wargurid

(Wargur-ka)

Hab Soomaalidu ku dhaqanto kolka ay wada hadlayso ama garramayso: qof codkar ah baa hadba qofka hadla haya hadalkiisa qabta oo kor u qaada oo dadka wada maqashiiya, isagoo itaalki qeexa haya oo qurxina haya.

wargur¹: m.l Hab raacatada Soomaaliyeed ku dhaqanto kolka ay garramayso ama wada xaajoonaysa. Qof codkar ah ayaa hadba qofka hadlaya warkiisa qabta oo kor u qaada oo dadka wada maqalsiiya, isagoo qeexan oo quruxsan u sheegaya. la-mid: wargurid.

wargur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid hadlaysa si loo maqashiiyo ama loo ogeysiiyo in lala socdo warkiisa wuxuu yiraahdaba ka daba dhihid.

f.mg1 (-ray, -rtay) Cid hadlaysa si loo maqashiiyo ama loo ogeysiiyo in lala socdo warkiisa wuxuu yiraahdaba ka daba dhihid. m.f.dh, wargurid.

m. n. mediator in a dispute (in traditional society)

wargur v. mediate a dispute, act as a mediator

-ka: (magac, lab, keli) hab Soomaalidu ku dhaqanto kolka ay garramayso, iswaraysanayso ama ay wada hadlayso oo qof codkar ah baa hadba qofka hadlaya warkiisa qabta oo kor u qaada oo dadka wada maqalsiiya, isagoo si qeexan oo quruxsan u sheegaya.

m.f.dh eeg aruur. la-mid: ururid, uruurid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax kala baahsanaa, isku keenid.

m.l (-rayaal, m.l/dh) Cidda qof hadlaysa ama doodeysa warka ka koobisa.

m. n., [compound] person who retells in a loud voice what an elder has said so that the entire group can hear

-ha: (magac, lab, keli) qofka dadka wararka xun u kala qaada.

de: person who retells in a loud voice what an elder has said so that the entire group can hear Lit: information scoop

initial: w

lx: wargure

pd: (/ha)

ps: n7-m-cmp

key: wargure

(Aargudid-da)

Aarid

m.f.dh eeg aargud. la-mid: aargudasho, aargudis.

-da: (magac, dhedig, keli) (u ~) ciddaada oo aano loo geystay, ka celin.

(Daruurid-da)

Daruur (tolmo) u yeelid.

m.f.dh eeg daruur4.

-da: (magac, dhedig, keli) tolmo iyo wax la mid ah, rigrigo u samayn.

daruurid -da: (magac, dhedig, keli) xardhid iyo qurxin. Ilaahii daa'in ahaayee, samadaa dusha geeyayee, xiddigahaa ku daruurayee. Dh: xardhid.

(Faruurid-da)

Keli, biyammareen, kd., dhinac ka dillaacin.

m.f.dh eeg faruur³.

-da: (magac, dhedig, keli) tog, har, webi iyo wixii la mid ah meel dhinac ah ka soo dillaacin. Dh: jeexid, jebin, leexin.

(Gurgurid-da)

Wax meel laga qaada hayo oo meel kale la geyna hayo, oo aan isku mar la qaadin ee hadba inta in yar la qaado, loo soo noqnoqona hayo; diqdiqayn.

m.f.dh 1. eeg karuur ³. 2. eeg karuur4.

(Wareerid-da)

Wareer ku dhicid.

m.f.dh eeg wareer².

-da: (magac, dhedig, keli) madax xanuun dareemid. Illaa saaka wareerid ayaan la joogi kari la'ahay.

wareerid -da: (magac, dhedig, keli) dawakh iyo wareer qaadid.

de: mediator in a dispute (in traditional society)

hm: 1

initial: w

lx: wargur

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: wargur_1

de: mediate a dispute, act as a mediator

hm: 2

initial: w

lx: wargur

pd: (warguray)

ps: v1=intr

key: wargur_2

m.dh la-mid: walwalid.

