Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

-ka: (n) action (ak-shin)-, activity (ak-ti-viti)-, deed (diidh)-, efficiency (ifi-shen-si) Ex: wax qabad baan u bahannahay, hadal uma baahnin; We need action, not talk

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-bay, -btay) 1. Ka w.: wax xaaladda ay ku sugan yihiin ogaasho. 2. Ka w.: cid dhaqaalayn ama daryeelid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-bay, -btay) 1. Ka w.: wax xaaladda ay ku sugan yihiin ogaasho. 2. Ka w.: cid dhaqaalayn ama daryeelid. m.f.dh, warqabid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xog iyo war hayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Carcar-ta)

2

1. (qof) nasniintiisii iyo xooggiisii hore weli qaba, waxqabashada uu u farabbaxsanayo inuu waxqabto; xiiso; firfircooni, jeel.

3

2. Wax afaysan oo aan weli wax lagu qabsan, xanafta ku taal.

4

3. Geed aan weli la taaban, xajiinta ku taal; dardar; xajiin; xanaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Fal-ka)

2

1. (naxwe) qayb weyn oo qaybaha ereyada kamid ah: waxay tilmaamaan wax la fala hayo ama wax jira ama wax dhacaya ama si la yahay ama lagu sugan yahay; waxaa u sal ah oo ay ka soo dillaacaan ama ay ku dhisan yihiin 'magacyada falka' sida cunid, gabyid, marin, xumayn, goyn, qabasho, siin, ahaansho, lahaansho, kd.

3

2. Waxqabad; samays; yeel.

4

3. (senen) farsamo ku dhisan aqoon qarsoon oo la moodo inay saamays weyn leedahay oo cid wax lagu yeeli karo ama lagu tari karo; jaadad badan buu u kala baxaa; falfal; sixir.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hawl-ka) a) Hawshii la qabto, abaalgudka layska siiyo ama laga qaato. b) Axan, agas, iyo wixii kaloo la mid ah, oo dhimashada lug ku leh.

2

2. (Haw-sha) Farsamo kasta oo la qabto; waxqabasho dhib iyo daal leh; xoogsi; shaqo; shiidaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeelad-da)

2

Aqoon gaar ah oo waaya'aragnimo ka timid oo hawlaha iyo waxqabashada lagu farsameeyo oo lagu fududeeyo; tab; khatal; xirrib; sir; (ama xeel, xeelo).

waa la naqliyay ✓

m.l Isticmalka iyo ka faa'iideysiga qayb ka mid ah maxsuulka qalab amar-dooriye ah si caynaanka loogu hayo kartida waxqabadkiisa. Waxa ay saamaysaa jabaq-kordhiyeyaalka.

waa la naqliyay ✓

1

ficil¹: m.l 1. la-mid: ficilo. Dareen cid loogu hiillinayo. 2. (afcaal, m.dh/facaayil, m.l) Waxqabad.

2

ficil²: m.l (afcaal, m.dh/ faacaayil, m.l) (naxwe) Fal.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (baayoloji) Unugga dhexdiisa, tusaale ahaan: waxqabadka insaymada badankoodu waxay ka dhacaan unugyada dhexdooda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) 1. Hab gaar ee wax qabad, badanaa hab la xiriira xirfad gacan ka qabasho. 2. Xirfad iyo awood ee farshaxan, isboorti ama waxqabasho gacmeed, taasoo aad horay ugu martay tababar iyo hawl gacmeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Culays mar mar dadka fuula oo fahmada iyo waxqabadka ka qaada.

waa la naqliyay ✓

1

hawl¹: m.l Wax ijaar ahaan loo siiyo qof shaqo qabtay.

2

hawl²: m.dh (-lo, m.l) Waxqabad ujeeddo leh oo la adeegsanayo muruq, maskax iyo wixi lamida; shaqo.

3

hawl³: f.g1 (-awlay, -awshay) 1. Qof shaqo u yeelid. 2. Cid dhibaateyn.

waa la naqliyay ✓

1

lifaaq¹: m.l (-qyo, m.dh) 1. Dun yar oo cirbad dulkeed ku jirta. 2. Dokominti la dirayo warqad la raaciyo oo sii kaabaysa dulucda.

