wada — Macnaha & Turjumaada

Erey ulajeeddadiisu tahay: oo aan wax ka maqnayn; aan wax laga reebin; dhammaan ; giddi; kulli; ... (sida; i wada sii; wada qaado; ardadii waa wada timid).

waa la naqliyay ✓

qr. fk 1. Qurub tilmaamaya wax isla samayn. Tusaale: “Aan w. hadalno waa aan heshiinno”. 2. Qurub tilmaamaya in aan wax wax ka maqnayn. Tusaale: “Waa w. yimaadeen”; “Wargeysyada w. qaado!”.

waa la naqliyay ✓

qr.fk 1. Qurub tilmaamaya wax isla samayn. Tusaale: Aan w. hadalno waa aan heshiinno. 2. Qurub tilmaamaya in aan wax wax ka maqnayn. Tusaale: Waa wada yimaadeen; Wargeysyada wada qaado!

waa la naqliyay ✓

deictic, preposition: together, jointly, completely, all, altogether; toward each other

waa la naqliyay ✓

1) ensemble, 2) tous.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) dhammaan; aan wax ka maqnayn; giddi; kulli. Ii wada keen; wada kaxayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: together, jointly, completely, all, altogether; toward each other

2

initial: w

3

lx: wada

4

ps: deic-prep

5

xe: We went together.; Opp: kala

6

xv: Waannu wada tagnay.

7

key: wada

waa la naqliyay ✓

1

(Wadar-ta)

2

1. Wax ka kooban tiro ama in, mid ka badan.

3

3. Kooxda ka soo horjeedda kelida; (wadar iyo waaxid).

waa la naqliyay ✓

1

wadar¹: m.dh Tiro ama in mid ka badan. Tusaale: “W. iyo waaxid”.

2

wadar²: m.dh (xisaab) Jawaabta la helo marka laba ama dhawr tiro ama xaddi la isugeeyo.

3

wadar³: m.dh (naxwe) Lidka ereyga kelid ah.

waa la naqliyay ✓

1

wadar¹: m.dh Tiro ama in mid ka badan. Tusaale: Wadar iyo waaxid.

2

wadar²: m.dh (xisaab) Jawaabta la helo marka laba ama dhawr tiro ama xaddi la isugeeyo.

3

wadar³: m.dh (naxwe) Lidka ereyga kelid ah.

waa la naqliyay ✓

Total

waa la naqliyay ✓

Sum

waa la naqliyay ✓

f. n. large number, quantity; plural {grammar}

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. [Mathematics] sum (sam); total (too-tal) ~ isugayn. 2. majority (ma-joora-ti); mass (maas); the plural Ex: wadar iyo waaxid yaa waalan? who is crazy, an individual or the majority [mass]? ~ [maahmaah; proverb]

waa la naqliyay ✓

1

Collettivo

2

Collective

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la isku geeyey jumladdooda; majmuuco la isku geeyey. Wadarta laba tiro oo la isku geeyayi mid walba way u qayb sami kartaa. Dh: duuduub. Li: keli.

2

wadar -ta: (magacwadareed) magac loo yaqaan deeradu kolka ay koox tahay.

3

wadar -ta: (magacwadareed) tiro ama in mid ka badan.

waa la naqliyay ✓

1

de: large number, quantity; plural {grammar} Contrast: waaxid

2

initial: w

3

lx: wadar

4

pd: (-ta)

5

ps: n1-f

6

key: wadar

waa la naqliyay ✓

m. n. sunny time of day

waa la naqliyay ✓

1

de: sunny time of day

2

initial: w

3

lx: wadax

4

pd: (-a)

5

ps: n-m-time

6

key: wadax

waa la naqliyay ✓

name-f rose, blossom, flowers. Cf: Ubax

waa la naqliyay ✓

1

(Abboowa-ha)

2

Erey walaal ka dhigan oo kuwa wada dhashay ama xigto ah ama isjeceli, isugu yeeraan (ama boowe).

waa la naqliyay ✓

1

(Af-ka)

2

1. Xubinta nafleydu cunnada ka cunto oo bushimaha iyo carrabka iyo ilkuhu ku yaalliin.

3

2. Ereyada iyo ulajeeddooyinkooda; hadal dhan oo tol isku garto oo ku wada hadlo, oo wax ku qabsado.

4

3. Dhinaca birtu wax ka gooyso.

waa la naqliyay ✓

1

(Afargees-ka, Afargees-ta)

2

Muug fidsan oo leh afargees oo toosan iyo afar dhinac oo is wada dherer le'eg.

waa la naqliyay ✓

1

(Akademiya-ha)

2

1. Urur ama maamul ka kooban dad wada waxyaqaan, oo dantoodu tahay inay kor u qaadaan aqoonta dhaqanka, suugaanta, falsamida, fanka iyo cilmiga.

