wax — Macnaha & Turjumaada

1

(Wax-a)

2

1. Magac guud oo la siiyo wax kasta oo jira, siiba waxyaalaha aan la aqoon ama aan la dooneyn in la magacaabo ama la tilmaamo; shay; geed.

3

2. Wax la qabtay, la sameeyey, la waxeeyey.

4

3. Wax dhacay; arrin; talo; xaal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyaalo/-xyaabo, m.l) 1. Shay; walax. 2. Arrin; talo; xaal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyaalo/-xyaabo, m.l) 1. Shay; walax. 2. Arrin; talo; xaal. m.l.w, waxyaabo. m.l.w, waxyaalo.

waa la naqliyay ✓

m. n. thing, matter; something, anything, whatever; object, substance, item; event, occurrence

waa la naqliyay ✓

/waaks/ (n) 1. shay xabag u eg oo laga sameeyo shumaca iwm, waxna lugu nadiifiyo (n) 2. meesha shinnidu malabka ku samayso (n) 3. dhukay (dhukayga dhegta).

waa la naqliyay ✓

-a: (pronoun) something (sam-thing); anything (eni-thing); thing (thing); item (aay-tem); unit (yunit) ~ shey, walax. Ex: wax aan kuu hayo ma jiraan; I don't have anything for you

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) erey magac u yaal u ah shay kasta oo jira siiba waxyaabaha aan la aqoon ama aan la doonayn in magacooda la sheego. Dh: shay, walax.

waa la naqliyay ✓

1

cf: waxaad, waxaan, waxaannu, waxay, wuxuu

2

de: thing, matter; something, anything, whatever; object, item; event, occurrence Used as focus marker with personal pronouns

3

initial: w

4

lx: wax

5

pd: (waxa Pl: waxyaabo ~ waxyaalo (/ha))

6

ps: n8-m

7

key: wax

waa la naqliyay ✓

شيء

waa la naqliyay ✓

n., xawjo, -adi, shamac or shimac, -i.

waa la naqliyay ✓

1

(Aabba-ha)

2

Qof lab oo wax dhalay; labada waalid kan lab (ama aabbo).

waa la naqliyay ✓

1

(Aalad-da)

2

Alaabo wax lagu qabsado; qalab; hub.

waa la naqliyay ✓

1

* (Aalkol-ka)

2

Biyabbiyood aan midab lahayn, oo ur sillan, oo daarmi og, oo baabbi'i og, oo siyaalo badan loo soo saaro, waxna loogu qabsado, (ama aalkolo).

waa la naqliyay ✓

1

(Aameel-ka)

2

1. Harrub.

3

2. Wixii waxay arkaan iska raaca.

waa la naqliyay ✓

(Aniga; aan; i; ii - annaga; innaga; aannu; na; noo) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Aanayn-ta)

2

Aano ku raadin ama darteed wax ku yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Aas-ka)

2

1. Xabaasha (dadka dhinta) iyo waxa ku saabsan; duug.

3

2. Iftiinka midabyada leh oo qorraxdhaca; cirguduud; cilcillow.

waa la naqliyay ✓

1

(Aasnaan-ta)

2

Wax la xabaalay ahaan; xabaalnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayad-da)

2

1. Suurad quraan, tixaha ay ka kooban tahay, middiiba.

3

2. Wax aan hor loo arki jirin oo yaab leh.

4

3. Mucjiso.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayatiin-ka)

2

Waxtar aan durba dhalane, waa danbe, oo iyadana loo baahan yahay, la filana hayo oo loogu talaggalo; waxtar raaga; cirib-danbeed; meecaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayid-da)

2

Wax raagey ama dib loo dhigay, waa danbe oo loo baahan yahay, waxtarkooda helid, ku tabkicid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aaya-da) (waa shedan tahay) Carruurta hooyadood maahee, oorida kale, oo aabbahood qabo.

