Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Waxayn-ta)

2

Samayn; falid; yeelid; qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waxee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) samayn oo wax la garnayo ka dhigid. Dh: samayn; yeelid, qabasho, waxays.

waa la naqliyay ✓

1

(Waaxayn-ta)

2

Waax waax u kala dhigdhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waaxee. la-mid: waaxyayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) waaxwaax u kala dhigdhigid. Neefku waaxayn ayuu innagu gaadhayaa.

waa la naqliyay ✓

conj. and what she ... / they ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and what she ... / they ... [CLEFT FOCUS]

2

initial: w

3

lx: waxayna

4

ps: focus + conj

5

key: waxayna

waa la naqliyay ✓

vl. pron. what we [inclusive.] ...

waa la naqliyay ✓

1

de: what we [inclusive] ... [CLEFT FOCUS] = waxa + aynu

2

initial: w

3

lx: waxaynu

4

ps: focus + vpro

5

key: waxaynu

waa la naqliyay ✓

-ta/ka: (n) wine (waayn) Ex: khamriga culus ee canabka laga sameeyo; alcoholic beverage made from grapes

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. what she ...

2

waxay vl. pron. what they ...

waa la naqliyay ✓

[pronoun she / they plus action verb] ...they / she.... Ex: waxay tiri, ma arag; she said, I haven't seen them. Waxay yimaadeen guriga; they came home

waa la naqliyay ✓

(fal) samee oo wax ka dhig. Saanbuuse ii waxay. Dh: samee; qabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaxayn-ta)

2

Wax nool oo socona haya meel ka wadid iyadoo aan la hoggaaminayn lana horkacayn ee gadaal laga wado.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kaxee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax nool oo soconaaya meel ka wadid iyadoo aan la hoggaaminayn lana horkacayn, balse ee gadaal laga socdo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dareere weel lagu qiyaasayo aad u buuxin illaa uu hareeraha ka daadanayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Warayn-ta)

2

1. War biyo galaan ka dhigid.

3

2. War u yeelasho, danayn; tixgelin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waree.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig keli) berked qodid; war biyo galaan ka dhigid. Dadkii warayn bay u keceen oo nin walba ceel buu qotaa.

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. what I ...

2

waxaan n. whachamacallit, whats-it [when one does not know or cannot remember the right word.]

waa la naqliyay ✓

1

(n) thing (thing)-, referent (re-farent)-, something referred. Ex: waxaan waa maxay? What is this thing?

2

waxaan: (pronoun I plus action verb) ... I ... Ex: waxaan macsuumay dad badan; I invited a lot people

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waxayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Caloo-sha)

2

1. Xubin iskujoogga cunnadu marto kamid ah; waxay u eg tahay kolay yar waxayna ku jirtaa uurka, kolka bogga la dhaafo; hawsheedu waa inay cunnada inta dhacaammo kala gaar ah oo ay leedahay ku darto, jilciso oo xiidmaha u gudbiso; kubo.

3

2. Uur.

waa la naqliyay ✓

1

(Culaacu-sha)

2

Bahal yar oo dhiigga nuuga: dixirigaa lagu tirshaa, waxayna leedahay oogo jilicsan oo xubno leh; biyahay ku dhex nooshahay (biyaha balliyada); waxay ku dhegdhegtaa oo dhiigga ka nuugtaa kalluunka iyo diinbiyoodka iyo raha iyo dadka laftiisa; waayadii hore, meeshii toobin loo rabo baa la saari jirey oo ay dhiigga ka nuugi jirtey.

waa la naqliyay ✓

1

(Doomaar-ta)

2

1. Geedo yaryar oo saaruqda kamid ah oo aan caleemo dhab ah iyo jirrid midna lahayn; waa cagaaran tahay waxayna ka baxdaa dhagxanta iyo goomaha iyo wixii la mid ah oo biyaha ku dhexjira korkooda; Waxay u eg tahay xayn - xayndhada ku korsocodkeeduna waa dhib oo waa lagu sidbadaa; ajo.

3

2. Naq degellada ka baxa.

waa la naqliyay ✓

1

(Falid-da)

2

1. Afka ama addinka wax ka qabasho; wax aan hor u jirin, la imaansho; (wax) si ka dhigid; samayn; waxayn; falkin; yeelid; suubbin; qabasho.

3

2. Beer dhirta ka jarid, limid, kd.

4

3. Falfalid; sixrid.

waa la naqliyay ✓

1

(Haltoddobaadya-da)

2

Labo cuntub oo xiddigo ah oo midkiiba toddoba xiddigood (aragga isha) ka kooban yahay. Waa isu dhow yihiin, waxayna ku yaalliin cirka docdiisa woqooyi; waxaa lagu kala magacaabaa haltoddobaadyada weyn iyo haltoddobaadyada yar. Kuwa danbe xiddigohooda waxaa kamid ah Xiddigga Woqooyi (Qudub ama Udubka Woqooyi) (ama haltoddobaaddo).

waa la naqliyay ✓

1

(Hijra-da)

