

3

de: north Opp: koofur ~ koonfur

4

initial: w

5

lx: woqooyi

6

pd: (-ga)

7

ps: n0-m-loc

8

key: woqooyi

waa la naqliyay ✓

شمال

waa la naqliyay ✓

1

(Waqooyi-ga)

2

Woqooyi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: woqooyi.

waa la naqliyay ✓

m. n., loc. north

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) north (noorth) ~ woqooyi

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) afarta jiho midkood oo ah ta u dhaxaysa bari iyo galbeed.

waa la naqliyay ✓

1

de: north

2

initial: w

3

lx: waqooyi

4

pd: (-ga)

5

ps: n0-m-loc

6

see: woqooyi

7

key: waqooyi

waa la naqliyay ✓

1

(Asyab-ka)

2

Dabaylaha lagu dhoofo oo ka yimaada woqooyi-bari; wajiine.

waa la naqliyay ✓

1

(Badweyn-ta)

2

1. Bad weyn oo xeebta ka fog.

3

2. Badda qaybaheeda waaweyn oo shanta ah, mid ka mid ah (Badweynta Atlaantik, Badweynta Deggan, Dadweynta Hindi, Badweyn-Barafta Woqooyi iyo Badweyn-Barafta Koofure).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Bari-da) Salka dadku ku fariisto; labada doollood wadajirkooda; (idaha) xubinta weyn oo baruurta ah oo dabaggibinta, ama subagga laga shiilo.

2

2. (Bari-ga) Qofka woqooyi ujeeda, docda midigtiisa ku abbaaran; docda qorraxdu kasoo baxdo; qorraxkasoobbax.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidix-da)

2

Qof woqooyi u jeeda docdiisa galbeed ku abbaaran oo ay ku taal gacanta aan aad wax loogu qabsan; docda midigta u tusmaysan, oo wadnuhu ku yaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhulbar-ka, Dhulbar-ta)

2

Xarriiq male ku dhisan oo dhulka ku wareegsan, oo meesheed walba iyo dhulka labadiisa udub (madax) weligood isku in isu jiraan; labo bar oo is le'eg bay dhulka u kala goysaa; barka woqooyi iyo barka koofure.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirad-da)

2

Qalab saacadda qaabkeeda leh oo afarta docood (woqooyi, galbeed, koofur, bari) ku qoran yihiin oo laga garto; waxay leedahay irbad danabaysan oo weligeed afkeedu xagga woqooyi u jeedo.

waa la naqliyay ✓

1

(Galbeed-ka)

2

Dhinaca qorraxdu dhacdo oo bariga u tusmaysan; woqooyi iyo koofur kala barkooda; qorraxsin; bugux.

waa la naqliyay ✓

1

(Haltoddobaadya-da)

2

Labo cuntub oo xiddigo ah oo midkiiba toddoba xiddigood (aragga isha) ka kooban yahay. Waa isu dhow yihiin, waxayna ku yaalliin cirka docdiisa woqooyi; waxaa lagu kala magacaabaa haltoddobaadyada weyn iyo haltoddobaadyada yar. Kuwa danbe xiddigohooda waxaa kamid ah Xiddigga Woqooyi (Qudub ama Udubka Woqooyi) (ama haltoddobaaddo).

waa la naqliyay ✓

1

(Jaah-a)

2

1. Magac-weyni; sharaf.

3

2. Fool, weji.

4

3. (bad) woqooyi.

waa la naqliyay ✓

1

(Koofur-ta)

2

Qofka woqooyi ujeeda, docda dhabarkiisa ku abbaaran; (ama koonfur).

waa la naqliyay ✓

1

(Midig-ta)

2

1. Oogada docdeeda bari xigta haddii qof u jeedo xagga woqooyi oo ay ku taal gacanta dhab loogu adeegto; docda bidixda u tusmaysan.

3

2. Gacanta dhab loogu adeegto oo laysku salaamo lafteeda.

waa la naqliyay ✓

1

(Moosin-ka)

2

1. Dabayl xilli ku socota oo ka dhacda Badweynta Hindi iyo Aasiyada Koofure. Waa labo: mid koofur-galbeed oo dhacda afar bilood (Maajo-Agosto) oo labo bilood oo celcelis ahi (tangambili) ku xigaan (Setember-Oktoobar) iyo mid woqooyi-bari oo iyana afar bilood dhacda (Nofember-Febraayo) oo iyadana ay ka danbeeyaan labo kale oo bilood oo celcelis ah (Maarso-Abriil).

