walhi — Macnaha & Turjumaada

(fal) hawada lalmi oo kolba dhinac dabaysha u raaci. Walhi maradu horay ha u engegtee.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: weli¹.

waa la naqliyay ✓

adj., subject case: each (one)

waa la naqliyay ✓

déjà.

waa la naqliyay ✓

name-f Saint (Arb)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) 1. next of kin, especially one who is authorized to give someone away a bride ~ weli. 2. legal guardian. A friend or protector. Someone who is supposed to look out for one's interest ~ masuul ka ah. 3. virtuous person; glorified person; saint (seeynt) ~ shakhsi karaamaysan

2

wali: (adv) yet (yat); still (istiil); also (ool-so); too (tuu) ~ waliba; sidoo kale. Ex: wali lama dhammayn; it is still unfinished

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli)) bahal yar oo jiirka u eg oo dhogor jilicsan oo cawl ah iyo gafuur dheer leh; walo sandheerey. Walidu waxay u egtahay jiirka. Dh: walo

2

wali -ga: (magac, lab, keli) qof Ilaahay u dhow oo adeecid iyo imaan ku caabuda. Wali daacadaan ahay waddadii xaqaan ahay wadnahaygu ma cabsado.

waa la naqliyay ✓

1

de: each (one)

2

initial: w

3

lx: wali

4

ps: adj-subj

5

xe: each one

6

xv: walba ~ waliba {N & E}

7

key: wali

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) khasaysiin iyo khajilaad lama filaan ah, hungow; wax la'aan. Wanaagaan dumar u gaystay miyey wadhidu iga raacday. Dh: khase.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Hoore weel ku jira qar ka daadin; balqin.

waa la naqliyay ✓

v. cause something to spill over, overflow ~ drip

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'dareere buuxdhaaf ah' in yar janjeedhi oo wax yar ka daadi. Iska walci baaldiga.

2

walci: (fal) (ku ~) ku walacso, waxaanad siinayn kolba hormari oo ku hunguree. Ku walci shaadhka quruxda badan. Dh: walacso.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause s.t. to spill over, overflow ~ drip

2

initial: w

3

lx: walci

4

nt: walcin (ta) [vn-f]

5

pd: (walciyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: walci

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-haday, -hatay) Wax si joogto ah hadba dhinac ugu iilasho.

waa la naqliyay ✓

v. vibrate, swing, sway

waa la naqliyay ✓

-walhaday / walhatay: (v) swing back and forth; swing (iswing), oscillate (ooso-leeyt)-, sway (isweey); fluctuate (falak-ju-weeyt) ~ lulmo

waa la naqliyay ✓

(fal) hawada lalmo oo kolkba dhinac dabaysha u raac.

waa la naqliyay ✓

1

de: vibrate, swing, sway

2

initial: w

3

lx: walho

4

pd: (walhaday)

5

ps: v3a=intr

6

key: walho

waa la naqliyay ✓

(fal) si aan hobboonayn u laalaadi. Qadaadaha walqi oo ilmaha xanbaar. Dh: laalaadi, walhi.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dab la hurinayo hawo ku afuuf si uu u shidmo ama uu u baxo. Babbi dabka ha ololee. Dh: balfi, hufki.

2

babbi: (fal) maro kor u qaad oo dhaqdhaqaaji; maro iyo wixii la mid ah dabaysha raacraadi. Calanka babbi. Dh: walhi, lul.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, lab, keli) dab la shidayo balfin susu ololo, Dab sayax babbin la ogow Dh: hufkin, bafin.

2

babbin-ta: (magac, lab, keli) walhinta maro iyo wixii la mid ah. Dh: ruxid, lulid, walhin, walgin, wadhfin.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhiil caano lagu lulayo, kodhe iyo wixii la mid ah si aan xoog ahayn u walhi oo kolba dhinac u yara lul. Dh: weedhaami.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dheddig, keli) dhiil caano lagu lulayo, kodhe iyo wixii la mid ah, si aan xoog ahayn u walhin oo kolba dhinac u yara lulid. Dh: weedhaamin.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof si aan wanaagsanay wax u walhiya.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) si aayar ah kolba dhan u walhin. Carruurtu weedhaaminta way gama'daa. Dh: wadhaamin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) si aan xoog ahayn u walhin oo kolba dhinac u yara lulid. Weeraaminta kodhaha subagga ayaa ku urura. Dh: wadhaamin, weedhaamin.

waa la naqliyay ✓

Nom de Dieu! Grand Dieu!

waa la naqliyay ✓

1

(Wadi) N, Og Acacia seyal Del. Mimosaceae.

