weekday

(fal) cid kale, eed iyo denbi dusha ka saar; cid kale, denbi ku oog. Dh: cambaaray, eedee.

Meeday?

(iyada) Xaggee bay jirtaa?

e.we.dh eeg mee.

loc. question word, [feminine] where is she / it [fem.]?

(interrogative word) where is she? Ex: meeday walaashay? where is my sister?

(magac'uyaal) ereysu'aaleed oo u dhigma aaway, halkee ayuu jiraa. meeday ma haye meeday. way i maanqaadaye meeday. Dh: aaway, meeyey.

de: where is she / it [fem]?

lx: meeday

pd: (meedey)

ps: qw-loc-f

key: meeday

/wiikli/ (adj) toddobaadle (usbuucle).

(fal) ereyo isku dardar oo weedh macno leh ka dhig. Dh: weerey, weedhee.

Maalin roobaad

/wensdhey/ (n) arbaco.

n., Arbaca, -di, rabuh,-hi.

-ga: (magac, lab, keli) kala baahsanaan ku timaad yoolka oo qaldan ama ujeeddada oon caddayn. Haddaad yool cad ku socon weydo weedadaw ka bixi maysid. Dh: meehannaw.

-ta: (magac, dhedig, keli) weedh ka dhigid; weereyn; weedhays.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg weedhayn.

m.l Geeso horay caaraddoodu u soo jeeddo (lo').

(fal) tab iyo qaroome adeegso. Xeelady oo wuxuu hayaba ka qaad. Dh: xarfaday tab farsamay.

-ta: (magac, dhedig, keli) wegerad ku xidhid oo kooraha iyo faraska isku gijin. Wegeredayn adag ayaa lagu xishay faraska. weggi: ciyaar sida riyokadhashiga loo ciyaaro. Weggi waa saddexley.

(fal) xoolo socda, meel ku baahi ama kufidi; xoolo meel ku du' ama u leexi.

ekay: (fal) wax kale isku toosi adiga oo halis ka dhuumanaya. Derbiga isku ekay haddii lagu soo aa'o.

ekay: (fal) (la ~) ku xidh. Awrka dabar la ekay.

ekay: (fal) «u ~» wax u eg oo kale ka dhig.

/wiidh/ (n) 1. harame (cawska ama dhirta iskood u baxa, oo beerta laga jaro) (v) cawska iyo dhirta aan la-rabin beerta ka jarid.

/wiik/ (n) asbuuc (toddobaad).

n., toddobaad, -ki.

de: her

lx: -eeda

ps: pro-det-3f

xe: her name

xv: =-keeda

key: -eeda

(Eedaq-a)

(caano) garoor.

m.l Caano garoor ah.

m.l Caano garoor ah.

m. n., (mass n.): sour milk

-a: (magac, lab, keli) caano fadhiya oo subaggii aan lagala bixin; caano gadhoodhay ama fadhiistay. Dh: gadhoodh, caanafadhi, garoor. Li: dhay.

de: sour milk

lx: eedaq

pd: (-a)

ps: n2-m-mass

key: eedaq

(fal) faldenbiyeed ku xidhiidhin ama ceeb u tirin. Anbaqaadku tay uma ekayn eersigii sababta, an maahayne eesay kan loo aniga ha i saarin. Dh: eeday.

(fal) wax cid na dhib u ah cid kale na xannaanayn u ah samee. Ma idahaynu eexaynaa oo bannaanka ayaan degnaa mise riyahaynu eexaynaa oo buurta ayay nu u guurnaa. Dh: xannaani, eexi, naasnuuji, xig, gacanbidixeedi.

Kan iyadu leedahay.

keeda¹: mu.lh.l (kuweeda, w) Magacuyaal lahaansho oo dhaddig, oo tilmaamaya wax isagu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dhaddig) ay leedahay. Tus.”keedu wuxuu ka muuqdaa halkaas”.

keeda¹: mu.lh.l (kuweeda, w) Magacuyaal lahaansho oo dhaddig, oo tilmaamaya wax isagu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dhaddig) ay leedahay. Tusaale: Keedu wuxuu ka muuqdaa halkaas.

keeda²: (-keeda) dk.lh.l Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax isagu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. la-mid: keed.

(magacuyaal) lahaansho oo dhedig oo tilmaamaya wax qofka saddexaad ee kelida ah ee dhedig ay leedahay. Wa: kuweeda.

keeda: (dibkabe) lahaansho oo tilmaamaya wax qofka saddexaad ee kelida ah ee dhedig ay leedahay. Dh: keed.

/niidhi/ (adj) baahan (gaajaysan).

(man), a., (nin) caydh ah, caydh, -ki.

/siidhi/ (adj) 1. tacbaan (liita, aan fiicnayn) 2. iniinyo badan (iniinyo ka buuxaan).