2

lifaaq²: m.l (-qyo, m.dh) (naxwe) Qurub lagu kaabo erey salkiisa, si uu u beddelo qiimaha iyo waxqabadka ereygaas; lifaaqyadu waxay u kala baxaan: “horkabe” (ereyga hortiisa ayuu ku lifaaqmaa), “dibkabe” (ereyga dhammaadkiisa) iyo “dhexkabe” (ereyga dhexdiisa).

3

lifaaq³: f.g1 (-qay, -qday) 1. Cirbad dulkeed dun gelin. 2. Ku l.: dokominti la dirayo warqad sii raacin. 3. Maro iyo wixi lamida mid kale ku tolid.

waa la naqliyay ✓

1

luusluus¹: m.l 1. Liqid la liqo cunto iyadoo aan la ruugin. 2. Luusluus ah: qof waayeel ah oo tallaabada iyo waxqabdkuba dhibaan.

2

luusluus²: f.g1 (-say, -stay) Cunto iyo wixi lamida iyadoo aan la calalin liqid.

waa la naqliyay ✓

1

maskaxyaro¹: m.dh 1. Maskaxda qaybteeda dambbe ee qadaadka ku taal. 2. la-mid: maskaxyari.

2

maskaxyaro²: m.dh (cilmiga naflayda) Qaybta maskaxda lafdhabarleyda ee khusaysa xidhiidhinta iyo joogtaynta waxqabadka muruqyada, waxaanay sugtaa baaxadda muruqa iyo dheellitirkiisa. Maskaxyarada naasleydu waxay ka koobantahay laba gibil oo isku xidhan, kaas oo ka samaysan maatar cad oo wareegsan iyo lakab sare oo aad u laalaaban.

waa la naqliyay ✓

m.dh (baayoloji) Isbedellada koritaanka nudaha ee ka bilaabma sahlanaan ilaa uu ka noqdo dhisme kakan, kaas oo khaas u ah shaqooyin gaar ah. Meesiyeyntu waxay dhacdaa xilliga koritaanka uurjiifka, dib isu kabid, iyo dhinaca dhirtana waxqabad caydineed.

waa la naqliyay ✓

m.l (-no, m.dh) (cilmiga naflayda) Muruq waxqabadkiisa aan la xukumi karin, xukunkiisu waxa uu hoos yimaadaa habdhiska dareenwadka dhexe. Muruq iraadla' oo ka kooban unugyo dhaadheer oo qaab toobin oo kale ah oo aan miiqnayn. Unugyadaas waxa loo helaa keli keli, kooxo ama waxay ku fidsanyihiin maqaarka, waxay ku wareegsanyihiin gummudka timaha, waxa kale oo laga helaa marinka dheefshiidka, marinka hawada, marin kaadi taranka iyo habdhiska wareegga dhiigga.

waa la naqliyay ✓

1

nebi-ammaan¹: m.l (dii.) Sugaan ama qasiido lagu ammaano wanaagga iyo wax qabadka nebi.

2

nebi-ammaan²: f.mg1 (-nay, -ntay) (dii.) Suugaan ama qasiido ku tirin wanaagga iyo waxqabadka nebi.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Qanjidh kasta oo xayawaanka laga helo, kaas oo soo saara horomoonno, si toos ahna ugu dhiijiya qulqulka dhiigga, si ay shaqo uga qabtaan meelo kala durugsan oo jidhka ka mid ah qanjidhada marinkala' waxay xukumaan waxqabadyada qunyar socodka ah ee waqti dheer qaata ee jidhka, sida koritaanka qofka iyo korriinka sinjiyeed.

waa la naqliyay ✓

1

tiro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hab lagu garto kolka mid mid loo soo qaado kaddib, inta inood oo wax ka koobanyahay. 2. Ari ka kooban boqol (100) neef. 3. T. iyo tayo: caddad iyo qaayo.

