waqdhis

-da: (magac, dhedig, keli) khasaysiin iyo khajilaad lama filaan ah, hungow; wax la'aan. Wanaagaan dumar u gaystay miyey wadhidu iga raacday. Dh: khase.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg wadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg fadhid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hadhin.

hadhis-ta: (magac, dhegig, keli) eeg hadhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg ladhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhan u soocid; kala saarid oo inba dhan u saarid. Adhi jirtaa kala madhista adhigeeda taqaan.

madhis-ta: (magac, dhedig, keli) eeg madhin.

(Wadi) N, Og Acacia seyal Del. Mimosaceae.

N Acacia stuhlmannii Toub. Mimosaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) geed leh godax dhaadheer oo sawaabisa ta galoolka iyo sarmaanta oo xabag fiicani ka baxdo. Wuxuu yeeshaa laamo dhaadheer wuxuna ka baxaa meelaha biyo mareenka ah. Waadhi xabagteed ninkii cunaa saw dibbiri maayo.

-da: (magac, dhedig, keli) kala bixin oo dhar ama wax la mid ah meel qorrax ah ku laydhin. Wadhidda dharka ani igu daa adna dheriga. Dh: warid.

-ta: (magac, dhedig, keli) baadigoobidda wax maqan oo la tebayo.

baadhis -ta: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah xiddigaha Soomaalidu ka awaalasheegaan. Waxay isgarab yihiin ururka iyo agaallicaanoodka. Xiddigtii baadhis caaway soo baxday.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinicii loo socdey maahee dhinac kale u kicis.

-ka: (magac, lab, keli) eeg caydhin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg faadhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel kaa sarraysa gaadhid; wax kaa horreeya ama kaa tegay gaadhid.

-ka: (magac, lab, keli) diid oo gooni u saar. Waatay tolkii gawriyeen kuna giriifeene.

m.l (-syo, m.dh) Xubno isku shaqo ah oo jirka nafleyda ka mid ah sida kuwa dheefshiidka, wareegga dhiigga iyo wixi lamida.

m.l (-syo, m.dh) Xubno isku shaqo ah oo jirka nafleyda ka mid ah sida kuwa dheefshiidka, wareegga dhiigga iyo wixi lamida.

System

m. n., [compound] system, array, display, method, procedure

-ka: (n) makeup or make up; structure (istarak jar)-, method (methadh)

-ka: (magac, lab, keli) qaabka guud ee samayska. Samaale waa dhakhtar ku takhasusay xanuunnada ku dhaca habdhiska kaadimareenka. Dh: qaabdhiska.

de: system, array, display, method, procedure

lx: habdhis

pd: (-ka)

ps: n2a-m-cmp

key: habdhis

-ka: (magac, lab, keli) eeg laydhin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maydhid. maydhitaan -ka: (magac, lab, keli) dhiqitaan oo nadiif ka dhigitaan. Dh: maydhniin, dhaqitaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaadhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) 'mici' saydhid.

saydhis-ta: (magac, dhedig, keli) 'biyo, hadhuudh iyo wixii la mid ah saydhid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg wadhfin.

Event

event

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xaadhid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hanqadhin.

-ka: (magac, lab, keli) aqaltaagista iyo dhismaha guriga reer ku dhaqmo. Maanta waa aqaldhiskii Cali.

m.l (-syo, m.dh) Qof aan karti lahayn.

m.l (-syo, m.dh) Qof aan karti lahayn. baqdin m.dh Dareen geesinnimo la'aaneed oo xasillooni darro iyo welwel leh oo ku dhasha nafleyda marka ay dareento inay nafteeda halis ku jirto; cabsi.

-ka: (magac, lab, keli) waxa isku dhex laaqan ee aan la kala saari karin.

baqdhoos -ka: (magac, lab, keli) wax aan lahayn dheef. Eebboow baqdhoos, baa hadhaan, biidna tarahayne.

baqdhoos: (magac, lab, keli) marka la ciyaarayo laadhuuda, lambarka awood kuu siinaya inaad ku ceshatid tuurrimaadka. Baqdhoos ayaa ii hadhaye sug. Dh: baqdhoosh.

baqdhoos -ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah qoobkaciyaarka.

(Qandhisa-da)

Booddo.

m.dh.u Booddo.

f. n., [collective] flea

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan yar yar oo boodbooda oo nafleda qaarkeed dhiigga ka nuugta. Timaha qofka aan nadaafad lahayn qandhiso ayaa ku dhalata. Dh: dhiqle, booddo.

qandhiso -da: (magac, dhedig, keli) xummad aad u sarraysa oo dadka maan iyo miyir iskga darta. Dh: xummad.

de: flea

lx: qandhiso

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: qandhiso

(Waqdhaac-a)

Waqdhaacin samaynta.

waqdhaac¹: m.l la-mid: waqdhaacid.

waqdhaac²: f.g1 (-cay, -cday) Xoolo Allabari dartiis u qalid.

v. slaughter (an animal) in sacrifice

waqdhaac vl. n. animal sacrifice

-a: (magac, lab, keli) allabbari weyn. Waqdhaac ayaa ay culimadii sameeyeen. Dh: rabbibari, allatuug, tadcaar.

waqdhaac-a: (magac, lab, keli) xal ama furdaamin dhinacyo badan laga eego oo arin adag lagu xalin karo. Wagdhaac ayey wadaan oo arintii way dhawdhawdahay.

