wacaal — Macnaha & Turjumaada

1

(Wacaa-sha)

2

Waayo; xog'ogaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax jira; war; xog. Tusaale: “War iyo w. midna uma hayo”.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax jira; war; xog. Tusaale: War iyo w. midna uma hayo.

waa la naqliyay ✓

f. n. information

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) wax jira; ogaal. War iyo wacaal toona uma hayo wax dhacay maanta. Dh: war; xog, ogaal.

waa la naqliyay ✓

1

cf: ogaal; waayo

2

de: information

3

initial: w

4

lx: wacaal

5

pd: (/sha)

6

ps: n-f

7

key: wacaal

waa la naqliyay ✓

(adv) whereabouts (weer-a-bawts). Ex: weli war iyo wacaalo lagama hayo; Information concerning his whereabouts is still unavailable

waa la naqliyay ✓

1

° (Wacal-ka, Waca-sha)

2

Nin iyo naag aan is-qabin, ilmaha ay dhalaan; garac; (ama wecel).

waa la naqliyay ✓

1

wacal¹: m.l (-llo, m.dh) Wiil aan meher xalaal ah ku dhalan. la-mid: wecel¹.

2

wacal²: m.dh (-lo, m.dh) Gabar aan meher xalaal ah ku dhalan. la-mid: wecel².

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Wiil aan meher xalaal ah ku dhalan. la-mid: wecel.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. bastard, illegitimate male child

2

wacal [feminine] n. bastard, illegitimate female child

waa la naqliyay ✓

-ka wacasha: (n) bastard (baas terdh); illegitimate child (ili-ji-timeeyt jaayldh) ~ garac, wecel, kinsi

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ilmo sharci la'aan ku calool gala; ilmo ay iska dhaleen nin iyo naag aan isqabin. Dh: farakh, wecel, garac, faraq.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Masaabir sal buuran oo xagga hoose lagaga taxo kabaha. 2. Bir qoobabka fardaha lagu dhejiyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. horse shoe

waa la naqliyay ✓

1

(fal) labo sarood iyo wax ka badan isku nab.

2

nacaal -ka: (magac, lab, keli) nabid la isku nabo labo sarood iyo wax ka badn. Kabaha nacaal fican iigu samee. Dh: jaansaar.

3

nacaal -ka: (magac, lab, keli) masaabiir kabaha lagu nabo si ay iskugu xajiso. Nacaal ii soo bi wuu iga dhammaadee.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: horse shoe

3

lx: nacaal

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: nacaal

waa la naqliyay ✓

1

(Tacaal-ka)

2

(la tacaal) Qof ama wax kale oo dhaawac xuni gaarey ama cudur halis ahi ku dhacay, oo degdeg wax looga qabto; gargaar degdeg ah.

waa la naqliyay ✓

1

tacaal¹: m.l la-mid: tacaalid.

2

tacaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) La t.: qof buka caafimaadkiisa ku dadaalid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-aalay, -aashay) La t.: qof buka caafimaadkiisa ku dadaalid. m.f.dh, tacaalid.

waa la naqliyay ✓

m. n. medical treatment ~ aid

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) (la ~) qof ama wax kale oo dhaawac culusi gaadhay oo xaaladdiisa degdeg wax looga qabto. Dh: gurmad.

waa la naqliyay ✓

1

de: medical treatment ~ aid

2

initial: t

3

lx: tacaal

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: tacaal

waa la naqliyay ✓

1

(Wadaa-sha)

2

1. La socoshada neef labi neefka dheddig oo orgeysan raaco, ka hari waayo, wadwado; wadid ama wadasho.

3

2. Wax tirsan oo gooni loo wado; goosan; xayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh 1. W. ah: la socoshada neef labi neef dheddig oo orgeysan raaco ama ka hari waayo. 2. Xoolo tirsan oo gooni loo wado.

waa la naqliyay ✓

f. n. separation ~ isolation

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) wax tirsan oo gooni loo wado. Wadaal weeye neefku. Dh: xayn, goosan.

