wanjaaf

-ka: (magac, lab, keli) hadal aan milgo iyo macno midna lahayn. Dh: hantaatac.

(fal) qof kale wax uu sido la qaad oo hareeraha la qabo. Kaalay wiilka joonyadda la wandaafi. Dh: handaafi.

f.g2 (-iyay, -isay) Ka w.: wax cid ka leexin.

(fal) ka meel ka weeci. Wanjaaci laxda.

(tilmaame) weel afka hore jaban yahay. Dhiil canjaf ah ayaa guriga lagaga guuray.

-ka: (magac, lab, keli) baarada wiilasha yaryar haragga yar ee laga gooyo. Dh: baaro.

m.l.kh (-fyo, m.dh) K. ah: Dibi aan weli xoogaysan oo qiyaastii laba jir ah.

(Wanaag-ga)

Wixii fiican oo waxtar leh; sami.

m.l Wixii fiican oo waxtar leh; samo.

m.l Wixii fiican oo waxtar leh; samo.

fair conduct

m. n., [abstract] (adj.): goodness, kindness, mercy; good, excellent

name-f goodness, kindness, mercy; nice, excellent

-ga: (n) goodness (guud-nes); cooperation (kowo-pareey-shiri); helpfulness (help-fuul-nes); rapport (ra-poor) ~ samaan, same

Buono

Good

-ga: (magac, lab, keli) wixii fiican oo waxtar leh. Wanaag kaama sugayee waxyeellada iga yaree. Dh: samaan, fiicni.

bw: fiican; waxtar

de: goodness, kindness, mercy; [atr.] good, excellent

initial: w

lx: wanaag

pd: (-ga)

ps: n0-m-abs; n2a-m

syn: salaax, samaan ~ sami

key: wanaag

خَيْرٍ

(fal) hadal sidii loo yidhi si ka duwan oo qalad ah u macnee. Hadduu ku basaaso adna wanjal. Dh: beenabuur, wejel, hafar.

wanjal -ka: (magac, lab keli) macnayn qalad ah oo lagu sameeyo hadal uu qof si u yidhi si dembi aanu galin loo saaro. Dh: masabid, wejelaad, hafar.

-ka: (magac, lab, keli) socod xumi. Waqaafka daa oo habsimi u soco.

m.dh Laan yar oo jilicsan oo carruurta lagu tumo markii ay edebdarro sameeyaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) meesha faaggu ka weecdo marka beer la qodayo. Faagga wanqaarta waa laga bi'iyaa.

(Xanjaad-ka)

1. Xayrta riciraha lafdhabarta, sida xanjada ugu dheegsan.

2. Lafdhabar, xiriir, arxaan.

m.l (-dyo, m.dh) 1. Xayrta riciraha lafdhabarta, sida xanjada ugu dhegsan. 2. Lafdhabar xiriir, arxaan.

m. n. backbone, vertebrae; fat around the spine

-ka: (magac, lab, keli) lafta dheer ee dhabarka qaybteeda hoose. Dh: xanjaal.

xanjaad -ka: (magac, lab, keli) xaydh riciraha lafdhabarta isku dhedhejisa oo sida xabagta iskugu haysa.

cf: xayr; lafdhabar, ricir

de: backbone, vertebrae; fat around the spine

initial: x

lx: xanjaad

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: xanjaad

-da: (magac, dhedig, keli) hadal aan macne iyo milgo lahayn. Dh: canrafad.

(Qanjaafu-sha)

Dabool ciddi ka samaysan oo nafleyda qaarkeed addimadeedu ku dhammaadaan; qoob; raaf.

m.l/dh (-lo, m.l/dh) 1. Ciddida inteeda dheer oo ka baxda qoobka labaraaflaha iyo gammaanka. 2. Alaabta lagu dhaqmo marka ay duug noqoto. la-mid: qajaaful.

f. n. hoof

-qanjaafusha: (n) [Pl. qanjaafulo -ha] a large curved nail on the toe of an animal; claw (kaloo); talon (taalan); hoof (huuf); trotter (taroo-ter) ~ qoob, raaf

-sha: (magac, dhedig, keli) ciddiyaha xoolaha iyo xayawaanka badhkood cagta hoose kaga dahaadhan. Dh: qoob, raafaf.

de: hoof

lx: qanjaaful

pd: (/sha)

ps: n1-f

key: qanjaaful

-ta: (magac, dhedig, keli) wax culus hareeraha qabasho oo wada qaadid. Kiintaal biro ah wandaafin baa lagu qaadaa. Dh: handaafin, wandaafis.

