waayeel — Macnaha & Turjumaada

1

(Waayeel-ka)

2

1. Qof fil weyn.

3

2. Taliye; madax; duq.

waa la naqliyay ✓

1

waayeel¹: m.l (-llo, m.dh) Qof fil weyn ama wax garad ah.

2

waayeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) la-mid: waayeelow.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Qof fil weyn ama wax garad ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. mature adult, old person, elder; wise man, counselor

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. elderly person; senior citizen; old person. Ex: guryaha waayeelka; the housing for senior citizens 2. responsible person; grown-up; adult; mature person ~ waxgarad

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof da' jooga ama garaad iyo odaynimi la bidayo. Kor waayeel waa wada indho. Dh: cirroole. Li: carruur.

waa la naqliyay ✓

1

cf: jammaamuur

2

de: mature adult, old person, elder; wise man, counselor

3

initial: w

4

lx: waayeel

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: waayeel

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-yeeyay, -yeysay) Ilmo si uu u seexdo ruxid.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) meel dad badani joogaan oo weyn.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: waxyeelid.

waa la naqliyay ✓

v. harm, hurt, damage

waa la naqliyay ✓

-ay / waxyeeshay: (v) damage (dhaa-mij); inflict (in-fi-likt); injure (in-jar); impair (im-peer)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid dhib u geyso; cid wax ku samee Ninkaad ka itaalroontahayba waxyeel.

2

waxyeel: (fal) wax uun samee oo waxtar yeelo. Talo aday ku joogtaaye waxyeel.

3

waxyeel -ka: (magac, lab, keli) cid kale dhibaato u geysasho.

waa la naqliyay ✓

1

bw: waxyeellee

2

de: harm, hurt, damage

3

initial: w

4

lx: waxyeel

5

nt: waxyeel (ka) [vn-m], waxyeelid (da) [vn-f]

6

pd: (waxyeelay)

7

ps: v1=tr

8

key: waxyeel

waa la naqliyay ✓

1

(Caaqil-ka)

2

1. Caqli badan leh; waxgarad.

3

2. Waayeel, duq, madax.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhallinyara-da)

2

Dadka da'doodu u dhexayso waayeelka iyo carruurta; aan da'doodu weyneyn.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Duq-a) ) Nin fil weyn; waayeel; oday. b) Madax, taliye. c) Gaboobey.

2

2. (Duq-da) a) habar. b) (cayaar) foorad, dhibic.

waa la naqliyay ✓

1

(Duubasha-da)

2

1. Waayeel ama madax u doorasho.

3

2. Duub madaxa ku xirasho ama wax kale isku duubid.

4

3. Alaab kala baxsan ama wax kaloo la mid ah, galoolid si ay u yaraadaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Duubi-ga)

2

1. Qof la duubay oo waayeel laga dhigtay.

3

2. Lugta xoolaha xubin kamid ah oo u dhexaysa bowdada iyo dhudhunka majinta; shansho.

4

3. (xarig, kd.) Xirmo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gargeyr-ta)

2

Waayeello; madax; qaafo.

waa la naqliyay ✓

1

(Garruud-da)

2

1. Awrta waaweyn.

3

2. Dadka waayeellada ah; madax; qaafo.

waa la naqliyay ✓

1

(Habar-ka)

2

Dabool; aabbur.

3

2. (Habar-ta) a) Qof dumar ah oo waayeel ah. b) Hooyo; hiindo.

waa la naqliyay ✓

1

(Horfiiq-a)

2

Nin dad ama qolo ama guddi u madax ah; waayeel; taliye; guddoonshe; hormuud.

waa la naqliyay ✓

1

(Imaam-ka)

2

1. Ninka salaadda tujiya.

3

2. Madax; waayeel.

waa la naqliyay ✓

1

(Iskuddaran-ka)

2

Qof waayeelnimo ama bugto darteed, garaadkiisa ama waxgarashadiisa wax u dhinmeen, oo hadalka isku dara, ama hadal aan milgo lahayn taxa; daroori.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Islaan-ka) — a) Diinta Muslinku haysto; (ama Islaam). b). Ugaas; suldaan; waayeel. c). Oday; nin fil weyn.

