waxays — Macnaha & Turjumaada

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waxayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waaxayn.

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. what she ...

2

waxay vl. pron. what they ...

waa la naqliyay ✓

[pronoun she / they plus action verb] ...they / she.... Ex: waxay tiri, ma arag; she said, I haven't seen them. Waxay yimaadeen guriga; they came home

waa la naqliyay ✓

(fal) samee oo wax ka dhig. Saanbuuse ii waxay. Dh: samee; qabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Wacays-ta)

2

Duco.

waa la naqliyay ✓

m.l Samaan; wanaag.

waa la naqliyay ✓

f. n. blessing

waa la naqliyay ✓

name-m blessing

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil xilli barwaaqo ah dhashay ama la rajaynayo in uu noqdo mid barakaysan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) duco. Wacays baan soo sidaa waa wiil, badhaadhaan daba wadaa waa gabadh.

waa la naqliyay ✓

1

cf: duco {N & W}

2

de: blessing

3

initial: w

4

lx: wacays

5

pd: (-ta)

6

ps: n-f

7

key: wacays

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg warayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Waxayn-ta)

2

Samayn; falid; yeelid; qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waxee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) samayn oo wax la garnayo ka dhigid. Dh: samayn; yeelid, qabasho, waxays.

waa la naqliyay ✓

1

(Daabnaan-ta)

2

Daab ku waxaysnaan; daab lahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Gelgelin-ta)

2

1. In mar ka badan gelin.

3

2. Kob yar oo wareegsan oo bannaan, oo ku galgalashada xoolaha ka waxaysanta.

waa la naqliyay ✓

La sameeyey; waxaysan; suubsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Samaysasha-da)

2

(qof) iski ama darti wax u samayn; waxaysasho; suubsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Samaysnaan-ta)

2

Wax samaysan ahaan; waxaysnaan; suubsanaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Shimic-a)

2

Ulo ka samaysan xanjada shinnidu waxayso, oo inta dhexda dun ama wax u eg laga geliyo, la daaro oo shidma; (ama shamac).

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey dadka warramaya lagaga warguro; waa tahay; haye; kow.

2

2. Sidee la yahay? Maxaa la sheegay? iska warrama; ma nabad baa?.

3

3. Wuxuu la macne yahay waa (waxayse ku kala duwan yihiin, weeye ereyga ama hadalka ay weheliso waa ka dabadhacdaa, sida: Cali weeye - waa Cali; wiil wanaagsan weeye - waa wiil wanaagsan; ...).

waa la naqliyay ✓

1

kirtan¹: m.l Dhaqdhaqaaqa ay xooluhu sameyaan marka uu jirkoodu taabto waxaysan rabin. la-mid: kirtamid.

2

kirtan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Xoolo jirkooda waxaysan rabin taabteen kadaalliyid.

waa la naqliyay ✓

1

qurub¹: m.l (-byo, m.dh) Gabal yar.

2

qurub²: m.l (-byo, m.dh) (naxwe) Macag caam ah oo tilmaama curiyeyaal aan lahayn micno u gaar ah marka ay keligoodu yihiin, waxayse qayb weyn ka qaataan xagga dhismaha weerta, waxaana ka mid ah: “ma” oo ah q. diidmo; “baa”/”ayaa”, “aa” oo ah q. diiradeed magac; “waa” oo ah q. diiradeed fal; “ma”, “miyaa” oo ah q. weyddiimeed.

3

qurub³: f.g1 (-rbay, -rubtay; -rbi) Wax cadcad yaryar ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

qurub¹: m.l (-byo, m.dh) Gabal yar.

2

qurub²: m.l (-byo, m.dh) (naxwe) Macag caam ah oo tilmaama curiyeyaal aan lahayn micno u gaar ah marka ay keligoodu yihiin, waxayse qayb weyn ka qaataan xagga dhismaha weerta, waxaana ka mid ah: 'ma' oo ah q. diidmo; 'baa'/'ayaa', 'aa' oo ah q. diiradeed magac; 'waa' oo ah q. diiradeed fal; 'ma', 'miyaa' oo ah q. weyddiimeed. m.f.dh, qurbid.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) fallaadho elektaro-magneetiyeed oo leh dherermowjadeed aad u gaaban kuwaas oo leh awood weyn oo ay ku dhex galaan walaxda uusan ifku dhex mari karin. Falladhaha ekis waxaysameysmaan marka elekta- roonis tamar aad u sarreysa leh ay ku dhacaan maaddo. Waxa loo isticmaala cuduraqoonsi ee farsamada raadiyograafiga iyo noocyada qaarkood raajo ku daaweynta.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax samaysasho; wax qabsahso; wax qabsad. Dh: waxaysad, suubsad, samaysasho.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid la sameeyay; mid waxaysan; suubsan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waxaysasho; suubsasho; samaysasho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waxaysmid; qabsoomid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samaysan ahaan; waxaysnaan; suubbisnaan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wax suubsan ahaansho; waxaysnaansho.

