Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Wadaa-sha)

2

1. La socoshada neef labi neefka dheddig oo orgeysan raaco, ka hari waayo, wadwado; wadid ama wadasho.

3

2. Wax tirsan oo gooni loo wado; goosan; xayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh 1. W. ah: la socoshada neef labi neef dheddig oo orgeysan raaco ama ka hari waayo. 2. Xoolo tirsan oo gooni loo wado.

waa la naqliyay ✓

f. n. separation ~ isolation

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) wax tirsan oo gooni loo wado. Wadaal weeye neefku. Dh: xayn, goosan.

2

wadaal -sha: (magac, dhedig, keli) dabasocod uu daba socdo neef labi neef dhedig oo orgoonaya oo uu ka hadhi waayo. Dibi wadaal sac kama daayo. Dh: wadwadasho; wadwad.

waa la naqliyay ✓

1

cf: goosan

2

de: separation ~ isolation (especially of male from female livestock in herd)

3

initial: w

4

lx: wadaal

5

pd: (/sha)

6

ps: n-f

7

key: wadaal

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) neef xoolo aanu garanayn lagu daro. Riyo iyo haweenba waadaasha ayay isku eryedaan.

2

waadaal -sha: (magac, dhedig, keli) neef gooni daaq ah oo aan cabsoon. Dh: goonidaaq, aadoole.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Lab xoolaad oo qooqan dheddiggiisa oo deggan la socosho. 2. Neef tabar daran aayar u wadid.

waa la naqliyay ✓

1

v. court ~ stick with (of male livestock with female in heat)

2

wadaali v. drive along ~ follow slowly (one's sick ~ weak livestock)

waa la naqliyay ✓

1

(Dadaal-ka)

2

1. Degdeg, dhaqso, durba, haddiiba.

3

2. Kal iyo laab wax u qabad; hagarbax.

waa la naqliyay ✓

1

dadaal¹: m.l 1. Wax qabad isxilqaamid iyo isku taxallujin leh. 2. Si dhaqso ah oo hawl loo qabto. la-mid: dedaal¹.

2

dadaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) 1. Si isxilqaamid iyo isku taxallujin leh hawl u qabasho. 2. Si dhaqso leh hawl u qabasho. la-mid: dedaal².

waa la naqliyay ✓

1

dadaal¹: m.l 1. Wax qabad isxilqaamid iyo isku taxallujin leh. 2. Si dhaqso ah oo hawl loo qabto. la-mid: dedaal.

2

dadaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) 1. Si isxilqaamid iyo isku taxallujin leh hawl u qabasho. 2. Si dhaqso leh hawl u qabasho. m.f.dh, dadaalid. la-mid: dedaal.

waa la naqliyay ✓

1

v. strive, try hard

2

dadaal vl. n. act of striving ~ trying very hard; speed

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) effort (efort); struggle (istara-gel); exertion (ig-zeer-shin); endeavor (en-dhever) ~ isku-taxalujin

2

dadaal -ay I dadaashay: (v) strive (istaraayv); make an attempt; try hard; do one's best; endeavor (en-dhever)

waa la naqliyay ✓

1

Sforzo

2

Effort

waa la naqliyay ✓

1

Zelo

2

Zeal

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hawl iyo waxqabad dheeraad la imow. Dadaal gaadhi doontee. Dh: dedaal.

2

dadaal -ka: (magac, lab, keli) hawl iyo waxqabad dheeraad ah oo la sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gadaa-sha)

2

Docda dhabarka ku aaddan; xagga danbe; dib.

waa la naqliyay ✓

m.dh Docda dhabarka ku aaddan; xagga dambe; dib.

waa la naqliyay ✓

m.dh Docda dhabarka ku aaddan; xagga dambe; dib.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., loc. back; background; behind; backward; ending, suffix, termination {grammar}

2

gadaal [feminine] n. later, afterwards

waa la naqliyay ✓

-gadaasha: (n) back (baak); rear (riyer) ~ dabada

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) xagga dhanbe. Gadaal geed looma koro.

2

gadaal-sha: (magac, dhedig, keli) gadoobka danbe ee noole ama wax kale.