2

N Acacia stuhlmannii Toub. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed leh godax dhaadheer oo sawaabisa ta galoolka iyo sarmaanta oo xabag fiicani ka baxdo. Wuxuu yeeshaa laamo dhaadheer wuxuna ka baxaa meelaha biyo mareenka ah. Waadhi xabagteed ninkii cunaa saw dibbiri maayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Waalli-da)

2

1. Cudur kasta oo kartida wax lagu garto baabbi'iya ama dhantaala ama wax u dhima.

3

2. Gogol hargo jilicsan ka samaysan; weylaalis.

waa la naqliyay ✓

1

waalli¹: m.dh 1. Cudur kasta oo kartida wax lagu kala garto baabi'iya, dhantaala ama wax u dhima. 2. (-iyo, ml.) Gogol ka samaysan weylo yaryar hargahooda layskuna tolo; weylaalis.

2

waalli²: m.dh (daawo) Isbeddel daran ee dhimirka oo caan ku ah habka fakaridda oo aan dhammayn iskuna xirneyn; abbaaridda dhabta oo beddelan; iyo jawaab celin caadifi ah.

waa la naqliyay ✓

1

waalli¹: m.dh 1. Cudur kasta oo kartida wax lagu kala garto baabi'iya, dhantaala ama wax u dhima. 2. (-iyo, ml.) Gogol ka samaysan weylo yaryar hargahooda layskuna tolo; weylaalis.

2

waalli²: m.dh (daaw.) Isbeddel daran ee dhimirka oo caan ku ah habka fakaridda oo aan dhammayn iskuna xirneyn; abbaaridda dhabta oo beddelan; iyo jawaab celin caadifi ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] folly, madness, insanity

waa la naqliyay ✓

-da: (n) madness (maadh-nes); lunacy (luu-na-si); insanity (in-saa-niti); mania (mee-niya); derangement (di-reeyn-ji-menf)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun maskaxda ku dhaca oo maanka iyo kala garashada baabi'iya oo laga bogsan karo. Waalli waa laga ladnaadaaye lagama bogsado. Li: fayoobaan, miyirqab.

2

waalli-da: (magac, dhedig, keli) gogol hargo jilicsan ka samaysan. Dh: weylaalis.

waa la naqliyay ✓

1

bw: waallaan

2

de: folly, madness, insanity

3

initial: w

4

lx: waalli

5

pd: (-da)

6

ps: n0-f-abs

7

syn: wajaq

8

key: waalli

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg waalnaan.

waa la naqliyay ✓

v. sling, catapult

waa la naqliyay ✓

(fal) xoog u wareeji. Warafka wadhfi dabadeedna tuur. Dh: wirfi, warfi.

waa la naqliyay ✓

1

de: sling, catapult {N}

2

initial: w

3

lx: wadhfi

4

pd: (wadhfiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: wadhfi

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kala bixin oo dhar ama wax la mid ah meel qorrax ah ku laydhin. Wadhidda dharka ani igu daa adna dheriga. Dh: warid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: waqti.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: waqti.

waa la naqliyay ✓

m. n. time

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) time (taaym); epoch (epek); era (eera); particular period of time or a season~ waqti, xilli, ayaan, seben, waa, samaan, seman

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xilli; goor; ammin. Wakhti kaa tegey looma taag helo. Dh: waqti, waa, jeer, shin, nur.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: time

3

initial: w

4

lx: wakhti

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m

7

see: waqti

8

key: wakhti

waa la naqliyay ✓

1

(Walcin-ta)

2

(Wax shubma) qar-ka-daadis yar; balqin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg walci.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) 'wax shubma' inyar ka daadin. Dh: balqin.

2

walcin -ta: (magac, dhedig, keli) ku walacsad.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg walcin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax la barto ku mamid oo mar walba heliddiisa ku dadaalid. Hamuuntu waa walfid fool xun.

waa la naqliyay ✓

nickname-m vibrate, sway; swinger

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil rafaad iyo orod ku dhashay ama la rajaynayo inuu socod bato.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cidla carar, beydad.

waa la naqliyay ✓

1

(Waliid-ka)

2

Jiritaan; dhalasho.

waa la naqliyay ✓

m. n. birth, existence

waa la naqliyay ✓

name-m new born son; product

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jiritaan; dhalasho.

2

waliid -ka: (magac, lab, keli) qof kula dhashay ama aad dhashay ka uu sii dhalo eed awawga u tahay. Waliid ma leedahay walaal.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: dhalasho; jiritaan

3

de: birth, existence

4

initial: w

5

lx: waliid

6

pd: (-ka)

7

ps: n-m

8

key: waliid

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-iilay, -iishay) Gariirid, qarqarid, jarayn.

waa la naqliyay ✓

v. shiver, tremble with pain; feel pain

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi darteed la gariir.

waa la naqliyay ✓

1

de: shiver, tremble with pain; feel pain

2

initial: w

3

lx: waliil

4

pd: (waliilay)

5

ps: v1=intr

6

key: waliil

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) si aan hobboonayn u laalaadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Washir-ka)

2

Weshir.

waa la naqliyay ✓

1

washir¹: m.l la-mid: washirid.

