widhfid

-ka: (magac, lab, keli) buurbuur yaryar o subag ah oo caanaha la lulaayo yeeshaan.

fidhfidh -ka: (magac, lab, keli) farac tiro badnaa o dabar go'ay wixii ka soo hadhay.

-a: (magac, dhedig, keli) gabaabsi aan ku fillayn baahida. Carrafada xooluhu waa widhiid. widhiidhi -da: (magac, dhedig, keli) cabsi kala garasho la'aan ah.

(ereycodeed) tusmeeya iftiin yar oo aad u fog oo meel ka bildhaamay oo indhaha kaaga dhacaya sida muraayada cawirkeeda. Waxbaa buurta agteeda ka widhwidh leh. Dh: biligbilig.

-da: (magac, dhedig, keli) sare u qaadid oo si fudud sare ugu tuurid. Dh: biriyow, hillaacid, birin. bidhiidh -a: (magac, lab, keli) timaha madaxa oo noqda timo jilicsan, cawlan oo aan isku dhadhawayne banbannaan.

-da: (magac, dhedig, keli) feedhidda timo la dhex marmariyo fidhin ama shanlo si loo qurxiyo Dh: firid, firis, shanlayn.

(Kidfid-da)

Wax is-haysta, jarjar yaryar oo badan ka dhigid; qurbid.

m.f.dh eeg kidif.

v. sling, catapult

(fal) xoog u wareeji. Warafka wadhfi dabadeedna tuur. Dh: wirfi, warfi.

de: sling, catapult {N}

initial: w

lx: wadhfi

pd: (wadhfiyey)

ps: v2a=tr

key: wadhfi

-da: (magac, dhedig, keli) kala bixin oo dhar ama wax la mid ah meel qorrax ah ku laydhin. Wadhidda dharka ani igu daa adna dheriga. Dh: warid.

m.l Dariiq yar oo isku xira guryo ama aqallo isu dhaw; widwide. la-mid: widwide.

(Wiifid-da)

Sida wiifowga u wareegid.

m.f.dh eeg wiif.

-da: (magac, dhedig, keli) sida wiifowga u wareegid; leexo wareejin.

wiifid-da: (magac, dhedig, keli) dhaxag tuurid oo si xawli ah wax u shiidid. Carruureey wiifidda dhaxa naga daaya. Dh: aa'id, tuuris, shiidis.

(Wirfid-da)

Wax wirfaya noqosho.

-da: (magac, dhedig, keli) lulmasho oo si xoog ah u wareegid. Inanta yari wirfiddii leexada ayay ku wareertay. Dh: wadhfid.

-da: (magac, dhedig, keli) xadhig ku guntid. Dh: xirid, guntid. Li: furid.

xidhid -da: (magac, dhedig, keli) jeel ku ridid: xabsi geyn. Dh: xirid, xabbisid, xirid. Li: furid. xidhid -da: (magac, dhedig, keli) masalo ama su'aal u jeedin. Dh: xirid, su'aalid.

xidhid -da: (magac, dhedig, keli) baanbad naqas iyo wixii la mid ah joojin. Dh: joojis, xirid. xidhid -da: (magac, dhedig, keli) cibaado galid. Dh: xirid, xiris. Li: furid.

xidhid-da: (magac, dhedig, keli) albaab qufulid. Xidhidda albaabka ha illoobin. Dh: xiris, qufulis.

xidhid -da: (magac, dhedig, keli) cid dhar u lebbisid. Dh: lebbisid.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoog u wareejin oo kolba dhan u lulid. Ilamaha wadhfinta ka daa yuun wareerine. Dh: wirfin, warfin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg wadhfin.

-da: (magac, dhedig, keli) wax xidhmay noqosho. Dh: xirmid, xirmis.

(fal) caanaha lul oo subag kaga keen. Dh: cagaari.

-ta: (magac, dhedig, keli) iftiin yar oo si dhakhso badan marna daarmaya marna demaya. Garabildhaanka bidhbidha hayaa ilaa waaga berigiisa. Dh: biligbilig, birbir, bigbig.

-ka: (magac, lab, keli) qof timo bidhiidh ah leh. Cali waa bidhiidh.

bidhiidh -ka: (magac, lab, keli) salaanta wejiga: wejiga badhtankiisa. Ninka tukada bidhiidhka ayaa madoobaada. Dh: biriir.

-ka: (magac, lab, keli) qof aad diiddan tahay la fadhiisigiisa ama inuu hadal idin dhex maro.

-a: (magac, lab, keli) badarka intiisa la yaryareeyo.