3

gadaal: (tilmaame) neef adhi ah oo xoolaha ka hadha ama aad uga dambeeya oo dugaagga u halis ah. Laxdaasi weligeed ba waa gadaal.

waa la naqliyay ✓

وَرَاءَ، خَلْفَ

waa la naqliyay ✓

1

(Madaal-ka)

2

Weel badarka iyo wixii la mid ah lagu cabbiro; mas labadi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Weel badarka iyo wixi lamida lagu cabbiro. 2. Badar dhan hal madaal muggis.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Weel badarka iyo wixi lamida lagu cabbiro. 2. Badar dhan hal madaal muggis.

waa la naqliyay ✓

m. n. measuring cup, grain measure

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weel badarka iyo wixii la mid ah lagu cabbiro. Dh: galaan, suus.

waa la naqliyay ✓

1

de: measuring cup, grain measure

2

lx: madaal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: madaal

waa la naqliyay ✓

1

(Wacaa-sha)

2

Waayo; xog'ogaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax jira; war; xog. Tusaale: “War iyo w. midna uma hayo”.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax jira; war; xog. Tusaale: War iyo w. midna uma hayo.

waa la naqliyay ✓

f. n. information

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) wax jira; ogaal. War iyo wacaal toona uma hayo wax dhacay maanta. Dh: war; xog, ogaal.

waa la naqliyay ✓

1

cf: ogaal; waayo

2

de: information

3

initial: w

4

lx: wacaal

5

pd: (/sha)

6

ps: n-f

7

key: wacaal

waa la naqliyay ✓

vl. n. farewell, act of bidding farewell

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) nabadgelyeyn iyo sagootin cid safar u baxaysa loo sameeyo. Ardaydii jaamacadda u baxaysay ayaa xaflad Dh: sagootin, wadaac ah loo sameeyey macasalaamayn.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: farewell, act of bidding farewell

3

initial: w

4

lx: wadaac

5

pd: (-a)

6

ps: vn2a-m

7

key: wadaac

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaad-ka)

2

Nin diinta bartay dadka kalena bara; aw; fiqi; shiikh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ddo, m.l) Nin diinta islaamka wax ka bartay kuna camalfala oo dhowrsan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ddo, m.l) Nin diinta islaamka wax ka bartay kuna camalfala oo dhowrsan.

waa la naqliyay ✓

n. man of religion, Muslim religious consultant

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) priest (piriist); Sheik; sheikh; pious person; religious official; religious teacher; clergyman (kaleerji-man); mullah (mullah) ~ shiikh

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) islaan da'weyn oo cimri joogta. Wadaadda wax u sheeg.

2

wadaad -ka: (magac, lab, keli) qof diinta wax ka yaqaan sheekhna an gaadhin. Wadaad dad u eki buu kugu dilaa masna dhul u eki. Dh: aw. Li: waranle.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: fiqi, shiikh

3

de: man of religion, Muslim religious consultant

4

initial: w

5

lx: wadaad

6

pd: (-ka)

7

ps: n2(a)-m

8

key: wadaad

waa la naqliyay ✓

رجالُ الدِّينِ

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaag-ga)

2

1. Lahaan dad badan ka dhexaysa ee aan qof gooni u sheeganayn.

3

2. Wax dad badan ka dhexeeya oo qofba kalkiisa wax ku qabsanayo ama haynayo ama loo dhiibayo.

4

3. Hab Soomaalidu caanaha u dhanto: inta layska soo horjeesto (haddii 2 qof la yahay) ama garangar loo fariisto (haddii la badan yahay) baa qofkii weelka caanaha ah loo dhiibaaba, inta kabbado isaguna kolkiisa kan midigta ka xiga u dhiibaa, dantuna waa si caanuhu (kolkay yar yihiin) u wada gaaraan oo aan loo kala bursan.

waa la naqliyay ✓

1

wadaag¹: m.l Wax dad badan ka dhexeeya oo aanu qofna gaar u lahayn.

