wee — Macnaha & Turjumaada

/wii/ (adj) 1. gaban ah (yar ah) (adj) 2. waqti-hore ah (goor-hore ah).

waa la naqliyay ✓

1

(Aabayn-ta)

2

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

3

2. (weel) xoolayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Aabbur-ka)

2

Weel afka ka awda; dabool; fur.

waa la naqliyay ✓

1

(Aabburid-da)

2

Weel dabool saarid; daboolid; furayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Aashuun-ka)

2

Weel biyaha lagu shubto oo laga sameeyey dhoobo; malbo; jalxad; shaanbi; ballaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Abxad-da)

2

Weel laysku aabburo oo wax lagu gurto; sexaarad; santuuq; safad.

waa la naqliyay ✓

1

(Aglool-ka, Agloo-sha)

2

1. Hab weelka la xoolayna hayo, gocoyonnimada looga ba'sho: asal, dufan, laysku karshey baa lagu rogrogaa.

3

2. Wax la dhisa hayo ama la samayna hayo, qaabintiisa iyo jaangooyadiisa hore; bilaw; unug. 3.* Aqal, la dhisi doono, astaanti iyo muuqaalki warqad, ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Agloolid-da)

2

1. Weel aglool ku xoolayn.

3

2. Wax la samaynayo ama la dhisayo, jaangooyo hore ama qaab hore u yeelid; bilaabid; unkid; warqad ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Argeeg-ga)

2

Geed, diirka xididdadiisa weel (haamo, dhiilo, ubbooyin) laga tosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Asay-da)

2

Dhar cad ama madow oo afadu qaadato kolka saygu ka dhinto; hangal; weer.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaldi-ga)

2

1. Saxan weyn oo ballaaran oo dharka lagu mayro, baaf.

3

2. Weel macdan ama caag ah oo siddo leh oo biyaha lagu qaato; siilad; wadaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaquli-ga)

2

Weel godan oo dhoobo ama siin ama wax kale laga sameeyey oo cunnada lagu gurto; qaafiri; madiibad.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaryid-da)

2

1. Xoog iyo culays saarid; riixid xoog iyo saamays leh; (ka baaryid, ku baaryid) weecasho ama weecin xoog leh.

3

2. (ganacsi) wax la iibina hayo (naado, xaraash), qof qiime madhaafaan ah gaaray, u deyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Barriiqa-da)

2

Addin xoog u sibibixday ama xoog loo weecshey xarriiqda ama raadka jiidan oo uu dhulka u yeelo; xoog u weecasho ama u joogsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Birjika-da)

2

Qalab jiko oo inta dab lagu kor shido, weelasha wax lagu karsana hayo la kor saaro; burjiko; girgire; baabuur; markab.

waa la naqliyay ✓

1

(Birlaxooxeed-da)

2

Weel bir ah oo dabo la qabto leh oo laxooxda lagu dubo; birtaawo; daawe.

waa la naqliyay ✓

1

(Boho-sha)

2

Dillaac weyn oo dhulka ku yaal oo ballaar iyo qoddo fogaan isku darsaday; god weeyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Booraysasha-da)

2

Ciid boor leh ku weesaysasho, biyo la'aan ama sabab kale darteed; goggobeysasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bujin-ta)

2

Weel isku aabburan daboolka kaqaadid; wax gudaha biyo ama dhacaan ama neefi kaga jirto dillaacin; qarxin.

waa la naqliyay ✓

1

(Burin-ta)

2

1. (-°) Wax hor u jirey baabbi'in; xeer hore jebin; weeso, kd. jebin, gadid.

3

2. () Eryid, cayrin, cagaajin.

4

3. Dheeri siin.

5

4. Abur soo saarid; karid (wax kulul oo shubma).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Buufin-ka) a) Qalab jaadad badan ah, oo neefta ama gaaska ama biyaha, kd. weelal kale ama qalabyo kale lagula shubo ama lagaga shubo: riixid iyo baari buu wax ku geliyaa, soojiid iyo nuugisna wax buu ku soo saaraa. b) Kolay yar oo harag ah ama xuub ah, oo inta neef laga buuxsho, lagu cayaaro.