2

tiro²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. (xisaab) Summado loo adeegsado tirinta iyo cabbirid-da. Tirooyinka hadda guud ahaan la adeegsado waxa ay ku salaysanyihiin habdhis salkiisu yahay Hindi-Carab. 2. (xisaab) Tiro kasta oo ah maangal ama murakab waxa jiro noocyo badan oo tirooyin ah: (b) tirsiimo (abyoone togan) (t) tiro idil (j) abyooneyaasha (x) tiro lakab ah (kh) tiro lakab la'. 3. (naxwe) Koox naxweed oo waxqabadkeedu yahay in ay tilmaanto cadad dad, xayawaan iyo shay oo giddigooda ah tirsamayaal. Tusaale: “Kow, labo, qof”; tirada lidka isku ah waa keli iyo wadar (mid/dhawr).

3

tiro³: f.g3 (-rtay, -ratay) Wax meel ka ba'sasho.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) Qof aan karti iyo waxqabad lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Karti wax lagu fuliyo. la-mid: waxqabasho.

waa la naqliyay ✓

m.l Karti wax lagu fuliyo. la-mid: waxqabasho.

waa la naqliyay ✓

vl. n. work, activity

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hawl la qabtay oo dhaxalgal ah; waxqabasho; falidda wax wanaagsan oo waxtar leh. Dadku way kala waxqabad fiican yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

de: work, activity

2

initial: w

3

lx: waxqabad

4

pd: (-ka)

5

ps: vn2a-m

6

key: waxqabad

waa la naqliyay ✓

m.l warrame.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqab-ka)

2

Geedaha waaweyn oo qodaxda iyo abqada leh jaad ka mid ah; qurac.

waa la naqliyay ✓

m.l (aqab, m.dh) Qurac.

waa la naqliyay ✓

m.l (aqab, m.dh) Qurac.

waa la naqliyay ✓

m. n. acacia tree species

waa la naqliyay ✓

(Agab) S Acacia tortilis (Forsk) Hayne. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) acacia (akeeysha); kind of tree ~ qurac

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geedaha waaweyn oo qodaxda iyo abqada ama qabcada leh jaad ka mid ah. Aqab ayaan beernay. Dh: qudhac.

waa la naqliyay ✓

1

cf: abqo (fruit), qurac (tree)

2

de: acacia tree sp.

3

lx: aqab

4

pd: (-ka)

5

ps: n5-m, n6-m

6

key: aqab

waa la naqliyay ✓

1

(Waab-ka)

2

1. Dhis yar oo la harsado.

3

2. Dhis dadka buka la jiifiyo ama lagu daweeyo.

waa la naqliyay ✓

1

waab¹: m.l (-bad, m.l/waab, m.dh) 1. Dhis yar oo la harsado. 2. Dhis dadka buka la jiifiyo ama lagu daweeyo. 3. Hoose birta lagu tumo.

2

waab²: f.g1 (-bay, -btay) Geed, dhisme aan hoos fiican lahayn wax korka kaga dedid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bad, m.l/waab, m.dh) 1. Dhis yar oo la harsado. 2. Dhis dadka buka la jiifiyo ama lagu daweeyo. 3. Hoose birta lagu tumo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. small hut ~ dwelling; building used to isolate a sick person

2

waab v. build an improvised hut, make a temporary shelter

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) hut (hat), shack (shaak); shelter made of tree branches; makeshift dwelling ~ buul

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhismo yar oo laamo iyo caleen ka samaysan dhis. Maqasha meel yar u waab.

2

waab -ka: (magac, lab keli) buul yar oo laamo iyo caleen la isa saaray ka samysan oo la hadhsado ama maqasha iyo waylaha lagu xereeyo. Weylaha waab u dhis. Dh: qaadh.

waa la naqliyay ✓

qr.dd la-mid: waxaa.

waa la naqliyay ✓

the thing that ...

waa la naqliyay ✓

see [eeg] waxaa

waa la naqliyay ✓

1

a: waxaa; designates focus or contrast in a cleft sentence

2

de: the thing that ... [CLEFT FOCUS]

3

initial: w

4

lx: waxa

5

ps: focus

6

xe: What was broken was my cup [i.e., not my dish].

7

xv: Waxa jabay waa koobkeygii.

