Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

m.dh Codka wiishka.

waa la naqliyay ✓

ereycodeed lagu tilmaansado qaylada noole la xanuujiyay.

waa la naqliyay ✓

1

(Arday-ga)

2

Wiil dugsi wax ka dhigta.

waa la naqliyay ✓

Erey tixaha ulajeeddooyin gaar ah u yeela: Wiilkii baa yimid; Ladan baa timid baa?; ayaa; yaa.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey ulajeeddooyin midabyo badan leh sida 'waa yahay e,' 'Arrintii hore daayey ama ka noqday e,' oo la yiraahdo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska yeersiiyo (wax aan lagu jacsanayn ama cagajiid lagu yeelo); Bal hoo, bal kaalay, bal ina keen; wiilka bal u yeer.

2

2. (Bal-ka) a) Geedka meseggada, galleyda, kd. inta laamaha iyo caleemaha ah. b) Ballan; wacad; axdi.

waa la naqliyay ✓

1

(Bir-ta)

2

1. Macaadinta dhulka laga helo mid kamid ah: aad buu u adag yahay, qaabkii la doonona waa loo yeeli karaa waxtarkiisana lama koobi karo.

3

2. Daloolka yar oo gaashida madow oo isha ku yaal; wiilka isha.

waa la naqliyay ✓

1

(Buurya-da)

2

Wiilasha la gudayo cadka laga gooyo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caraatan-ka)

2

Cayaar sii baabba'aysa oo wiilal iyo gabdho laysu caayo, cay kaftan ah oo aan laga caroon: mirihiisu, suugaan ahaanta aad bay u fiican yihiin haseyeeshee cayda xun oo uu ku dhisan yahay baa dishey; yooyootan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabakafuul-ka)

2

Wiil baabuurka xoojiya oo meel walba u raaca, aan wadinse; wiil shufeerka hawsha baabuurka ka xiga.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoocil-ka, Dhooci-sha)

2

1. Wiil ama gabar aan guri ama dugsi edebta bara helin oo hadal xun iyo cay badan.

3

2. Rati weyn; xaaswalwaal; biyammaddaadshe.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafabbixid-da)

2

Wiilasha cidda, siiba curadka, inta loo guursho oo xoolo la siiyo, cidda ka dhexbixid oo gaar u degid; carruurta hadba kii kora oo guursada oo isku fillaada oo gaar u dega.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudid-da)

2

1. (dhaqan: Muslin, Yuhuud, kd.) carruurta, wiilal iyo gabdhoba, buuryada ka goyn; (gabdho) bilisayn.

3

2. Habeen socosho; guurayn.

4

3. Deyn ama qaan laysku lahaa bixin.

5

4. Qiimaha ama waxtarka, qof ama neef xoolo ah, ama wax la ganacsadaa, yeelan karo ama lee yahay ama uu bixi karo.

waa la naqliyay ✓

1

Erey ulajeeddada hadalka ama tixda kol, wax lays fara hayo ka dhiga (sida: wiilku hilibka ha cuno; wiilashu hilibka ha cuneen), kolna wax laysu diida hayo (sida: ha cunin; ha cunina).

2

-ha - (naxwe) toddobada qodob mid kamid ah: wuxuu raacaa ereyada kelida ah oo lab oo -e ku dhammaada iyo kuwa kooxda ah oo -o ku dhammaada sida fure (fura-ha) iyo faro (fara-ha).

waa la naqliyay ✓

1

(i')

2

1. Xarafka sagaalaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

2. Uyaalka qofka hore oo keli ah oo wax la taarana hayo oo falku xaggiisa aada hayo; aniga.

4

-i: ereyada ay raacdo, kuwa ugu badani waa — 1. Tilmaanta magaca wax laga sheegayo ama lagu sheegayo (oo kolka uusan tilmaanta wadan oo keligiis yahay qaata qodobbada -ku, -tu iyo wixii ka farcama) sida 'wiilka wanaagsan - wiilka wanaagsani waa walaalkay, waa Soomaali, waa uu bukaa, waa uu shaqeeyaa; naagta quruxda badani waa boqorad; ninka deeqsiga ah wax buu bixiyaa; ... 2. Waxay kaloo raacdaa magacyada dheddig, oo kelida ah, oo shibbane ku dhammaada, oo aan qodob wehelin, magacyadaas oo iyaguna ah kuwo wax laga sheegayo ama wax lagu sheegayo (dani waa seeto; lafi ma jabin; doodi ma furna; ...). 3. Haddii magaca tilmaanta wax la taaranayo oo falku xaggiisa aadayo, -i(du) markaas raaci mayso, oo la oran kari mayo: wiilkaasi u yeer; libaaxaasi dil; inankaasi anigaa dhalay; hashaasi lis. Waxay la macne tahay -u.