2

2. (Islaan-ta) Qof dumar ah oo fil weyn; habar.

waa la naqliyay ✓

1

(Jammaamuur-ta)

2

Waayeello; madax; qaafo.

waa la naqliyay ✓

1

(Leelleeltir-ka)

2

Wax xoolo ama wax kale ah, oo midiidinka iyo dadka adeega iyo ciidanka waayeelooba, abbaalgud ama kaalmo loo siiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Madax-a)

2

1. Oogada dadka iyo daayeerrada meesha ugu sarraysa iyo tan sankunneefle kaloo badan meesha ugu horraysa; kan nafleyda waaweyn wuxuu ka samaysan yahay lafo maskaxi ku gudajirto, waxaana ku yaal af, san, indho, dhego iyo daaman; waxaa kan dadka ku rogan timo; oogada inteeda kale iyo isaga waxaa u dhexeeya luqun; kur; unuun.

3

2. Maskax, laab, caqli.

4

3. Qof meel ama dad u sarreeya; duq; waayeel.

5

4. (roob) dhool; garab; saylaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Madaxnima-da)

2

Madax ahaansho; waayeelnimo; duqnimo.

waa la naqliyay ✓

1

(Maqaawiir-ta)

2

Dad madax ah; waayeello; qaafo.

waa la naqliyay ✓

1

(Maqaddin-ka)

2

Madax; waayeel; ammaanduule.

waa la naqliyay ✓

1

(Mudana-ha)

2

1. Qof in la weyneeyo mudan ama mutaystay oo dhan.

3

2. Magac lagu muuneeyo madaxda iyo waayeellada dadku soo doorto.

waa la naqliyay ✓

1

(Oday-ga)

2

Nin da' weyn; nin waayeel ah; duq; Islaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: waayeeloobid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof weyn oo xilkas ah noqosho. Wiilka calaamadihii waayeelidda ayaa ka muuqda. Dh: waayeeloobid, mudakarid, weynaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Waayeel noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Waayeel noqosho. m.f.dh, wayeeloobid.

waa la naqliyay ✓

(fal) qof muddakar ah oo waayeel ah noqo.

waa la naqliyay ✓

1

aabayeel¹: m.l 1. A. ah: qaddarinta ama tixgelinta cid la siiyo. 2. la-mid: aabayeelid.

2

aabayeel²: f.mg1 (-yeelay, -yeshay) U a.: qaddarin ama tixgelin cid siin.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-yeelay, -yeshay) U a.: qaddarin ama tixgelin cid siin. Tus.: 'Argagixisadu cidna uma abayeesho'. m.f.dh., aabayeelid.

waa la naqliyay ✓

-ay / aabayeeshay: (v) respect (ris-pekt); consideration or courtesy. Ex: Waxba uma aabayeelin; he didn't respect anything ~ turid, —u aabayeel: (v) be considerate (bi kon-sidereyt); be thoughtful ~ tixgali —u aabayeelid -da: (n) consideration (kon-sidereyshin)

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) ceeryaamo timaadda xili roobaadka dadyeel baa na kala qarisey ani iyo xoolihii. Dh: dhedo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nin farsamo yaqaan ah oo biraha xadiidka ee dhiska laabi yaqaan. Dh: birollaab.

2

farayeel -ka: (magac, lab, keli) biraha xadiidka ah ee inta la farsameeyo oo la isku laallaabo, guryaha lagu dhiso.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-eelay, -eeshay) Wax dhammaystirid.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhammaystir, wax ebyi.

waa la naqliyay ✓

name-m blessed

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-eeshay, -eelatay) Ku w.: wax yar oo aan nafac lahayn ku eedoobid.

waa la naqliyay ✓

qr.dd la-mid: weeye.

waa la naqliyay ✓

1

class: he / she / it is ... [verbless declarative]

2

waaye [feminine] n. age (in the past), previous time

waa la naqliyay ✓

1

(Aameel-ka)

2

1. Harrub.

3

2. Wixii waxay arkaan iska raaca.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Weel qori ka samaysan oo aan dabool lahayn oo lo'da iyo geela lagu maalo; haruub; doobi. 2. Wixii waxay arkaan iska raacaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Weel qori ka samaysan oo aan dabool lahayn oo lo'da iyo geela lagu maalo; haruub; doobi. 2. Wixii waxay arkaan iska raacaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. receptacle, milk vessel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) weel xoolaha lagu maalo wax na lagu cabbo.

