waxa — Macnaha & Turjumaada

qr.dd la-mid: waxaa.

waa la naqliyay ✓

the thing that ...

waa la naqliyay ✓

see [eeg] waxaa

waa la naqliyay ✓

1

a: waxaa; designates focus or contrast in a cleft sentence

2

de: the thing that ... [CLEFT FOCUS]

3

initial: w

4

lx: waxa

5

ps: focus

6

xe: What was broken was my cup [i.e., not my dish].

7

xv: Waxa jabay waa koobkeygii.

8

key: waxa

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: “Waxaa yimid Xasan”. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: Waxaa yimid Xasan. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

the one that ...

waa la naqliyay ✓

(pronoun it plus action verb) ... it ... Ex: waxaa la hubaa inay guulaysan doonaan; it is certain that they will win ~ waxa

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) sheega wax la tilmaamayo oo farta lagu fiiqayo. Waxaa ku ag yaal waa maxay.

waa la naqliyay ✓

1

de: the one that ... [CLEFT FOCUS] = wax + baa

2

initial: w

3

lx: waxaa

4

ps: focus

5

see: waxa

6

key: waxaa

waa la naqliyay ✓

1

(Waxad-da)

2

Xoolo; maal; hanti,

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti aabbe siiyo ilmihiisa midkood.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] inherited wealth

waa la naqliyay ✓

1

cf: hanti, maal, xoolo

2

de: inherited wealth

3

initial: w

4

lx: waxad

5

pd: (-da)

6

ps: n-f-col

7

key: waxad

waa la naqliyay ✓

1

(Waxar-ka, Waxar-ta)

2

Dhasha riyaha mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

waxar¹: m.l (-ro, m.l) Orgiga yar.

2

waxar²: m.dh (-ro, m.l) Dhasha riyaha tooda yar.

waa la naqliyay ✓

1

waxar¹: m.l (-ro, m.l) Orgiga yar.

2

waxar²: m.dh (-ro, m.l) Dhasha riyaha tooda yar. waxaraxir m.dh (c.fal.) Meerayaasho qorraxda tan ugu iftiin badan, waxayna u dhexeysaa dhulka iyo dusaaga (cuddaarka) sannakeedu waa 225 maalmood, qorraxdana waxay u jirtaa toddobaatan ku dhowaad malyuun oo mayl; xiddigta waaberi; sahra.

waa la naqliyay ✓

1

f. n./m: kid, young goat

2

waxar [feminine] n. cell (in biology)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) [plural waxaro-ha] kid (kidh); baby goat; young goat

waa la naqliyay ✓

1

(I) Capretto fino a 6 mesi;

2

(E) Kid, up to 6 months

3

(S) WAXAR (S. g.: Uaḥàr, Waḥara)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) maqasha riyaha kooda lab. Waxarkii la siiyay ku tidhoi aabbahaa ma lehe, isaguna ablay buu afkiyo oofta kaga taagay.

2

waxar-ta: (magac, dhedig, keli) maqasha riyaha tooda dhedig. Ri'du waa waxar weynatay. waxaracaddeeye: geed aan qodax lahayn oo midho la cuno oo cadcad oo macaan leh.

waa la naqliyay ✓

1

cf: orgi, ri'; ari

2

de: kid, young goat

3

initial: w

4

lx: waxar

5

pd: (-ta / -ka)

6

ps: n1-f/m

7

key: waxar

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. what she ...

2

waxay vl. pron. what they ...

waa la naqliyay ✓

[pronoun she / they plus action verb] ...they / she.... Ex: waxay tiri, ma arag; she said, I haven't seen them. Waxay yimaadeen guriga; they came home

waa la naqliyay ✓

(fal) samee oo wax ka dhig. Saanbuuse ii waxay. Dh: samee; qabo.

waa la naqliyay ✓

Baabbah; eber; xoogaana; waxna.

waa la naqliyay ✓

pron., indef: anything; nothing, none at all

waa la naqliyay ✓

(pronoun) nothing (na-thing)-, none (nan)-, no thing ~ waxna. Ex: waxba ma oran; I said nothing

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) loo adeegsado kolka la muujinayo in aan meesha wax jiraa uuna jirin oo baabbah yahay. Waxba kaama hagran. Dh: waxna.

waa la naqliyay ✓

1

de: anything; [neg] nothing, none at all

2

initial: w

3

lx: waxba

4

ps: pro-indef

5

xe: It doesnt matter.