waa la naqliyay ✓

1

(Igaar-ka)

2

Wiil; kuray; inan.

waa la naqliyay ✓

1

1. Uyaal uu lee yahay qofka hadlaya oo kooxda ah oo kan lala hadlayaa ku jiro, oo wax la taarana hayo; innaga.

2

2. a) (ina) Kii uu dhalay: inankii; wiilkii. b) (inà) Tii uu dhalay; inantii; gabadhii.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Inan-ka) a) Wiil, barbaar (ha la dhalo ama yaan la dhalin). b) Wiilka la dhalay (ha yaraado ama ha weynaado).

2

2. (Inan-ta) a) Gabadha la dhalay, haba yaraato. b) Gabar (la dhalay ama aan la dhalinba) la gudey welina aan la guursan.

waa la naqliyay ✓

1

Erey tixda ulajeeddooyin badan oo kala gaar ah u yeela; wuxuu badanaa muujiyaa: meel laga dhaqaaqay, meel laga yimid ama laga soojeedey, wax kala go'ay ama kala durkay, wax la isu foodinayo ama la simayo, kd. (Balcad buu ka yimid; alif-ka-ya'; qalin buu jeebkiisa ka soo baxshey; ceelku aqalka waa ka fog yahay; arrinta wax ka qabo; Marka waxaa ka weyn Xamar; magaaladii qofna waa aan ka garan waayey; baqdin baa ilmaha ka dhawaajisay: afar labo ka gooya: wiilka beenta ka daaya; ...) kolka shaqal aan loo dhexayni ka hormaro, wuxuu noqdaa -ga; (sida: Guuleed iga weyn; naga taga).

2

-ka — (naxwe) Labada qobod oo dhabta ah (kan kale waa -ta oo qodbaha kale ka farcamaan, midkood; waxaa ka farcama -ga, -ha, -a; wuxuu raacaa magacyada lab oo ku dhammaada B, D, F, L, N, R, S (Sh).

waa la naqliyay ✓

1

(Kaan-ka)

2

1. (kala kaan) Jaad; cayn; midab.

3

2. Daloollada ku kala yaal doonnida miilkeeda danbe iyo madaxa shukaanta.

4

-kaan (-ka + kan) Kan; kuwaan; (sida: faraskaan; wiilkaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Kimiscun-ka)

2

Wiil aan weli suqayar gaarin.

waa la naqliyay ✓

1

(Koofiyad-da)

2

Madaxgashiga ragga iyo wiilasha.

waa la naqliyay ✓

1

Ku: Erey leh ulajeeddooyin badan oo ay kamid yihiin. a) Adiga (sida: yaa ku diley? Cali miyaa marada ku siiyey? b) Isaga/iyaga (ku dheh), c) Wax wax lagu qabsado; (markabka ku dhoof; irbadda ku mud; qalinka wax ku qor; fandhaalka wax ku cun; ... iyo kuwo kale oo badan).

2

Ku: — Qof ama wax keliya oo lab; mid.

3

-Ah — Qodobka ka oo noqda ku kolkuu ka dabadhaco magac la tilmaama hayo ama wax laga sheega hayo (sida: aqalku waa weyn yahay; qalinku waa jaban yahay; wiilku waa bukaa; ninku waa geesi...).

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-fay, -ftay) 1. Sida wiifowgii u wareeg. 2. Aad u orod.

waa la naqliyay ✓

v. go round and round (like a merry-go-round), spin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shiid oo dhagax xoog ugu tuur. Dhagax ku wiif hadduu ku dayn waayo. Dh: shiid.

2

wiif: (fal) sida wiifowga u wareeg.