Tan iyadu ay leedahay.

teeda¹: mu.lh.dh (kuweeda, w) Magacuyaal lahaansho oo dhaddig ah oo tilmaamaya wax iyadu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. eeg keeda. Tusaale: “Weyddii halka ay teeda uga tagtay”.

teeda²: (-teeda) dk.lh.dh Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax iyadu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. eeg keeda. Tusaale: “Gacanteeda ayay ku qortay warqaddan”. la-mid: teed³.

teeda¹: mu.lh.dh (kuweeda, w) Magacuyaal lahaansho oo dhaddig ah oo tilmaamaya wax iyadu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. eeg keeda. Tusaale: Weyddii halka ay teeda uga tagtay.

teeda²: (-teeda) dk.lh.dh Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax iyadu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. eeg keeda. Tusaale: Gacanteeda ayay ku qortay warqaddan. la-mid: teed.

(magac'uyaal) lahaansho oo muujinaya tan iyadu ay leedahay. Li: tiisa.

Sentence

-a: (n) sentence (sen-tanis); word (woordh); opinion ~ weer, kalmad

-a: (magac, dhedig, keli) ereyo taxan oo macne buuxa oo la garan karo leh. Weedh gaaban ayuu macallinku tusaale ka dhigay Dh: hawraar, hadal, weer.

weedh-ka: (magac, lab, keli) dun ama haylaaq yar oo lagu xidho wajiga ilaa laga gaadho gadaadka xarrago ama calaamad dagaal ahaan. Dh: weer.

Harame

/wiipi/ (adj) ooyi-raba; murugaysan.

beedal¹: m.l la-mid: beeddal¹.

beedal²: f.mg1 (-alay, -ashay) la-mid: beeddal².

-ka: (magac, lab, keli) is bihinbihinta iyo isku looxlooxidda ay samayso neef dhedig oo oofanayaa. Dh: oofad, lugadeg.

(fal) beel ka dhig. Dh: beelee.

(fal) xuuman aan qofku lahayn ku sheeg. Dh: canbaaray; fadeexadee;.

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) la-mid: caydan.

(tilmaame) baahi weyn wax u qaba; caydan.

(Eedayn-ta)

Xaal u qabsasho; eed saarid.

m.f.dh eeg eedee. la-mid: eedays.

-ta: (n) blaming; accusation (akiyu-seey-shin) ~ eedays

Accusare

Accusation

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, denbi ku soo oogid; cid kale, eed u qabsasho. Eedaynta ay maxkamaddu u soo jeedisay Dharaar waa xatooyo. Dh: tuhmid, eedays, canbaarayn. Wa: eedeymo.

تُهْمَة، إِنَّهَام

(Eedays-ka)

Eed la isa saaro; gar la isu qabsado.

m.l la-mid: eedayn.

vl. n. dispute, mutual accusations

-ka: (n) allegation (ala geey-shin); blame (baleeym) ~ eed

-ka: (magac, lab, keli) eeg eedayn. eedaysan: (tilmaame) qof denbi loo haysto oo la eedeeyey.

de: dispute, mutual accusations

lx: eedays

pd: (-ka)

ps: vn2-m

key: eedays

(fal) hadhuudh iyo wax la mid ah, mooye iyo tib ku tun oo buushibixi.

feedag -ga: (magac, lab, keli) hadhuudh ishii ka saarid oo mar labaad mooye intii lagu shubay, biyo yarna lagu daro dabadeed la buushibbixiyey.

-da: (magac, dhedig, keli) shafka iyo labada naas.

(fal) is u soco; gees xig; gees joog; fay mar.

(fal) ilmo rajo ah oo hooyadii dhimatay hooyo muujisa u yeel. Dh: nuuji, barbaari.

/heydhey/ (n) beri-samaad (ayaanta ugu-fiican ee saman ama xilli). e.g. In the heyday of their empire, the Romans dominated most of the western world.

(Jeedal-ka)

Suun adag oo dabo la qabto leh, oo fardaha orod lagaga keeno; nadi.

jeedal¹: m.l (-llo, m.dh) Suun adag oo dabo la qabsado leh oo fardaha iyo wixi lamida lala dhaco si ay orodka u badiyaan; nadi. la-mid: jeydal.

jeedal²: m.l (baayoloji) Shaabuug qaab dherer yar leh ilaa 150 maykaroon/m. oo laga helo oogaada unugyada qaarkood, gaar ahan unugyada taranka ee socda. Tusaale ahaan isbeermatosowa, bakteeriya iyo qaar ka mid ah borotosowa.

jeedal³: f.g1 (-alay, -ashay) Jeedal wax la dhicid.

jeedal¹: m.l (-llo, m.dh) Suun adag oo dabo la qabsado leh oo fardaha iyo wixi lamida lala dhaco si ay orodka u badiyaan; nadi. la-mid: jeydal.