6

xv: Waxba ma aha.

7

key: waxba

waa la naqliyay ✓

Xataa wax yar; in yarna; baabbah; eber; waxba;.

waa la naqliyay ✓

neg np; pro: nothing, not anything

waa la naqliyay ✓

(pronoun) nothing (na-thing)-, none (nan)-, no thing ~ waxba. Ex: maxaad rabtaa? waxna. What do you want? Nothing.

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) eeg waxba.

waa la naqliyay ✓

1

de: nothing, not anything

2

initial: w

3

lx: waxna

4

ps: neg np / pro

5

syn: inna

6

key: waxna

waa la naqliyay ✓

1

(Aameel-ka)

2

1. Harrub.

3

2. Wixii waxay arkaan iska raaca.

waa la naqliyay ✓

1

(Aas-ka)

2

1. Xabaasha (dadka dhinta) iyo waxa ku saabsan; duug.

3

2. Iftiinka midabyada leh oo qorraxdhaca; cirguduud; cilcillow.

waa la naqliyay ✓

1

(Abeesa-da)

2

Jaadad badan oo halaqa ka mid ah oo qaarkood waabaayo lee yihiin. Waxaa jira jaadad addimmo leh oo iyagana abeeso lagu magacaabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Adduun-ka)

2

1. Dhulka iyo waxa deggan; ifka lagu nool yahay; duni.

3

2. Maal; xoolo; hanti; adduunyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Afaggaal-ka, Afaggaa-sha)

2

Toddobada xiddigood oo raqaha, tan ugu danbaysa; waxay u dhexaysaa nuguushi-cad tyo naafcadde.

waa la naqliyay ✓

1

(Aflax-a)

2

Waxa la doonayo (waxbarasho...) oo guul iyo liibaan laga gaaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Agaagsa-ha)

2

Qof wax badan helay (hilib; lacag, ...) wax yar oo uu u gooyo kii aan wax helin, ama laga qaado; xoolaha la soo dhaco, waxa laga baxsho; loog.

waa la naqliyay ✓

1

(Alkun-ka)

2

1. Wax aan hor u jirin oo la abuuro; abuur; uun.

3

2. (Alkun-ka, Alkun-ta) Labada inay is guursadaan isu doonay, waxay isu yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Anfac-a)

2

Waxa la cuno waxtarka ama dheefta laga helo; anfaco; wax tar.

waa la naqliyay ✓

1

(Asaas-ka)

2

Bilawaga waxa la samaynayo ama la dhisayo; sal; saldhig; bilaw; (ama aasaas).

waa la naqliyay ✓

1

(Ashqaraar-ka)

2

Wax sillan ama aan la arki jirin ama yaab leh, waxa aragtidoodu dhaliso; yaab; abyan; amakaag.

waa la naqliyay ✓

1

(Ayeeyo-lugdheer-ta)

2

Xasharaad jaadad badan ah oo dheer oo dhuuban; waxay leedahay labo addin oo hore oo madaxa u dhow, oo waaweyn, oo qodxo leh iyo afar kaloo lugood, oo dhuudhuuban iyo baalal, midabkeeduna waa cagaar; ~ abooto-idabbadis.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baad-da) Xoolo qofkii ama dadkii laga adkaado baxsho; sedo (sado); ammaan; canshuur.