3

wiif: (ereycodeed) tusmeeya guuxa iyo codka dhagaxa ama rasaasta la tuuro. Dhagax wiif le maahee wax kale lama maqlayn. Dh: xuuf.

waa la naqliyay ✓

1

cf: wareeg

2

de: go round and round (like a merry-go-round), spin

3

initial: w

4

lx: wiif

5

pd: (wiifay)

6

ps: v1=intr

7

key: wiif

waa la naqliyay ✓

m.l (-gag, m.l) Muddo toddoba beri ah oo isku xigta; toddobaad; usbuuc; sitimaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. week

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) week (wiik) ~ usbuuc, toddobaad. Ex: labad wiig; two weeks

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) erey ajnabi ah oo la macno ah doddobaad ama ayaan ayaan teed inta u dhaxaysa. Laba wiig anaa kula joogi. Dh: ayaan, usbuuc.

waa la naqliyay ✓

1

de: week

2

initial: w

3

lx: wiig

4

pd: (-ga Pl: wiigag (ga))

5

ps: n4-m

6

syn: toddobaad {Eng}

7

key: wiig

waa la naqliyay ✓

1

(Wiil-ka)

2

1. Ilmo yar ama dhallin yar oo lab; inan; kuray.

3

2. Nin cid ka tirsan ama u shaqeeya; adeege; midiidin.

4

3. Isha birteeda.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Inan; kuray; ilmo yar oo lab ah. 2. Adeege; madiidin; qawsaar. 3. Isha birteeda; wil.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Inan; kuray; ilmo yar oo lab ah. 2. Adeege; madiidin; qawsaar. 3. Isha birteeda; wil.

waa la naqliyay ✓

Pupil

waa la naqliyay ✓

1

m. n. boy; son

2

wiil m. n. pupil of the eye

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) boy (booy)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) inan lab oo dhallin yar. Dagaal wiil baa ku dhintee wiil kuma dhasho, Dh: inan, igaar, kurey.

2

wiil-ka: (magac, lab, keli) nin cid ka tirsan ama u shaqeeya. Dh: adeege, midiidin, qawsaar.

3

wiil -ka: (magac, lab, keli) dhibic quraarad u eg oo bu'da isha ku jirta oo aragga u qaabilsan; isha birteeda. Wiilka hadduu nabar gaadho waxba lama arko. Dh: inan.

waa la naqliyay ✓

فتي، ولد، صَبِي

waa la naqliyay ✓

1

(Wiiq-a)

2

a) Bowdada madaxeeda misigta ku jira, b) Misigta fiiqeeda.

waa la naqliyay ✓

1

wiiq¹: m.l 1. Bowdada madaxeeda misigta ku jira. 2. Misiqta fiiqeeda.

2

wiiq²: f.g1 (-qay, -qday) Cid, arrin iyo wixi lamida waxyeello gaarsiin.

waa la naqliyay ✓

1

wiiq¹: m.l 1. Bowdada madaxeeda misigta ku jira. 2. Misiqta fiiqeeda.

2

wiiq²: f.g1 (-qay, -qday) Cid, arrin iyo wixi lamida waxyeello gaarsiin. m.f.dh, wiiqid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. socket ~ joint of the femur

2

wiiq v. harm, injure, cause damage to; weaken

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) disable, damage, or impair the functioning of; cripple (krippal); do harm Ex: mudaharaad warshadahii wiiqay; a strike that crippled the factories ~ curyaami, hagardaamee, waxyeellee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) waxyeello badan gaadhsii oo itaal yarayasii, cadawga quwaddiisa wiiq. Dh: haltagee.

2

wiiq: (ereycodeed) lagu tusmeeyo oohin muddo dheer socotay ama cida maqasha xayawaanka. Dh: jaqaaq.

3

wiiq-a: (magac, lab, keli) madax kubbad u eg oo isku haya bowdada iyo misigta oo meel dalool ah dhexgala; bawdada madaxeeda misigta ku jira. Wiig miyuu ka jabay meel xun oon kabayo loo haynin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-rar, m.l) Ciyaarta godootan, xabbad keliya oo god keligeed la dhigay.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) inan yar oo qalqaalli ah. Ta yari waa wiri oo way na daalisay. Dh: qalqaalliyad. Li: marwo.

waa la naqliyay ✓

1

1. Uyaal qofka hadla haya oo keli ah oo aalaaba falku dartiis u dhaco.

2

2. Xarafka i oo dheer; (ī).

waa la naqliyay ✓

1

pron. and preposition: to me, for me

2

ii [feminine] n. II, long I [digraph letter of the Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