2

Kolka Nebi Maxamed iyo Abiibakar Maka ka haajireen oo Madiina tageen; waa kolka taariikhda Muslinku ka bilaabato, waxayna ku abbaaran tahay sanada 622 oo Miilaadiga, (ama hijro).

waa la naqliyay ✓

1

(Ilayn-ta)

2

1. Il ama siriq samayn, waxayn; siriq ku roorin.

3

2. (senen) Dhugasho wax ku yeelid; dhabataysi.

waa la naqliyay ✓

1

(Jubbad-da)

2

Dharka ragga mid kamid ah oo gacno dheerdheer iyo jeebab leh; horay bay ka furan tahay waxayna awddaa qaarka sare taniyo sinaha; koor.

waa la naqliyay ✓

1

(Qabasha-da)

2

1. Wax laysu soo taagey, gacanta ku dhigid, ku dhegid, iska laallaadin; hayn; xajin.

3

2. Falid; waxayn; samayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Qallajis-ta)

2

Bahal yar oo jaadad badan ah; waxay sida mulaca leedahay dhex dhuuban, dabo dheer, afar addin, waxayna u badan tahay dhulalka kulkulul.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaybgal-ka)

2

(ka qaybgal) Wax la waxaynayo oo qayb laga qaato, wax laga wadaago.

waa la naqliyay ✓

1

(Quba-da)

2

Bahal dhiig qabow oo lafdhabar leh oo halaqa iyo qallajisaha iyo yaxaaska la bah ah; waa jaadad badan, waxayna ku nooshahay badaha kulkulul, teeda birriga ku noolna waxaa la yiraahdaa diin; waxay leedahay gafuur aan ilko lahayn iyo oogo gaashaan adag oo gees ahi ku rogan yahay oo afarta addin iyo madaxa iyo dabadu dibadda uga soo bixi karaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Raqa-ha)

2

(xiddigo) xiddigaha dayaxu maro toddobada ugu horraysa; waa kuwo gu waxayna ka kooban yihiin: godin, listan, lixo, cadaad, agaalli guduud, agaalli cad, afaggaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Samayn-ta)

2

1. Wax qabasho; wax yeelid; falid; waxayn; suubbin.

3

2. (xarig, kd.) soohid.

4

3. (dermo, kd.) falkin.

waa la naqliyay ✓

1

(Shafshafayn-ta)

2

Shafshafo ku waxayn, siin.

waa la naqliyay ✓

1

(Sisin-ta)

2

Nagaar la beero oo aad uga baxa Aasiya (Shiina, Hindiya, ...), Afrika iyo Ameerikada Hoose; waxaa mirihiisa laga sameeyaa saliid cunnada lagu darsado iyo dawooyin, saabbuunta waxaynteedana wax bay ka tartaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Suubbin-ta)

2

1. Waxayn; falid; samayn; yeelid.

3

2. Wax suubban ka dhigid; wanaajin; hagaajin.

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaamaquba-ha)

2

Cuntub xiddigo ah oo ka mid ah kuwa koofure; waa if xiddigood, afar baase aad u iftiin badan oo ishu si fudud u qaban kartaa; afartu waxay u eg yihiin istallaab oo waxaa loo yaqaan Istallaabta Koofure, waxayna u dhow yihiin awrka cir; wadaamaggoysyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Waxaraxir-ta)

2

Meereyaasha qorraxda tan ugu iftiin badan, waxayna u dhexaysaa dhulka iyo dusaaga (cuddaarka); sanadeedu waa 225 maalmood, qorraxdana waxay u jirtaa toddobaatan-ku-dhowaad malyuun oo mayl; Xiddigta Waabberi; Sahra.

waa la naqliyay ✓

1

(Yabara-da)

2

(Wadaaddo; Fiqi-Buraale) waxyaalo dadka wadaaddada qaba loo sameeyo, waxayna u dhexaysaa saagootiga iyo ruqsada).

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: waaxayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waaxayn.

waa la naqliyay ✓

vl. pron. what you [plural.] ...

waa la naqliyay ✓

1

de: what you [plural] ... [CLEFT FOCUS] = waxa + aydin

2

initial: w

3

lx: waxaydin

4

pd: (waxeydin)

5

ps: focus + vpro

6

key: waxaydin

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) kolka xanuun la dareemo, ereyga 'aax' ku celcelin.

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron., neg. why they ... not?

waa la naqliyay ✓

1

de: why they ... not? = maxay + aan

2

lx: maxayan

3

ps: qw + vpro + neg

4

key: maxayan

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... we? [incl.]

waa la naqliyay ✓

(question word) what ... we... Ex: maxaynu aragnay?; what have we seen?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... we? [incl] = maxaa + baynu

2

lx: maxaynu

3

pd: (maxeynu)

4

ps: qw + vpro

5

key: maxaynu

waa la naqliyay ✓

1

(Qaaxayn-ta)

2

Nabar qaaxada u dhaca gaarsiin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qaaxee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar qaaxada u dhaca gaadhsiin. Carruurta qaaxaynta ka daa. Dh: oofayn, qaaxays.