2

wadaal -sha: (magac, dhedig, keli) dabasocod uu daba socdo neef labi neef dhedig oo orgoonaya oo uu ka hadhi waayo. Dibi wadaal sac kama daayo. Dh: wadwadasho; wadwad.

waa la naqliyay ✓

1

cf: goosan

2

de: separation ~ isolation (especially of male from female livestock in herd)

3

initial: w

4

lx: wadaal

5

pd: (/sha)

6

ps: n-f

7

key: wadaal

waa la naqliyay ✓

1

(Walaal-ka, Walaa-sha)

2

Kan ama tan isku aabbe iyo hooyo la yahay.

waa la naqliyay ✓

1

walaal¹: m.l (-lo, m.dh) Wiil waxa uu u yahay wiil ama gabar ay wada dhasheen.

2

walaal²: m.dh (-lo, m.l) Gabar waxa ay u tahay gabar ama wiil ay wada dhasheen.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) Wiil waxa uu u yahay wiil ama gabar ay wada dhasheen.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. brother, male sibling

2

walaal [feminine] n. sister, female sibling

3

walaal inter. please

waa la naqliyay ✓

name-m brother; darling; dear one

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. brother (baraathar) 2. —walaal -walaasha: (n) sister (sis-ter)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof lab oo aabbo iyo hooyo idin wada dhaleen ama labada waalid midkoon idin wada dhalay. Walaalkaa wiilal ka lahaw wiilashaadana walaal ka lahaw.

2

walaal -sha: (magac, dhedig, keli) gabadh aabbo iyo hooyo idin wada dhaleen ama midkood uu inni wada dhalay. Walaashii caayow yeelkaa.

waa la naqliyay ✓

شَقِيقَة وَ أُخْتِ شَقِيقٍ، أَخ

waa la naqliyay ✓

1

(Sabab-ta)

2

1. Waxa saamays curiya.

3

2. Wax dhacay wixii keenay ama ku wacnaa; yeel; wacaal.

4

3. Dhimasho; halis.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Waayo?) Maxaayeelay; maxaawacay.

2

2. (waa ayo) waa ayo?; waa qofma?; waa kuma? waa tuma?

3

3. (Waaya-ha) a) Arrimo; xaal; sah. 6) Dhibaha adduunka; tabaalo. c) Waxyaalo loo soo joogey; goobjoog loo ahaa; xog'ogaal; wacaal.

waa la naqliyay ✓

1

waayo¹: m.l.w 1. Waqti hore oo la soo dhaafay. 2. Dhacdooyin la soo joogay; wacaal. 3. Arrin; xaal; sah. 4. Dhibaha adduunka; tabaalo.

2

waayo²: xi. (naxwe) Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye, maxaajira, maxaawacay, maxaayeelay. Tusaale: “Xasan wuu iska tegay, waayo, waad ka caraysiisay”.

3

waayo³: e.we 1. Waa ayo?, waa kuma? 2. Sababtu maxay tahay?

waa la naqliyay ✓

1

waayo¹: m.l.w 1. Waqti hore oo la soo dhaafay. 2. Dhacdooyin la soo joogay; wacaal. 3. Arrin; xaal; sah. 4. Dhibaha adduunka; tabaalo.

2

waayo²: xi. (naxwe) Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye, maxaajira, maxaawacay, maxaayeelay. Tusaale: Xasan wuu iska tegay, waayo, waad ka caraysiisay.

3

waayo³: e.we 1. Waa ayo?, waa kuma? 2. Sababtu maxay tahay?

waa la naqliyay ✓

/weer-abawts/ (adv) 1. wacaalo (conj) 2. meesha qof ama shay ku sugan-yahay.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax war iyo wacaal ah; xog iska waraysi ama isweyddiin.

2

adeenti -da: (magac, dhedig, keli) raad wadiiqo sameeyay. Waddo muuqata ma aha laakiin waa meel uu raad maray. Adeentida raac iyadaa reerkii ku geyne.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magacwadareed) war iyo wacaal la isku tebiyo. Suuqa dahabka ee dunida, akhbaar aan fiicnayn baa laga sheegayaa.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) naag aan ninkeeda u miidaanhayn oon waayihiisa war iyo wacaal ka hayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid maqan, war iyo wacaal ka doonid. Weli doocin ayaan wadaaye wax la taaban karo ma hayo. Dh: xograadis.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ka warqabid sal iyo baar ah oo sugan. Dh: aqoon.

2

ogaal -ka: (magac, lab, keli) war iyo wacaal tifaftiran oo dhammaystiran u hayn. Ogaal diidaa, nac waaruu leeyahay. Dh: warqab, xoghayn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ogaal la'aan war iyo wacaali jirin. Qarsoodi ayuu ninkii u baxsaday.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xog iyo wacaal la'aan. Warla'aan la deris.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciddiyaha ku xaquuq. Dhabarka i sog Dh: xoq.