3

2. Dugsi sare oo waxyaalo gaar ah laga barto, sida carbiska iyo tababbarka ciidammada, muusikada, farshaxannimada, ... (ama akademiyada).

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoolid-da)

2

Wax la wadaago qaybin, kala agaasimid; soorid; qorshayn

waa la naqliyay ✓

1

(Arda-da)

2

In dugsi wax ka wada dhigata oo isku duuban; arday; dugsiley.

waa la naqliyay ✓

1

(Ari-ga)

2

Wadajirka idaha iyo riyaha.

waa la naqliyay ✓

1

(Arrinsasha-da)

2

Arrin isula imaansho; wada tashad.

waa la naqliyay ✓

1

(Askar-ta)

2

(magac wadareed) ciidanka dagaallama.

waa la naqliyay ✓

1

Aw: (Aw-ga)

2

1. Awoowe hore; ab.

3

2. Qof cilmi iyo kasmo gaar ah leh; wadaad.

4

Aw: (Aw-geed; aw-giis) daraad; dar; aawo.

waa la naqliyay ✓

1

(Baacin-ta)

2

1. Baac wax ku cabbirid.

3

2. Wax la dhifanayo, kor u sii wadid, taniyo inta gacantu ka wada kala baxdo.

4

3. (u baacin) u taagid.

5

4. Kor u qaadid; bilid.

waa la naqliyay ✓

1

(Baah-a)

2

Dhulka wada gaaray; faaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Baahid-da)

2

Dhulka wada gaarid; faafid.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaldi-ga)

2

1. Saxan weyn oo ballaaran oo dharka lagu mayro, baaf.

3

2. Weel macdan ama caag ah oo siddo leh oo biyaha lagu qaato; siilad; wadaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Baalfallaar-ta)

2

Mid ka mid ah shinbiro wadajir u duula oo xilliba dal u talaaba; caloosha waa ka caddahay, dhabarkuna waa madow iyo buluug isku darsan; waxay leedahay baalal dheerdheer oo fallaarta u eg, iyo dabo ganto leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaq-a)

2

1. Astaan (dhaqdhaqaaq, if, dhawaaq, cod.) lagu wada hadlo ama wax laysku faro ama laysku garansiiyo; ishaaro.

3

2. Hal hays, hadaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaxadsoora-ha)

2

Meesha baaxadda bartankeeda ah; wax fidsan oo ballaaran wadaagihiisa; dhex; bartame.

waa la naqliyay ✓

1

(Badha-da)

2

1. Neef baaqimo ah: caano yar

3

2. Dhex. kalabbar, bartan, bartame; wadaage.

waa la naqliyay ✓

1

(Bah-da)

2

1. In hooyo wada dhashay; tol; qolo.

3

2. Gob; (sida: bah iyo beel.

4

3. (°) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bahaldila-ha)

2

Nin qolo ama col wada oo ugu horreeya xagga geesinnimada iyo dagaalka; halaqdile.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey tixaha ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (waa maxay? Waa wiil; waa tahay; Cali waa uu (= wuu) yimid; waa kee? waa tee; ...).

2

2. (Waa-ga) a) Waqti; jeer; goor. b) Waabberi.

3

Waa- (waan = waa aan; waad = waa aad; wuu = waa uu; ...).

waa la naqliyay ✓

1

waa¹: qr.dd Qurub lagu muujiyo waxa laga sheego yeelaha weerta. Tusaale: 'Cali waa yimid';'Ninkanu waa macallinka cusub ee dugsiga'.

2

waa²: f.g1 (-aayay, -aayday; -aayi) 1. Wax helid la'aan. 2. La w.: yool aad tooganaysay riddadii. Garab la marid.

3

wąa³: m.l (-aayo, m.l) 1. Maalinta gelinkeeda hore billaawgiisa; subax; arooryo. 2. Xilli; waqti; jeer; goor.

