waywayid

(Waayid-da)

1. Wax la raadshey ama la doonay oo aan la helin.

2. (kolka uu fal kale ka dabadhaco) wax la qaban lahaa ama aan la qabteen oo aan karti iyo maaro loo helin (sida: arki waayey; seexan waayey; kari waayey; dili waayey; ...).

3. Gabid.

m.f.dh eeg waa². la-mid: waayis.

-da: (magac, dhedig, keli) arki waa; ka quusasho. Baadi waayiddeeda welwelkeedaa ka daran.

waayid -da: (magac, dhedig, keli) dhicid oo imtixaab dallacaaddii ka hadhid. Waayidda imtixaanka dadaal la'aan baa keenta.

(ereydhawaaq) dhiillo tilmaama oo dumarka iyo cid ay dhibi ku habsatayi ay ku celceliyaan. Wayway maxaa ku helay.

wayway: (fal) alaab badan gur oo meel kale ku daldal. Hadhuudhka uudka ka wayaway. Dh: daabul; gurbi; qaadqaad.

m.f.dh eeg mayay². la-mid: mayaayid.

-da: (magac, dhedig, keli) roob mayay ah soo kicin. Cirku daruuro waawayn buu leeyhay ma mayayid ayuu damacsan yahay.

/wey-wardh/ (adj) madax-adag (aan waxba-maqlayn).

-da: (magac, dhedig, keli) raadin ama doondoonid. Daydayid baan ugu jiraa dibigii iga hallaabay. Dh: raacdayn.

m.dh la-mid: mayayid.

m.f.dh eeg walwal². la-mid: warwarid, welwelid, werwerid.

-da: (magac, dhedig, keli) walaac iyo caloolyaw nafta ku abuurid oo wax soo socda sida uu noqon doona ka uurkutaalloobid.

m.dh la-mid: walwalid.

-da: (magac, dhedig, keli) murugo iyo caloolyow ku jirid. Warwaridda is ka yaree oo wax qabso. Dh: welwelid, walbahaarid.

m.dh (-nno, m.dh) Meel bannaan ah oo aan dhir lahayn.

-da: (magac, dhedig, kel) meel bannaan ah oo aan dhir lahayn.

-da: (magac, dhedig, keli) wayrax ku jirid oo ilmo aad dhashay cadaw si xoog ah uga daaficid.

m.f.dh eeg waytan.

-da: (magac, dhedig, keli) khasaare iyo hungow daraaddii calaacalid oo ereyga 'way' ku celcelin. Waytamid wax ku soo celin mayside samir qaado. Dh: waylayn.

-da: (magac, dhedig, keli) aweyti ku akhriyid; cid kale habaarid.

(Walwaalid-da)

Wax culus oo laallaada sidid; dandaamin.

m.dh la-mid: waldaamin.

-da: (magac, dhedig, keli) wax culus oo laallaada sidid. Dh: dandaamid,

(Waraaryid-da)

Ruxid; gilgilid.

m.f.dh eeg waraari.

(Waswaasid-da)

Waswaas gelid; shakiyid.

m.f.dh eeg waswaas². la-mid: wiswisid.

-da: (magac, dhedig, keli) shakiyid. Waswaasidda raggu waa halis.

(Aayid-da)

Wax raagey ama dib loo dhigay, waa danbe oo loo baahan yahay, waxtarkooda helid, ku tabkicid.

m.f.dh eeg ay². la-mid: aayis.

-da: (magac, dhedig, keli) wax hadda la falay, mar danbe ku manaacfacsi.

-da: (magac, dhedig, keli) xushmo u muujin; xushmayn; ixtiraamid.

(Caayid-da)

Hadal xun oo la qoonsado (qof, kd.) ku dhihid; aflaggaaddeyn.

m.f.dh la-mid: eeg cay³.

-da: (magac, dhedig, keli) hadal xun oo la qoonsado qof ku dhihid. Dh: aflagaado.

(Faayid-da)

Cudur iyo bugto qabid la'aan; caafimaad qabid; fayoobaan; ladnaan; roonaan.

m.f.dh eeg faay². la-mid: faay¹.

-da: (magac, dhedig, keli) caafimaad iyo ladnaan qabid. Faayid baan Alle kaaga tuugayaa. Dh: fayogabid, roonaan, fayoobaan, fiicni. Li: bukid.

(Haayid-da)

Niyo; dan.

m.dh.u (-dyo, m.l) Nooc kalluunka ka mid ah.

f. n. intention, aim, objective

-da: (magac, hedig, keli) jaad kalluunka ka mid ah.

haayid-da: (magac, dhedig, keli) hammi iyo dareen, doonis xoog badani ku jiraan. Haayidda badan waa lagu horumaraa. Dh: dan, niyo.

de: intention, aim, objective

lx: haayid

pd: (-da)

ps: n-f

syn: dan, niyo

key: haayid

(Kaayid-da)

Meel aan laga arki karin gelin; qarin; dahid; xasayn.

m.f.dh eeg kaay², kay³.

-da: (magac) farsamada shaqo ruux ba xilli gaar u ah qabto, kolba loo dhiibayo.

(Saayid-ka)

Siyaado la socoto; intuu noqon lahaa ka batay; dheeri; buro.

saayid¹: m.l S. ah: wax dheeraad ah. la-mid: saa'id¹.

saayid²: f.mg1 (-day, -dday) Wax kordhid. la-mid: saa'id².

m. n. extra, excess load

saayid v. become extra, increase

(tilmaame) si badan oo xad dhaaf ah. Ma sifaynin maasooyinkaan saayidka u helaye. Dh: siyaado. Li: naaqus.

saayid -ka: (magac, lab, keli) inta siyaadada ah. Saayid baan kuu raaciyey sonkorta. Dh: dheeri.

saayid -ka: (magac, lab, keli) siyaado la socoto; dheeri; buro.

m.f.dh eeg waab².