2

2. (Aaya-ha) Waxtar waa danbe wax laga dheefo; ciribdanbeed; aayatiin; meecaad; liil danbe; (ama aaye).

waa la naqliyay ✓

1

(Abaajiyid-da)

2

Baadi wax badan sii maqnayd, iyadoo aan la tebin; tasoobid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abab-ka)

2

1. Daaqbarad (xoolo).

3

2. Dhallaanka yaryar waxbarashadooda hore sida cunno cunidda; sansaanka, habka, ku-dayashada, (ama abaab).

waa la naqliyay ✓

1

(Ababid-da)

2

Yaraanta iyo korriimada hore, wax ku barasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Abeesa-da)

2

Jaadad badan oo halaqa ka mid ah oo qaarkood waabaayo lee yihiin. Waxaa jira jaadad addimmo leh oo iyagana abeeso lagu magacaabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Abhin-ta)

2

Qof laga baqa hayo, ama wax laga celina hayo, hadal saameeya oo uu ka baqo, (sida: Allaahaa hadduu Alla yahay), kula hadlid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Abuur-ka) a) Wax aan hor u jirin uumis; alkun. b) Geed ubxa haya, docda uu lafta ama iniinta ku lee yahay, oo kolkii la beero korta oo geed hor leh oo cusub noqota; laf ama iniin ama cad kasta oo geed hor leh noqon karta; firi. c) Hawsha la qabto kolka beerta abuurka lagu rida hayo.

2

2. (Abuur-ta) Sida loo uumay (farsamo, hab, qaab); baxaalli.

waa la naqliyay ✓

1

(Abuurid-da)

2

Wax aan hor u jirin uumid; curin; alkumid; jirsiin; dhalin; ahaysiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Abwaan-ka)

2

1. (qof) laamo badan oo cilmi aqoon weyn ku leh ama u leh siiba dhaqanka iyo ilbaxa tolka; waaya-arag; waxyaqaan; buuni.

3

2. (*) Buug ama buugag laamaha aqoontoo dhammi ku urursan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Waax-da)

2

Afar meelood oo meel; rubi; (1/4).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xyo, m.dh) 1. Wax afar meelood oo is le'eg loo qaybiyey meeshood; rubuc, rubi. Tusaale: “Hasha la qaley waax iga sii”. 2. Qaybaha waaweyn ee kala duwan ee hay'ad maamul u qaybsantahay middood.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xyo, m.dh) 1. Wax afar meelood oo is le'eg loo qaybiyey meeshood; rubuc, rubi. Tusaale: Hasha la qaley waax iga sii. 2. Qaybaha waaweyn ee kala duwan ee hay'ad maamul u qaybsantahay middood.

waa la naqliyay ✓

1

num. quarter (1/4) share; quarter of an hour; quadrant {mathematics}

2

waax [feminine] n. region, district, province, quarter; department ~ branch of an office

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) part (paart), share (sheer), division (di-vishin), section (sek-shin); sector (sek-tar); department (di-paart '-ment) ~ qeyb, wakaalad. Ex: waaxda caafimaadka; the health department

2

waax -da: (n) one-fourth; quarter

waa la naqliyay ✓

1

Dipartimento

2

Department

waa la naqliyay ✓

1

Dipartimento

2

Department

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (kala ~) kala fidi; kala qabo; kala durki. Afka kala waax ilkaha ha lagu eegee.

2

waax: (fal) (kala ~) kala jar oo labo ama afar waaxood ka dhig. Kuriska innoo kala waax.

3

waax -da: (magac, dhedig, keli) afar meelood meeshood; rubuc; 1/4.

waa la naqliyay ✓

qr.dd la-mid: waxaa.

waa la naqliyay ✓

the thing that ...

waa la naqliyay ✓

see [eeg] waxaa

waa la naqliyay ✓

1

a: waxaa; designates focus or contrast in a cleft sentence

2

de: the thing that ... [CLEFT FOCUS]

3

initial: w

4

lx: waxa

5

ps: focus

6

xe: What was broken was my cup [i.e., not my dish].