3

2. Xilli; waqti.

waa la naqliyay ✓

1

(Qibla-da)

2

1. Docda qofka tukanayaa u jeesto; Kacbada Maka ku taal.

3

2. Jaho.

4

3. Hor; hagaag.

5

4. Woqooyi.

waa la naqliyay ✓

1

(Shammaal-ka)

2

Dabayl xagga woqooyi ka timaadda.

waa la naqliyay ✓

1

(Udub-ka)

2

1. Tiir qori ah oo dheer oo ganto leh oo guryaha lagu dhisto.

3

2.* Dhulka labadiisa caaradood, tan woqooyi iyo tan koofure, middood.

4

3.* Xiddigga Waqooyi; Quddub.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Afarta geesood ee muhiimka ah ee kambaska: woqooyi, koonfuri, bari iyo galbeed.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Duuduubka deggan, badanaa: fidsan, guud ahaan aan dhir lahayn, bannanno caws leh - dhul cawsaadka loolka dhexe - ee woqooyiga Maraykanka, ee qariya gobollada koonfureed ee Alberta, Saskatuun iyo Manitoba oo Kanada ah iyo Badhtamaha midowga Mareykanka ilaa bilow-kureed Buur Dhadhaabeedyada oo ay ugu barayeyso ilaa dhigta harada Mishigan.

waa la naqliyay ✓

1

buq¹: m.dh (-qo, m.l) 1. Meesha ay biyaha ka soo burqadaan. 2. Ceel biyo badan leh. 3. Hogaha shaxda midka dhexda ku beegan.

2

buq²: m.dh (-qo, m.l) 1. (jooloji) Qulqul biyood joogto ama xilliyeed oo dhulka ka imaanaya, wuxuu samaysmaa marka biyaha roobku dhulka hoos u galaan ilaa bar gaar ah, halkaasoo ay ku ururaan aakhiritaankana ay kor u soo burqadaan. 2. (juqraafi) Loolalka dhexena waa xilliga jilaalka ku xiga, xiddigis ahaanna loo tixgeliyo inuu ku dhammaado kubbadbadhka woqooyi min caanomaallada isle'eg ee Guga (ilaa 21 maarso) ilaa hornaqa xagaaga (ilaa 21 juun).

3

buq³: f.mg1 (-qay, -qday) Biyo, neef, gaas iyo wixi lamida oo inta xoog ku soo baxa, daboolkii celinayay tuura ama jeexa; dillaacid; burqasho; qarxasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Nooca cimilo ee laga helo dhulalka hoose ee u dhexeya loolka 5° ilaa 10° ee woqooyiga iyo koonfurta badhaha. Sannadka oo dhan heerkulka iyo huurkuba si aan isbeddel lahayn ayayba u sarreeyaan, isbeddellada xilliyeedna waa wax aad u yar.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: baqooli.

waa la naqliyay ✓

(fal) xilli aan caadi ahayn socod u ambabixi. Ubadka meesha ka boqooli.

waa la naqliyay ✓

nord.

waa la naqliyay ✓

1

(Boqoolid-da)

2

Qorrax kulul ku socosho; dhalandhoolid; wirwirid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baqoolid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baqoolin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) kaxayn oo hayaamin. Dh: boqoolis.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baqoolin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-yay, -ysay) la-mid: qoo.

waa la naqliyay ✓

v. bring ~ take home

waa la naqliyay ✓

1

de: bring ~ take home

2

lx: hooyi

3

pd: (hooyiyey)

4

ps: v2a=

5

see: hoyi

6

key: hooyi

waa la naqliyay ✓

deictic, subject case: that one, those [subject]

waa la naqliyay ✓

1

de: that one, those [SUBJECT]

2

lx: kooyi

3

ps: deic-m-subj

4

key: kooyi

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey ula jeeddadiisu tahay ma ogi, war kama hayo. Mooyi in berri imtixaan aradaydu marayaan. Dh: mooyaan mooji.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] knowledge

2

oqoon v.-inf: to know, recognize

3

oqoon v., neg., simple past tense: did not know

4

oqoon v., neg.-imp: don't know!, don't recognize!

5

oqoon v., neg., opt. form: may someone not know!

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. knowledge (noolij)-, information, learning, erudition, lore ~ cilmi, aqoon. 2. (v) kown (noow); identify (eey dhan-tifaay); recognize (rek'agnaayz). Ex: ma oqoon kartaa, haddii aad aragtid; can you recognize, ifyou saw it

waa la naqliyay ✓

imperative v., sg. know it!

waa la naqliyay ✓

1

a: aqood

2

de: know it!