(pronoun with preposition) me or to me. Ex: Wax ii sheeg; tell me something

2

—ii (Suffix) the (da) definite article of Somali nouns. Ex: Gabadhii; the girl. Gurigii; the house. Baabuurkii; the car. Naagtii; the woman. Furihii; the key. Iiddii; the festivil, [-gii, -tii, -hii, -kii, -dii]

3

ii: long vowel of [ I ] Ex: iibka; the purchase

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya dhawaaq dheer; mid ka mid ah codadka ay nooluhu sameeyaan. Dh: wii.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) kexee oo aguuji. Xoolaha hii dheh waan aroorinaynaaye. Dh: aguuju.

waa la naqliyay ✓

1

Qof ama wax laysla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegeyn, oo lab.

2

-kii — a) Kii. b) Qodobka ka oo noqda -kii kolkuu ka dabadhaco magac qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

waa la naqliyay ✓

kii¹: mu.ac.l kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo lab, oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Kanu waa kii beryahanba aan raadinayay”: “Kii baa yimid”.

waa la naqliyay ✓

1

kii¹: mu.ac.l (kuwii, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo lab, oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: Kanu waa kii beryahanba aan raadinayay. Kii baa yimid.

2

kii²: (-kii) q.l Qodob magac lab dib looga qodbo, kaasoo tilmaamaya waxay hadlaha iyo maqluhu isla ogyihiin. Tusaale: Ninkii baa yimid.

waa la naqliyay ✓

(qodob) qodob magac lab dib lagaga qodbo oo tilmaamaya wax ay hadlaha iyo maqluhu isla ogyihiin.

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) lagu tusmeeyo codka kaneecada iyo cayayaanka badhkii.

waa la naqliyay ✓

Tiraab tixaha hadalka ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (sida: sii soco; colka sii raac; magaalada sii mara oo wax ka sii gata; meeshaada sii fadhi; ii sii sheeg waxa dhacay; hadalka sii wada; ...) wuxuu ka dhigan yahay soo.

waa la naqliyay ✓

1

sii¹: qr.fk 1. (nax) Qurub tilmaamaya in falku uu ka fogaanayo hadlaha ama yeelaha. Tusaale: “Sii durug! Guriga sii gal!” 2. Qurub tilmaamaya kordhin. Tusaale: “Arrintu way sii xumaatay”. 3. Qurub tilmaamaya sii socosho fal. Tusaale: “Hadalka sii wada!”.

2

sii²: f.lg2 (-iiyay, -iisay) 1. Qof wax milki uga dhigid. 2. Qof wax u dhiibid.

waa la naqliyay ✓

1

sii¹: qr.fk 1. (nax) Qurub tilmaamaya in falku uu ka fogaanayo hadlaha ama yeelaha. Tusaale: Sii durug! Guriga sii gal! 2. Qurub tilmaamaya kordhin. Tusaale: Arrintu way sii xumaatay. 3. Qurub tilmaamaya sii socosho fal. Tusaale: Hadalka sii wada!

2

sii²: f.lg2 (-iiyay, -iisay) 1. Qof wax milki uga dhigid. 2. Qof wax u dhiibid. m.f.dh, siin.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, preposition: away, over there, in that direction, thither

2

sii v. give something to someone

3

sii adv-prevl. continue, go on, keep on (doing)

waa la naqliyay ✓

loin, encore plus, jusqu'à ce que.

waa la naqliyay ✓

1

-yey / siisay: (v) give (gzv); grant (garaant); provide (poro-vaaydh); bestow (bes-toow); confer (kon-far) Ex: nicmada Ilaah na siiyey...; the prosperity that God bestowed upon us

2

sii: (adv) carry forward; persist in. Ex: sii wad; keep on driving

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ruux wax u dhiib, u gudbi, u oggolow. si: (falkaabe) tiraab tixaha hadalka ula jeeddooyin badan oo kala du'duwan u yeesha; waa erey kaabe ah oo tilmaan bixiya.

2

sii: (dabakar) salkordhiye falsaleedyada xagga danbe kaga dabakarma oo ay shan ereysaleed, ka sii farcamaan.

waa la naqliyay ✓

1

Tii: Qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dheddig oo aan magaciisa la sheegeyn.

2

Tii: -tii — a) Tii. b) Qodobka -ta oo noqda -tii kolka uu ka dabadhaco magac, qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

waa la naqliyay ✓

1

tii¹: mu.ac.dh kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Waxaan arkay tii qortay buuggan?”.

