way (n)

cuncun¹: m.l Xajiin oogada nafleyda ku dhacda oo keenta xoqod badan.

cuncun²: m.l (daawo) Xaalad cudur oo ka timaadda falgal jirku kaga hortagayo dhibaato dibedda uga timid, waxay xaaladdaasu noqon kartaa: mid muddo gaaban ama mid muddo dheer. Holaca muddada gaaban waa falgal difaac oo degdeg ah oo ay soohyadu kaga hartagaan dhibaato ka timaadda: jermi nool, walax kiimikaad ama fiisikaad. Astamaha: xanuun, kul, cassaan, barar iyo hawl gab. Xididdada dhiiga ee goobta waxaasi ka dhacayaan way dabcayaan oo ballaaranayaan sidaas darteed socodka dhiigga waa ku badanyahay goobtaas. Unugyada cadcad waxay galaan soohyada waxayna bilaawaan in heeraaryeeyaan baktiiriyada iyo waxyaabaha dibedda ka yimid soohyada waxay cunaan wixii dhintay oo way nadiifinayaan marar waxa sameysma malax waxaana bilowda buskood.

cuncun³: f.g1 (-nay, ntay) Xajiin xoqod u baahan dareemid.

holac¹: m.l (-yo, m.dh) Kulayl; dab; olol; holoc.

holac²: m.l (daawo) Xaalad cudur oo ka timaadda falgal jirku kaga hortagayo dhibaato dibedda uga timid, waxay xaaladdaasu noqon kartaa: mid muddo gaaban ama mid muddo dheer. H.a muddada gaaban waa falgal difaac oo degdeg ah oo ay soohyadu kaga hortagaan dhibaato ka timaadda: jermi nool, walax kiimikaad ama fiisikaado. Astamaha: xanuun, kul, casaan, barar iyo hawl gab. Xididdada dhiiga ee goobta waxaasi ka dhacayaan way dabcayaan oo ballaaranayaan sidaas darteed socodka dhiigga waa ku badanyahay goobtaas. Unugyada cad-cad galaan soohyada waxayna bilaawaan in heeraaryeeyaan baktiiriyada iyo waxyaabaha dibedda ka yimid soohyada waxay cunaan wixii dhintay oo way nadiifinayaan marar waxa sameysma malax waxaana bilowda biskood.

cuncun¹: m.l Xajiin oogada nafleyda ku dhacda oo keenta xoqod badan.

cuncun²: m.l (daaw.) Xaalad cudur oo ka timaadda falgal jirku kaga hortagayo dhibaato dibedda uga timid, waxay xaaladdaasu noqon kartaa: mid muddo gaaban ama mid muddo dheer. Holaca muddada gaaban waa falgal difaac oo degdeg ah oo ay soohyadu kaga hartagaan dhibaato ka timaadda: jermi nool, walax kiimikaad ama fiisikaad. Astamaha: xanuun, kul, cassaan, barar iyo hawl gab. Xididdada dhiiga ee goobta waxaasi ka dhacayaan way dabcayaan oo ballaaranayaan sidaas darteed socodka dhiigga waa ku badanyahay goobtaas. Unugyada cadcad waxay galaan soohyada waxayna bilaawaan in heeraaryeeyaan baktiiriyada iyo waxyaabaha dibedda ka yimid soohyada waxay cunaan wixii dhintay oo way nadiifinayaan marar waxa sameysma malax waxaana bilowda buskood.

cuncun³: f.g1 (-nay, ntay) Xajiin xoqod u baahan dareemid. m.f.dh, cuncunid.

holac¹: m.l (-yo, m.dh) Kulayl; dab; olol; holoc.

holac²: m.l (daaw.) Xaalad cudur oo ka timaadda falgal jirku kaga hortagayo dhibaato dibedda uga timid, waxay xaaladdaasu noqon kartaa: mid muddo gaaban ama mid muddo dheer. H.a muddada gaaban waa falgal difaac oo deg-deg ah oo ay soohyadu kaga hortagaan dhibaato ka timaadda: jermi nool, walax kiimikaad ama fiisikaado. Astamaha: xanuun, kul, casaan, barar iyo hawl gab. Xididdada dhiiga ee goobta waxaasi ka dhacayaan way dabcayaan oo ballaaranayaan sidaas darteed socodka dhiigga waa ku badanyahay goobtaas. Unugyada cad-cad galaan soohyada waxayna bilaawaan in heeraaryeeyaan baktiiriyada iyo waxyaabaha dibedda ka yimid soohyada waxay cunaan wixii dhintay oo way nadiifinayaan marar waxa sameysma malax waxaana bilowda biskood.

f. n. path, way; narrow passage above a river ~ ditch

gudmo vl. n. circumcision

gudmo vl. n. paying back a debt ~ favor

(adv) at no time; in no way; never (nevar) ~ mamaba. Ex: marna ha biqin; never fear

