waddadhaan

-ka: (magac, lab, keli) qof waddooyinka la maro aad u kala yaqaan; dhulyagaan. Waddayagaan gadhwadeen ka dhigo.

m.f.dh eeg waddaysan. la-mid: waddaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) jidad iyo dawyo la maro lahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel jar iyo waraar ah oo googo'an aadna u dheer. Waadaan daayeerbaa ku hoyda. Dh: laallay, qaw, garbo.

waadaan-ta: (magac, dhedig, keli) weel balaastig ama harag ka samaysan oo la aslo oo biyaha lagaga soo saaro ceelasha dhaadheer si xoolaha loogu waraabiyo oo loo yeelo giiraan iyo dawlis. Wadaan biyo ah weel iigu keen. Dh: dawlis.

-ka: (magac, lab, keli) waxyeello iyo nabar.

adv., time: just now; immediately

de: just now; immediately

lx: haddadan

ps: adv-time

xe: I just got on (the bus).

xv: Haddadan baan soo fuulay.

key: haddadan

-ka: (magac, lab, keli) lacag ama xoolo kale oo ay dad isku dan ahi iska dhex ururiyaan si kolka baahiyi timaad ay ugu bixiyaan. Dh: baaho.

qaadhaan -ka: (magac, lab, keli) lacag ama xoolo kale oo qof baahan loo ururiyo si loogu caawiyo. Gabdhihii lacagtu ka hallawday qaadhaan ayaa loo ururiyay. Dh: baaho, qaraamaad, dhawrto.

(Aaddanaan-ta)

Ku abbaarnaan; toosnaan; ekaan; beegnaan.

m.f.dh eeg aaddan³. la-mid: aaddanaansho.

Correspondence

f. n., [abstract] alignment, parallelism; opposite; the fact of falling on a certain day, being due at a certain

-ta: (magac, dhedig, keli) «ka sii~> qof ama wax kale oo meel u sii jeeda ahaan.

aaddanaan-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) (isku ~) ku beegnaanta iyo ku abbaarnaanta qof ama meel. Liiska isku aadanaanta kooxuhu wuu soo baxay. Dh: beegnaan, abbaarnaan.

de: alignment, parallelism; opposite; the fact of falling on a certain day, being due at a certain time

lx: aaddanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: aaddanaan

(Daddanaan-ta)

Qof wax ku daddan ahaansho; mammanaan.

m.f.dh eeg daddan. la-mid: daddanaansho, deddanaan, deddanaansho.

f. n. (adj.): attentiveness; eager to do, anxious, 'gung ho'

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aad ugu mammanaan; wax aad iskugu taxallujin oo u jeclaan.

de: attentiveness; [atr.] eager to do, anxious, 'gung ho'

lx: daddanaan

pd: (-ta)

ps: n2b-f

key: daddanaan

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaad isku ekeysiin. Wadaadayn wadaad lagumo noqdo. Dh: wadaadays. Li: waranlayn.

La waddeeyey; korka iska saarsaaran; rasaysan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) 1. Badeeco wax si nadaamsan isu dulsaaran ahaansho. 2. Meel wax waddo laga dhigay ahaansho.

der. [adjective] paved

waddaysan [derived] [adjective] piled up, stacked

(tilmaame) la raseeyey ah; korka iska saarsaaran ah.

waddaysan: (tilmaame) dariiqyo la mara leh; dawyo fiican leh. Meel waddaysani waa meel ay ilbaxnimo ka jirto. Dh: jidaysan, wadiiqaysan.

(ereycodeed) tusmeeya cod isdaba jooga oo marmar kor u kaca. Ha wadhadhac leeyo sidii awr la raraayo ama gaadhi dhiidhi galay.

-da: (magac, dhedig, keli) hadal qubana ah oon wax kasoo qaad lahayn. Ninkan wadhadhaq da haya naga aammusiiya. Dh: wadhwadh.

