Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

vl. pron. what I ...

2

waxaan n. whachamacallit, whats-it [when one does not know or cannot remember the right word.]

waa la naqliyay ✓

1

(n) thing (thing)-, referent (re-farent)-, something referred. Ex: waxaan waa maxay? What is this thing?

2

waxaan: (pronoun I plus action verb) ... I ... Ex: waxaan macsuumay dad badan; I invited a lot people

waa la naqliyay ✓

conj. and what ...; and the thing that ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and what ...; and the thing that ... [CLEFT FOCUS]

2

initial: w

3

lx: waxaana

4

ps: focus + conj

5

key: waxaana

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: “Waxaa yimid Xasan”. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: Waxaa yimid Xasan. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

the one that ...

waa la naqliyay ✓

(pronoun it plus action verb) ... it ... Ex: waxaa la hubaa inay guulaysan doonaan; it is certain that they will win ~ waxa

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) sheega wax la tilmaamayo oo farta lagu fiiqayo. Waxaa ku ag yaal waa maxay.

waa la naqliyay ✓

1

de: the one that ... [CLEFT FOCUS] = wax + baa

2

initial: w

3

lx: waxaa

4

ps: focus

5

see: waxa

6

key: waxaa

waa la naqliyay ✓

m.l Roobka ugu horreeya ee dayrta da'a.

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... I?

waa la naqliyay ✓

(question word) what ... I. Ex: maxaan ku iri? what did I tell you?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... I? = maxaa + baan

2

lx: maxaan

3

ps: qw + vpro

4

xe: What am I to do?

5

xv: Maxaan falaa?

6

key: maxaan

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaan-ta)

2

Weel harag ah, oo gadow iyo daddaabbo leh, oo inta dowlis lagu xiro, ceelasha lagu shubo oo biyaha loogala soo baxo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-aamo, m.dh) Weel harag, cinjir iyo wixi lamida ka samaysan oo gadaw iyo daddoobbo leh oo inta dawlis lagu xiro ceelasha lagu shubo ama biyaha loogala soo baxo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-aamo, m.dh) Weel harag, cinjir iyo wixi lamida ka samaysan oo gadaw iyo daddoobbo leh oo inta dawlis lagu xiro ceelasha lagu shubo ama biyaha loogala soo baxo.

waa la naqliyay ✓

f. n. leather water-vessel; bucket

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) container made of leather used to collect water from wells ~ dalow

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waadaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: okhole

2

de: leather water-vessel; [ext.] bucket

3

initial: w

4

lx: wadaan

5

pd: (-ta Pl: wadaamo (/ha))

6

ps: n1-f

7

key: wadaan

waa la naqliyay ✓

vl. pron. what you ...

waa la naqliyay ✓

[pronoun you plus action verb] ... you ... to Ex: waxaad u sheegtaa; inay aamusaan; tell them to be silent

waa la naqliyay ✓

1

de: what you ... [CLEFT FOCUS] = waxa + aad

2

initial: w

3

lx: waxaad

4

ps: focus + vpro

5

key: waxaad

waa la naqliyay ✓

1

(Waxayn-ta)

2

Samayn; falid; yeelid; qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waxee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) samayn oo wax la garnayo ka dhigid. Dh: samayn; yeelid, qabasho, waxays.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalanteed-ka)

2

Waxyaalo fogfog muuqaalladood ishu moodayso inay arkayso, waxaana ku wacan, iftiinka qorraxda, oo inta soo dhex mara, lakabyo kala sarreeya oo kala qabow, kalana cumursan oo neecaw ah, kolkuu dhulka yimaado misna kor u jinbacma haya; muuqaallada laga arko dhulalka kululi waa ka duwan yihiin kuwa laga arko dhulalka qabow; wirwir; dhaan dabaggaalle.

waa la naqliyay ✓

1

(Doolaala-da)

2

1. Meel kale ama dal kale oo qalaad oo layska tago.

3

2. Waxaan wax ugu jirin oo layska dhexgalo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dumnad-da)

2

Cayaar lagu cayaaro siddeed iyo labaatan qori oo yaryar oo xalxalleefsan oo midkiiba dhinac ku lee yahay dhibco kala badan; waxaa u yar kow waxaana u badan lix; (ama dubnad).

waa la naqliyay ✓

1

(Duqsi-ga)

2

Cayayaanka jaad kamid ah oo dhab loo yaqaan; waxaan laga waayin aqallada iyo jikooyinka; wuxuu lee yahay lix addin iyo labo baal oo uu ku duulo; sanadiiba kumanyaal qof baa u dhinta cudurro duqsigu keeno, inta badanaa, cunnada dadku cuna hayo faddareeyo; (ama diqsi).

waa la naqliyay ✓

1

(Galoof'olol-ka)

2

1. Neef guran oo sida neef irmaan oo caano guba hayaan u olola.

3

2. Waxaan la ahayn oo la iska dhigo; isyeelyeel; 'ha lagaa sheego': hadal aan faa'ido ka soo jeedin.

waa la naqliyay ✓

1

(Guduudana-ha)