2

xog -ta: (magac, dhedig, keli) war iyo wacaal arrin ku saabsan; macluumaad run ah oo wax gaar ah ku saabsan in yarina og tahay.

3

xog-ta: (magac, dhedig, keli) barbar; meel weyn qayb ka mid ah. Dh: dhinac, gees, barbar.

4

xog-ta: (magac, dhedig, keli) horaad iyo dambeed isku dhinac ah. Dh: dhan.

5

xog -ta: (magac, dhedig, keli) eeg xagayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Qori, dhagax iyo wixi lamida oo muddo badan ceel agtiisa yiil.

waa la naqliyay ✓

Inta badan dhex yaal qoyaan biyood.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qofka baxaalliga wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

name-m he who milks cows; cow milker

waa la naqliyay ✓

1

sadcaal¹: m.l la-mid: socdaal¹.

2

sadcaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) la-mid: socdaal².

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) socod safar; socod ujeeddo leh. Dh: ambabbax, socdaal.

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) neef xoolo aanu garanayn lagu daro. Riyo iyo haweenba waadaasha ayay isku eryedaan.

2

waadaal -sha: (magac, dhedig, keli) neef gooni daaq ah oo aan cabsoon. Dh: goonidaaq, aadoole.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed aan qodax lahayn oo leh mayrax iyo asal iyo miro la cuno. la-mid: wacanri.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed aan qodax lahayn oo leh maydhax iyo asal iyo midho la cuno oo dhanaan.

waa la naqliyay ✓

name-m help seeker

waa la naqliyay ✓

1

(Wacnaan-ta)

2

Si ama wax wacan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg wacan. la-mid: wacnaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] excellence, state of being superb

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wanaagsanaan; fiicnaan. Wacnaan male ninkaan waalidkii jeclaan. Dh: fiicnaan. Li: xumaan, liidnaan

waa la naqliyay ✓

1

a: wacnaansho (/ha) [vn-m-st]

2

de: excellence, state of being superb

3

initial: w

4

lx: wacnaan

5

pd: (-ta)

6

ps: n0-f-abs

7

key: wacnaan

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Lab xoolaad oo qooqan dheddiggiisa oo deggan la socosho. 2. Neef tabar daran aayar u wadid.

waa la naqliyay ✓

1

v. court ~ stick with (of male livestock with female in heat)

2

wadaali v. drive along ~ follow slowly (one's sick ~ weak livestock)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) maal ka soo baxda dhuunta geela. Hasha waglaalbaa ka soo baxay. Dh: maal.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) hadallo ama dhawaaqyo badan oo isku dhexjira. Wajaaliga ka daa oo waasac hadalkaaga. Dh: wadhwadh.

waa la naqliyay ✓

v. appoint someone as one's representative

waa la naqliyay ✓

1

de: appoint s.o. as one's representative

2

initial: w

3

lx: wakaalo

4

pd: (wakaashay)

5

ps: v3b=tr

6

see: wakiilo

7

key: wakaalo

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. siblings, brothers and/or sisters

waa la naqliyay ✓

-walaalaha: (n) brothers (baraatheris)-, sisters (sis-teris). Ex: walaalahaa waa meeqa?: how many brothers and sisters do you have?

waa la naqliyay ✓

1

de: siblings, brothers and/or sisters

2

initial: w

3

lx: walaalo

4

pd: (/ha)

5

ps: n1-m-pl; n6-m

6

key: walaalo

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) karidda iyo labarogmadka biyaha aad u kululaada. Biyuhu waa walawale ha ku guban. Dh: walanwal.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aalay, -aashay) la-mid: waldaami.

waa la naqliyay ✓

v. carry something heavy (of two ~ more people)

waa la naqliyay ✓

(fal) wax culus qaad adoo laallaadinaya. Kiintaalka qaad oo illaa aqalkii walwaal.

waa la naqliyay ✓

1

bw: dandaami

2

de: carry s.t. heavy (of two ~ more people)

3

initial: w

4

lx: walwaal

5

pd: (walwaalay)

6

ps: v1=tr

7

see: waldaami

8

key: walwaal

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dirxi ku dhasha faraha lugaha hoostooda oo dubku soo foocmo. Meel wayaale ku jiro cuncun baa lagu gartaa. Dh: wayaane.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Wayaako.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Caal-ka) Cudur xoolaha ku dhaca oo oogadu bararto, oo cunnaxumada ka yimaada; cashi.