-ta: (magac, dhedig, keli) bahardaad u fadhiisi. Balwaadhis baad u fadhidaa sarakacoo kaalay.

-ta: (magac, dhedig, keli) shanqadhis.

(Waqdhaacid-da)

Waqdhaacin u qalid, ka dhigid.

m.f.dh eeg waqdhaac². la-mid: waqdhaac¹.

-da: (magac, dhedig, keli) dar Alle xoolo u qalid. Dh: Allabbari, ducaysi, tadcaar.

(Waqdhaacin-ka, Waqdhaacin-ta)

Xoolaha Ilaah horti loo qalo oo lagu duceysto; Allabbari; tadcaar.

m.l (dii.) Xoolo Ilaah dartiis loo qalo oo lagu ducaysto. la-mid: waqdhaac¹.

m.l (dii.) Xoolo Ilaah dartiis loo qalo oo lagu ducaysto. la-mid: waqdhaac.

m. n. animal sacrifice

-ta: (magac, dhedig, keli) ducaysasho duunyo qalqalasho. Dh: allabaryid, tadcaarid.

de: animal sacrifice

initial: w

lx: waqdhaacin

pd: (-ka ~ -ta)

ps: n2-m/f

key: waqdhaacin

m. n., [collective] sheep and goats; herd

-ga: (n) [plural] goats and sheep ~ ari

-da: (magac, dhedig, keli) beer ba'day wixii ka soo hadha oo ka baxa; beertu kolka ay ba'do inta yar ee ay soo saarto. Dh: ari.

adhi -da: (magac, dhedig, keli) jeegada inteeda madaxa ka tirsan oo dhakada sare iyo qadaadka ama mergaagga u dhaxaysa. Markii budka lagu dhuftay ayuu askarigu adhida u dhacay.

adhi -ga: (magacwadareed) erey kulmiya riyaha iyo idaha oo ka sooca ishinka 'geela iyo lo'da iwm'. Adhi maganti ma bariiyo. Dh: ari.

a: ari

cf: lax, orgi, ri', wan

de: sheep and goats; herd

lx: adhi

pd: (-ga)

ps: n2-m-col

key: adhi

(Dhis-ka)

1. Wax inta laysu geeyo oo la isku kabkabo, qaab gaar ah loo yeelo ama si gaar ah loo hadoodilo (aqal, xero, kd.).

2. (harag, kd.) la kala baxsho oo la togo.

3. Waxa wax lagu dhisa hayo laftooda, sida qoryaha aqalka lagu dhisa hayo.

dhis¹: m.l 1. Dh. ah: harag iyo wixi lamida la togay. 2. la-mid: dhigid.

dhis²: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

dhis³: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin.

dhis¹: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

dhis²: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin. m.f.dh, dhisid.

Construct

v. build, set up, construct; institute, establish

dhis m. n., [collective] structure, building

dhis [feminine] n. frame, structure for huts; drying frame for hides

-ay / tay: (v) 1. build (bildhy, construct (konis-tarakf) ~ rakibid. 2. establish (istaa-biliishy set up; found. —dhisan: (adj) 1. built (bilty, constructed (konis-taraktidhy, 2. elegant (e-ligent); having a graceful style

dhis -ta: (n) building material used for hut building

(fal) aqal, deyr ama wax kale, taag oo waxa uu ka kooban yahay isku geegee oo isa saar adoo isku tubbaridaya. Aqal noo dhis.

dhis-ka: (magac, lab, keli) meel wax laga taagay oo wixii dhisme u baahnaa oo dhani ka socdo.

dhis -ka: (magac, lab, keli) aqal ama dhisme kale oo meel ka taagan.

(fal) wax qoyan cadceedda u dhig si uu u qallalo. Dharka xallee oo wadh.

Tog

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg aadid.

m.l la-mid: abhin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg abhin.

(falkaabe) erey tilmaama weerar degdeg ah oo an loo meel dayin. Mar qudha ayuun buu libaaxii dagaal adhas kula yidhi.

Dooryaan cagaaranc

-ta: (magac, dhedig, keli) meel bannaana, furayn oo awdid.

badhi¹: m.l la-mid: bari¹.

badhi²: m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: “Basal”.

m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: Basal. la-mid: bari²: (1).

f. n. buttocks; tail of sheep

(Badi) N, Og Chloris roxburghiana Schult. Gramineae.

N Enteropogon barbatus C.E. Hubb. Gramineae.

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

N Adenium obesum (Forsk) Roem. & Schult. Apocynaceae.