2

2. (Baad-ka) a) Waxa dhulka ka baxa oo nafleyda daaqdaa, cunto; cunno. b) Labada garab oo haadka iyo dayuuraduhu ku duulaan; baal.

waa la naqliyay ✓

1

(Baadifad-da, Baadifad-ka)

2

Qofka baadida hela oo qabta oo kii lahaa ku sima, waxa la siiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Baalfallaar-ta)

2

Mid ka mid ah shinbiro wadajir u duula oo xilliba dal u talaaba; caloosha waa ka caddahay, dhabarkuna waa madow iyo buluug isku darsan; waxay leedahay baalal dheerdheer oo fallaarta u eg, iyo dabo ganto leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Baddhac-a)

2

Qof badda iyo waxa laga helo keliya ku nool oo aan meel kale ku noolaan karin.

waa la naqliyay ✓

1

(Badeecad-da)

2

Waxa ganacsiga loogu talaggalay; (ama badeeco).

waa la naqliyay ✓

1

(Badfur-ka)

2

Xilliga baddu deggan tahay oo waxa shiraaca ku dhoofa ay u furan tahay; (ama badfuran).

waa la naqliyay ✓

1

(Badxir-ka)

2

Xilliga baddu kacsan tahay oo waxa shiraaca ku dhoofa ay ka xiran tahay; (ama badxiran).

waa la naqliyay ✓

1

(Bakaal-ka)

2

1. (cudur) bar cad oo isha birteeda ku dhalata.

3

2. Meeraha labaad oo qorraxda ku wareega oo u dhexeeya dhulka iyo Dusaaga (Sahra); Xiddigta Waabberi; Waxaraxir; (ama Bakool).

4

3. Qof lixaad weyn; dhammays ah.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey tixaha ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (waa maxay? Waa wiil; waa tahay; Cali waa uu (= wuu) yimid; waa kee? waa tee; ...).

2

2. (Waa-ga) a) Waqti; jeer; goor. b) Waabberi.

3

Waa- (waan = waa aan; waad = waa aad; wuu = waa uu; ...).

waa la naqliyay ✓

1

waa¹: qr.dd Qurub lagu muujiyo waxa laga sheego yeelaha weerta. Tusaale: 'Cali waa yimid';'Ninkanu waa macallinka cusub ee dugsiga'.

2

waa²: f.g1 (-aayay, -aayday; -aayi) 1. Wax helid la'aan. 2. La w.: yool aad tooganaysay riddadii. Garab la marid.

3

wąa³: m.l (-aayo, m.l) 1. Maalinta gelinkeeda hore billaawgiisa; subax; arooryo. 2. Xilli; waqti; jeer; goor.

4

wąa⁴: m.l (-aayo, m.l) (jooloji)Mid ka mid ah qaybaha waaweyn ee taxanaha waqtiga jiyoolojiyeed (ee ka dambeeya kambiriyanka horreeyaha). Waaga, laf ahaantiisa waxaa loo kala aqoonsanyihiin saddex waa - aaliyosoyik, mesosoyik iyo saynsoyik, kuwaas oo ku fidsan ilaa 6 (lix) milyan sano ee la soo dhaafay.

waa la naqliyay ✓

1

waa¹: qr.dd Qurub lagu muujiyo waxa laga sheego yeelaha weerta. Tusaale: 'Cali waa yimid';'Ninkanu waa macallinka cusub ee dugsiga'.

2

waa²: f.g1 (-aayay, -aayday; -aayi) 1. Wax helid la'aan. 2. La w.: yool aad tooganaysay riddadii. Garab la marid. m.f.dh, waayid.

3

wąa¹: m.l (-aayo, m.l) 1. Maalinta gelinkeeda hore billaawgiisa; subax; arooryo. 2. Xilli; waqti; jeer; goor.

4

wąa²: m.l (-aayo, m.l) (jool.)Mid ka mid ah qaybaha waaweyn ee taxanaha waqtiga jiyoolojiyeed (ee ka dambeeya kambiriyanka horreeyaha). Waaga, laf ahaantiisa waxaa loo kala aqoonsanyihiin saddex waa -aaliyo - soyik, mesosoyik iyo saynsoyik, kuwaas oo ku fidsan ilaa 6 (lix) milyan sano ee la soo dhaafay.

waa la naqliyay ✓

Era

waa la naqliyay ✓

1

m. n. time, era, epoch, occasion

2

waa m. n. dawn

3

waa v.aux: fail, be unable to do (X)

waa la naqliyay ✓

il est.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) time (taaym); epoch (epek); era (eera); particular period of time or a season ~ xilli, ayaan seben, wakhti, samaan, seman. Ex: waa wakhtiyada kamid ah; once upon a time