-ka: (magac, lab, keli) marka la sheegayo wax u eg dub qof.

jidhjidh -ka: (magac, lab, keli) muruqyada tunka ninka doobka ama awrka turuqyadiisa xooggan. Dh: margaag.

m. n. oscillator

de: oscillator

initial: w

lx: wadhfiye

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: wadhfiye

m. n. relationship, connection; relations

-ka: (n) relation (ri-leey-shin); relationship (ri-leey-shin-shiip); communication (kom-yuni-keey-shin); connection (kon-nek-shin), contact (kon-takt); association (a-soo-siyeey-shin); rapport (ra-poor) -xiriir

(fal) ka war qab oo ku xidhnow. Dh: xiriir.

xidhiidh -ka: (magac, lab, keli) wax si taxane ah isku dabajooga oo midba uu mid ka dambeeyo ama ku xiriirsan yahay. Dh: xiriir.

xidhiidh -ka: (magac, lab, keli) lafdhabar, anaan xiriir.

xidhiidh -ka: (magac, lab, keli) cilaaqo qarabe saaxiibtinimo, hawl ama wax kale ah ah oo laba qof ama in ka badan ka dhaxaysa oo isku xid Dh: xiriir.

de: relationship, connection; relations

initial: x

lx: xidhiidh

pd: (-ka)

ps: n2a-m

see: xiriir {N}

key: xidhiidh

(fal) dad ama noolayaal badan oo meelo kala joogjooga xabsiga mid mid ugu taxaab. Tuugta magaalada wada xidhxidh. Dh: xirxir.

xidhxidh: (fal) wax keliya oo meel yaalla xadhko badan ku adadkee ama meelo badan kolba meel ka xidh. Alaabta dusha taalla aad u xidhxidh. Dh: xirxir.

xidhxidh: (fal) albaabyo badan oo wad furfuran kolba mid awd. Maqsinnada soo xidhxidh. Dh: xirxir.

xidhxidh-ka: (magacwadareed) guntimo yaryar oo badan oo inba gooni loo xidhay. Dh: guntimo, xirxir.

v., sg., simple past tense: I said

(v) told (tooldh); said (seeydh) ~ iri. Ex: waxaan ku idhi; I told you

de: I said

lx: idhi

ps: v4a-1sg-past

see: iri {N}

key: idhi

(Ifid-da)

Iftiin wax lagu arko yeelasho, ilays soo saarid; iftiimid.

m.f.dh eeg if².

-da: (magac, dhedig, keli) ilays bixin, iftiin bixin. Dh: iftiimid, nuurid, siraadid.

v., sg., neg., present tense: you are not

de: you are not

lx: ihid

ps: v5a-2sg-neg-pres

xe: You are not a Somali.

xv: Soomaali ma ihid.

key: ihid

(fal) dab yar shid. Dabka bidhi aan kulaalne. Dh: shid, daar, biri. Li: demi.

(Bidid-da)

1. Dareensasho aan la hubin; u qaadasho; malayn; tuhmid.

2. Hawada marid; duulid; haadid; lalid.

m.f.dh eeg bid. la-mid: badid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax baal leh hawada mariddiisa. Bidid markarto shinbir garab li'i. Dh: duulid, haadid, lalid, bidis.

bidid -da: (magac, dhedig, keli) iskood u gu'idda timaha. Bididda timaha bidaartaa ugu wacan. Dh: rifmid, bidis.

bidid -da: (magac, dhedig, keli) talo ama wax doorbidid.

m.f.dh eeg cid².

m.dh la-mid: cifasho.

(Dafid-da)

Qaadasho degdeg iyo xoog leh; la boodid; dhifsasho.

m.f.dh eeg daf³.

vl. n. act of grabbing ~ snatching

-da: (magac, dhedig, keli) dhufsad degdeg iyo xoog leh, la boodid. Dh: dhufsasho, dafis.

de: act of grabbing ~ snatching

lx: dafid

pd: (-da)

ps: vn-f

key: dafid

-da: (magac, dhedig, keli) in yar qaboobid. Cuntadu defidda ayay ku macaan tahay. Dh: qaboobid.

(Didid-da)

Wadajir u yaacid, baqdin ama cabsi darteed.

m.f.dh eeg did. la-mid: dųdid.

-da: (magac, dhedig, keli) cabsi darteed la ordid.

(Fidid-da)

Meel ballaaran ama badan gaarid; kalabbixid; ballaarasho; faafid; fitaaxid.

m.f.dh eeg fid. la-mid: fiditaan.

Expansion

-da: (magac, dhedig, keli) war, qoraal iyo wax la mid ah, meel kasta ku fidis, ku baahid ama gaadhid.

fidid-da: (magac, dhedig, keli) mugkorodhka dareerayaasha marka la kordhiyo heerkulkooda. Fididda biyaha waxa la gartaa kolka heerkulkooda la kordhiyo.