2

2. (Buufin-ta) Neef, gaas, kd., ku afuufid; neefin.

waa la naqliyay ✓

/wiidh/ (n) 1. harame (cawska ama dhirta iskood u baxa, oo beerta laga jaro) (v) cawska iyo dhirta aan la-rabin beerta ka jarid.

waa la naqliyay ✓

/wiik/ (n) asbuuc (toddobaad).

waa la naqliyay ✓

n., toddobaad, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Weel-ka)

2

1. Wax kasta oo gudo leh, oo wax lagu gurto ama lagu shubto.

3

2. Wax wax lagu qabsado; qalab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) Wax kasta oo gudo leh oo wax lagu shubto ama lagu rido ama lagu karsado.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) Wax kasta oo gudo leh oo wax lagu shubto ama lagu rido ama lagu karsado.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. vessel, container

2

weel m. n. utensil, implement, equipment

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) container (kon-teey-nar); receptacle (ri-sep-tikal); vessel (ve-sel)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) magac guud oo lagu magaacaabo mid kasta oo ka mid ah alaabta adeegga madbakha. Xeedhadu waa weel wax lagu cuno. Wa: weelal.

2

weel -ka: (magac, lab, keli) wax kasta oo gudo leh oo wax lagu gurto lagu shubto ama wax lagu qabsado. Ha wareerine weel madhan u hiib.

waa la naqliyay ✓

مَاعُونَ إِناء

waa la naqliyay ✓

/wiip/ (v) baroorasho (boohin badan).

waa la naqliyay ✓

v.i., oy.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Weer-ka) Bahal dugaagga ka mid ah oo dhurwaaga u eg; dhidar. b) Cad maro ah oo cad oo madaxa lagu xirto, oo murugo weyn lagu muujinayo.

2

2. (Weer-ta) Ereyo taxan oo macne buuxa leh; hawraar; tix; hadal.

waa la naqliyay ✓

1

weer¹: m.l (-rar, m.l) 1. Bahal dugaagga ka mid ah oo dhurwaaga u eg; dhidar. 2. Cad maro ah oo cad oo madaxa lagu xirto oo astaamaha tiiraanyada lagu muujiyo; hangal.

2

weer²: m.dh (-ro, m.l) (naxwe) Ereyo taxan oo micne buuxa leh; yacni wadajirka khabarka iyo mawaadiicdiisa; hawraar.

3

weer³: f.g/mg1 (-ray, -rtay) Weer xirasho.

waa la naqliyay ✓

1

weer¹: m.l (-rar, m.l) 1. Bahal dugaagga ka mid ah oo dhurwaaga u eg; dhidar. 2. Cad maro ah oo cad oo madaxa lagu xirto oo astaamaha tiiraanyada lagu muujiyo; hangal.

2

weer²: m.dh (-ro, m.l) (naxwe) Ereyo taxan oo micne buuxa leh; yacni wadajirka khabarka iyo mawaadiicdiisa; hawraar.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. white cloth worn round the head as sign of mourning; red cloth worn as sign of readiness for war

2

weer m. n. striped hyena

3

weer [feminine] n. pithy phrase

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) sentence (sen-tanis); word (woordh); opinion ~ weedh

2

weer -ka: (n) wild animal resembling a wolf

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bahal dugaagga ka mid ah oo dhurwaaga u eg. Adiguna waaribiyo, ha isa siinnin weeraha. Dh: dhidar.

2

weer -ka: (magac, lab, keli) maro cad oo madaxa lagu xidho oo astaamaha tiiraanyada lagu muujiyo ka mid ah. Gabadh weer xidhan waa laga naxaa. Dh: hangal, asay, hangel.

3

weer -ta: (magac, dhedig, keli) eeg weedh.

waa la naqliyay ✓

جملة

waa la naqliyay ✓

1

(Wees-ka)

2

1. Geed faalala oo xooluhu (geel) daaqaan oo ur aad u lifaaqoon leh.

3

2. Ballaar; waasac.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed faalala oo xooluhu, siiba geelu daaqo oo ur aad u lifaaqoon leh. 2. Ballaar; waasac.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. breadth, width

2

wees m. n. creeper plant species, with a pungent odor

waa la naqliyay ✓

Aristolochia rigida 01

waa la naqliyay ✓

(Uas) C Kleinia squarrosa Cuf. Compositae.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) weel lagu shubto biyo lagu darabyeesho ama lagu weyseysto. Wees biyo iigu soo shub aan weyseystee. Dh: weyso.

2

wees -ka: (magac, lab, keli) ballaadh; waasac: wasac.