2

aameel: (tilmaame) qof aan maskaxdiisa ku meel marin. Dh: hacoo, dameerdhaanraacday.

waa la naqliyay ✓

1

a: ameel

2

de: receptacle, milk vessel

3

lx: aameel

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: aameel

waa la naqliyay ✓

[with preposition u ] they benefited

waa la naqliyay ✓

(ereysu'aaleed) lagu bilaabo su'aal lagu ogaanayo xilliga falku dhacay. Dh: xillima, goorma, waama, hadma.

waa la naqliyay ✓

(ereysu'aaleed) lagu bilaabo su'aal lagu ogaanayo cidda fal dhacay samaysay. Waakee ninka labaabka furay. Dh: kuma, ayo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-xeeyay, -xaysay) Wax afar meelood u qaybin. la-mid: waaxyee.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-xeeyay, -xaysay) Wax afar meelood u qaybin. m.f.dh, waaxayn. la-mid: waaxyee.

waa la naqliyay ✓

v. quarter, divide into quarters

waa la naqliyay ✓

-yey / waaxeysay: (v) divide into shares

waa la naqliyay ✓

(fal) cad iyo wax la mid ah jarjar oo afar waaxood ka dhig. Waaxee neefka.

waa la naqliyay ✓

1

de: quarter, divide into quarters

2

initial: w

3

lx: waaxee

4

pd: (waaxeeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: waaxee

waa la naqliyay ✓

u.j la-mid: waryaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah jaadadka kalluunka.

2

wayeer -ka: (magac, lab, keli) ceel ma gudhaan ah oo ummadihii hori qodeen oo sidaa uun lagu arkay ceelkaa biyihiisa ninna gaar uma sheegto. Wayeer anaa horta helay dheh oo anaa qoday ha odhan. Dh: ceel.

waa la naqliyay ✓

1

de: they were

2

lx: -aayeen

3

ps: v5a-3pl-past

4

xe: They were fine.

5

xv: Wey fiicnaayeen.

6

key: -aayeen

waa la naqliyay ✓

1

(Daayeer-ka)

2

Jaad nafleyda caanaha leh kamid ah, oo xagga abuurta iyo baxaalliga, aad dadka ugu dhow; afargacnoodle; (ama daanyeer).

waa la naqliyay ✓

m.l (daayeer/-rro, m.dh) Xawayaan afarta addin ku socda oo labada hore sida dadka u adeegsada, qaab ahaanna dadka u eg. la-mid: daanyeer.

waa la naqliyay ✓

m.l (daayeer/-rro, m.dh) Xawayaan afarta addin ku socda oo labada hore sida dadka u adeegsada, qaab ahaanna dadka u eg. la-mid: daanyeer.

waa la naqliyay ✓

m. n. baboon, male monkey

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) monkey (man-ki)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad xayawaanka naasleyda ka mid ah oo xagga abuurta iyo baaxaalliga dadka u dhow. Wax kaste oo uu dadku cuno ba wuu cunaa oo kooxkoox ayuu u nool yahay. Dh: afargacmoodle, daanyeer. Wa: daayeer.

waa la naqliyay ✓

1

a: daanyeer

2

de: baboon, male monkey

3

lx: daayeer

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: daayeer

waa la naqliyay ✓

1

(Daryeel-ka)

2

Waxtar; kaalmo; taageero; gargaar.

waa la naqliyay ✓

1

daryeel¹: m.l 1. Waxtar; kaalmo; taageero; gargaar. 2. la-mid: daryaalid.