8

key: waxa

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-bay, -btay) Aan weli waxba cunin ahaansho (qof).

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-bay, -btay) Aan weli waxba cunin ahaansho (qof). m.f.dh, afqabid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax la cuno iyo wax la cabbo labadaba ka soon.

2

afqab -ka: (magac, lab, keli) xaaladda ka afxidhnaanshaha baad iyo biyo ba.

waa la naqliyay ✓

1

axgab¹: m.l 1. A. ah: tabarbeelidda nafley tabar beeshay; jirro, gabow, daal iyo wixi lamida awgeed. 2. la-mid: axgabid.

2

axgab²: f.mg1 (-bay, -btay) Nafley jirro, gabow, daal iyo wixi lamida la tabarbeelid.

waa la naqliyay ✓

v. face up to responsibility; withdraw from an overwhelming endeavor.

waa la naqliyay ✓

1

de: face up to responsibility; withdraw from an overwhelming endeavor.

2

lx: axgab

3

pd: (axgabay)

4

ps: v1=

5

key: axgab

waa la naqliyay ✓

1

(Haqab-ka)

2

Baahi, gaajo.

waa la naqliyay ✓

m.l Baahi, dan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] hunger, need, necessity

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) baahi guud. Hoobaan bislaataan bartoon ka haqab beelaaye. Dh: baahi.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baahi, gaajo

2

de: hunger, need, necessity

3

lx: haqab

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m-col

6

key: haqab

waa la naqliyay ✓

1

(Wahab-ka)

2

Qabow habeenkii soo dhaca; dheel; nadwad.

3

2. Habbiso; culays.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qabow qoyaan reeba oo habeenkii soo dhaca; dheel; nadwad. 2. Culays qof hurda fuula oo uu la kici waayo; habbiso.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. chill and high humidity of the night

2

wahan m. n., [abstract] distress, anxiety, grief

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qabow habeenkii soo dhaca oo la iska dedo. Dh: dheel; nadwad.

2

wahab -ka: (magac, lab, keli) caajis ama culays. Wahab ayaa i saaran maalmahan oo inaan far dhaqaajiyo ma rabo. Dh: caajis Li: mirqaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dheel; nadwad

2

de: chill and high humidity of the night

3

initial: w

4

lx: wahab

5

pd: (-ka)

6

ps: n-m

7

key: wahab

waa la naqliyay ✓

1

(Waqaf-ka)

2

1. Hanti si sharci ah loogu wareejiyo - samafal aawadi - maamul ama urur ama cid u baahan, oo aan dabadeed la kala xigin.

3

2. (naxwe) joogsi; hakad.

waa la naqliyay ✓

1

waqaf¹: m.l Hanti maguurto ah oo Ilaah dartiis loo hibeeyay.

2

waqaf²: f.g1 (-qfay, -qaftay; -qfi) Hanti maguurto ah Ilaah dartiis u hibayn (sida guri).

waa la naqliyay ✓

1

waqaf¹: m.l Hanti maguurto ah oo Ilaah dartiis loo hibeeyay.

2

waqaf²: f.g1 (-qfay, -qaftay; -qfi) Hanti maguurto ah Ilaah dartiis u hibayn (sida guri). m.f.dh, waqfid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. donation ~ bequest for charitable purposes

2

waqaf v. donate something, make a charitable bequest

3

waqaf m. n. pause; comma ~ period, full-stop {grammar}

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) donated for public use; open to the public. Ex: ceel waqaf ah; a public well [water well]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) jooji oo faraha ka qaad. Waqaf shaqada ilaa amar danbe.

2

waqaf -ka: (magac, lab, keli) 'samafal' dar Ilaahay ah oo hanti gaar ahaan mid ma guurto ah loo bixiyo oo aan dabadeed la kala xigin. Ninka aqal dhisan waqaf u bixiyay iyo ninka agoon buul ka dundumiyaa ma la is barbardhigi karaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Waqal-ka)

2

1. Daruur biyo la culus.

3

2. Roobka laftiisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Daruur biyeysan. 2. Roob.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Daruur biyeysan. 2. Roob.

waa la naqliyay ✓

m. n. rain-cloud; rain

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) roobka laftiisa.