waa la naqliyay ✓

(fal) waxayso: suubso. Ninkii doonaya in uu nolol suubban samaysto ha dedaalo.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) ulo ka samaysan xanjada shinnidu waxayso, oo inta dhexda dun ama wax u eg laga geliyo la shido; shamac.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg waaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) 1. Wax afar meelood u kala qaybsasho. 2. Wax qaybo isla eg ka dhigasho. la-mid: waaxyeyso.

waa la naqliyay ✓

(fal) adiga oo weyso qaba haddana biyo yar ku jidiidso. Haddii weysaqabkii Duhurka ay kuugu dambaysay waaxayso.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaxaysi-ga)

2

Kaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: kaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg kaxaysad.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wax soconaya oo meel joogey wadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wax soconaya oo meel joogey wadasho. m.f.dh, kaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

v. lead, take along; drive a herd for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) wax nool ama gaadiid wado. kaxee: (fal) hore u wad oo dabada kaga dhac.

waa la naqliyay ✓

1

bw: kaxeyso

2

de: lead, take along; drive a herd for oneself

3

lx: kaxayso

4

nt: kaxaysad (ka) [vn-m], kaxaysasho (/da) [vn-f], kaxaysi (ga) [vn-m]

5

pd: (kaxaystay)

6

ps: v3b=

7

key: kaxayso

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaaxayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaxwayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) eeg raaxayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Waaxayn-ta)

2

Waax waax u kala dhigdhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waaxee. la-mid: waaxyayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) waaxwaax u kala dhigdhigid. Neefku waaxayn ayuu innagu gaadhayaa.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg waddayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Waraysi-ga)

2

Waraysasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: waraysasho.

waa la naqliyay ✓

1

Intervista

2

Interview

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) su'aalo la weydiiyo cid xog'ogaal ah. Waraysi ayaa lala yeeshay dadkii qaamuuska qoray. Dh: waraysasho, waydiimo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) War qof uu hayo ka dhegeyso; cid wax weyddiin.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) War qof uu hayo ka dhegeyso; cid wax weyddiin. m.f.dh, waraysasho.

waa la naqliyay ✓

v.auto: ask, inquire, seek information for oneself

waa la naqliyay ✓

-waraystay / waraysatay: (v) inquire (in-ku-waayer); ask (aski); interview; ask questions; make inquiries ~ wareysi la yeelo

waa la naqliyay ✓

(fal) su'aalo weydii oo warkuu hayo ka dhegeyso. Warayso wiilka wixii uu soo arkay.

waa la naqliyay ✓

1

bw: haybi, tooyo

2

de: ask, inquire, seek information for oneself

3

initial: w

4

lx: warayso

5

nt: waraysad (ka) [vn-m], waraysasho (/da) [vn-f], waraysi (ga) [vn-m]

6

pd: (waraystay)

7

ps: v3b=auto

8

key: warayso

waa la naqliyay ✓

conj. but what ...; but the thing that ...

waa la naqliyay ✓

1

de: but what ...; but the thing that ... [CLEFT FOCUS]

2

initial: w

3

lx: waxaase

4

ps: focus + conj

5

key: waxaase

waa la naqliyay ✓

1

de: what she ... [CLEFT FOCUS]

2

hm: 1

3

initial: w

4

lx: waxay

5

pd: (waxey)

6

ps: focus + vpro

7

xe: It seems to me that you know a lot about it.

8

xv: Waxay ila tahay inaad wax badan ka taqaanno.