3

wees -ka: (magac, lab, keli) geed faalala oo xooluhu siiba geelu daaqo oo ur aad u lifaaqoon leh. Hashu wees ayay daaqday.

waa la naqliyay ✓

/war/ be oo fal tagay ah.

waa la naqliyay ✓

1

1. Tiraab xiriiriya ereyada iyo tixaha hawraarta: oo; -e. (Nin wanaagsan ee geesi ah).

2

2. Xarafka e oo dheer; (ē).

waa la naqliyay ✓

1

ee¹: xi. 1. Eray lagu xiriiriyo laba weerood aan xor ahayn. Tusaale: “Nin wanaagsan ee geesi ah”, “Xarunta dhexe ee xisbiga”. 2. Eray lagu xiriiriyo laba weerood xor ah. Tusaale: “Ha kicin wuu bukaa ee ama wuu bukaa ee ha kicin”, “Meel kastaba aynu ka eegno ee heli mayno”, “Cali wuu shaqayay ee Maryam baa seexatay”. la-mid: e.

2

ee²: u.j Eray qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo. Tusaale: “Ee aabbe!”. la-mid: eeyaa.

waa la naqliyay ✓

xi. 1. Erey lagu xiriiriyo laba weerood aan xor ahayn. Tusaale: Nin wanaagsan ee geesi ah. Xarunta dhexe ee xisbiga. 2. Eray lagu xiriiriyo laba weerood xor ah. Tusaale: Ha kicin wuu bukaa ee ama wuu bukaa ee ha kicin. Meel kastaba aynu ka eegno ee heli mayno. Cali wuu shaqayay ee Maryam baa seexatay. la-mid: e.

waa la naqliyay ✓

1

conj. and; that which ...; so ...

2

ee [conjunction] of, pertaining to

3

ee [feminine] n. EE, long E [digraph letter of the Somali alphabet.]

4

ee inter. hey!, oh!

waa la naqliyay ✓

1

long vowel of e. Ex: Eebbe; God; creator. eeddo; aunt

2

ee (preposition) belonging or connected to: of. Ex: baabuurta cusub ee dawladda; the new cars of the government

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka 'e' oo dheer.

2

ee: eray qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo. 'Ee aabbe!' Dh: eeyaa.

3

ee: (xidhiidhiye) tiraab xidhiidhisa tixaha hawraarta weedhaysan. Kani waa dersigii xisaabta ee uu shalay macallinku innoo dhiibay.

waa la naqliyay ✓

و

waa la naqliyay ✓

/wii/ (pron) annaga (innaga).

waa la naqliyay ✓

(see Grammar).

waa la naqliyay ✓

/bii/ shinni (cayayaanka malabka sameeya).

waa la naqliyay ✓

/bii/ shynny.

waa la naqliyay ✓

n., shinni, -di.

waa la naqliyay ✓

fk. Qurub lagu soo jiidanayo foojignaanta qofka lala hadlayo. Tusaale: “Ila hadal dee! Dee, maxaad u yeeshay?”.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey lagu soo jiidanayo foojignaanta qofka lala hadlayo. I sii dee qalinka.

waa la naqliyay ✓

/fii/ (n) ujro (lacagta laga bixiyo adeeg, iskuul iwm) e.g. The admission fee was quite high.

waa la naqliyay ✓

fée, n.f. - naag aad u caqli badan.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-eeyay, -eysay) 1. (f.g) Wax meel yiil ama joogay meel kale gaarsiin. 2. (f.mg) Isu g.: laba wax ama ka badan isku darid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-eeyay, -eysay) 1. (f.g) Wax meel yiil ama joogay meel kale gaarsiin. 2. (f.mg) Isu g.: laba wax ama ka badan isku darid. m.f.dh, gayn.

waa la naqliyay ✓

v. take, carry, convey, transport; lead, bring to ~ into, escort

waa la naqliyay ✓

1

-yey / geysay: (v) carry, lead or take into a specified location; bring (hiring); transport (taraanispoort).