-da: (n) rump (ramp); buttocks (ba tek); posterior (paas tiiri yar)~ bari, dool

-da: (magac, dhedig, keli) baruurta subagga badan leh ee idaha dabada kaga taalla. Dh: bari.

badhi -da: (magac, dhedig, keli) cadka buuran ee noolaha badhkii kaga yaalla gadaal ee lagu fadhiisto. Badhida ayuu fin iga soo baxayoo, ma fadhiisan karo. Dh: bari, sal.

a: bari

de: buttocks; tail of sheep

lx: badhi

pd: (-da)

ps: n2-f

key: badhi

m.l la-mid: badiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xumaanshaha caanaha gaar ahaan kuwa labaraaflaha; baqidda caanaha.

baqis -ta: (magac, dhedig, keli) baqid ama cabsi ku gasha.

m.l la-mid: caqad.

m.l la-mid: caqad.

-ga: (n) contract (kon-tarakt)-, agreement (agriiment) ~ heshiis, qandaraas

-ga: (magac, lab, keli) heshiis dad wada saxiixdo. Dh: cahdi; axdi.

(Fadhi-ga)

1. (dad) salka oo dhulka lagu hayo iyadoo madaxa iyo dhabarku, toos xagga cirka ugu taagan yihiin, luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin.

2. Dad koox ah oo arrin gaar ah inay ka taliyaan ama wax ka qabtaan loo magacaabay; meesha ay hawsha ku hayaan ama muddada ay hadba hawsha ku gudajiraan oo ka hadlayaan; shir; urur.

3. Dad badan ama xoolayow badan oo wada deggan.

4. (xoolo) boqol; tiro; wegen; kadin.

fadhi¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Qaabka iyo xaalada qof salka dhulka ku haya. 2.(-iyo, m.dh) Rug la degganyahay. Tusaale: “Fadhigeygu waa Afgooye”. 3. Lo' tiradeedu boqol gaartay. 4. Shir muhim ah. Tusaale: “Fadhigii shalay la galay go'aan wax-ku-ool ah ayaa ka soo baxay”. 5. Caano f. ah: caano garoor ah; eedaq. 6. Qolka f.ga: qol loogu taloggalay in la fadhiisto. 7. la-mid: fadhiyid.

fadhi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) 1. Salka meel dhigid. 2. Rasmi ahaan meel u degid.

fadhi¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Qaabka iyo xaalada qof salka dhulka ku haya. 2.(-iyo, m.dh) Rug la degganyahay. Tusaale: Fadhigeygu waa Afgooye. 3. Lo' tiradeedu boqol gaartay. 4. shir muhim ah. Tusaale: Fadhigii shalay la galay go'aan wax-ku-ool ah ayaa ka soo baxay. 5. Caano f. ah: caano garoor ah; eedaq. 6. Qolka f.ga: qol loogu taloggalay in la fadhiisto.

fadhi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) 1. Salka meel dhigid. 2. Rasmi ahaan meel u degid. m.f.dh, fadhiyid.

v. sit, be seated; be settled; reside; solidify

fadhi vl. n. conference, meeting; sitting; settlement

fadhi: -ga: (n) the act of sitting

fadhi -yey / say: (v) to serve as the agent for; represent (rep re-sent).

kal fadhi -ga: (n) conference (koon far ensi); meeting; session

fadhi -ga: (n) sitting room; living room ~ saalooto. Ex: laba qol iyo fadhi; two rooms and a sitting room

fadhi -ga: (n) couch (kow.j); sofa (soo/a); love seat (laav sift)

Seduta; sessione

Meeting: session

(fal) salka dhulka ku hay; ha sarajoogsan: ha kicin.

fadhi: (fal) negaw oo ha socdaalin; jog oo ha safrin.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) salka oo dhulka lagu hayo iyada oo madaxa iyo dhabarku dusha marsan yihiin ama toos xagga cirka ugu taagan yihiin luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin. Fadhi iyo fuud yicibeed la isla waa. Li: sarajoog

fadhi -ga: (magac, lab, keli) agabka lagu fadhiisto ee qolka nasashada.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) ciidan badan oo meel deggan. Halkaa waxa deggan fadhi, Dh: ciidan.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) tiro xoolaad oo boqol neef oo lo' ah gaadhaysa. Xoolaha meesi kasta boqolkiisu waa: geel - kadin, adhi - tiro, lo' - fadhi ama madax, gammaan - wegen. Dh: boqol, faji.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) meel dad iskugu yimaadeen oo xaajo lagu hayo. Fadhi danbe ayaa loo ballamay. Dh: kulan, shir, urur.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) dad ama xoolo faro badan oo wada deggan.

Saldho geed adayg jirridiis ah ee cuddadda la dul saaro.

m.l la-mid: fiqin.

-ta: (magac, dhedig, keli) si sir ah, u wada sheekaysad. Dh: faqid.

faqis-ta: (magac, dhedig, keli) meel dhulka ah, god ka qodid. Dh: faqid.