9

key: waxay_1

waa la naqliyay ✓

1

de: what they ... [CLEFT FOCUS] = waxa + ay

2

hm: 2

3

initial: w

4

lx: waxay

5

pd: (waxey)

6

ps: focus + vpro

7

key: waxay_2

waa la naqliyay ✓

(pronoun) mine (maayn)-, my belongings ~ kayga. Ex: waxayga ii dhaaf; drop off my belongings [things]

waa la naqliyay ✓

conj. and what she ... / they ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and what she ... / they ... [CLEFT FOCUS]

2

initial: w

3

lx: waxayna

4

ps: focus + conj

5

key: waxayna

waa la naqliyay ✓

vl. pron. what we [inclusive.] ...

waa la naqliyay ✓

1

de: what we [inclusive] ... [CLEFT FOCUS] = waxa + aynu

2

initial: w

3

lx: waxaynu

4

ps: focus + vpro

5

key: waxaynu

waa la naqliyay ✓

[WES] Aristolochia rigida 01

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid xidhan damiin ka nogo oo xilka sii dayntiisa isa saar. Ninka soo waas adaa lagu garanayaaye.

2

waas-ka: (magac, lab, keli) damaanad la isa saaro oo lagu soo daayo qof xidhan. Ninkii xidhnaa odaybaa waas ka noqday oo waa la soo daayay. Dh: damiin

waa la naqliyay ✓

1

v.aux: fail to do (X), miss (out on) doing (X)

2

waay v. fail to find ~ get, miss

3

waay class: he / she / it is ... [verbless declarative]

waa la naqliyay ✓

-yey / wayday / waayeen / waynay: (v) can't find; unable to find ~ waa. Ex: furihii waan waayey; I could not find the key

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) lagu dhawaaqo marka gurmad la doonayo. Dh: wey, way, alla.

waa la naqliyay ✓

qr.dd la-mid: waxaa.

waa la naqliyay ✓

the thing that ...

waa la naqliyay ✓

see [eeg] waxaa

waa la naqliyay ✓

1

a: waxaa; designates focus or contrast in a cleft sentence

2

de: the thing that ... [CLEFT FOCUS]

3

initial: w

4

lx: waxa

5

ps: focus

6

xe: What was broken was my cup [i.e., not my dish].

7

xv: Waxa jabay waa koobkeygii.

8

key: waxa

waa la naqliyay ✓

[WHYSE, WEIS] Aristolochia rigida 01

waa la naqliyay ✓

1

(Xays-ka)

2

Xilliyada sanada midkood; yaare; xaysin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Roob jiilaalka ka da'a xeebaha bari. 2. Xilli roob ka da'o xeebaha bari.

waa la naqliyay ✓

m. n. light rain that falls during the lesser dry season

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) light rain, preceding the spring [gu'] rain

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xilliyada sanadka middood. Dh: yaare, xaysin.

2

xays -ka: (magac, lab, keli) roob ka da'a dhinaca xeebaha oo jiilaalkii lagu raysto. Xays baa na helay oo xoolihi ku doogeen.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaysin (ka) [n2a-m]

2

cf: Xagaa

3

de: light rain that falls during the lesser dry season

4

initial: x

5

lx: xays

6

pd: (-ka Pl: xaysas (ka))

7

ps: n4-m

8

key: xays

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: afayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg afayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg ajayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dad ama duunyo la itaal yar leh da' ama dhibaato darteed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dad ama duunyo la itaal yar leh da' ama dhibaato darteed.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dad birimagaydo ah oon dagaal taag iyo tamar u lahayn. Dumar iyo dhallaan waa maxas in la dhawraana waa waajib.

waa la naqliyay ✓

1

Maxay?

2

1. Waa waxee?

3

2. (maxaa + ay) maxaa iyadu, kd.

waa la naqliyay ✓

e.we 1. Erey weyddiimeed oo ka kooban 'maxaa' iyo 'ay', labo xaaladood ayaana loo adeegsadaa, sida: a) “Waa maxay?”; b) “Maxay doonaysaa ama doonayaan?” 2. Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye; maxaawacay; maxaayeelay; waayo. Tusaale: “Shalay kuuma imaan, maxaajiraa, hawl baan lahaa”.

waa la naqliyay ✓

e.we (naxwe) 1. Erey weyddiimeed oo ka kooban 'maxaa' iyo 'ay', labo xaaladood ayaana loo adeegsadaa, sida: a) Waa maxay? b) Maxay doonaysaa ama doonayaan? 2. Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye; maxaawacay; maxaayeelay; waayo. Tusaale: Shalay kuuma imaan, maxaajiraa, hawl baan lahaa.

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... she? / they?

waa la naqliyay ✓

(question word) what...they or she.. Ex: maxay samaysay? what has she done?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey su'aaleed ka horreeya weedh wardoon ah oo la koobayo. Maxay la dibad baxayaan?

waa la naqliyay ✓