4

wąa⁴: m.l (-aayo, m.l) (jooloji)Mid ka mid ah qaybaha waaweyn ee taxanaha waqtiga jiyoolojiyeed (ee ka dambeeya kambiriyanka horreeyaha). Waaga, laf ahaantiisa waxaa loo kala aqoonsanyihiin saddex waa - aaliyosoyik, mesosoyik iyo saynsoyik, kuwaas oo ku fidsan ilaa 6 (lix) milyan sano ee la soo dhaafay.

waa la naqliyay ✓

1

waa¹: qr.dd Qurub lagu muujiyo waxa laga sheego yeelaha weerta. Tusaale: 'Cali waa yimid';'Ninkanu waa macallinka cusub ee dugsiga'.

2

waa²: f.g1 (-aayay, -aayday; -aayi) 1. Wax helid la'aan. 2. La w.: yool aad tooganaysay riddadii. Garab la marid. m.f.dh, waayid.

3

wąa¹: m.l (-aayo, m.l) 1. Maalinta gelinkeeda hore billaawgiisa; subax; arooryo. 2. Xilli; waqti; jeer; goor.

4

wąa²: m.l (-aayo, m.l) (jool.)Mid ka mid ah qaybaha waaweyn ee taxanaha waqtiga jiyoolojiyeed (ee ka dambeeya kambiriyanka horreeyaha). Waaga, laf ahaantiisa waxaa loo kala aqoonsanyihiin saddex waa -aaliyo - soyik, mesosoyik iyo saynsoyik, kuwaas oo ku fidsan ilaa 6 (lix) milyan sano ee la soo dhaafay.

waa la naqliyay ✓

Era

waa la naqliyay ✓

1

m. n. time, era, epoch, occasion

2

waa m. n. dawn

3

waa v.aux: fail, be unable to do (X)

waa la naqliyay ✓

il est.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) time (taaym); epoch (epek); era (eera); particular period of time or a season ~ xilli, ayaan seben, wakhti, samaan, seman. Ex: waa wakhtiyada kamid ah; once upon a time

2

waa -ga: (n) daybreak (deey-bareeyk); dawn (doon); morning (moon-ing) ~ waabbari Ex: waagu makuu baryo baan baxaynaa; we are leaving at dawn [daybreak]

3

waa -yey / wayday / waayeen / waynay: (v) cannot find; unable to find ~ waay, wey. Ex: furihii waan waayey; I could not find the key

4

waa: (pronoun) this (this); used to refer, what is about. Ex: kani waa maxay? waa guri; what is this? this is a house

waa la naqliyay ✓

1

(qurub) laga horreysiiyo tilmaamaha iyo magacda oo odhaahda ka dambaysa macno iyo ulajeeddo sugan u yeela. Waa macaan sonkortu.

2

waa: (magacuyaal) u taagan magac lab ah oo keli ah. Waa tegay ninkii socotada ahaa. Dh: wuu.

3

waa: (ereycodeed) tusmeeya qaylo ama oohin dheer oo aan kala joogsi lahayn. Sida weylo darleefay waa ma kaga siiyay. Dh: wii, yaw.

4

waa-ga: (magac, lab, keli) xilli hore oo aan taariikhdiisa si cad loo garanayn. Ninkaasi waa hore ayuu dhintay. Dh: beri, xilli, waqti, jeer, goor.

5

waa -ga: (magac, lab, keli) subaxa hore ee dhulku caddaado cadceedduna weli soo bixin ama ay aad u gaaban tahay. Waa beryey sacabbo laguma qariyo. Dh: aroor, subax, waabberi.

waa la naqliyay ✓

1

(Wad-ka)

2

Wed.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Xoolo, dad iyo wixi lamida meel ay joogeen ka kaxeyn. 2. Gaadid (markab, baabuur, iyo wixi lamida) meel ka kaxayn. 3. (f.g) Hawl la hayey sii fulin. 4. (f.mg) Ku w.: wax mala-awaalid. Tusaale: “Waxaan ku wadaa in uu maanta cali imaan doono”.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: wed¹.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Xoolo, dad iyo wixi lamida meel ay joogeen ka kaxeyn. 2. Gaadid (markab, baabuur, iyo wixi lamida) meel ka kaxayn. 3. (f.g) Hawl la hayey sii fulin. 4. (f.mg) Ku w.: wax mala-awaalid. Tusaale: Waxaan ku wadaa in uu maanta cali imaan doono. m.f.dh, wadid.

waa la naqliyay ✓

1

v. continue, carry on, move, keep on with; operate a machine, drive; conduct, lead; control

2

wad m. n. death, time to die

waa la naqliyay ✓

/wodh/ (n) 1. xirmo, kuus, cutub (n) 2. cuf (guf, wax meel maran lugu buuxiyo).

waa la naqliyay ✓

1

-ay/day/een/nay: (v) 1. drive, lead, convey or transport a vehicle, animal or people ~ kaxee. Ex: fadlan, baabuurka ii wad; please drive the car for me. 2. go on; continue (kon-tiini-yuu). Ex: hadalka sii wad; go on talking

2

wad -ka: (n) death (deeth) the act of dying — mowd, mawd

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dad, xoolo iyo wixii la mid ah, meel ka kaxee oo dabada ka mar. Dh: kexee. Li: jooji.