2

waa -ga: (n) daybreak (deey-bareeyk); dawn (doon); morning (moon-ing) ~ waabbari Ex: waagu makuu baryo baan baxaynaa; we are leaving at dawn [daybreak]

3

waa -yey / wayday / waayeen / waynay: (v) cannot find; unable to find ~ waay, wey. Ex: furihii waan waayey; I could not find the key

4

waa: (pronoun) this (this); used to refer, what is about. Ex: kani waa maxay? waa guri; what is this? this is a house

waa la naqliyay ✓

1

(qurub) laga horreysiiyo tilmaamaha iyo magacda oo odhaahda ka dambaysa macno iyo ulajeeddo sugan u yeela. Waa macaan sonkortu.

2

waa: (magacuyaal) u taagan magac lab ah oo keli ah. Waa tegay ninkii socotada ahaa. Dh: wuu.

3

waa: (ereycodeed) tusmeeya qaylo ama oohin dheer oo aan kala joogsi lahayn. Sida weylo darleefay waa ma kaga siiyay. Dh: wii, yaw.

4

waa-ga: (magac, lab, keli) xilli hore oo aan taariikhdiisa si cad loo garanayn. Ninkaasi waa hore ayuu dhintay. Dh: beri, xilli, waqti, jeer, goor.

5

waa -ga: (magac, lab, keli) subaxa hore ee dhulku caddaado cadceedduna weli soo bixin ama ay aad u gaaban tahay. Waa beryey sacabbo laguma qariyo. Dh: aroor, subax, waabberi.

waa la naqliyay ✓

1

(Wax-a)

2

1. Magac guud oo la siiyo wax kasta oo jira, siiba waxyaalaha aan la aqoon ama aan la dooneyn in la magacaabo ama la tilmaamo; shay; geed.

3

2. Wax la qabtay, la sameeyey, la waxeeyey.

4

3. Wax dhacay; arrin; talo; xaal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyaalo/-xyaabo, m.l) 1. Shay; walax. 2. Arrin; talo; xaal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyaalo/-xyaabo, m.l) 1. Shay; walax. 2. Arrin; talo; xaal. m.l.w, waxyaabo. m.l.w, waxyaalo.

waa la naqliyay ✓

m. n. thing, matter; something, anything, whatever; object, substance, item; event, occurrence

waa la naqliyay ✓

/waaks/ (n) 1. shay xabag u eg oo laga sameeyo shumaca iwm, waxna lugu nadiifiyo (n) 2. meesha shinnidu malabka ku samayso (n) 3. dhukay (dhukayga dhegta).

waa la naqliyay ✓

-a: (pronoun) something (sam-thing); anything (eni-thing); thing (thing); item (aay-tem); unit (yunit) ~ shey, walax. Ex: wax aan kuu hayo ma jiraan; I don't have anything for you

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) erey magac u yaal u ah shay kasta oo jira siiba waxyaabaha aan la aqoon ama aan la doonayn in magacooda la sheego. Dh: shay, walax.

waa la naqliyay ✓

1

cf: waxaad, waxaan, waxaannu, waxay, wuxuu

2

de: thing, matter; something, anything, whatever; object, item; event, occurrence Used as focus marker with personal pronouns

3

initial: w

4

lx: wax

5

pd: (waxa Pl: waxyaabo ~ waxyaalo (/ha))

6

ps: n8-m

7

key: wax

waa la naqliyay ✓

شيء

waa la naqliyay ✓

n., xawjo, -adi, shamac or shimac, -i.

waa la naqliyay ✓

Erey ulajeeddadiisu tahay: oo aan wax ka maqnayn; aan wax laga reebin; dhammaan ; giddi; kulli; ... (sida; i wada sii; wada qaado; ardadii waa wada timid).

waa la naqliyay ✓

qr. fk 1. Qurub tilmaamaya wax isla samayn. Tusaale: “Aan w. hadalno waa aan heshiinno”. 2. Qurub tilmaamaya in aan wax wax ka maqnayn. Tusaale: “Waa w. yimaadeen”; “Wargeysyada w. qaado!”.