3

lx: oqoow

4

pd: (aqoow)

5

ps: v4d-imp-sg

6

key: oqoow

waa la naqliyay ✓

(fal) ka qooqsii, hammo geli. Aqwrka qooji hasha ha roorsadee.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Suun ama xarig siriq u sameyn.

waa la naqliyay ✓

Isthmus

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) family (faamili) ~ reer, qoys

2

xeerka qooyska: (expression) the family law

waa la naqliyay ✓

deictic, subject case: that one, those [subject]

waa la naqliyay ✓

1

de: that one, those [SUBJECT]

2

initial: t

3

lx: tooyi

4

ps: deic-f-subj

5

key: tooyi

waa la naqliyay ✓

/wuuzi/ (adj) dawakhsan, wareersan.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) cid la garanyo, qof la yaqaanno. Siciid iguma cusbin, waa nin aqoonin ah. Dh: aqoonni.

waa la naqliyay ✓

1

(Boqool-ka)

2

Qorrax kulul ku socod; dhalandhool; wirwir.

waa la naqliyay ✓

1

boqool¹: m.l la-mid: baqoolid.

2

boqool²: f.mg1 (-oolay, -ooshay) la-mid: baqool².

waa la naqliyay ✓

v. be exhausted from walking in the overhead sun

waa la naqliyay ✓

1

(fal) soco hadhimada dabadeed. Markay gadeeyeen ba way boqooleen. Dh: dhalandhool.

2

boqool -ka: (magac, lab, keli) qorrax kulayl ku socod hadhimada dabadeed. Boqoolka innaga oo seexannaa innoo dhaanta qorrax kulayl. Dh: dhalandhool. Dh: hayaan, geeddi.

waa la naqliyay ✓

1

de: be exhausted from walking in the overhead sun

2

lx: boqool

3

pd: (boqoolay)

4

ps: v1=

5

key: boqool

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax wadid ama hoggaamin.

waa la naqliyay ✓

v. lead ahead, guide (e.g. camel, while shouting commands)

waa la naqliyay ✓

(fal) hoggaami oo jidka tus. Ohoomi ansaleellaha

waa la naqliyay ✓

1

de: lead ahead, guide (e.g. camel, while shouting commands)

2

lx: ohoomi

3

pd: (ohoomiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: ohoomi

waa la naqliyay ✓

imperative v., pl. you all know (it)!

waa la naqliyay ✓

1

de: you all know (it)!

2

lx: oqooda

3

pd: (aqooda)

4

ps: v4d-imp-pl

5

key: oqooda

waa la naqliyay ✓

m.l Gacan yaraha hargaantiga, marka uu herinta la joogo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley, duhur socodsiin. la-mid: baqoolsii, boqooli, boqoolsii.

waa la naqliyay ✓

m.l Socod la socdo waqtiga qorraxdu aad u kulushahay. la-mid: baqoolid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: macooyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. great-grandmother; grandmother

waa la naqliyay ✓

-mocooyada: (n) grandmother (garaan maather) ~ mucooyo, ayeeyo, abooto

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) labada waalid hooyadood.

2

mocooyo -da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah cayayaanka ka mid ah oon dadka dhibin waxna qaniinin. Mocooyo lama dilee ha dilin.

waa la naqliyay ✓

1

de: great-grandmother; grandmother

2

lx: mocooyo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

see: macooyo {N}

6

key: mocooyo

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: rogobsasho, roqobsad, ro- qobsasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof caqligaab ah oo nacasnimo ku jirto.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: boqnagoyn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) neef nool, seedda boqnaha goyn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iiyay, -iisay) la-mid: baqoolsii.

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg boqooli.

waa la naqliyay ✓

pommels

waa la naqliyay ✓

1

(Qoqobgoyn-ta)

2

Farsamo lagu sameeyo ilmasidaha wareegsan ama afkiisu qalloocan yahay.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qoqobgoo.

waa la naqliyay ✓

vl. n. surgery on the womb

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) farsamo lagu hagaajiyo ilmagaleenka wareegsan ama afkiisu qalloocan yahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: surgery on the womb

2

lx: qoqobgoyn

3

pd: (-ta)

4

ps: vn-f

5

key: qoqobgoyn

waa la naqliyay ✓