(adv) at no time; in no way; never (nevar) ~ mama Ex: marnaba ha biqin; never fear

-da: (magac, dhedig, keli) qaybta ugu gaaban ee suurad Quraan ah. Sida badan waa lagu hakadaa way na tirsan tahay. Kitaabka kariimka ah Suuradda ugu yari waa saddex aayadood. Dh: hooris, tix.

aayad-da: (magac, dhedig, keli) wax mucjiso ah oo lala yaabo oo Ilaahay lagu garto. Kala duwanaanta afafku waa aayad aayadaha Ilaahay ka mid ah. Dh: mucjiso.

aayad -da: (magac, dhedig, keli) gabadh guryaha iyo xafiisyada ka adeegta. Dh: shaaqiyad, jaariyad.

-a: (magac, lab, keli) yaab badan; wareer dhan loo hagaago la garan waayo. Amaja' baa nagu dhacoo, talo way naga baahday. Dh: amankaag. jaahwareer, irkig.

-ka: (magac, lab, keli) qof sumcaddii wax yeelid; qof sharaftiisa dhaawicid. Weligaa bahdil cidna ha ku samayn. Dh: sharafdhac, magacdil.

bahdil: (fal) cid kale, sharafta ka qaad; magaciisa iyo sumcaddiisa dil. Naagtu way na bahdishay markay shirka waxaas ka sheegtay.

(fal) walax ka samaysan caw ama wax kale oo ballaadhan, adiga oo lulaya dab ku huri ama qof ku qabooji. Balfi bariiska ha qaboobee. Dh: hufki, babbi.

balfi: (fal) war been ah oo aan raad lahayn, shaací oo dhul iyo dad kale gaadhsii.

balfi: (fal) si dadab ah u leexi; wax riddo loo soo tuuray, intaad ul ama gaashaan iyo wixii la mid ah, si fudud ugu dhufo oo gees kale u weeci. Rasaastu way nagu dhici lahayde dhagaxaa naga balfiyey.

(fal) aad u kibir. Waad dheregte madhmadh ha is odhan.

madhmadh -ka: (magac, lab, keli) isqaadqaad iyo kibir xaddhaaf ah. Kibir iyo madhmadh ayaad dadka ku doonatay. Dh: kibir.

madhmadh -ka: (magac, lab, keli) mataatakh iyo qudhun maqaarka ku dhaca. Ani makaankay waa miscirir, iyo maqaar nirigoo madhmadhay, ee mayaayada soo madaw, way ninkii meelloow ka roor. Dh: qudhun.

-ka: (magac, lab, keli) naqaysasho inta la rabo wax badan laga dhex madho; inta la rabo gurasho oo dhan u naqaysasho. Khudradlayaashu miidhadka way neceb yihiin. Dh: miidhasho.

-da: (magac, dhedig, keli) iib fagaare ka socda, oo qofka ugu baayacaad sarreeya laga iibsho. Gurigan waxaa lagu gaday naado.

naado -da: (magac, dhedig, keli) cod dheer oo la gaadhsiinayo dad badan oo wax iibsanaya ama khabar loo sheegayo.

naado -da: (magac, dhedi, keli) naag xun oo bido ah. naadsan: (tilmaame) wax la naadiyay ciddii lahaydna iman ah. Alaabtani way naadsan tahay oo weli lama sheegan.

(tilmaame) isku curjisan oo aad isku hays ah. Clidda daaraddu way naban tahay Dh: kabin.

naban: (tilmaame) (ku ~) ku dhejisan. Ting meel fiican ayuu ku naban yahay Dh: dhejian.

naban: (tilmaame) «ku ku magacaaban Naanaystil yaraantii loo bixiyay ayaa weli ku na.

naban: (timaame) is dhabbarinaya ah. Libaax geed ku hoos naban ayaa haw ku yidhi.

(tilmaame) qalloocsan oo soo xoodan ah. Dhigtu way nadoocsan tahay.

-ta: (magac, dhedig, keli) dharka ka dhigid: wax qaawan ka dhigid. Carruurtu gaawinta way nacaan. Dh: qaawis.

-ta: (magac, dhedig, keli) qanjildho ku dhejin oo ku xanuunin. Carruurtu qanjidhinta way nacaan. Dh: qanjiirin, qanjiidhis.

-ha: (magac, lab, keli) nin dumarka la dhabiiltama, siiba xagga maamulka masruufka iyo dheriga. Qarqodaha dumarku way nacaan. Dh: qorqode, qodqode.

-da: (magac, dhedig, keli) iska weyneysiin oo ka faanid. Qawadidda bilaa macniga ah dadku way nacaan. Dh: qawadis.