waayawaayo

(Waabaaya-da)

Sun (ama waabaay, waabay).

m.dh Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. la-mid: waabaay, waabay².

m.dh Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. la-mid: waabaay, waabay.

f. n., (mass n.): poison, venom

-waabaayada: (n) poison (pooy-san); toxicity (tok-siisiti); toxic agent; poisonousness; venom (veenom); toxicant; toxin ~ sun

-da: (magac, dhedig, keli) sun ay masaska iyo bahaluhu wax ku dilaan. Masasku way kala waabaayo xun yihiin. Dh: waabay, sun.

cf: geegaali

de: poison, venom

initial: w

lx: waabaayo

pd: (/da)

ps: n6-f-mass

key: waabaayo

-da: (magac, dhedig, keli) timo jilicsan oo kala jeedjeeda. Dh: bidhiidh, yixi. Li: yoofil.

-da: (magac, dhedig, keli) dhibco iyo baro uu yeesho neef uu aqal ku darrooshimeeyay.

hayaayo -da: (magac, dhedig, keli) siigo cas oo cirka isku shareerta oo indhaha u daran. Dh: siigo.

(tilmaame) aad u jilicsan oon tabar lahayn oo si xun u kala jeejeeda. Nin timo mayaayo ah leh ayaa gaadhiga waday. Dh: bayaayo.

mayaayo-da: (magac, dhedig, keli) dhareer ka soo daata afka. Cibaadada badi inta aad duq mayaayo leh noqon. Dh: cantar, cantaf.

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dhul gabiib ama xaraar cas leh. Meel mayaayo ah ayaan soo maray oon timaha ka dhoobaystay.

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) roob aad u weyn oo cabsi leh. Ee mayaayada soo madow: ninkii meelloow ka roor. Dh: quulaamo, daruuro.

(Qayaaya-da)

Wax is leh ama isku jaan go'an wixii ku dheeri ah ama ka dhimman oo quruxdooda wax u dhimaya.

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

f. n. (adj.): bad match ~ fit; disharmonious, disproportionate

-da: (magac, dhedig, keli) wax is leh ama isku jaango'an wixii ku dheeri ah ama ka dhiman ee quruxdooda wax yeelleeya. Gabadhu way qurux badan tahaye barta wejiga ayaase qayaayo ku ah. Dh: iin, dhalliil.

qayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dareen silloon oo dadka hela kolka uu matag hayo; waxa la dareemo kolka ay hunqaaco ku soo hayso. Dh: daalalyo, yalaalugo.

de: bad match ~ fit; [atr.] disharmonious, disproportionate

lx: qayaayo

pd: (/da)

ps: n-f

key: qayaayo

m.dh la-mid: waabaayo.

(Wabai) N Acokanthera schimperi (DC.) Schweinf. Apocynaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) sunta lagu dhinto sida ta maska iyo bahalaha kale. Masbaa qaniino waabaaydiisii baa saaqday.

m.dh Hanti yar oo xoolo nool ah.

m.dh 1. Mas'uuliyadda aabbaha ka saaran mehrinta gabadhiisa. 2. Ardi w.: dhul fog; dhul shisheeye.

m.dh 1. Mas'uuliyadda aabbaha ka saaran mehrinta gabadhiisa. 2. Ardi w.: dhul fog; dhul shisheeye.

-da: (magac, dhedig, keli) xaq iyo masuuliyad diineed oo gabadh aabbo loogu noqdo marka la guurinayo. Gabadh aabbeheed joogo walaayo kale looma raadsho. Dh: weli.

m.dh (-ooyin, m.l) Hanti xoolo nool ah oo aan badnayn; wayaqaal.

-da: (magac, dhedig, kel) hanti xoolo nool ah oo aan badnayn. Dh: wayaqaal.

v., [compound] be unable, be frustrated

de: be unable, be frustrated

lx: caalwaay

pd: (caalwaayey / caalwaaydey)

ps: v1=cmp

key: caalwaay

caanawaa! erey habaar loola jeedo oo lagu yidhaa qof aan nolol wanaagsan lala rabin.

caanawaa-ga: (magac, lab, keli) xilliga caanaha la waayo jilaalkii.