2

wad: (fal) darawal noqo oo gaadiid hoggaami Baabuurka wad oo ha joojin.

3

wad: (fal) cashir, sheeko, qoraal iyo wixii la mid ah horay gu soco oo ha jaajin. Inta la eedaamayo cashirna noo wad.

4

wad -ka: (magac, lab, keli) wed; ajal loo dhinto. Wad hadduu ku daayo ma gabaw baa ku dayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Wada-ha)

2

1. Laamaha baxa haya afkooda kora haya oo hadba dheeraada oo wax ku darmaan; qawl.

3

2. Qofka ama waxa wax wada.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.l/dh) 1. Qof baabuurta wadi yaqaan. 2. Meel dad badan isugu yimaadaan, ninka dadka gaarsiiya hadalka qofka hadalka jeedinaaya.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.l/dh) 1. Qof baabuurta wadi yaqaan. 2. Meel dad badan isugu yimaadaan, ninka dadka gaarsiiya hadalka qofka hadalka jeedinaaya; shufeer.

waa la naqliyay ✓

m. n. driver

waa la naqliyay ✓

/weydh/ (v) biyo dhex-marid (biyo ku dhex-socosho).

waa la naqliyay ✓

wadaha: (n) chauffeur (shu-feer); driver (dharaay-ver); motorist (moota-riist) darawal, shufeer

waa la naqliyay ✓

1

Conduttore

2

Conductor

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) laamaha baxaya afkooda koraya ee hadba dheeraada ee ay wax ku darmaan. Kolka roobku aad u da'o geeduhu wade jilicsan bay bixiyaan. Dh: curub, qurji.

2

wade -ha: (magac, lab, keli) darawal gaadiid kaxeeya. Wadaha baabuurka u yeedh. Dh: dirawal, shoofeer.

waa la naqliyay ✓

1

de: driver

2

initial: w

3

lx: wade

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: wade

waa la naqliyay ✓

(fal) wax qoyan cadceedda u dhig si uu u qallalo. Dharka xallee oo wadh.

waa la naqliyay ✓

Tog

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-atay, -adatay) 1. Xoolo, dad, gaadiid iyo wixi lamida kaxaysasho. 2. Hawl la qabanaayey sii fulin.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-atay, -adatay) 1. Xoolo, dad, gaadiid iyo wixi lamida kaxaysasho. 2. Hawl la qabanaayey sii fulin. m.f.dh, wadasho.

waa la naqliyay ✓

v. carry, have with oneself; drive (along) for oneself

waa la naqliyay ✓

watay wadatay: (v) drive (daraayy) for oneself; drive with you

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dabada ka eryo oo la teg. Dibidaa sii wado.

2

wado: (fal) jiro oo daranyada ka dhabo. Waryaa meheraddaada wado.

3

wado: (fal) darawal ahaw oo gadiid kaxayso. Baabuurka adu wado.

waa la naqliyay ✓

1

de: carry, have with oneself; drive (along) for oneself

2

initial: w

3

lx: wado

4

pd: (watay / wadatay)

5

ps: v3b=tr

6

xe: Do you have any prohibited items with you?

7

xv: Miyaad wadataa wax mamnuuc ah?

8

key: wado

waa la naqliyay ✓

qr.dd la-mid: waxaa.

waa la naqliyay ✓

the thing that ...

waa la naqliyay ✓

see [eeg] waxaa

waa la naqliyay ✓

1

a: waxaa; designates focus or contrast in a cleft sentence

2

de: the thing that ... [CLEFT FOCUS]

3

initial: w

4

lx: waxa

5

ps: focus

6

xe: What was broken was my cup [i.e., not my dish].

7

xv: Waxa jabay waa koobkeygii.