2

2. (Caa-sha) Harag dheer oo balaqsan oo lo'da dhuunteeda hoos uga laallaada.

waa la naqliyay ✓

1

caal¹: m.l Cudur lo'da, idaha ka barariya caloosha oo uu keeno gooryaan caloosha kaga dhashay.

2

caal²: m.dh (-lyo, m.l) Harag dheer, balaqsan oo lo'da luqunteeda dhinaca hoose ka laallaada.

3

caal³: f.mg1 (-aalay, -aashay) Lo' ama ido cudur caloosha ka barariya ku dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

caal¹: m.l Cudur lo'da, idaha ka barariya caloosha oo uu keeno gooryaan caloosha kaga dhashay.

2

caal²: m.dh (-lyo, m.l) Harag dheer, balaqsan oo lo'da luqunteeda dhinaca hoose ka laallaada.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] disease of cattle

2

caal [feminine] n. dewlap of cow

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cudur xoolaha ku dhaca oo barariya cunaha oo cunna'xumi ka yimaad. Caal baa adhigii ku dhacay. Dh: cashi

2

caal -ka: (magac, lab, keli) tamar iyo awood wax lagu baajiyo ama lagu maareeyo. Arrintan uma caal helayno.

3

caal -sha: (magac, dhedig, keli) saanta balaqsan ee luqunta lo'da ka laallaada.

waa la naqliyay ✓

1

(Waal-ka)

2

Jaal; laag, fac.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Qof wax maskaxda lagaga jiro ka dhigid. 2. Is w.: qof waalan iska dhigid. 3. Qalabka matoorrada mid ka mid ah oo qarxinta shidaalka ka qaybgala.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Qof wax maskaxda lagaga jiro ka dhigid. 2. Is w.: qof waalan iska dhigid. 3. Qalabka matoorrada mid ka mid ah oo qarxinta shidaalka ka qaybgala. m.f.dh, waalid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. age-mate, contemporary, person of the same age; equal (of the same rank ~ social standing)

2

waal v. madden, drive someone mad, make someone go insane

waa la naqliyay ✓

-ay / waashay: (v) madden (maa-den); make mad; drive mad, drive insane

waa la naqliyay ✓

1

(fal) miyirka ka qaad; waalli ku rid.

2

waal: (fal) khiyaanee oo wax aan jirin run uga dhig.

3

waal -ka: (magac, lab, keli) bir injiinnada ku jirta oo qarxinta shidaalka ka qaybgasha. Waalka ii soo qaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaal-ka)

2

Samafal laysu galay, xusuusta wanaagsan iyo mahadda laysaga hayo; lib; gallad.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Samo cid loo galo. Tusaale: “Cali, abaal buu ii galay”. 2. Xasuusta wanaagsan ee la isaga hayo samo la isu galay. Tusaale: “Xasan, abaal baan u hayaa”.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Samo cid loo galo. Tusaale Cali, abaal buu ii galay. 2. Xasuusta wanaagsan ee la isaga hayo samo la isu galay. Tusaale Xasan, abaal baan u hayaa.

waa la naqliyay ✓

m. n. favor, reward, gratitude; just deserts

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. favor (feyver); a gracious or friendly act that is freely granted ~ asxaan. Ex: abaal ma ii gali kartaa? can you do me afavor? 2. merit (meerit); worth (woorth) ~ mudnaan. Ex: abaalkiisa marsii! give him what he deserves!

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wanaag iyo samafal ay cidi kuu gasho; xusuusta wanaagsan iyo mahadda la isugu hayo. Abaal dad galaa badan, dad gudaase yar.

waa la naqliyay ✓

1

de: favor, reward, gratitude; just deserts

2

lx: abaal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

xe: He got his just deserts.

6

xv: Abaalkiisu helay.

7

key: abaal

waa la naqliyay ✓

1

(Alaal-ka)

2

Aan meesha uusan aqoon iyo dadka uusan aqoon ka qaloon; qof galgal badan oo dhiirran.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof si sahlan ula qabsan karo dad iyo dal uusan aqoon; qof galgal badan oo dhiiran.

waa la naqliyay ✓