2

wadaag²: f.g1 (-gay, -gtay) La w.: wax qaybsashadooda ama manaafacaadsigooda cid kale la qaybsasho.

waa la naqliyay ✓

1

wadaag¹: m.l Wax dad badan ka dhexeeya oo aanu qofna gaar u lahayn.

2

wadaag²: f.g1 (-gay, -gtay) La w.: wax qaybsashadooda ama manaafacaadsigooda cid kale la qaybsasho. m.f.dh, wadaagid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. sharing, holding in common, passing around

2

wadaag v. share something (with someone), hold communally

waa la naqliyay ✓

-ay / tay / een / nay: (v) share (sheer)-, especially to share milk ~ la wadaag

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale wax la cun oo si mid ah ula qaybso. Walaalahaa qadada la wadaag.

2

wadaag -ga: (magac, lab, keli) wada cunka cunto ay wada cunaan laba qof iyo in ka badan oo kolka uu qof mar darsado ayuu fandhaalka ka kale u wareejiyaa isna kol ayuu darsan oo wuu isa sii dhaafin ilaa weelku dhammaanayo wadaagga caanuhuna waa sidaa. Wax wada wadaag ayaa lagu wada dhergaa.

3

wadaag -ga: (magac, lab, keli) wax dad badan ka dhexeeya oo aanu qofna gaar u lahayn. Xukuumad wadaag ah ayaa la soo dhisay.

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaan-ta)

2

Weel harag ah, oo gadow iyo daddaabbo leh, oo inta dowlis lagu xiro, ceelasha lagu shubo oo biyaha loogala soo baxo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-aamo, m.dh) Weel harag, cinjir iyo wixi lamida ka samaysan oo gadaw iyo daddoobbo leh oo inta dawlis lagu xiro ceelasha lagu shubo ama biyaha loogala soo baxo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-aamo, m.dh) Weel harag, cinjir iyo wixi lamida ka samaysan oo gadaw iyo daddoobbo leh oo inta dawlis lagu xiro ceelasha lagu shubo ama biyaha loogala soo baxo.

waa la naqliyay ✓

f. n. leather water-vessel; bucket

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) container made of leather used to collect water from wells ~ dalow

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waadaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: okhole

2

de: leather water-vessel; [ext.] bucket

3

initial: w

4

lx: wadaan

5

pd: (-ta Pl: wadaamo (/ha))

6

ps: n1-f

7

key: wadaan

waa la naqliyay ✓

1

(Walaal-ka, Walaa-sha)

2

Kan ama tan isku aabbe iyo hooyo la yahay.

waa la naqliyay ✓

1

walaal¹: m.l (-lo, m.dh) Wiil waxa uu u yahay wiil ama gabar ay wada dhasheen.

2

walaal²: m.dh (-lo, m.l) Gabar waxa ay u tahay gabar ama wiil ay wada dhasheen.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) Wiil waxa uu u yahay wiil ama gabar ay wada dhasheen.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. brother, male sibling

2

walaal [feminine] n. sister, female sibling

3

walaal inter. please

waa la naqliyay ✓

name-m brother; darling; dear one

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. brother (baraathar) 2. —walaal -walaasha: (n) sister (sis-ter)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof lab oo aabbo iyo hooyo idin wada dhaleen ama labada waalid midkoon idin wada dhalay. Walaalkaa wiilal ka lahaw wiilashaadana walaal ka lahaw.

2

walaal -sha: (magac, dhedig, keli) gabadh aabbo iyo hooyo idin wada dhaleen ama midkood uu inni wada dhalay. Walaashii caayow yeelkaa.

waa la naqliyay ✓

شَقِيقَة وَ أُخْتِ شَقِيقٍ، أَخ

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel fog ka eegid. 2. Dibi sac wadaalin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel fog ka eegid. 2. Dibi sac wadaalin. m.f.dh, jeedaalin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaal ka bixid oo dadka iyo waaqica la qabsasho.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaalinta xoolaha meel loo geeddigeliyo. Dh: kaxayn.