2

waqal-ka: (magac, lab, keli) daaruur inay da'do u dhaw oo biyo la cuslaatay. Waqal da'ay sidiisii miyaan idin waraabsiiyay. Dh: daruur, fad.

waa la naqliyay ✓

1

cf: daruur; roob

2

de: rain-cloud; rain

3

initial: w

4

lx: waqal

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: waqal

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qallooc sirgaxan oo kal maroor ah; shay qaabkii loo xoodo mid ka duwan u kala maroorsama. Dhig warab galo agal dheeg baa laga geshaa. Dh: dabad, maroor.

waa la naqliyay ✓

name-f pigeon

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: “Waxaa yimid Xasan”. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: Waxaa yimid Xasan. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

the one that ...

waa la naqliyay ✓

(pronoun it plus action verb) ... it ... Ex: waxaa la hubaa inay guulaysan doonaan; it is certain that they will win ~ waxa

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) sheega wax la tilmaamayo oo farta lagu fiiqayo. Waxaa ku ag yaal waa maxay.

waa la naqliyay ✓

1

de: the one that ... [CLEFT FOCUS] = wax + baa

2

initial: w

3

lx: waxaa

4

ps: focus

5

see: waxa

6

key: waxaa

waa la naqliyay ✓

1

(Waxad-da)

2

Xoolo; maal; hanti,

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti aabbe siiyo ilmihiisa midkood.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] inherited wealth

waa la naqliyay ✓

1

cf: hanti, maal, xoolo

2

de: inherited wealth

3

initial: w

4

lx: waxad

5

pd: (-da)

6

ps: n-f-col

7

key: waxad

waa la naqliyay ✓

1

(Waxar-ka, Waxar-ta)

2

Dhasha riyaha mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

waxar¹: m.l (-ro, m.l) Orgiga yar.

2

waxar²: m.dh (-ro, m.l) Dhasha riyaha tooda yar.

waa la naqliyay ✓

1

waxar¹: m.l (-ro, m.l) Orgiga yar.

2

waxar²: m.dh (-ro, m.l) Dhasha riyaha tooda yar. waxaraxir m.dh (c.fal.) Meerayaasho qorraxda tan ugu iftiin badan, waxayna u dhexeysaa dhulka iyo dusaaga (cuddaarka) sannakeedu waa 225 maalmood, qorraxdana waxay u jirtaa toddobaatan ku dhowaad malyuun oo mayl; xiddigta waaberi; sahra.

waa la naqliyay ✓

1

f. n./m: kid, young goat

2

waxar [feminine] n. cell (in biology)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) [plural waxaro-ha] kid (kidh); baby goat; young goat

waa la naqliyay ✓

1

(I) Capretto fino a 6 mesi;

2

(E) Kid, up to 6 months

3

(S) WAXAR (S. g.: Uaḥàr, Waḥara)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) maqasha riyaha kooda lab. Waxarkii la siiyay ku tidhoi aabbahaa ma lehe, isaguna ablay buu afkiyo oofta kaga taagay.

2

waxar-ta: (magac, dhedig, keli) maqasha riyaha tooda dhedig. Ri'du waa waxar weynatay. waxaracaddeeye: geed aan qodax lahayn oo midho la cuno oo cadcad oo macaan leh.

waa la naqliyay ✓

1

cf: orgi, ri'; ari

2

de: kid, young goat

3

initial: w

4

lx: waxar

5

pd: (-ta / -ka)

6

ps: n1-f/m

7

key: waxar

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. what she ...

2

waxay vl. pron. what they ...

waa la naqliyay ✓

[pronoun she / they plus action verb] ...they / she.... Ex: waxay tiri, ma arag; she said, I haven't seen them. Waxay yimaadeen guriga; they came home

waa la naqliyay ✓

(fal) samee oo wax ka dhig. Saanbuuse ii waxay. Dh: samee; qabo.

waa la naqliyay ✓

Baabbah; eber; xoogaana; waxna.

waa la naqliyay ✓

pron., indef: anything; nothing, none at all

waa la naqliyay ✓