waaxyayn

(fal) waaxwaax ka dhig; jarjar oo waax waax u googoo. Neefka gaawrac oo waaxay. Dh: waaxee, gobolee, jarjar, qaybqaybi.

(Waxayn-ta)

Samayn; falid; yeelid; qabasho.

m.f.dh eeg waxee.

-ta: (magac, dhedig, keli) samayn oo wax la garnayo ka dhigid. Dh: samayn; yeelid, qabasho, waxays.

-ta: (magac, dhedig, keli) kolka xanuun la dareemo, ereyga 'aax' ku celcelin.

-ta: (magac, dhedig, keli) heesta ugaadha ku heesid. Abwaaniintu maayaynta way ku kala ba'as yihiin. Dh: heesid, maanyays.

(Qaaxayn-ta)

Nabar qaaxada u dhaca gaarsiin.

m.f.dh eeg qaaxee.

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar qaaxada u dhaca gaadhsiin. Carruurta qaaxaynta ka daa. Dh: oofayn, qaaxays.

qaaxayn -ta: (magac, dhedig, keli) god hoos u qodid oo gun ballaadhan u yeelid. Qaaxaynta boholuhu waa muhiin dhulka adag. Dh: qaaxays.

(Raaxayn-ta)

(u raaxayn) raaxo siin, u yeelid.

m.f.dh eeg raaxee. la-mid: raaxo (2).

-ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) cid kale raaxo u suurtagelin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waaxayn.

m.f.dh eeg waayee.

(Maanyayn-ta)

Hees gaar ah (maanyo) tirin, qaadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo aad u butaacid; mawjado waawayn kicin. Maanyyntiisa kolba moojad kicintiisa.

maanyayn -ta: (magac, dhedig, keli) carruur bidhibidhi ciyaarsiin. Maanyaynta waan ka daallee dhuumaalaysi aan ciyaarno. Dh: bidhibidhayn.

maanyayn-ta: (magac, dhedig, keli) sida sagaarada samayn. Maanyaynta iska daa. Dh: sagaarayn.

m.f.dh eeg waaqlee.

-ta: (magac, dhedig, keli) oohin badan ooyid; cod 'waaq' ah ku celcelin.

-ta: (magac, dhedig, keli) «ku ka dudduucid; waastays.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhagax la dhacid. Dh: dhagxin.

(Waabaayayn-ta)

Waabaayo siin, ku darid, ka dhigid; sumayn.

m.f.dh eeg waabaayee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, waabaayo siin; sun waabay ah marin. Fallaadha waabaayaynta waa loogu talagalaa. Dh: sumayn, waabaayays.

-ta: (magac, dhedig, keli) waxyaabo waaweyn ka dhigid. Fartu waawaynayn ayay ku fiican tahay kolka arday loo dhigayo. Li: yaryarayn.

(Baadiyayn-ta)

Baadi ka dhigid; lumin; habaabin.

m.f.dh eeg baadiyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) luminta xoolo qof ilaalinayay. Sahal waa nin baadiyayn badan. Dh: lumin, fakin, hallayn, dayacid.

baadiyayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof reer magaal ahaa, baadiye ka dhigid; dhaqanka baadiyaha u yeelis. Dh: miyiyeyn.

baadiyayn -ta: (magac, dhedig, keli) cid kale qaldid oo khatalid. Dh: lumin.

baadiyayn -ta: (magac, dhedig, keli) jidka hagaagsan ee diintu tilmaantay ka leexin oo gaalnimo u horseedid. Li: hanuunin.

-ta: (magac, dhedig, keli) joogtaynta wax aad samayn jirtay. Caadiyayn ayuu ku dhameeyay hawsha. Dh: joogtayn.

m.f.dh eeg laqanyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) laqanyo ku ridid; liidaanyayn; ladaadyeyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qiimaha uu joogo biirin oo mid ka sarreeya ku iibin; sicirkii hore mid ka badan ku gadid; qaali ka dhigid. Qaaliyayntu waxay ku xidhan tahay hadba qiimaha suuqu sida uu yahay: Dh: qaaligarayn.

m.f.dh eeg saraayee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale colaadin iyo ibtilayn.

saraayayn-ta: (magac, dhedig, keli) wax fayow cudur iyo wixii la mid ah qaadsiin. Dh: sadhayn.

(tilmaame) waaxwaax u qaybsan.

-ha: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah cawska aqalka lagu dhiso.

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaad isku ekeysiin. Wadaadayn wadaad lagumo noqdo. Dh: wadaadays. Li: waranlayn.

(Walaalayn-ta)

Walaalo ka dhigid.

m.f.dh eeg walaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) walaalo ka dhigid.

m.dh la-mid: walalaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) iftiin biligbilig ah oo is dabajoog ah samayn. Roob mahiigaan waxa lagu gartaa walaclaynta hillaaciisa.

-ta: (magac, dhedig, keli) kolba is melmelid.

-ta: (magac, dhedig, keli) sida waraabaha u ci'yid; dhurwaa iska dhigid. Carruurtu waraabaynta way ka sasaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) waran ku dagaallamid.

(Wasakhayn-ta)

Wasakh u yeelid, ku bi'in, gaarsiin.

m.f.dh eeg wasakhee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wasakh ama uskag u yeelid; nikaas marin. Dh: wisikhayn, wasakhays.

m.f.dh eeg wayaakee.

-da: (magac, dhedig, kel) cid kale, xoolo nool siin.