2

washir²: f.g1 (-ray, -rtay) Doonni, markab ama gaadiid kaloo badeed samayn ama dhisid.

waa la naqliyay ✓

v. build (a ship)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg washiirri. washiran: (tilmaame) mid la weshiray.

waa la naqliyay ✓

1

bw: weshir

2

de: build (a ship)

3

initial: w

4

lx: washir

5

nt: washir (ka) [vn-m]

6

pd: (washiray)

7

ps: v1=tr

8

key: washir

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: waxash.

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (adj) cruel (kuru-wal); barbarous (baar-ba-ras), inhuman (in-hiyuu-man); savage (saa-vaj); wild (waayldh); brutal (buruu-tal) ~ qabiid, waxash

2

waxshi -ga: (n) wild male

waa la naqliyay ✓

1

(Wallaahi-da)

2

(Ilaah magaciisa baan ku dhaartay) waxay ka mid tahay, saddexda siyood oo weligood isdabajoogga ah, oo Ilaah magaciisa loogu dhaarto; labada kale waa: Billaahi iyo Tallaahi; walle.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhaar magaca Alle lagu dhaarto. la-mid: walle.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhaar magaca Alle lagu dhaarto. la-mid: walle.

waa la naqliyay ✓

inter. by God!

waa la naqliyay ✓

(interjection) by the name of Allah! [God]

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhaarta rasmiga ah ee qofka islaamka ahi ku dhaarto waxna ku dhaarsado. Wallaahi baan ku dhaartee, diinta waan u dhimanayaa.

waa la naqliyay ✓

1

a: wallee

2

bw: Arabic

3

de: by God!

4

initial: w

5

lx: wallaahi

6

ps: intj

7

key: wallaahi

waa la naqliyay ✓

v., subject case: being ...; SUBJECT is / are ...

waa la naqliyay ✓

(v) is or are. Ex: qofkii Muslin ahi waa inuu tukadaa; a person who is Muslim, should pray

waa la naqliyay ✓

1

de: being ...; [SUBJECT] is / are ... Marks a declarative subject

2

lx: ahi

3

pd: (ah + i)

4

ps: v5a-subj

5

xe: A Somali girl doesnt do (that).

6

xv: Gabadh Soomaaliyad ahi ma sameeyso.

7

key: ahi

waa la naqliyay ✓

(fal) talo iyo arrin moolis, maaray.

waa la naqliyay ✓

e.d Erey dareen oo yaabka tilmaama.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r 1. W. dheh: ballaqmid. 2. W. ka sii: wax ballaqid (albaab).

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado ci'da eyda iyo wixii la mid ah carruurtuna iskaga nixiyaan. Abtigaa ma fulaa ma faruurya caddaa wah.

waa la naqliyay ✓

s. 1. Nin w.ba: nin kastaba. 2. W.ba: kasta. la-mid: walba.

waa la naqliyay ✓

s. 1. Nin w.ba: nin kastaba. 2. W.ba: kasta. la-mid: walba.

waa la naqliyay ✓

attributive [adjective] each, every

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax kasta. Nin wal oo is cajabiya mid baa ka yaabisa. Dh: kasta.

waa la naqliyay ✓

1

de: each, every

2

initial: w

3

lx: wal

4

ps: adj-atr

5

see: walba, waliba

6

key: wal

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Qof maaggan in uu cid dhibaateeyo ereyo uu ku qaboobo ku dhihid. la-mid: ahbi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Qof maaggan in uu cid dhibaateeyo ereyo uu ku qaboobo ku dhihid. m.f.dh, abhin. la-mid: ahbi.

waa la naqliyay ✓

v. plead, beseech, admonish

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) warn (woon); caution (kooshin); forewarn (foor-woon) ~ u dig

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'qof' Alle kaga cabsii oo ka hoosgal. Iska abhi bal in uu kaa joogsado, waa nin cadhadu saaqdaye oo 'waar Allahaa Alle ma yahay!' ku dheh.

2

abhi: (fal) 'awr' hal abasaxaysa dhood. Dh: abaahi, dhood.

waa la naqliyay ✓

1

a: ahbi

2

de: plead, beseech, admonish

3

lx: abhi

4

pd: (abhiyey)

5

ps: v2a=

6

key: abhi

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] sheep and goats; herd

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [plural] goats and sheep ~ ari

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) beer ba'day wixii ka soo hadha oo ka baxa; beertu kolka ay ba'do inta yar ee ay soo saarto. Dh: ari.

2

adhi -da: (magac, dhedig, keli) jeegada inteeda madaxa ka tirsan oo dhakada sare iyo qadaadka ama mergaagga u dhaxaysa. Markii budka lagu dhuftay ayuu askarigu adhida u dhacay.

3

adhi -ga: (magacwadareed) erey kulmiya riyaha iyo idaha oo ka sooca ishinka 'geela iyo lo'da iwm'. Adhi maganti ma bariiyo. Dh: ari.

waa la naqliyay ✓