-ga: (magac, lab, keli) wax xal ah oo lagu furdaamiyo waayid.

maarawaa -ga: (magac, lab, keli) wax laga fursan waayay oo yeelistiisu daruuri noqotay. Maarawaa ayaa maraykan loogu yeedhay. Dh: fursanwaa, maaranwaa.

(ereydhawaaq) tusmeeya wax laga helo oo la jecleysto kolka la arko. Waahwaah! Waabad iga darrayd shaw!. Dh: waaw.

f.g1 (-aalay, -aashay) Is w.: qof waalan iska dhigid.

f.g1 (-aalay, -aashay) Is w.: qof waalan iska dhigid. m.f.dh, waalwaalid.

(fal) is ~ qof waalan iska dhig.

waalwaal: (fal) wax culus hareeraha qabo oo qaad.

waalwaal -ka: (magac, lab, keli) qaadista wax culus oo labada dhinac la hayo.

waalwaal -ka: (magac, lab, keli) «is iska dhigidda sidii qof waalan.

(Waanwaan-ta)

Nabad yar oo ay kala dhigtaan labo qolo oo colaadi dhex taal; heshiis nabadeed oo kummeelgaar ah.

m.dh 1. Nabad yar oo ay kala dhigtaan laba qolo oo ay colaadi dhex tiil, heshiis nabadeed oo ku meel gaar ah. 2. Rajo.

m.dh 1. Nabad yar oo ay kala dhigtaan laba qolo oo ay colaadi dhex tiil, heshiis nabadeed oo ku meel gaar ah. 2. Rajo.

f. n. truce; preparations

-ta: (n) peacemaking (piis-meeyk-ing); peace movement; reconciliation (rekon-si-liyeey-shin)

-ta: (magac, dhedig, keli) najo iyo iddidiilo ka muuqata wadahadal iyo heshiisiin laba dhinac laga kala dhex wado; nabadraadin iyo wada hadal laba col ah dhexdood laga wado. Xal u helidda khilaafka sokeeye weli waanwaan ayuu leeyahay.

waanwaan -ta: (magac, dhedig, keli) wada tashi iyo nabad raadin.

de: truce; preparations

initial: w

lx: waanwaan

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: waanwaan

(ereycodeed) lagu tilmaansado codka shimbiraha iyo wixii la mid ah.

Waawaray!

Erey la yiraahdo, iyadoo lagu dhawaaqayo, kolka la argaggaxo ama la baqo ama cabsi laga digayo, si la isugu soo gurmado; Ciidamow! Qaatoy!

e.d Erey dareen oo tilmaama yaab, naxdin ama baahi oo kaalmo ah.

inter. help!; wow!

de: help!; wow! Expression used to call for assistance or to indicate shock or amazement {C & S}

initial: w

lx: waawaray

ps: intj

key: waawaray

-ha: (magac, lab, keli) qof aqoon badan ka helay wuxuu soo maray ama soo arkay. Adaa waayaale ahe war naga sii wixii ku soo maray. Dh: waaya'arag.

m.l la-mid: dalab².

-ha: (magacwadareed) qallooc ama janjeedh ay cagtu yeelato.

(fal) wax culus qaado oo la soco. Alaabtan cidi kulama qaadaysee kelidaa walwaalo.

u.j.w eeg waryaa.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg wasaakhyo.

m.l.w eeg wax.

m. n., pl. things, substances

-waxyaabaha: (n) [plural of wax] things (thingis); items (aay-temis) ~ sheyyaal, walxo. Ex: ... iyo waxyaabo kale... and other things

-ha: (magacwadareed) shay yaal badan oo kala duwan. Dh: waxyaalo

de: things, substances Sg: wax

initial: w

lx: waxyaabo

pd: (/ha)

ps: n8-m-pl

key: waxyaabo

m.l.w eeg wax.

m. n., pl. things, items

de: things, items Sg: wax

initial: w

lx: waxyaalo

pd: (/ha)

ps: n8-m-pl

key: waxyaalo

-da: (magac, dhedig, keli) wax yaalo geesinimo ku jirto oo la sameeyo. Goobtaa Axmed baa waysaalo dhigay. Dh: wacdaro.