2

qaaxayn -ta: (magac, dhedig, keli) god hoos u qodid oo gun ballaadhan u yeelid. Qaaxaynta boholuhu waa muhiin dhulka adag. Dh: qaaxays.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaxwayn-ta)

2

Qaxwe cabbid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qaxwee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qaxwe bun ama shaah ah cabid; xawso fuudid. Qaxwaynta ha ku raagina. Dh: xawsayn, shaahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Raaxayn-ta)

2

(u raaxayn) raaxo siin, u yeelid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg raaxee. la-mid: raaxo (2).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) cid kale raaxo u suurtagelin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waaxayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Waddayn-ta)

2

Korka iska saarsaarid; rasayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waddee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) korka iska saarsaarid. Dh: rasayn, rasays.

2

waddayn -ta: (magac, dhedig, keli) dariiqyo samayn; jidad la maro jeexid. Waddaynta wanaagsani waa halbawlaha isgaadhsiinta iyo hurumarka.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wah ku celcelin oo sida eyda u ciyid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg warhee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xog'ogaalnimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: wareemid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) warmo la dhicid oo ku wareemid. Warmaynta meydku waa xadgudub.

waa la naqliyay ✓

conj. and what ...; and the thing that ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and what ...; and the thing that ... [CLEFT FOCUS]

2

initial: w

3

lx: waxaana

4

ps: focus + conj

5

key: waxaana

waa la naqliyay ✓

1

de: what she ... [CLEFT FOCUS]

2

hm: 1

3

initial: w

4

lx: waxay

5

pd: (waxey)

6

ps: focus + vpro

7

xe: It seems to me that you know a lot about it.

8

xv: Waxay ila tahay inaad wax badan ka taqaanno.

9

key: waxay_1

waa la naqliyay ✓

1

de: what they ... [CLEFT FOCUS] = waxa + ay

2

hm: 2

3

initial: w

4

lx: waxay

5

pd: (waxey)

6

ps: focus + vpro

7

key: waxay_2

waa la naqliyay ✓

(pronoun) mine (maayn)-, my belongings ~ kayga. Ex: waxayga ii dhaaf; drop off my belongings [things]

waa la naqliyay ✓

1

(Axan-ka)

2

Xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; fiddow.

waa la naqliyay ✓

1

axan¹: m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

2

axan²: f.g1 (-xmay, -xantay; -xmi) Xoolo la qalo ama cunto kale cid markaa dhimatay raacin.

waa la naqliyay ✓

m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

waa la naqliyay ✓

m. n. funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) funeral feast; religious feast commemorating deceased person

waa la naqliyay ✓

1

magta dhagarta lagu baxsho, shan iyo toban halaad oo gaar u tilmaaman oo loo geeyo xigtada qofka lagu dhagaroobay.

2

axan-ka: (magac, lab, keli) xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; xoolaha qof geeriyooday aaskiisa lagu dul cuno. Dh: fidde, fiddow, xabaalqod.

waa la naqliyay ✓

1

cf: fidde

2

de: funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

3

lx: axan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: axan

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel dhul ah oo bannaan.

waa la naqliyay ✓

1

class, vl. pron. I am / do ...

2

waan class, vl. pron. we [excl.] are / do ...

waa la naqliyay ✓

je (+ verbe).

waa la naqliyay ✓

(pronoun I plus action verb) I ... to. Ex: waan ku jeclahay; I love you. waan ka xumahay: (expression) I am sorry (soori).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xal; waanwaan. waan: (magacuyaal) tilmaama qofka kowaad ee lala hadlayo oo yeele ah.

waa la naqliyay ✓

1

v.aux: fail to do (X), miss (out on) doing (X)

2

waay v. fail to find ~ get, miss

3

waay class: he / she / it is ... [verbless declarative]

waa la naqliyay ✓

-yey / wayday / waayeen / waynay: (v) can't find; unable to find ~ waa. Ex: furihii waan waayey; I could not find the key

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) lagu dhawaaqo marka gurmad la doonayo. Dh: wey, way, alla.

waa la naqliyay ✓

qr.dd la-mid: waxaa.

waa la naqliyay ✓

the thing that ...

waa la naqliyay ✓

see [eeg] waxaa

waa la naqliyay ✓

1

a: waxaa; designates focus or contrast in a cleft sentence

2

de: the thing that ... [CLEFT FOCUS]

3

initial: w

4

lx: waxa

5

ps: focus

6

xe: What was broken was my cup [i.e., not my dish].

7

xv: Waxa jabay waa koobkeygii.

8

key: waxa

waa la naqliyay ✓

-aa/ayd: (adj) big (big); large (laarj); huge (hi-yuuj); tremendous (tera-man-des); major (meey-jar); great (gareeyt) ~ weyn

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) weyn oo aan yarayn. Allaa wayn ninkii aamminaa awood leh. Dh: weyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Xayn-ta)

2

Wadajir urursan oo ka kooban dad ama waxyaalo; koox; horin; xoogaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh In yar oo aan badayn oo xoolo, ugaar iyo wixi lamida oo wada jira; horin; koox.

waa la naqliyay ✓