(Xaddanaan-ta)

Wax xaddan ahaan.

f. n., [abstract] completeness

-ta: (magac, dhedig, keli) wax xooggan ahaan. Dh: xoogganaan.

de: completeness

initial: x

lx: xaddanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: xaddanaan

m.dh la-mid: beddelnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax baddalan oo wixii hore ka duwan ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) wax sidii ay caadadu ahayd dhinac ka marsan. Caadadhaaf ayaa yimi sanadahan dambe. Dh: caadaguur.

m.f.dh eeg cadcad. la-mid: cadcaddaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) midab cadaan yeelad.

(falkaabe) goortatan la joogo; haddeer. haddadatan: erey falkaabe ah oo la macno ah 'haatan'.

-ta: (magac, dhedig, keli) kebirsanaan oo isla weyni iyo qab la mannaanikhid. madmadnaansho -da: (magac, dhedig, keli) eeg madmadnaan.

m.f.dh eeg qadaadan. la-mid: qadaadnaansho.

(Qaddacnaan-ta)

Wax qaddac ah, ahaan.

m.f.dh eeg qaddacan. la-mid: qaddacnaansho.

f. n. clarity, visibility

-ta: (magac, dhedig, keli) wax muuqda oo cad ahaan.

qaddacnaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax qaddac ah ahaan. Qaddacnaanta dhagaxa la cunay oggolow

de: clarity, visibility

lx: qaddacnaan

pd: (-ta)

ps: n-f

key: qaddacnaan

m.f.dh eeg qaddaran. la-mid: qaddarnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) xadays- naanta; wax qiimo go'an loo yeelay ahaan.

qaddarnaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax xagga Ilaahay horey uga xukuman ahaan.

(Qayladhaan-ta)

1. Qaylo kolkay yeerto, qalabka la boobo oo dagaal laysu diyaarsho; Waawarey! Qaatoy!

2. Qaylo kasta ama dhawaaq kasta oo ka diga dareen ama shil ama cabsi ama dhib kale.

m.dh Dhawaaq kaalmo dalab ah oo cid loo jeediyo ama loogu digo. la-mid: cilladhaan, qayladhaamo.

m.dh Dhawaaq kaalmo dalab ah oo cid loo jeediyo ama loogu digo. la-mid: cilladhaan, qayladhaamo.

m. n., [compound] call to arms; alarm, alert; scream, shout

-ta: (n) warning sound war cry; battle cry; danger signal; SOS [save our ship]

-ta: (magac, dhedig, keli) codsi ama farriin qurmad raadin ah. Marka dab meel ka ka gurmadka degdegga ah ayaa qayladhaan loo diraa. Dh: gurmad.

de: call to arms; alarm, alert; scream, shout

lx: qayladhaan

pd: (-ta)

ps: n2-m-cmp

key: qayladhaan

-a: (magac, lab, keli) waddada ay maraan xamaaratada iyo bahaluhu.

(Xaddidhaaf-ka)

Meesha ama halka aan badanaa la dhaafin, oo la gudbo, oo wax lagu sii daro. Xaddhaaf.

m.l Wax qiyaastii laga rabay dhaafay.

m.l Wax qiyaastii laga rabay dhaafay.

m. n., [compound] excess; exaggeration; extremity

-ka: (magac, lab, keli) badi; farabadi. Dh: tandhaaf.

de: excess; exaggeration; extremity

initial: x

lx: xaddidhaaf

pd: (-ka)

ps: n2a-m-cmp

see: xaddhaaf

key: xaddidhaaf

m.f.dh eeg xaddidan. la-mid: xaddidnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) xad lagu og yahay lahaan; meel aan la dhaafin lahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) liibaan siin; barwaaqo ka dhigid. Badhaadhaynta Eebbaa hayoo kana baryaynnaaye. Dh: baraarayn, badhaadhays, baraarays, barwaaqayn.