8

key: waxa

waa la naqliyay ✓

(suffix) [feminine definite article for nouns ending letter o]. Ex: adduunyo -adduunyada; the world. Cunto -Cuntada; the food

waa la naqliyay ✓

Automatic

waa la naqliyay ✓

vl. n. farewell, act of bidding farewell

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) nabadgelyeyn iyo sagootin cid safar u baxaysa loo sameeyo. Ardaydii jaamacadda u baxaysay ayaa xaflad Dh: sagootin, wadaac ah loo sameeyey macasalaamayn.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: farewell, act of bidding farewell

3

initial: w

4

lx: wadaac

5

pd: (-a)

6

ps: vn2a-m

7

key: wadaac

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaad-ka)

2

Nin diinta bartay dadka kalena bara; aw; fiqi; shiikh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ddo, m.l) Nin diinta islaamka wax ka bartay kuna camalfala oo dhowrsan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ddo, m.l) Nin diinta islaamka wax ka bartay kuna camalfala oo dhowrsan.

waa la naqliyay ✓

n. man of religion, Muslim religious consultant

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) priest (piriist); Sheik; sheikh; pious person; religious official; religious teacher; clergyman (kaleerji-man); mullah (mullah) ~ shiikh

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) islaan da'weyn oo cimri joogta. Wadaadda wax u sheeg.

2

wadaad -ka: (magac, lab, keli) qof diinta wax ka yaqaan sheekhna an gaadhin. Wadaad dad u eki buu kugu dilaa masna dhul u eki. Dh: aw. Li: waranle.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: fiqi, shiikh

3

de: man of religion, Muslim religious consultant

4

initial: w

5

lx: wadaad

6

pd: (-ka)

7

ps: n2(a)-m

8

key: wadaad

waa la naqliyay ✓

رجالُ الدِّينِ

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaag-ga)

2

1. Lahaan dad badan ka dhexaysa ee aan qof gooni u sheeganayn.

3

2. Wax dad badan ka dhexeeya oo qofba kalkiisa wax ku qabsanayo ama haynayo ama loo dhiibayo.

4

3. Hab Soomaalidu caanaha u dhanto: inta layska soo horjeesto (haddii 2 qof la yahay) ama garangar loo fariisto (haddii la badan yahay) baa qofkii weelka caanaha ah loo dhiibaaba, inta kabbado isaguna kolkiisa kan midigta ka xiga u dhiibaa, dantuna waa si caanuhu (kolkay yar yihiin) u wada gaaraan oo aan loo kala bursan.

waa la naqliyay ✓

1

wadaag¹: m.l Wax dad badan ka dhexeeya oo aanu qofna gaar u lahayn.

2

wadaag²: f.g1 (-gay, -gtay) La w.: wax qaybsashadooda ama manaafacaadsigooda cid kale la qaybsasho.

waa la naqliyay ✓

1

wadaag¹: m.l Wax dad badan ka dhexeeya oo aanu qofna gaar u lahayn.

2

wadaag²: f.g1 (-gay, -gtay) La w.: wax qaybsashadooda ama manaafacaadsigooda cid kale la qaybsasho. m.f.dh, wadaagid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. sharing, holding in common, passing around

2

wadaag v. share something (with someone), hold communally

waa la naqliyay ✓

-ay / tay / een / nay: (v) share (sheer)-, especially to share milk ~ la wadaag

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale wax la cun oo si mid ah ula qaybso. Walaalahaa qadada la wadaag.

2

wadaag -ga: (magac, lab, keli) wada cunka cunto ay wada cunaan laba qof iyo in ka badan oo kolka uu qof mar darsado ayuu fandhaalka ka kale u wareejiyaa isna kol ayuu darsan oo wuu isa sii dhaafin ilaa weelku dhammaanayo wadaagga caanuhuna waa sidaa. Wax wada wadaag ayaa lagu wada dhergaa.

3

wadaag -ga: (magac, lab, keli) wax dad badan ka dhexeeya oo aanu qofna gaar u lahayn. Xukuumad wadaag ah ayaa la soo dhisay.

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaa-sha)

2

1. La socoshada neef labi neefka dheddig oo orgeysan raaco, ka hari waayo, wadwado; wadid ama wadasho.

3

2. Wax tirsan oo gooni loo wado; goosan; xayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh 1. W. ah: la socoshada neef labi neef dheddig oo orgeysan raaco ama ka hari waayo. 2. Xoolo tirsan oo gooni loo wado.

waa la naqliyay ✓

f. n. separation ~ isolation

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) wax tirsan oo gooni loo wado. Wadaal weeye neefku. Dh: xayn, goosan.

2

wadaal -sha: (magac, dhedig, keli) dabasocod uu daba socdo neef labi neef dhedig oo orgoonaya oo uu ka hadhi waayo. Dibi wadaal sac kama daayo. Dh: wadwadasho; wadwad.

waa la naqliyay ✓