waa la naqliyay ✓

qr.fk 1. Qurub tilmaamaya wax isla samayn. Tusaale: Aan w. hadalno waa aan heshiinno. 2. Qurub tilmaamaya in aan wax wax ka maqnayn. Tusaale: Waa wada yimaadeen; Wargeysyada wada qaado!

waa la naqliyay ✓

deictic, preposition: together, jointly, completely, all, altogether; toward each other

waa la naqliyay ✓

1) ensemble, 2) tous.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) dhammaan; aan wax ka maqnayn; giddi; kulli. Ii wada keen; wada kaxayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: together, jointly, completely, all, altogether; toward each other

2

initial: w

3

lx: wada

4

ps: deic-prep

5

xe: We went together.; Opp: kala

6

xv: Waannu wada tagnay.

7

key: wada

waa la naqliyay ✓

(fal) waaxwaax ka dhig; jarjar oo waax waax u googoo. Neefka gaawrac oo waaxay. Dh: waaxee, gobolee, jarjar, qaybqaybi.

waa la naqliyay ✓

1

more ... than (anything ~ anyone)

2

wax ka n. phr. part ~ some of

waa la naqliyay ✓

1) chose, 2) quelque chose.

waa la naqliyay ✓

vl. pron. what you ...

waa la naqliyay ✓

[pronoun you plus action verb] ... you ... to Ex: waxaad u sheegtaa; inay aamusaan; tell them to be silent

waa la naqliyay ✓

1

de: what you ... [CLEFT FOCUS] = waxa + aad

2

initial: w

3

lx: waxaad

4

ps: focus + vpro

5

key: waxaad

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. what I ...

2

waxaan n. whachamacallit, whats-it [when one does not know or cannot remember the right word.]

waa la naqliyay ✓

1

(n) thing (thing)-, referent (re-farent)-, something referred. Ex: waxaan waa maxay? What is this thing?

2

waxaan: (pronoun I plus action verb) ... I ... Ex: waxaan macsuumay dad badan; I invited a lot people

waa la naqliyay ✓

1

(Waxara-ha)

2

1. (magac kooxeed) surta dhurduhu sameeyo, qaybteeda ka samaysan ugxanta faraha badan oo aan weli dhurdo u dillaacin; (qaybaha kale waa miidda iyo gowska).

3

2. Wixii waxarahaas dhurdaha u eg oo dhan.

waa la naqliyay ✓

m.l Surta dhurduhu sameeyo, qaybteeda oo ka samaysan ugxaan farabbadan oo aan weli dillaacin; qaybta kale waa miidda iyo gowska.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] eggs ~ whitish larvae of a bee-like insect found in their honey comb; any small white thing resembling these

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) surta dhurduhu sameeyo qayb ka samaysan ugxan farabbadan oo aan weli dillaacin oon miidda iyo gawska ahayn.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhurde

2

de: eggs ~ whitish larvae of a bee-like insect found in their honey comb; any small white thing resembling these

3

initial: w

4

lx: waxaro

5

pd: (/ha)

6

ps: n-m-col

7

key: waxaro

waa la naqliyay ✓

m.l (-shyo/wuxuush, m.dh) Qof aan naxariis lahayn. la-mid: waxshi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-shyo/wuxuush, m.dh) Qof aan naxariis lahayn. m.dh.w, wuxuush. la-mid: waxshi.

waa la naqliyay ✓

m. n. brute, savage, evil person

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) cruel (kuru-wal); barbarous (baar-ba-ras), inhuman (in-hiyuu-man); savage (saa-vaj)-, wild (waayldh) ~ qabiid, waxshi

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid sida dugaagga u dhaqma oo naxariis daran ah. Qof waxash ah lalama noolaan karo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: wuxuushnimo

3

de: brute, savage, evil person

4

initial: w

5

lx: waxash

6

pd: (-ka Pl: wuxuush (ta))

7

ps: n2a-m, n8-m

8

key: waxash

waa la naqliyay ✓

1

(Waxayn-ta)

2

Samayn; falid; yeelid; qabasho.

waa la naqliyay ✓