-ta/ka: (n) wine (waayn) Ex: khamriga culus ee canabka laga sameeyo; alcoholic beverage made from grapes

vl. pron. what she ...

waxay vl. pron. what they ...

[pronoun she / they plus action verb] ...they / she.... Ex: waxay tiri, ma arag; she said, I haven't seen them. Waxay yimaadeen guriga; they came home

(fal) samee oo wax ka dhig. Saanbuuse ii waxay. Dh: samee; qabo.

(Aabayn-ta)

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

2. (weel) xoolayn.

m.f.dh eeg aabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aabbayeelid iyo tixgelin. Aabbaynta waalidku waa axsaan loo aayo.

aabayn-ta: (magac, dhedig, keli) samo iyo wanaag abaabulid oo wanaajin. Umuurtii aad leedahay ninkii, kuu aabaynaaya. Dh: habayn.

m.dh eeg aafee. la-mid: aafeyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, xanuun, xumaan ama dhibaato qabadsiin. Neefka cadhada leh gaar baa loo qoolaa si aanu xoolaha kale u aafayn. Dh: ibtilayn.

(Aanayn-ta)

Aano ku raadin ama darteed wax ku yeelid.

m.f.dh eeg aanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) «u ~» fal cid kale u tiirinta, si loo muujiyo in uu sababtiisa lahaa. Aanaynta gabay fidnadeed oo aanay lahayn Caasha, waa xadgudub loo gaystay xuquuqda qoraalka.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax, cay leh ahaansho.

der. [adjective] insulted; blamed, censured

de: insulted; blamed, censured

lx: caayan

pd: (caaynaa)

ps: adj-der

key: caayan

(Kaxayn-ta)

Wax nool oo socona haya meel ka wadid iyadoo aan la hoggaaminayn lana horkacayn ee gadaal laga wado.

m.f.dh eeg kaxee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax nool oo soconaaya meel ka wadid iyadoo aan la hoggaaminayn lana horkacayn, balse ee gadaal laga socdo.

(fal) heesta ugaadha ku hees. Haddaad hal'abuur tahay maayay Dh: hees, maayee.

(fal) nabar qaaxada taga ama qaaxo u keena ku jiid. Feedhaha ka tun oo qaaxay hadduu ku dayn waayo. Dh: oofee, qaaxee.

qaaxay: (fal) god qod oo hoos u dheeree oo guntana ka balaballee. Godka qaaxay oo hoosta u ballaadhi.

-ta: (magac, dhedig, keli) dareere weel lagu qiyaasayo aad u buuxin illaa uu hareeraha ka daadanayo.

La waabay; waab laga dhigay.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax la waabay ahaansho.

der. [adjective] built ~ erected as a hut for a sick person

(tilmaame) la waabay; waab laga dhigay ah. Weylihii waxa lagu xereeyey geed waaban.

de: built ~ erected as a hut for a sick person

initial: w

lx: waaban

pd: (waabnaa)

ps: adj-der

key: waaban

(Waabay-da)

Waabaayo.

waabay¹: m.l Geedka xididkiisa laga sameeyo waabaayada.

waabay²: m.dh la-mid: waabaayo.

m. n. large tree species, growing in the mountains, from which poison is obtained

waabay [feminine] n. poison

-da: (magac, dhedig, keli) eeg waabaayo.

waabay-ga: (magac, lab, keli) geed buuraha ka baxa oo xididkiisa laga sameeyo sunta fallaadhaha la mariyo.

Waalli qaba.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) 1. Qof waalli hayso ahaansho. 2. U w.: cid wax si xad dhaafa ah u jecel ahaansho.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) 1. Qof waalli hayso ahaansho. 2. U w.: cid wax si xad dhaafa ah u jecel ahaansho. m.f.dh, waalanaan.

f. n. noun of the feminine gender {grammar}

waalan [derived] [adjective] insane, crazy, mad

fou.

-waalnaa / waalnayd: (adj) mad (maadhy, crazed (ka-reeyzid); insane (in-seeyn); mentally disturbed; lunatic (luuna-tik); mental (men-tal), nuts (na-tis); crazy (ka-reeysi). Ex: ma waalan tahay? are you crazy or nuts?

(tilmaame) miyir la' oo maanka iyo kala garashaduba ka luntay ah. Ninka waaln ee, waran qaatay iyo, willkil yaree, waabwaabiyana, yaa u kala warrama. Dh: miyirdoorsan

de: insane, crazy, mad

initial: w

lx: waalan

pd: (waalnaa)

ps: adj-der

key: waalan

مَجْنُونِ

(Waalay-ga)

Qaalin ama dibi qooqii ugu horreeyey qooqan.

m.l (-yo, m.dh) Qaalin, dib markii ugu horraysay qooqay; qooqan.

m. n. male animal coming into rut ~ heat for the first time

(fal) ciyaarta waalada ciyaar.

waalay-ga: (magac, lab, keli) qaalin, dibi ama orgi aan weli adkaan oo joome noqon. Dh: geesbooc. Li: joome.

de: male animal coming into rut ~ heat for the first time

initial: w

lx: waalay

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: waalay

m.l (-nno, m.dh) 1. Warqadda lagu oggolaado lacag la doonayo in la bixiyo. 2. Warqad maxkamaddu ku oggolaato qof in la xiro ama in wax la baaro.

m.l (-nno, m.dh) 1. Warqadda lagu oggolaado lacag la doonayo in la bixiyo. 2. Warqad maxkamaddu ku oggolaato qof in la xiro ama in wax la baaro.