-ka: (magac, lab, keli) eeg wandaafin.

-ta: (magac, dhedig, keli) «ka ~» meel ka weecin.

m.dh la-mid: warjeef¹.

(fal) (la ~) qof kale wax la qaad oo dhinaca uu hayo ma ahee, dhanka kale qabo.

-ka: (magac, lab, keli) daruur roobka ka horaysa.

-ah: (n) stupid (istupidh) person; fool (fuul); silly (sili) person

-ka: (magac, lab, kali) qof aan hore iyo dib u socod lahayn oo wareersan. Dh: naannaab.

m.l (-fyo, m.dh) Dedka sare ee aqalka. la-mid: saqaf.

-ka: (magac, lab, keli) guriga saqafkiisa hore. Dh: saqaf. Li: sees.

-ka: (magac, lab, keli) dhisme saqafka dusha ka saaran, hagoogga saaran. Dh: saqaf.

-ka: (magac, lab, keli) wax muggiisii inka badan laga dhigay.

(Waanwaan-ta)

Nabad yar oo ay kala dhigtaan labo qolo oo colaadi dhex taal; heshiis nabadeed oo kummeelgaar ah.

m.dh 1. Nabad yar oo ay kala dhigtaan laba qolo oo ay colaadi dhex tiil, heshiis nabadeed oo ku meel gaar ah. 2. Rajo.

m.dh 1. Nabad yar oo ay kala dhigtaan laba qolo oo ay colaadi dhex tiil, heshiis nabadeed oo ku meel gaar ah. 2. Rajo.

f. n. truce; preparations

-ta: (n) peacemaking (piis-meeyk-ing); peace movement; reconciliation (rekon-si-liyeey-shin)

-ta: (magac, dhedig, keli) najo iyo iddidiilo ka muuqata wadahadal iyo heshiisiin laba dhinac laga kala dhex wado; nabadraadin iyo wada hadal laba col ah dhexdood laga wado. Xal u helidda khilaafka sokeeye weli waanwaan ayuu leeyahay.

waanwaan -ta: (magac, dhedig, keli) wada tashi iyo nabad raadin.

de: truce; preparations

initial: w

lx: waanwaan

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: waanwaan

(fal) «la qof kale wax la qaad oo dhinaca la qabo. La waldaafi wiilka joonyadda.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof dhibaato jir u geysasho. Tusaale: “Caasho wiilkii bay wanqaartay”.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la wanqaray ahaansho (nafley).

Symmetry

(fal) nafley la wanqaray noqo.

(fal) hadal aan milgo iyo macno toona lahayn, ku dheh.

-ga: (magac, lab, keli) eeg canjarafaysad.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg majarafad.

m.f.dh eeg wanjaaci.

anaa¹: mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'aa 1'.

anaa²: qr. la-mid: ana.

m..eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'aa/ayaa'.

pron., red, sg. It is I who ...

(clause pronoun) I am the one who... Ex: anaa sheegay; I am the one who told.

(magac'uyaal) lagu asteeyo qofka koowaad ee hadlaha ah oo keli ah. Waxa uu ka kooban yahay 'aniga' iyo 'ayaa' oo la isku daray. Anaa qaanta idinka bixinaya.

de: It is I who ... = aniga + baa

lx: anaa

ps: pro-red-1sg + focus

key: anaa

naaf¹: m.l (-fo, m.l) 1. Xiddig ka mid ah ururka naafo. 2. (m.w) Toddobada xiddigood oo “naafcadduhu” ugu horreeyo, “dirirkuna” ugu dambeeyo; waxay u dhexeeyaan toddobada “raqaha” iyo toddobada “daalallida”; waa xiddigo xagaa.

naaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Naafo ka dhigid; dhaawicid; curyaamin. la-mid: naafee.