7

xv: Waxa jabay waa koobkeygii.

8

key: waxa

waa la naqliyay ✓

e.d Cod lagu muujiyo xannuunka ama xaqiraad.

waa la naqliyay ✓

/aks/ (n) misaar (faas).

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) erey lagu dhawaaqo kolka xanuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Meel ka tegid. 2. Dhimasho. 3. Caloolbixid, shubmid. 4. Soo dheeraan (dhir, timo iyo wixi lamida). 5. Muuqasho (qorrax, dayax iyo wixi lamida). 6. Shidmid (dab). 7. Gadmid, iibsamid (ganacsi). 8. Ka b.: wax ka noqosho. 9. Ka b.: arrin ama waajib gudasho. 10. Ku b.: qaymo ku fadhiisasho. 11. La b.: wax meel ku jira baxsasho. 12. La b.: la cararid (gabar). 13. Isku b.: isku buuqid, isku kicid. 14. Isku b.: jiq noqosho. 15. Kala b.: kala qaybsamid. 16. Kala b.: dhanaanaasho, suusacid (caano). 17. Haan caano lagu lulay subag dhalid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Meel ka tegid. 2. Dhimasho. 3. Caloolbixid, shubmid. 4. Soo dheeraan (dhir, timo iyo wixi lamida). 5. Muuqasho (qorrax, dayax iyo wixi lamida). 6. Shidmid (dab). 7. Gadmid, iibsamid (ganacsi). 8. Ka b.: wax ka noqosho. 9. Ka b.: arrin ama waajib gudasho. 10. Ku b.: qaymo ku fadhiisasho. 11. La b.: wax meel ku jira baxsasho. 12. La b.: la cararid (gabar). 13. Isku b.: isku buuqid, isku kicid. 14. Isku b.: jiq noqosho. 15. Kala b.: kala qaybsamid. 16. Kala b.: dhanaanaasho, suusacid (caano). 17. Haan caano lagu lulay subag dhalid. m.f.dh, bixid.

waa la naqliyay ✓

1

v. exit, leave, come ~ go out; take out, withdraw; sprout, grow

2

bax: vl. n. exit, act of going out

3

bax: [feminine] n. concord, collaboration

waa la naqliyay ✓

1

-ay -day: (v) 1. go (goo); go out of; leave (liiv); exit (ek-sit). Ex: Cali albaabka dambe ee guriga buu ka baxay; Ali exited the room through a rear door. 2. go away

2

bax: -ay/day: (v) come out; become known.

3

bax: -ay/day: (v) develop and reach maturity; grow (garoow) Ex: dhirtii ma baxeen? did the plants grow?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel aad joogtay, ka teg. Dh: tag. Li: joog.

2

bax: (fal) meel gudaheed, sida guriga, dibadda ka tag.

3

bax: (fal) dhir, tigaad iyo waxii la mid ah, biqil oo deeran. Bardihii baa intuu gun iyo baar baxay caleemuhu ballaadheen.

4

bax: (fal) caano la dhanaaniyey oo gadhoodhay, lana lulay, subag soo saar. Ciirtii way baxdaye kaalaya cabba.

5

bax: (fal) dab iyo waxii la mid ah oo hagaag u shidma. Dabkii baxayaa dab lagu qabsadaa.

waa la naqliyay ✓

1

fax¹: m.dh.sh.r F. ka dheh: dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada baxaan.

2

fax²: f. mg1 (-xay, -xday) Dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada bixid.

waa la naqliyay ✓

1

fax¹: m.dh.sh.r F. ka dheh: dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada baxaan.

2

fax²: f.mg1 (-xay, -xday) Dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada bixid. m.f.dh, faxid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo ama wax kale oo dareere ah, kululaw oo kar.