-da: (magac, dhedig, keli) murugo iyo caloolyow ku jirid. Warwaridda is ka yaree oo wax qabso. Dh: welwelid, walbahaarid.

m.f.dh eeg maragfur². la-mid: maragfur¹

-da: (magac, dhedig, keli) wax la arkay ama la maqlay sida ay u dheceen ee loo ogyahay oo keli ah u sheegid. Maragfuriddu waa cibaado kolka dacaad laga yahay. Dh: markhaatifurid.

(Asaruurid-da)

God ama ceel ama wax la mid ah, ciid ka buuxin, xabaalid, dhulka la simid.

m.f.dh eeg asaruur². la-mid: asaruur¹.

-da: (magac, dhedig, keli) god ama ceel ama wax la mid ah, ciid ka buuxin oo xabaalid oo dhulka la simid.

-da: (magac, dhedig, keli) ka baxid ballan ama wacad cid aad wada dhigateen. Barifurid bahdayda hawga baqin. Dh: badhifurid.

-da: (magac, dhedig, keli) cid ka dabashaqayn oo kolba waxa ay hayso iyo halka ay joogto ka warhayn. Dh: dabagalid.

(Faruurmid-da)

1. Faruur dillaacsan yeelasho.

2. Webi, keli, kd., dhinac ka dillaacid.

m.f.dh eeg faruuran¹.

-da: (magac, dhedig, keli) faruur ama meel kale oo dillaacsan yeelasho.

faruurmid-da: (magac, dhedig, keli) webi iyo wixii la mid ah. dhinac u dillaacid ama u jeexmid.

(Gargaarid-da)

Gargaar siin; taageerid; kaalmayn.

m.f.dh eeg gargaar². la-mid: gergaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, taageero u fidin; cid kale, u kaalmayn.

m.f.dh eeg gargudub².

-da: (magac, dhedig, keli) labada dhinac webi iyo wax la mid ah, u kala tallaabid.

m.f.dh 1. eeg karuuran¹. 2. eeg karuuran³.

-da: (magac, dhedig, keli) jabka lafaha, siiba kuwa madaxa, wax ka qabasho iyo farsamayn. Dh: kabid.

lafagurid -da: (magac, dhedig, keli) talo aad u dhuuxid oo uga baaraandegid. Arrinta labada nin ka dhaxaysaayi lafagurid ayay u baahan tahay. Dh: falanqayn, dhuuxid, baaraandegid.

m.f.dh eeg raadgur². la-mid: raadgur¹ (1,2).

Tracing

-da: (magac, dhedig, keli) raad dabasocosho oo halkuu maraba ka dabamarid. Raadgurid baadi waa lagu helaa. Dh: raadgoobid.

m.f.dh eeg salguur².

-da: (magac, dhedig, keli) dabargo'id; baabi'id. Li: jiritaan.

Hannaanka waxtabaynta oo luma ama salguura.

m.dh la-mid: maageerid.

-da: (magac, dhedig, keli) deyr ama ijaar ku meerin; miir ku wareejin.

(Waraaryid-da)

Ruxid; gilgilid.

m.f.dh eeg waraari.

-da: (magac, dhedig, keli) xog ururin oo kaydin.

(Gurid-da)

1. Alaab ama wax kale oo badan oo meel ku sugan, midba mar qaadid, oo meel kale geyn.

2. Miro geed saaran soo jarid.

3. Neef irmaanaa, caanihii ka dhammaansho; galoofoobid.

4. (ceel, kd.) biyihii ka dhammaansho, engegid, go'id.

gurid: m.f.dh eeg gur. la-mid: gurniin.

gųrid: m.f.dh eeg gųr². la-mid: gųrniin.

(Warid-da)

Dhar ama wax la mid ah oo qoyan, meel qorrax ah ku kala bixin, ku engejin.

m.f.dh eeg war4.