2

shabin -ta: (magac, dhedig, keli) deddejin; dhakhso u samayn.

waa la naqliyay ✓

Baanad ka washiraad duwan kuwa kale oo gacanqabsigu yahay caynduub u-yaalka wadaaliya qalka sare. Labada qal afkoodu waa gurmuuxan yahay; marka iskuruuggeedu isa saaran yahayna baanaddaan waxaa loogu isticmaalaa wax ku dubbaynta fudud. Iskuruugga labada qal wuxuu leeyahay xarar is-gudubta oo yaryar taasoo loogu tala galay inayna sii dayn ama ka fakan waxa lagu hanto.

waa la naqliyay ✓

Sida booca laga wadaaliyo tooxiyaha iyo caynbooclaha.

waa la naqliyay ✓

Carrabada qaydaha dhexda ka wadaalisma.

waa la naqliyay ✓

Iligga girgirbixiyuhu fad go'an ayuu dhexda ku leeyahay kaasoo dhex gala meeriska wareegsan ee kasoo baxsan miisaanka sare isla markaana ilkaha laga wadaaliyo.

waa la naqliyay ✓

Dib usoo celin, dib u wadaalin.

waa la naqliyay ✓

Bir yar ee lagu wadaaliyo farta iyo suulka sida suuldaarka qaydaha qarada, kan moolasha iwm.

waa la naqliyay ✓

1

de: court ~ stick with (of male livestock with female in heat)

2

hm: 1

3

initial: w

4

lx: wadaali

5

pd: (wadaaliyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: wadaali_1

waa la naqliyay ✓

1

de: drive along ~ follow slowly (one's sick ~ weak livestock)

2

hm: 2

3

initial: w

4

lx: wadaali

5

pd: (wadaaliyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: wadaali_2

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo iyo wixii la mid ah, wada raac; gaar u raac.

2

wadaali: (fal) is dhaafi adoo dad kale la qabanaya. Wadaali oo dibadda innoo dhaafi.

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaalin-ta)

2

(xoolo, ...) Wadwadid; raacid wadaaleed.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg wadaali.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) 'xoolo iyo wixii la mid ah' wadwadid; raacid wadareed.

waa la naqliyay ✓

1

(Wadataa-sha)

2

Wadayaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: wadayaal¹.

waa la naqliyay ✓

f. n., [compound] state of being neighbors ~ living together by agreement

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) eeg wadajir.

2

wadataal-sha: (magac, dhedig, keli) qolooyin ama reero meel wada yaal oo wada deggan. Reero wadataal ah ayaan soo maray.

waa la naqliyay ✓

1

de: state of being neighbors ~ living together by agree-ment See also: wadayaal

2

initial: w

3

lx: wadataal

4

pd: (/sha)

5

ps: n-f-cmp

6

key: wadataal

waa la naqliyay ✓

1

(Wadayaal-ka)

2

Tolal, qolooyin ama reero, heshiis ay dan moodeen, meel ku wada deggan; wadataal.

waa la naqliyay ✓

1

wadayaal¹: m.l Dad isku xeer ah oo degaan si nabadgelyo ah ugu wada nool. la-mid: wadataal.

2

wadayaal²: m.dh 1. Xiddo. 2. Xirmo furayaal ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] people living together ~ being neighbors by agreement

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg wada'ool.

waa la naqliyay ✓

1

de: people living together ~ being neighbors by agreement See also: wadataal

2

initial: w

3

lx: wadayaal

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-col

6

key: wadayaal

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg waldaafi.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusmeeyo yaabka ka yimaadda dhacitaanka wax hore la iskaga ogaa.. Aadaale! Aadaale! Dh: caadaley!

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) biyaha oo habab kala duwan loo dhex maro ama loo dulmaro, iyada oo gacmaha iyo lugahaba hor iyo gadaal loo dhaqdhaqaajiyo. Daqsi caano ku baddaal bartay fuud buu ku gubtaa. Dh: dabbaal.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) waxaan qarsoonayn oo aanu muran ku jirin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) baaskiilka intiisa labada lugood wareejiyaan ee silsiladdu ku duuban tahay, shaagagga sii wareejisa.

waa la naqliyay ✓

m. n. diligent person; zealous man

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof sidii uu hadaf u gaadhi lahaa muruq iyo maskaxba ku bixiya.

waa la naqliyay ✓