-da: (magac, dhedig, keli) waab dhisid oo laamo iyo caleen isku yayabid.

m.f.dh eeg waag².

-da: (magac, dhedig, keli) maagid; waabasho. Waagidda dhaaf oo hawsha gal.

(Waalid-da)

1. Wax waalan ka dhigid; caqliga iyo maanka ka qaadid; waalli ku ridid.

2. (Waalid-ka) Aabbaha iyo hooyada (ama waarid).

waalid¹: m.l (-diin, m.dh) Laba qof oo wax dhashay waxa ay ilmahooda u yihiin. la-mid: waarid.

waalid²: m.f.dh eeg waal.

m.l (-diin, m.dh) Laba qof oo wax dhashay waxa ay ilmahooda u yihiin. la-mid: waarid.

m. n. parent; one's parents; parents

-ka: (n) [plural waalidiin-ta] parent (peerant); ancestor (aan-ses-ter); progenitor (paro-ja-niter)

-da: (magac, dhedig, keli) wax waalan ka dhigid; cagliga iyo maanka ka qaadid; waalli ku ridid. Dadka waalidda ka daa.

waalid -ka: (magac, lab, keli) qof wax dhalay ama martabad waalidnimo jooga. Waa curad waalid wanaagsani dhalay. Dh: aabbo, hooyo.

bw: Arabic

cf: walcan

de: parent; [col] one's parents; [pl] parents

initial: w

lx: waalid

pd: (-ka Pl: waalidiin (ta))

ps: n8-m

key: waalid

(Waarid-da)

Cimri aan dhimasho lahayn ku noolaan; jirid weligeed ah jirid; daa'imid.

waarid¹: m.l la-mid: waalid¹.

waarid²: m.f.dh waar². la-mid: waaris.

waarid³: f.g1 (-day, -dday) Soo w.: badeeco dibadda ka keenid.

Conservation

m. n., [collective] parent ~ parents

(fal) dibadda ka soo deji. Kolba waxa loo baahan yahay soo waarid.

waarid -da: (magac, dhedig, keli) dhimasha la'aan; adduunka in badan ku negaansho: jirid waligeed ah jirid. Aakhiro mooyee adduunyo waarid ma leh. Dh: waaris, daa'imid, abaadid.

de: parent ~ parents

initial: w

lx: waarid

pd: (-ka)

ps: n-m-col

see: waalid

key: waarid

(Waaxid-ka)

Keli ah; mid; hal; kow (sida: wadar iyo waaxid).

m.l 1. W. ah: kali ah, aan cidi wehelin (Ilaah). 2. Mid ama kali.

m. n. God (the one and only)

m. n., [collective] one, alone, single; singular {grammar}

name-m unique, one, alone

-ka: (n) one (wan); single (sin-gal) ~ hal

magacyada Eebbe ee suubban mid ka mid ah.

-da: (magac, dhedig, keli) (kala ~) kala fidin oo xoog u kala qaadid; kala qabasho; kala durkin. Afka waaxidda ka daa.

waaxid: (tilmaame) mid ah; hal ah; kow ah. Waaxid iyo wadar waaxidkaa waalan.

m.l (-rro, m.dh) Xarig macdan ah; silig.

Cable

m. n. wire, metal filament

-ka: (magac, lab, keli) xadhig macdan ka samaysan oo korantada ama elektarooniga loo adeegsado oo gudbiye ah; xadhig bir ah. Waayirku dab buu leeyahaye ha taaban. Dh: silig.

de: wire, metal filament {Eng}

initial: w

lx: waayir

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: waayir

m.dh la-mid: waayid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waayid.

/wey-ley/ (v) joojin (istaajin, celin).

-da: (magac, dhedig, keli) si deggan oo aan degdeg lahayn wax u qabad oo u faltamid. Dh: miyirid.

aayarid -da: (magac, dhedig, keli) si tartiib ah oo aanu degdeg iyo adayg ku jirin. Aayaritaanka ayay arrimuhu ku hirgalaan.

m.f.dh eeg aynab².

-da: (magac, dhedig, keli) dad badan, iyo wixii la mid ah isku kol wada dilid. Aynabiddu waa ceeb ninkii aqli lehow. Dh: layn, xasuuqid.

m.f.dh eeg cawar². la-mid: cawaraad, cawiraad, cawirid.

vl. n. cheating, duping; blinding

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, waxyeello u gaysasho; cid kale, dhaawac gaadhsiin. Dh: dhaawacid.

de: cheating, duping; blinding

lx: cawarid

pd: (-da)

ps: vn1-f, vn2-f

key: cawarid

m.dh la-mid: caawiyid.

(Cawryid-da)

Xoolo ama wax kale, oo cid kale leedahay isha ku cunid; kuunyid; dhabataysi, qumanyaysi.

m.dh eeg cawri².

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo iyo wixii la mid ah oo cid kale leedahay isha ku dhibid ama kuunyid. Dh: dhabataysi, qumanyaysi.

(Dacayid-da)

Xarig yar (dacay), xoolaha, afka qalkiisa hoose kaga xirid (in lagu wado); dacayayn.

m.f.dh eeg dacay³. la-mid: dacayayn.

-da: (magac, dhedig, keli) dacayda hoose ka xidhid. Laxdu dacayidda ayay ku ilma oggolaataa.

(Dawarid-da)

(doonni, kd.) samayn; washirid.

m.f.dh eeg dawar². la-mid: dawar¹, dewer¹, dewerid.

-da: (magac, dhedig, keli) doon iyo wax la mid ah, dhisid ama samayn. Dawaridda doontu waxay u baahan tahay waqti iyo hanti.