2

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: “Aaway baastadii aad karisay?”.

3

tii³: (-tii) dk.lh.dh la-mid: tiisa².

waa la naqliyay ✓

1

tii¹: mu.ac.dh (kuwii, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: 'Waxaan arkay tii qortay buuggan?

2

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: Aaway baastadii aad karisay?

waa la naqliyay ✓

pron., 3f: she (is the one)

waa la naqliyay ✓

(pronoun) she (shii) Ex: tii day waxay samaynayso! Look what she is doing!

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaame, oo loola jeedo qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dhedig, oo aan magaciisa la sheegayn.

waa la naqliyay ✓

e.d Erey eyga lagu eryo ama qof lagu ihaaneeyo.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) eyda la iskaga eryo eyga ama waraabaha. Eyga wid baa la iska yidhaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r Erey tilmaama dhawaaqa wax sida wiifowga u wareego.

waa la naqliyay ✓

f. n. rapid movement, fast motion of someone ~ something

waa la naqliyay ✓

1

cf: xuf

2

de: rapid movement, fast motion of s.o. ~ s.t.

3

initial: w

4

lx: wif

5

pd: (-ta)

6

ps: n0-f

7

key: wif

waa la naqliyay ✓

/wig/ (n) buruko (timo been ah).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dharka dumarku xirtaan nooc ka mid ah oo khafiif ah. 2. Halka ay iska galaan misigta iyo bawdada. 3. Isha birteeda.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dharka dumarku xirtaan nooc ka mid ah oo khafiif ah. 2. Halka ay iska galaan misigta iyo bawdada. 3. Isha birteeda.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhinac, barbar, gees. Waar xoolaha adu ma lihide wil uga joogso.

2

wil-ka: (magac, lab, keli) dhar ay dumarku xidhaan oo duruuuc ah.

3

wil-ka: (magac, lab, keli) bawdada xaggeeda sare; halka bawdada iyo lafta dabaqanaantu iska galeen. Gabadhbaa wilka igu qaadday. Dh: sin.

4

wil-ka: (magac, lab, keli) Bu'da isha inta wax lagu arko. Dh: wiil,

waa la naqliyay ✓

/win/ (v) guuleysi; libin helid.

waa la naqliyay ✓

v.., v.tr., ka adkaw, dul mar.

waa la naqliyay ✓

Wir! Car!

waa la naqliyay ✓

e.d Car! Ma ku dhacda!

waa la naqliyay ✓

e.d Car! Ma ku dhacda!

waa la naqliyay ✓

inter. don't you dare!, you better not!

waa la naqliyay ✓

(inter) expression used to challenge [someone] to do something requiring courage; dare (deer) ~ car

waa la naqliyay ✓

1

(ereydhawaaq) car! ma ku dhacdaa!

2

wir -ta: (magac, dhedig, keli) erey tusa dhaqdhaqaaq aan joogsi lahayn oo la sameeyo. Dh: nir.

waa la naqliyay ✓

1

a: car

2

de: don't you dare!, you better not! Expresses warning or challenge

3

initial: w

4

lx: wir

5

ps: intj

6

key: wir

waa la naqliyay ✓

/wit/ (n) 1. caqli; garaad 2. maskax furan (fahmad badan).

waa la naqliyay ✓

n., aqli, -gi, kaftan, -ki.

waa la naqliyay ✓

erey waraabaha iyo dugaagaba lagu eryo oo soco u dhigma. Dh: yur.

waa la naqliyay ✓

mu.ac.w eeg kii.

waa la naqliyay ✓

mu.ac.w eeg kii.

waa la naqliyay ✓

det, pl. the ones

waa la naqliyay ✓

(pronoun) those ones or these ones

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) aan cayinayn; kii.

waa la naqliyay ✓

1

cf: kuwa

2

de: the ones Plural of -kii or -tii; already introduced or known information;

3

lx: kuwii

4

ps: det-pl

5

key: kuwii

waa la naqliyay ✓

1

(Wicid-da)

2

1. (cid, ...) u dhawaaqid, u yeerid.

3

2. Wax sabab u noqosho; keenid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg wac². la-mid: wicitaan.

waa la naqliyay ✓

vl. n. call, invitation, summons

waa la naqliyay ✓