(fal) cid kale, naafo ka dhig oo curyaami. Dh: naafee.

naaf -ka: (magac, lab, keli) xiddig ka mid ah falagga oo dayaxu habeenba mid la fadhiisto oo ururka naafo ka tirsan.

naaf -ka: (magacwadareed) toddobada xiddigood oo 'naafcadduhu' ugu horreeyo, 'dirirkuna' ugu dambeeyo. Waa urur xiddigo oo u dhexeeya toddobada 'raqaha' iyo toddobada 'daalallida' oo la arko xagaaga.

(Waaf-ka)

(Badanaa koox: waafyo) xubinta kalluunka iyo nafleyda kale oo biyaha ku dhex nool qaarkood ka neefsadaan; qoonbiyaal; qoomishaashyo.

m.l (-faf, m.l) (cilmiga naflayda) Xubin neefsasho oo ay isticmaalaan xayawaannada biyaha ku nooli, si ay uga soo qaataan ogsajiinta biyaha dhexdooda.

m.l (-faf, m.l) (cilmiga naflayda) Xubin neefsasho oo ay isticmaalaan xayawaannada biyaha ku nooli, si ay uga soo qaataan ogsajiinta biyaha dhexdooda.

m. n. gill ~ gills (of fish)

(ereycodeed) tusmeeya jabaqda shey la tuuray. Dh: xuuf

waaf -ka: (magac, lab, keli) xubin kalluunka iyo nafleyda biyaha ku dhexnool qaarkood ka neefsadaan; qoonbil; qoomishaash.

de: gill ~ gills (of fish)

initial: w

lx: waaf

pd: (-ka Pl: waafaf (ka))

ps: n2a-m, n4-m

syn: qoombi

key: waaf

(Afaaf-ka)

Meel furan (xero, derbi, aqal), oo laga galo ama laga baxo; illin; kadin; irrid

m.l (afaaf, m.dh) Meesha furan ee aqal, xero iyo wixi lamida laga galo ama laga baxo; kadin; irrid.

m.l (afaaf, m.dh) Meesha furan ee aqal, xero iyo wixi lamida laga galo ama laga baxo; kadin; irrid.

m. n. doorway, entrance

-ka: (n) doorway (doorwey); the entranceway to a room, building, or passage

-ka: (magac, lab, keli) meel inteeda kale xidhan tahay sida xero, derbi iyo aqal, halka laga galo ama laga baxo. Dh: albaab, kadin, irrid.

de: doorway, entrance

lx: afaaf

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: afaaf

(magac'uyaal) lagu asteeyo qofka koowaad ee hadlaha ah oo keli ah. Waa 'aniga' iyo 'ayaad' oo la isku daray. Ma anaad aabbahaa i moodaysay?

m.l 1. Qabow daran; dhaxan. 2. Weerar.

m.l (-fyo, m.dh) Gafuur.

-ka: (magac, lab, keli) fuqa iyo daamanka. Allow garawo giirkiyo afkiyo, ganafka taagaysa, guur aan ka la'aado. Dh: gafuur.

name-f hope

(Wajac-a)

Cudur weylaha ku dhaca oo ay la jibaadaan.

m.l 1. Xanuun yar. 2. Cudur weylaha ku dhaca oo ay la jibaadaan.

m.l 1. Xanuun yar. 2. Cudur weylaha ku dhaca oo ay la jibaadaan.

m. n. slight pain, illness (generally); disease of calves

-a: (n) bad mood (muudh);

-a: (magac, lab, keli) cudur weylaha ku dhaca oo ay la jibaadaan. Wajac baa igaga dhacay waylahaan dhaqaye. Dh: cabbudh.