-da: (magac, dhedig, keli) kala bixin oo dhar ama wax la mid ah meel qorrax ah ku laydhin. Waridda dharka ani igu daa adna dheriga. Dh: warid.

f.mg1 (-day, -dday) 1. Ka aa.: cid dakano ay gashay ka gudid. 2. U aa.: cid qof laga dilay, ciddii dishay qof ka mid ah dilid. la-mid: aargudo.

f.mg1 (-day, -dday) 1. Ka aa.: cid dakano ay gashay ka gudid. 2. U aa.: cid qof laga dilay, ciddii dishay qof ka mid ah dilid. m.f.dh, aargudid. la-mid: aargudo.

(fal) «u ~» ciddaada oo aano loo geystay uga soo goo.

(Abguri-da)

Jaadadka abeesada midkood; beey.

m.dh Abeeso aad u weyn oo waxaraha, bakaylaha, sagaarada iyo wixi lamida liqda.

f. n. large poisonous snake species

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah abeesada oo waaweyn. Abaguri ayaa muska ku jirta. Dh: bakayleliq, camaaryaley, jilfooley, beey. abgudhi.

de: large poisonous snake sp.

lx: abguri

pd: (-da)

ps: n-f

key: abguri

(Afguri-ga)

Lahjad.

m.l (-iyo, m.dh) Af gaar ah oo looga hadlo degaan ka mid ah waddan, kana yara duwan afkiisa rasmiga ahi; lahjad.

m.l (-iyo, m.dh) Af gaar ah oo looga hadlo degaan ka mid ah waddan, kana yara duwan afkiisa rasmiga ahi; lahjad.

m. n., [collective], [compound] dialect

-ga: (magac, lab, keli) af degmo kooban lagaga hadlo oo ay ereyadiisu badanaa af kale ka soo jeedaan. Dh: afduleed, lahjad. Wa: afguriyo.

de: dialect

lx: afguri

pd: (-ga)

ps: n2-m, n7-m-cmp

key: afguri

m.f.dh la-mid: affurid.

-da: (magac, dhedig, keli) afur cunid. Dh: afuris.

afurid-da: (magac, dhedig, keli) iyadoo la soomman yahay wax cunid ama wax soonka jebiya la imasho. Dh: afuris.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax kala firirsan meel isugu geyn. 2. Ku a.: wax, wax kale ee ugu geli karo ku libdhin. la-mid: ururi, uruuri.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax kala firirsan meel isugu geyn. 2. Ku a.: wax, wax kale ee ugu geli karo ku libdhin. m.f.dh, aruurin¹. la-mid: ururi.

v. gather up ~ together, collect, assemble

-yey / say: (v) collect (ko lekf); cause to come together; assemble

(fal) wax kala daadsan meel isugu keen. Dh: ururi, uruuri. Li: baahi, firdhi.

de: gather up ~ together, collect, assemble

lx: aruuri

pd: (aruuriyey)

ps: v2a=tr

key: aruuri

(Ururid-da)

Meel isugu imaansho.

m.f.dh eeg urur³. la-mid: aruurid.

-da: (magac, dhedig, keli) dad ama wax tiro leh, meel isugu imaad. Ururid baa ka wacan ka la filiqsanaan. Dh: kulmid.

m.f.dh eeg waag².

-da: (magac, dhedig, keli) maagid; waabasho. Waagidda dhaaf oo hawsha gal.

(Waarid-da)

Cimri aan dhimasho lahayn ku noolaan; jirid weligeed ah jirid; daa'imid.

waarid¹: m.l la-mid: waalid¹.

waarid²: m.f.dh waar². la-mid: waaris.

waarid³: f.g1 (-day, -dday) Soo w.: badeeco dibadda ka keenid.

Conservation

m. n., [collective] parent ~ parents

(fal) dibadda ka soo deji. Kolba waxa loo baahan yahay soo waarid.

waarid -da: (magac, dhedig, keli) dhimasha la'aan; adduunka in badan ku negaansho: jirid waligeed ah jirid. Aakhiro mooyee adduunyo waarid ma leh. Dh: waaris, daa'imid, abaadid.

de: parent ~ parents

initial: w

lx: waarid

pd: (-ka)

ps: n-m-col

see: waalid

key: waarid

m.f.dh eeg wąraf². la-mid: werfid.

-da: (magac, dhedig, keli) xoog u lulmid. Dh: wadhfid.