(Idmid-da)

Idan siin; in la falo, kd., oggolaansho.

m.f.dh eeg idan².

-da: (magac, dhedig, keli) fasax iyo oggolaansho siin.

(Iidid-da)

Maalmaha Iidda ah ka qaybgelid; (ama ciidid).

m.dh la-mid: ciidid.

-da: (magac, dhedig, keli) farxadda iidda ka qaybgelid oo muujin. Dh: dabbaaldegid, damaashaadid, ciidid.

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

Garigue, Scrub

-da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah noocyada qudhaca oo aan dheeraan ama weli koraya oo yar.

(Kidi) N Azima tetracantha Lam. Salvadoraceae.

v., sg., neg., present habitual: you don't have ~ own something

de: you don't have ~ own s.t.

lx: lihid

ps: v5b-2sg-neg-prhb

xe: You dont own a farm.

xv: Beer ma lihid.

key: lihid

m.f.dh eeg mid³.

v., pl., simple past tense: we said

(v) we said ~ niri. Ex: waxaan nidhi...; we said...

de: we said

lx: nidhi

ps: v4a-1pl-past

see: niri {N}

key: nidhi

(Ridid-da)

1. Dhulka ku sii deyn.

2. Kufin.

3. Tuurid; ganid.

m.f.dh eeg rid.

-da: (magac, dhedig, keli) xabbad ganid oo tuurid. Rididda rasaasta ha ku degdegin.

ridid-da: (magac, dhedig, keli) dawlad ama masuul xilka ka qaadid oo xoog ku casilid. Dh: casilid.

ridid-da: (magac, dhedig, keli) dugaag ama tuug wax uu qaatay ka reebid

ridid-da: (magac, dhedig, keli) dad ama duunyo sharci la'aan lagu haysto badbaadin.

ridid-da: (magac, dhedig, keli) wax meel sare yaal shalwid oo meesha uu yaal hoos uga dhaadhicin.

ridid-da: (magac, dhedig, keli) raaricin oo wax laalaada ka dhigid.

ridid-da: (magac, dhedig, keli) shidid oo dab ka dhalin. Rididda madagtu waxay u baahan tahay xirfad.

ridid-da: (magac, dhedig, keli) wax gacanta lagu hayo dhulka ku si dayn.

ridid-da: (magac, dhedig, keli) wax meel taagan oo qotoma riixid oo dhulka ku tuurid.

ridid-da: (magac, dhedig, keli) ilig jebin oo meeshiisa ka faaruqin.

ridid -ka: (magac, lab, keli) dhawaaq si darandoorri ah iskaga dabadhaca.

(Rifid-da)

1. Wax baal leh, ama timo leh, mid mid uga siibid, uga gurid, uga googgoyn.

2. Qof lala dirirayo oo la legdey, sida wax la rifa hayo u gelid, u camcamin, u camajuujin, u rafaadin.

3. Tahar ama hilib adag si calaanji ah, u googgoosasho.

m.f.dh eeg rif.

Corrasion

-da: (n) plucking (palaak-ing); the act of plucking ~ kidfid

-da: (magac, dhedig, keli) baalal ama dhogor ka gurid oo ka xoodhin.

(Sidid-da)

Wax kor loo hayo meel ku hayn ama meel u wadid, u qaadid; xanbaarid.

m.f.dh eeg sid³.

-da: (magac, dhedig, keli) wax dushaada ku saaran ama aad gacanta ku hayso qaadiddiisa, sii wadid illaa aad halkii la dhigi lahaa geynayso. Dh: qaadid, xanbaarid, sidis.

m.f.dh eeg sif.

-da: (magac, dhedig, keli) saf saf ka dhigid; sarcid; safid.

sifid-da: (magac, dhedig, keli) eeg sifayn.

v., sg., simple past tense: you / she said

de: you / she said

initial: t

lx: tidhi

ps: v4a-2sg/3f-past

see: tiri {N}

key: tidhi

(Tifid-da)

Liilammada dunta maro ama wax kale, ka samaysan yihiin, mid mid u bixbixin, u siibsiibid.

m.f.dh eeg tif³.

-da: (magac, dhedig, keli) liilmidda dunta iyo wixii la mid ah oo xabbadxabbad loo saaro. Dh: siisiibid.

-da: (magac, dhedig, keli) khasaysiin iyo khajilaad lama filaan ah, hungow; wax la'aan. Wanaagaan dumar u gaystay miyey wadhidu iga raacday. Dh: khase.

(Wadid-da)

1. Wax nool (dad, xoolo) ama aan noolayn (markab, doon, baabuur, ...) meel ka kaxayn oo meel kale u kaxayn.

2. (°) wed u noqosho; dilid; melgid; (ama wedid).