2

Bahal dummadda u eg kase weyn; wuxuu lee yahay addimmo dheerdheer, dabo gaaban, dhego dheerdheer oo timo ka taagan yihiin; labada can wuxuu ku lee yahay dhogor duf ah, waxaana la yiraahda, wax ka arag dheer; jiifaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Haabasha-da)

2

1. Waxaan indhaha lagu arkayn, gacan ku raadin, ku doonid.

3

2. Wax durugsan gacantogaaleyn: tiigsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Haabhaabasha-da)

2

Waxaan loo jeedin, gacanta in badan ku raadin, ku doondoonid.

waa la naqliyay ✓

1

(Harid-da)

2

1. Wixii lala socdey ama laga mid ahaa ka soo go'id, raacid la'aan.

3

2. Waxaan weli iman ama aan wax laga qaban.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hayl-ka) Miro iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo la ganacsado; waa miro udug wanaagsan leh, waxaana lagu darsadaa shaaha (ama heyl).

2

2. (Hay-sha) Summad xoolaha loo yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

(Hees-ta)

2

Tixo yaryar oo sida gabayga leh hab ay ku dhisan yihiin; waa jaadad badan, waxaana la qaadaa kolka la cayaara hayo ama hawl la hayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ikhwaan-ka)

2

Walaal (xagga diinka); waxaana aalaa isyiraahda wadaaddada.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilduuf-ka)

2

Gefka isha; wixii la doona hayey waxaan ahayn, gef u yeelid, siiba cayaaraha (shax, turub, ...).

waa la naqliyay ✓

1

(Kamma'-a)

2

Waxaan kas loo falin ama loo oran; gef.

waa la naqliyay ✓

1

(Lahaan-ta)

2

1. Wax leh ama wax uu lee yahay haysta ahaan; wax gaar ah haysad, yeelad, qabid.

3

2. Wax ku hadlid, wax dhihid, wax ka yeerin, wax sheegid (waxaan idin ku leeyahay — a) Waxaad iga qabtaan, ama, b) Waxaan idin oran hayaa).

waa la naqliyay ✓

1

(Luul-ka)

2

Iniino kulkulucsan oo dhagaxdidib ama xaraar ah oo badanaa cad kolkolna midabyo kale leh oo aad qaali u ah; waxaa si yaab leh u sameeya lohodka qaarkiis: qalbacyada dhulmanta bahalku ku jiro baa waxaa soo dhexgala bahal kaloo yar ama iniin ciid ah ama wax kale; kolkaasaa bahalku si uu waxaan gudihiisa soo galay uga nabad galo, dhacaan qoyan oo xabag oo kale ah ku daboolaa oo kubbad kulucsan ka dhigaa; dabadeed kubbaddaa adkaata oo luul noqota; luulka la beero isaguna waa la mid: qalbacyada gudohooda baa uun wax loo geshaa oo dabadeed bahalku luul ka dhigaa.

waa la naqliyay ✓

Qofka mad'habta Maalikiyada haysta; Maalikiyadu waxay kamid tahay afarta mad'habood oo waaweyn oo Islaamka, waxaana asaasay Imaam Maalik (93-179 Hijri | 715-795 Miilaadi).

waa la naqliyay ✓

1

(Madax-a)

2

1. Oogada dadka iyo daayeerrada meesha ugu sarraysa iyo tan sankunneefle kaloo badan meesha ugu horraysa; kan nafleyda waaweyn wuxuu ka samaysan yahay lafo maskaxi ku gudajirto, waxaana ku yaal af, san, indho, dhego iyo daaman; waxaa kan dadka ku rogan timo; oogada inteeda kale iyo isaga waxaa u dhexeeya luqun; kur; unuun.

3

2. Maskax, laab, caqli.

4

3. Qof meel ama dad u sarreeya; duq; waayeel.

5

4. (roob) dhool; garab; saylaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Miishmiishad-ka)

2

Waxaan xiiso loo qabin oo la iska hayo, ama la doonayo in lagu raago, cabbid, kd., degdeg la'aan.

waa la naqliyay ✓

1

(Nidar-ka)

2

Wax aan waajib ahayn oo qof naftiisa waajib uga dhigo (sida: waxaan nidar ku galay, inaan waxaas iyo waxaas sadaqo u bixiyo ama cibaado kale oo sidaa iyo sidaa ah la imaado, haddii arrintu ii hagaagto ama muraadku ii qumo); sharad.

waa la naqliyay ✓

1

de: what I ... [CLEFT FOCUS]

2

hm: 1

3

initial: w

4

lx: waxaan

5

ps: focus + vpro

6

xe: aad. I want some beef.' = waxa + aan

7

xv: Waxaan rabaa hilib lo

8

key: waxaan_1

waa la naqliyay ✓

1

bw: bahal (2)

2

de: whachamacallit, whats-it [when one does not know or cannot remember the right word]

3

hm: 2

4

initial: w

5

lx: waxaan

6

pd: (-ka)