2

isu gee -yey / geysay: (v) total (tootel); add (aadh); combine (kom-baayn); sum (saam), add up ~ isku dar

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ama qof ka qaad oo meel ama qof kale gaadhsii. Weelka madbakha gee. Li: keen.

waa la naqliyay ✓

Erey 'ku maqlay' ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo; (ama heeh).

waa la naqliyay ✓

fk. Erey “ku maqlay” ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo. la-mid: heeh.

waa la naqliyay ✓

fk. Erey 'ku maqlay' ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo. la-mid: heeh.

waa la naqliyay ✓

inter. yes!, go on!; I hear you; I'm listening

waa la naqliyay ✓

quel (suffixe).

waa la naqliyay ✓

(interjection) yes (yees) ~ heeh

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) waan ku maqlaa; haye aqbalay. Dh: hoow, heeh.

2

hee: (falkaabe) warka lagaga guro qof waano ama amar bixinaya oo qofka la waaninayo ama wax la amrayaayi ku celceliyo.

waa la naqliyay ✓

1

Kee?

2

Kuma? Iyama? Ayo? Yaa?

waa la naqliyay ✓

kee¹: mu.we.l kuwee, w Magacuyaal weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: “ Waa kee midka aaday xafiiska?.”

waa la naqliyay ✓

1

kee¹: mu.we.l (kuwee, w) Magacuyaal weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: Waa kee midka aaday xafiiska?

2

kee²: (-kee) dk.we.l Dibkabe weyddiimeed oo lab, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: Wiilkee baa kula hadlay?

waa la naqliyay ✓

(pronoun) which (wif); who (huu); used only for masculine singular nouns ~kuma

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Dh: kuwee.

2

kee: (dibkabe) weyddiimeed oo lab, oo wax ama qof lagu hubsado. Qalinkee la ii soo iibshay?

waa la naqliyay ✓

1

(lee-)

2

(waa aan leeyahay, (lee(y)ahay), waa uu lee yahay, waa ay lee yihiin, waa aad leedahay, waa ay leedahay, waa aad leedihiin; waa aannu/aynnu lee nahay) wax lihi u yihiin; haysta; qaba.

waa la naqliyay ✓

1

de: have ~ possess Root form of lahow ~ leh

2

lx: lee

3

pd: \pd-

4

ps: v5b-root

5

see: leedahay, leedihiin, leenahay, leeyahay

6

key: lee

waa la naqliyay ✓

1

Mee?

2

Xaggee jiraa? Aaway? Meeyey?

waa la naqliyay ✓

e.we (meedey; meeye/maye) Xaggee ayuu jiraa?, aaway?. Tusaale: “Wiilku mee?”, “Ku mee?”.

waa la naqliyay ✓

e.we (meedey; meeye/maye) Xaggee ayuu jiraa?, aaway?. Tusaale: Wiilku mee? Ku mee? e.we, maye. e.we.dh, meeday. e.we, meeyay. e.we, meeye.

waa la naqliyay ✓

loc. question word, m. where is he / it [masc.]?

waa la naqliyay ✓

(interrogative word) where is he? Ex: mee Cali? where is Ali?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey u dhigma aaway, halkee ayuu jiraa. Dh: aaway, aw, meeyey.

waa la naqliyay ✓

1

a: meeyey

2

de: where is he / it [masc]?

3

lx: mee

4

ps: qw-loc-m

5

key: mee

waa la naqliyay ✓

/pii/ (infl) (n) 1. kaadi(v) 2. kaadin.

waa la naqliyay ✓

v. win, beat

waa la naqliyay ✓

(fal) libin gaadh, cid ka badi. Dh: libayso, jebi, guulayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: win, beat

2

lx: ree

3

pd: (reeyey)

4

ps: v2b=

5

key: ree

waa la naqliyay ✓

fk.we la-mid: sidee.

waa la naqliyay ✓

question word: how?

waa la naqliyay ✓

/sii/ (v) 1. fiirin (arkid) (n) 2. fiiro (arag).

waa la naqliyay ✓

(adv) how (haaw); in what manner or way ~ sidee. Ex: see baad u rabtaa? how do you want this?

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey su'aaleed u dhigma: side? Waar see leedahay?

waa la naqliyay ✓

v.tr., arag, eeg, day, dugo, jedaali; let him see, daa ha arkee.

waa la naqliyay ✓

1

tee¹: mu.we.dh (kuwee, w) Magacuyaal weyddiimeed oo dhaddig, oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: “Waa tee midda hadlaysa imminka?”.

2

tee²: (-tee) dk.we.dh Dibkabe weyddiimeed oo dheddig, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: “Fartee baa kula qurxoon?”.

waa la naqliyay ✓