2

fax: (fal) qoosh iyo wixii la mid ah oo la cajiimay, khamiir oo dubniin diyaar u noqo.

waa la naqliyay ✓

1

(Kax-da)

2

Meel bannaan oo aan dhir iyo aqallo midna ku ool.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel bannaan oo aan lahayn geedo dhaadheer, caws iyo nagaarse leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel bannaan oo aan lahayn geedo dhaadheer, caws iyo nagaarse leh.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] desert, barren ~ empty country, scorched earth

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) tired (taayridh); fatigued; exhausted

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mid aad u rafaadsan oo gaajo, oon iyo daal qaba.

2

kax-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan oo aan aqallo iyo dhir midna lahayn. Kax bannaan buu reerkii ku furay. Dh: lamadegaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: desert, barren ~ empty country, scorched earth

2

lx: kax

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f-col

5

key: kax

waa la naqliyay ✓

1

(Lax-da)

2

1. Neef ido ah oo dheddig.

3

2. Laxlaha rugtiisa.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) 1. Neef ido ah oo curtay. 2. Meesha xoonku ku hoydo oo ilmaha gashado.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) 1. Neef ido ah oo curtay. 2. Meesha xoonku ku hoydo oo ilmaha gashado.

waa la naqliyay ✓

f. n. ewe, female sheep

waa la naqliyay ✓

/laaks/ (adj) dabacsan (si dabacsan wax u fulin).

waa la naqliyay ✓

-da: (n) female sheep; ewe (yuu); sheep (shiip)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Pecora in lattazione;

2

(E) Suckling Ewe

3

(S) LAX (S. g.: Laḥ)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) neef ido ah oo dhedig.

2

lax -da: (magac, dhedig, keli) dhoobo yar oo kuusan oo xuunku gidaarrada ku nabo si uu ugu dhalo; dibirlaxlaha rugtiisa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: adhi ~ ari; Opp: wan

2

de: ewe, female sheep

3

lx: lax

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f

6

key: lax

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xtay; -nixi) 1. Cabsi iyo welwel kedis ah dareemid. 2. U n.: qof wax wanaagsan la jeclaysasho iyadoo laga xanunsanayo dhib haysata.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xtay; -nixi) 1. Cabsi iyo welwel kedis ah dareemid. 2. U n.: qof wax wanaagsan la jeclaysasho iyadoo laga xanunsanayo dhib haysata. m.f.dh, nixid.

waa la naqliyay ✓

v. be startled, frightened; feel sorry, sad, aggrieved, regretful, timid

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) 1, become afraid; scare (iskeer), be frightened (fareeyt'enidh), panic (paanik)-, shock (shook). 2. feel pity or sorrow

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dareen cabsi ah oo degdeg ah dareen: argagax oo naftaada u sas. Adoon arkayn haddi meel haw lagaaga yidhaa nax.

2

nax: (fal) naxariisi ha ku gasho oo dabacsanaan muuji. Agoonka u nax.

waa la naqliyay ✓

1

de: be startled, frightened; feel sorry, sad, aggrieved, regretful, timid

2

lx: nax

3

pd: (naxay)

4

ps: v1=intr

5

key: nax

waa la naqliyay ✓

1

(Qax-a)

2

Degdeg cabsi leh oo meel looga guuro, looga cararo.

waa la naqliyay ✓

1

qax¹: m.l Guuriitaan meel si degdeg ah looga cararo cabsi awgeed.

2

qax²: f.mg1 (-xay, -xday; qaxi/qixi) Cabsi awgeed meel si degdeg ah uga guurid.

waa la naqliyay ✓

1

qax¹: m.l Guuriitaan meel si degdeg ah looga cararo cabsi awgeed.

2

qax²: f.mg1 (-xay, -xday; qaxi/qixi) Cabsi awgeed meel si degdeg ah uga guurid. m.f.dh, qixid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] flight, escape, evacuation

2

qax v. evacuate (an area), run away, flee, emigrate

waa la naqliyay ✓

-ay/day/een/nay: (v) flee (filii); run away from danger; run for one's life; take to flight

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel dhibaato ka jirto baqo ama cabsi uga guur. Meesha daad baa qarqiyee ka qax.