jeedal²: m.l (baay.) Shaabuug qaab dherer yar leh ilaa 150 maykaroon/m. oo laga helo oogaada unugyada qaarkood, gaar ahan unugyada taranka ee socda. Tusaale ahaan isbeermatosowa, bakteeriya iyo qaar ka mid ah borotosowa. m.f.dh, jeedalid.

m. n. whip, lash

-ka: (n) lash (laash); whip (wip) ~ shaabuug

(fal) shaabuug la dhac. Jeedal faraska ha ordee. Dh: shaabuugee.

jeedal -ka: (magac, lab, keli) suun adag oo dabo la qabto leh oo fardaha la la dhaco si ay aad ugu ordaan.

bw: karbaash, nadi, shaabuug

de: whip, lash

lx: jeedal

nt: jeedal (jeedlay) [v1=tr]

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: jeedal

m.l (-mo, m.dh) (daawo) Qayb xidmeed oo ku yaal meesha ay iskaga dhegsanyihiin xiidmaha yar yar iyo xiidmaha waaweyn. Afka sare wuxuu ka mid yahay kolonka, afka hoosana waxa ku yaal qabsinka.

m.l (-mo, m.dh) (daaw.) Qayb xidmeed oo ku yaal meesha ay iskaga dhegsanyihiin xiidmaha yar yar iyo xiidmaha waaweyn. Afka sare wuxuu ka mid yahay kolonka, afka hoosana waxa ku yaal qabsinka.

-ka: (magac, lab, keli) qayb xidmeed oo ku yaal meesha ay iskaga dhegsanyihiin xiidmaha yar yar iyo xiidmaha waaweyn. Afka sare wuxuu ka mid yahay kolonka, afka hoosana waxa ku yaal qabsinka.

(fal) goob lagu ogaado u yeel. Alaabta u meelay. Dh: meelee.

meelay: (fal) shaqo ama mihnad uu ku negaado sii. Wiilka iga meelay. Dh: shaqysii.

e.we eeg mee.

(magac'uyaal) su'aaleed oo u dhigma aaway, halkee ayuu jiraa. Qalinkii iyo buuggii meeyey? Dh: aaway, aw, meeydey

(fal) harag dhogorta ka nadiifi oo idiin ka dhig. Haragga masallo ayaan ka dhigiye ii megday. Dh: megdee, megdi.

(fal) seeto ku xidh, u yeel; dabar.

(fal) alaab isa saarsaar; rasay.

wadday: (fal) waddo la maro samee, jid cusub jeex. Intaanad dhismaha xaafadda cusub bilaabin horta xaafadda wadday. Dh: waddee, dariiqee.

(Weecad-ka)

Weecasho.

m.l la-mid: weecasho.

-ka: (magac, lab, keli) meel loo yar badho oo halka kolkaa la joogo aan ka fogayn.

weecad -ka: (magac, lab, keli) dhan u weecasho: meesha dawgu ka baydho. Weecad ayaa inaga horreeyee gaadhiga aayar wad. Dh: goolad, leexad.

-ha: (magac, lab, keli) harrar gaaban oo lagu dhiso aqalka halka u hoosaysa. Dh: dadab.

-ka: (magac, lab, keli) haad, dayuurad iyo wixii la mid ah, hawada dhexdeeda ku meeraalaysi oo ku wareegid. Weehadka diyaaradda dhawaan ayaa laga warhelay: Dh: weehasho.

weehad -ka: (magac, lab, keli) lulmasho uu wax hawada sare lulmado awood la'aan. Kolkii labada taayir u furmi waayeen diyaaraddu laba saacadood ayay weehad ku jirtay.

(Weerar-ka)

Dagaalka colalka bilawgiisa, badanaa intaan colku gaarin colkii kale ama meeshi kale oo uu ku dhufan lahaa.

weerar¹: m.l Dagaalka ciidanka cadawga lagu dhufto, lagu bilaabo ama lagu qaado.

weerar²: f.g1 (-ray, -rtay) Cid duullaan ku qaadid.

weerar¹: m.l Dagaalka ciidanka cadawga lagu dhufto, lagu bilaabo ama lagu qaado.

weerar²: f.g1 (-ray, -rtay) Cid duullaan ku qaadid. m.f.dh, weerarid.

attack

m. n. attack, raid, assault; aggression

weerar v. attack, assault, raid; commit aggression, wage war

-ka: (n) attack (a-taak); raid (reeydh); onslaught (on-isloot); offensive (o-feen-siv); assault (a-soolt); hostile attack ~ duullaan

weerar -ay /tay:(v) attack (a-taak); start a fight; take the offensive

(fal) dagaal ku qaad; ku duul oo kaga horree. Inta cadawgu hurdo adu weerar.

weerar -ka: (magac, lab, keli) dagaal hujuum ah oo cid lagu qaado oo lagaga horreeyo. Jahli inan ka tirannaa bulshooy weerar loo yahaye.

هُجُوم