2

daryeel²: f.g1 (-eelay, -eeshay) Wax xannaanayn.

waa la naqliyay ✓

1

daryeel¹: m.l 1. Waxtar; kaalmo; taageero; gargaar. 2. la-mid: daryeelid.

2

daryeel²: f.g1 (-eelay, -eeshay) Wax xannaanayn. m.f.dh, daryeelid.

waa la naqliyay ✓

Conservation

waa la naqliyay ✓

v., [compound] help; keep safe, keep in order, care for; be interested in; safeguard; nurture, foster; adapt; preserve

waa la naqliyay ✓

name-unisex help; caring, concerned; safeguard, preserve, nurture

waa la naqliyay ✓

1

-ay / daryeeshay: (v) care (keer)-, foster (foos-ter)-, take care of; give attention ~ xannaanee

2

daryeel -ka: (n) 1. care (keer)-, welfare (weel-feer) ~ xannaano 2. conservation (kon-sar-veey-shiri)-, preservation (piri-seer-veey-shiri) ~ dhawris

waa la naqliyay ✓

magac lab iyo dhedig ba loo baxsho qof la rajaynayo in uu daranyo muuqatay buuxiyo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhib iyo daranyo ka ilaalin oo nabadgelyadiisa iyo koolkoollintiisa ka shaqayn. Daryeel bay u baahanyihiin danyarta xaafaddu. Dh: xannaano, dhaqaale. Li: dayac.

waa la naqliyay ✓

1

de: help; keep safe, keep in order, care for; be interested in; safeguard; nurture, foster; adapt; preserve

2

lx: daryeel

3

pd: (daryeelay)

4

ps: v1=cmp

5

key: daryeel

waa la naqliyay ✓

v. do something about something, make something of

waa la naqliyay ✓

1

de: do s.t. about s.t., make s.t. of

2

lx: ka yeel

3

pd: (yeelay)

4

ps: v1=expr

5

xe: What are you going to do about it?

6

xv: Maxaad ka yeelaysaa?

7

key: ka_yeel

waa la naqliyay ✓

nickname-m entertainer; amuser

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil sheeko badan oo lagu waaryo hadalkiisa.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhiil caano afka ka dhig, cano badan dhiiq, meerisna ha dhimin dhiilka, budh ka dhig, daf ka dhig. Sidigti Laalays oo saameeshay gaawaha. Dh: buuxi.

2

saameel: (fal) 'turub' ku biimay, dhig waxaaga oo dhan, bad khamaar oo wada hel ama wada waa, dhibaato dhacaysa wax ku yeelasho. Wuu saameelay oo xoolihisii buu ku khamaaray.

3

saameel: (fal) is la ekaysii. Saameel gidaarka. Dh: sargoo, sin.

4

saameel -ka: (magac, lab, keli) 'turub' ku bilmayn Saameel buu mar qudha ku xoolobbeelay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Naq aan badnayn oo ku baxay roob yar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhul aan daaq badan lahayn oo roob yari ku da'ay.

waa la naqliyay ✓

1

waageer¹: m.l la-mid: maageer¹.

2

waageer²: f.g1 (-ray, -rtay) la-mid: maageer².

waa la naqliyay ✓

(fal) deyr ama ijaar ku meeri;. Guriga waageer. Dh: maageer.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-yeeyay, -yaysay) la-mid: waaxee.

waa la naqliyay ✓

(fal) cad iyo wax la mid ah, waaxo afar ah u kala jarjar.

waa la naqliyay ✓

1

de: he / she / it is ... [VERBLESS DECLARATIVE]

2

hm: 1

3

initial: w

4

lx: waaye

5

ps: class

6

xe: Medina is a teacher.

7

xv: weeye {S}

8

key: waaye_1

waa la naqliyay ✓

1

a: waayo

2

de: age (in the past), previous time

3

hm: 2

4

initial: w

5

lx: waaye

6

pd: (/da)

7

ps: n0-f-time

8

key: waaye_2

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waayee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg waglaal.

waa la naqliyay ✓