-ka: (magac, lab, keli) orod baxsad iyo fakasho ah.

-ka: (magac, dhedig, keli) eeg carcar.

m.dh Shimbir yar garbaha ka madow, baalashana midab dahabi ah ku leh; dahabo.

m.f.dh eeg caddaysan. la-mid: caddaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax caddaysan ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) faddaraynta iyo wasakhaynta wax nadiif ahaa. Dh: faddaaddays.

m.l (-iyo, m.dh) Nin fardaha aad u yaqaan.

-ga: (magac, lab, keli) fuullaandhaaf.

-ka: (magac, lab keli) hanjabitaan; cagajuglayn. Dh: handiditaan, cabsiin.

-ka: (magac, lab, keli) selel dartii, u booditaan.

handaditaan -ka: (magac, lab, keli) cid kale, u cagajugleyn; u hanjebid.

-ta: (magac, dhedig, keli) keni adkaan oo wax tiisa mooyee ta dadka aan maqlin ahaan. Ilmaha madaxadkaanta waa laga waaniyaa. Dh: madax'adayg, keni'adkaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg madaysnaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg madmadid.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) la-mid: maskarjaban.

m.l (-nno, m.dh) 1. Welwel iyo hiyikac ku dhaca qof, arrin la soo deristay awgeed. 2. Dhibcaha biyaha roobka. 3. Roob tabaryar oo aan dhulka si fiican u qoyn.

-ka: (magac, lab, keli) roob yar oo kolkiiba qaada; shuux.

sarkadhaban -ka: (magac, lab, keli) dhibicda roobku ee markuu da'ayo dusha kaa haysa. Sarkudhabanku beeraha ma soo gaadhin.

sarkadhaban -ka: (magac, lab, keli) dhaxanta roobka ka daba timaadda, Roob saaka da'ay baa sarkadhaban la yimid. Dh: dhaxan, gaydh.

-ta: (n) cooperation (kowapa-reey-shiri)-, collaboration (ko-laa-ba-reey-shiri)

v. keep to the road

de: keep to the road

initial: w

lx: waddada hay

pd: (hayey)

ps: v2a=expr

xe: while he kept to the road...

xv: siduu waddada u hayey

key: waddada_hay

waddaddacow¹: m.l la-mid: watatacoobid.

waddaddacow²: f.mg1 (-oobay, -owday;-oobi) la-mid: watatacow².

-ga: (magac, lab, keli) rafaadid iyo dhibaato qabid.

m.l Waddada ay maraan xamaaratadu.

(ereydhawaaq) eeg wadhaawadhaa.

m.f.dh eeg wadnala'. la-mid: wadnala'aansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) fulaynimo iyo cabsi badan oo deekaanka kugu xeeran laga qabo.

m.f.dh eeg wadnaysan. la-mid: wadnaysnaansho.

m.f.dh wandharan. la-mid: wandharnaansho.

-da: (magac, dhedig, keli) hilib saafan ahaan.

(fal) tandhaafi oo intii caadiga u ahayd ka badi, Baabuurka an eegnee bal xaddidhaafi. Dh: buuxdhafi.

(tilmaame) madhan oo wixii yaalba la qaatay ah.

-ka: (magac, lab, keli) eeg adaddaahid.

(tilmaame) liibaan qaba oo aad u ladan; mid farxad iyo raynrayn ku jooga. Dh: barwaaqaysan.

-ka: (magac, lab, keli) barwaaqo iyo raaxo helitaan. Dh: badhaadhid, badhaadhis.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax jilicsan oo meel si ciriiri ah uga soo baxaya shanqadha uu sameeyo oo is dabajoog ah. Badhadhaqlayn badanaa ma danbar geel buu dhamay! Dh: badhbadhlayn, baqbaqlayn.

(tilmaame) wax faddaraysan ahaan; wax wasakhaysan ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg madhmadhid.