2

qax-a: (magac, lab, keli) geeddi la guuro cabsi iyo mushkilad jirta darteed. Qax rafaad badan ayay Soomaalidu gaxday. Dh: qaxootiyid.

waa la naqliyay ✓

Aan gef iyo laaxin lahayn; qalad la'.

waa la naqliyay ✓

1

sax¹: m.l.kh S. ah: wax aan qalad ahayn.

2

sax²: f.g1 (-xay, -xday) Wax qalad ka bixin.

waa la naqliyay ✓

1

sax¹: m.l.kh S. ah: wax aan qalad ahayn.

2

sax²: f.g1 (-xay, -xday) Wax qalad ka bixin. m.f.dh, saxid.

waa la naqliyay ✓

Accurate

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] (adj.): correctness, the right way; correct, exact

2

sax v. correct, check

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (adj) correct (ko-rakt), accurate (aku-reeyt); exact (ig-sakt); perfect (peer-fakt)

2

sax -ayday: (v) correct (ko-rakt); make corrections or perfection; rectify (rek-ti-faay); set right; straighten out

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ha khaldin; khalad ka bi'i, toosi oo laaxinka ka tir. Dh: sug, hagaaji.

2

sax (fal): imtixaan inta khalad ku jira eeg.

3

sax: (tilmaame) aan gef iyo laaxin lahayn; khalad la'aan; aan qaldanayn. Dh: dhab, run. Li: qalad.

waa la naqliyay ✓

1

tax¹: m.l Wax iniino ah oo la taxay ama wax xiriirsan (xoolo ama dad).

2

tax²: f.g1 (-xay, -xday; -tixi) Wax iniino ah, dhexda ka daloola dun iskula xiriirin.

waa la naqliyay ✓

1

tax¹: m.l Wax iniino ah oo la taxay ama wax xiriirsan (xoolo ama dad).

2

tax²: f.g1 (-xay, -xday; -tixi) Wax iniino ah, dhexda ka daloola dun iskula xiriirin. m.f.dh, tixid.

waa la naqliyay ✓

Series, Cascade

waa la naqliyay ✓

v. thread (beads, etc); arrange in a row, align, make straight

waa la naqliyay ✓

/taaks/ (v) 1. canshuurid (v) 2. kallifid (qaxrid).

waa la naqliyay ✓

-ay -tay: (v) interconnect (in-ter-konekt); link together; thread together; concatenate (kon-kaat-neeyt); string together; conjoin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si isdaba joog ah u xidhxidh. Tusbaxa tax. Maqasha mareegta ku tax. Li: filiq.

2

tax-a: (magac, lab, keli) xadhkaha lagu xidhxdiho kabaha iyo wixii la mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: thread (beads, etc); arrange in a row, align, make straight

2

initial: t

3

lx: tax

4

pd: (taxay)

5

ps: v1=tr

6

key: tax

waa la naqliyay ✓

n., cashuur, -ti; v.tr., dadka cashuur.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu cabbiro iftiinka waaberiga iyo wixii la mid ah. Markuu waagu wa' yidhi uunbaan magaaladii soo gallay. Dh: wac. Li: dem.

waa la naqliyay ✓

1

a: wow

2

de: W [letter of the Somali alphabet] Voiced bilabial glide

3

initial: w

4

lx: wa'

5

pd: (-da)

6

ps: n-f

7

key: wa'

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey tixaha ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (waa maxay? Waa wiil; waa tahay; Cali waa uu (= wuu) yimid; waa kee? waa tee; ...).

2

2. (Waa-ga) a) Waqti; jeer; goor. b) Waabberi.

3

Waa- (waan = waa aan; waad = waa aad; wuu = waa uu; ...).

waa la naqliyay ✓