(Xayawaan-ta)

1. Nafley.

2. Sankunneefle.

3. Duunyo; xoolo.

m.l.u 1. Naflay. 2. Sankuneefle. 3. Duunyo; xoolo. la-mid: xawayaan.

m.l.u 1. Naflay. 2. Sankuneefle. 3. Duunyo; xoolo. la-mid: xawayaan.

m. n., [collective] animals, living creatures, fauna

-ka: (n) 1. animal (a-ni-mal); domestic animal. Ex: xayawaanka dhiiga qabow; cold blooded animals. 2. stupid person

-ka: (magac, lab, keli) magac guud oo kulmiya noolaha aan duulin ee lafdhabarleyda ah. Dh: xawayaan.

bw: xawayaan

de: animals, living creatures, fauna

initial: x

lx: xayawaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

syn: nafley, sankunneefle

xv: Arabic

key: xayawaan

-da: (magac, dhedig, keli) waxtar la sugayey oo lagu hongoobay. Dh: aayadarni.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baayac.

m.f.dh eeg caayan. la-mid: caayanaansho.

m.dh la-mid: dayac¹.

-da: (magac, dhedig, keli) iin faraha ku dhacda oo qaarkood ay la qalloocsamaan ama go'aan. Faadaanyo faraha kuma goyso.

m.dh Joogsashada roob da'ayaa qayoodo. la-mid: kabawaarid.

lamadaayada: (n) laundry (loon dari); dry cleaner ~ doobbi -ga

magac loo bixiyo gabadh laga filayo maskax iyo xasuus gaar ah.

name-f important, significant, valuable

o.k., yes, fine, sure

de: o.k., yes, fine, sure

initial: w

lx: waa yahay

ps: expr

key: waa_yahay

(fal) waabay mari ama sii; sunta masaska iyo wax la mid ah mari. Fallaadha waabaayay. Dh: waabaayee, sumee.

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Dad, xoolo iyo wixi lamida wax waabaayo hayso noqosho.

(fal) sumow; mid sumoobay noqo.

waabaayow -ga: (magac, lab, keli) sun ama waabay qaadid oo yeelasho.

(fal) mar in ka badan waabi; waabi oo haddana waabi. Ninka waalanee waran qaatay iyo wiilkii yar ee waabwaabiya, yaa u kala warrama!

-ka: (n) the act of not finding

-ka: (magac, lab, keli) heli waayitaan oo ka quusasho.

waayitaan -ka: (magac, lab, keli) keli) dhicid oo dallici waayid. Li: helitaan

m.l Afarta nooc ee xoolaha la dhaqdo ah, geela, lo'da, ariga iyo gammaanka; meesi.

(Waxyaqaan-ka)

Qof aqoon badan leh; waxgarad.

m.l waxgarad.

m. n., [compound] specialist, expert, knowledgeable ~ skilled person

-ka: (magac, lab, keli) waxgarad; qof aqoon badan leh; aqoonyahan, qof cilmi yaqaan. Cumar waa nin waxyaqaan ah. Dh: caalim. Li: jaahil.

cf: waxgarad

de: specialist, expert, knowledgeable ~ skilled person

initial: w

lx: waxyaqaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: waxyaqaan

m.f.dh eeg wayaakee.

-da: (magac, dhedig, kel) cid kale, xoolo nool siin.

m.f.dh eeg baayoco. la-mid: baayacad.

-da: (magac, dhedig, keli) qiimaha shayga weydiisasho oo ka gorgortamid.

m.dh Qof ladan isaga oo aan dan lahayn tago meelo kala duwan, ama waxaan muhim ahayn lacag ku kharajgarayo.