7

ps: n -m

8

see: geed (2)

9

key: waxaan_2

waa la naqliyay ✓

vl. pron. what we [exclusive.] ...

waa la naqliyay ✓

(pronoun we plus action verb) ...we.... Ex: waxaannu maqalnay imaatiinkaagii; we heard your arrival

waa la naqliyay ✓

1

de: what we [exclusive] ... [CLEFT FOCUS] = waxa + aannu

2

initial: w

3

lx: waxaannu

4

ps: focus + vpro

5

key: waxaannu

waa la naqliyay ✓

m.dh Dabeecad.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] innate character, one's nature

waa la naqliyay ✓

name-m innate character, one's nature

waa la naqliyay ✓

1

de: innate character, one's nature

2

lx: baxnaan

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-abs

5

key: baxnaan

waa la naqliyay ✓

m.l.kh F. ah: qof farxadi hayso.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh F. ah: qof farxadi hayso.

waa la naqliyay ✓

m. n. cheerful, happy ~ merry man

waa la naqliyay ✓

name-m cheerful, happy, merry man

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) happy person

waa la naqliyay ✓

ama Fayaan, magac loo baxsho wiil weji furan oo farxad iyo mirqaan laga arkay.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof aan cadhoon oo inta badan weji furan, markasta faraxsan. Wiilkaygu had iyo jeer waa farxaan. Li: wejicabuus.

waa la naqliyay ✓

1

de: cheerful, happy ~ merry man

2

lx: farxaan

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

key: farxaan

waa la naqliyay ✓

1

(Faxnaan-ta)

2

Deeq badnaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg faxan. la-mid: faxnaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] generosity

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) deeq iyo bixin badnaan. Dh: faxalsanaan.

waa la naqliyay ✓

1

a: faxnaansho (/ha) [vn6-m-st]

2

de: generosity

3

lx: faxnaan

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f-abs

6

key: faxnaan

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron., neg. why they ... not?

waa la naqliyay ✓

1

de: why they ... not? = maxay + aan

2

lx: maxayan

3

ps: qw + vpro + neg

4

key: maxayan

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: qahraan.

waa la naqliyay ✓

m. n. person tormented by problems

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) nervous person

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cid wax samayntiisa ku khasban.

waa la naqliyay ✓

1

de: person tormented by problems

2

lx: qaxraan

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

see: qahraan

6

key: qaxraan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) Eebbaha naxariistiisu uumiyaha deeqday; magacyada Ilaahay mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Saxnaan-ta)

2

Wax saxan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg saxan². la-mid: saxnaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] state of being corrected

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax saxan ahaan; kalad la'aan.

waa la naqliyay ✓

1

de: state of being corrected

2

initial: s

3

lx: saxnaan

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f-abs

6

key: saxnaan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) khalad ka saarniin; toosin.

waa la naqliyay ✓

1

(Taxnaan-ta)

2

Wax taxan ama la taxay ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg taxan². la-mid: taxnaansho, tixnaan, tixnaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n. state of being threaded on a string; being arranged ~ aligned

waa la naqliyay ✓

1

de: state of being threaded on a string; being arranged ~ aligned

2

initial: t

3

lx: taxnaan

4

pd: (-ta)

5

ps: n-f

6

key: taxnaan

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel jar iyo waraar ah oo googo'an aadna u dheer. Waadaan daayeerbaa ku hoyda. Dh: laallay, qaw, garbo.

2

waadaan-ta: (magac, dhedig, keli) weel balaastig ama harag ka samaysan oo la aslo oo biyaha lagaga soo saaro ceelasha dhaadheer si xoolaha loogu waraabiyo oo loo yeelo giiraan iyo dawlis. Wadaan biyo ah weel iigu keen. Dh: dawlis.

waa la naqliyay ✓

-ka: ((magac, lab, keli) qof jooga meel aanu cid ka garanayn. Waagaan ayaan ahay oo ma kala garanayayo meesha. Dh: marti, qarriib. Li: mudane.

waa la naqliyay ✓

1

(Waaxayn-ta)

2

Waax waax u kala dhigdhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waaxee. la-mid: waaxyayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) waaxwaax u kala dhigdhigid. Neefku waaxayn ayuu innagu gaadhayaa.

waa la naqliyay ✓

name-m help seeker

waa la naqliyay ✓

1

(Wacnaan-ta)

2

Si ama wax wacan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg wacan. la-mid: wacnaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] excellence, state of being superb

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wanaagsanaan; fiicnaan. Wacnaan male ninkaan waalidkii jeclaan. Dh: fiicnaan. Li: xumaan, liidnaan

waa la naqliyay ✓

1

a: wacnaansho (/ha) [vn-m-st]

2

de: excellence, state of being superb

3

initial: w

4

lx: wacnaan

5

pd: (-ta)

6

ps: n0-f-abs

7

key: wacnaan

waa la naqliyay ✓

(fal) soco oo xarrago darteed madaxa la rux. Wanaani sidii dibi korme ah.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waran². la-mid: warnaansho.

waa la naqliyay ✓