Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

(fal) waaxwaax ka dhig; jarjar oo waax waax u googoo. Neefka gaawrac oo waaxay. Dh: waaxee, gobolee, jarjar, qaybqaybi.

waa la naqliyay ✓

1

(Waaxayn-ta)

2

Waax waax u kala dhigdhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waaxee. la-mid: waaxyayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) waaxwaax u kala dhigdhigid. Neefku waaxayn ayuu innagu gaadhayaa.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waaxayn.

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. what she ...

2

waxay vl. pron. what they ...

waa la naqliyay ✓

[pronoun she / they plus action verb] ...they / she.... Ex: waxay tiri, ma arag; she said, I haven't seen them. Waxay yimaadeen guriga; they came home

waa la naqliyay ✓

(fal) samee oo wax ka dhig. Saanbuuse ii waxay. Dh: samee; qabo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nabar qaaxada taga ama qaaxo u keena ku jiid. Feedhaha ka tun oo qaaxay hadduu ku dayn waayo. Dh: oofee, qaaxee.

2

qaaxay: (fal) god qod oo hoos u dheeree oo guntana ka balaballee. Godka qaaxay oo hoosta u ballaadhi.

waa la naqliyay ✓

1

(Waabay-da)

2

Waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

waabay¹: m.l Geedka xididkiisa laga sameeyo waabaayada.

2

waabay²: m.dh la-mid: waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. large tree species, growing in the mountains, from which poison is obtained

2

waabay [feminine] n. poison

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg waabaayo.

2

waabay-ga: (magac, lab, keli) geed buuraha ka baxa oo xididkiisa laga sameeyo sunta fallaadhaha la mariyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Waalay-ga)

2

Qaalin ama dibi qooqii ugu horreeyey qooqan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Qaalin, dib markii ugu horraysay qooqay; qooqan.

waa la naqliyay ✓

m. n. male animal coming into rut ~ heat for the first time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciyaarta waalada ciyaar.

2

waalay-ga: (magac, lab, keli) qaalin, dibi ama orgi aan weli adkaan oo joome noqon. Dh: geesbooc. Li: joome.

waa la naqliyay ✓

1

de: male animal coming into rut ~ heat for the first time

2

initial: w

3

lx: waalay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: waalay

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah mariidka oo laga isticmaalo meelaha uu ka soo bilowdo webiga Shabeelle iyo agagaarka magaalada Iimey. Qubleey, maanyo, manyiikay, libin.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah mariidka oo laga isticmaalo meelaha uu ka soo ee buuraleyda bilowdo webiga Shabeelle deegaanta Soomaalida Itoobiya. Dh: qubley, maanyo, manyiikay, libin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waaxayso.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-xeeyay, -xaysay) Wax afar meelood u qaybin. m.f.dh, waaxayn. la-mid: waaxyee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weysaysi fudud oo halhal ah waysaysasho gaar ahaan kolka horay loo weysaqabay ee la jadiidinayo. kubbaayad biyo ah ayaa waaxaysadka kugu filan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg waaxaysad.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg waaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) 1. Wax afar meelood u kala qaybsasho. 2. Wax qaybo isla eg ka dhigasho. la-mid: waaxyeyso.

waa la naqliyay ✓

(fal) adiga oo weyso qaba haddana biyo yar ku jidiidso. Haddii weysaqabkii Duhurka ay kuugu dambaysay waaxayso.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: waaxayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waaxayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) siigo iyo boodh kici adoo baxsanaya. Awaaray wadaadow col baa waadigii degay e.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaaxayn-ta)

2

Nabar qaaxada u dhaca gaarsiin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qaaxee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar qaaxada u dhaca gaadhsiin. Carruurta qaaxaynta ka daa. Dh: oofayn, qaaxays.

2

qaaxayn -ta: (magac, dhedig, keli) god hoos u qodid oo gun ballaadhan u yeelid. Qaaxaynta boholuhu waa muhiin dhulka adag. Dh: qaaxays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaaxayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Raaxayn-ta)

2

(u raaxayn) raaxo siin, u yeelid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg raaxee. la-mid: raaxo (2).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) cid kale raaxo u suurtagelin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) eeg raaxayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: waabaayo.

waa la naqliyay ✓

(Wabai) N Acokanthera schimperi (DC.) Schweinf. Apocynaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sunta lagu dhinto sida ta maska iyo bahalaha kale. Masbaa qaniino waabaaydiisii baa saaqday.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xaasid oo adoo wax haya ha siin. Waagay markaaga markuu kuu soo doonto.

2

waangay: (tilmaame) wax qadhaadh oo aan la ligi karin ah. Dacar waangay ah ayaan carrabka saaray.

waa la naqliyay ✓

-waaraysa: (adj) 1. immortal (imoor-tal)-, eternal (iteer-nal) ~ aan dhimmannayn, daa'in ah. 2. durable (dhuura-bal)-, existing (ig-ziist-ing); enduring (en-dhuur-ing); lasting (laast-ing) ~ wakhti dheer jiraya

waa la naqliyay ✓

(fal) waas oo xilka sii dayntiisa is dul saar. Waastay ninkan arrin baa kaga xidhan hay'adaase.

waa la naqliyay ✓

1

(Waax-da)

2

Afar meelood oo meel; rubi; (1/4).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xyo, m.dh) 1. Wax afar meelood oo is le'eg loo qaybiyey meeshood; rubuc, rubi. Tusaale: “Hasha la qaley waax iga sii”. 2. Qaybaha waaweyn ee kala duwan ee hay'ad maamul u qaybsantahay middood.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xyo, m.dh) 1. Wax afar meelood oo is le'eg loo qaybiyey meeshood; rubuc, rubi. Tusaale: Hasha la qaley waax iga sii. 2. Qaybaha waaweyn ee kala duwan ee hay'ad maamul u qaybsantahay middood.

waa la naqliyay ✓

1

num. quarter (1/4) share; quarter of an hour; quadrant {mathematics}

2

waax [feminine] n. region, district, province, quarter; department ~ branch of an office

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) part (paart), share (sheer), division (di-vishin), section (sek-shin); sector (sek-tar); department (di-paart '-ment) ~ qeyb, wakaalad. Ex: waaxda caafimaadka; the health department

2

waax -da: (n) one-fourth; quarter

waa la naqliyay ✓

1

Dipartimento

2

Department

waa la naqliyay ✓

1

Dipartimento

2

Department

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (kala ~) kala fidi; kala qabo; kala durki. Afka kala waax ilkaha ha lagu eegee.

2

waax: (fal) (kala ~) kala jar oo labo ama afar waaxood ka dhig. Kuriska innoo kala waax.

3

waax -da: (magac, dhedig, keli) afar meelood meeshood; rubuc; 1/4.

waa la naqliyay ✓

1

v.aux: fail to do (X), miss (out on) doing (X)

2

waay v. fail to find ~ get, miss

3

waay class: he / she / it is ... [verbless declarative]

waa la naqliyay ✓

-yey / wayday / waayeen / waynay: (v) can't find; unable to find ~ waa. Ex: furihii waan waayey; I could not find the key

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) lagu dhawaaqo marka gurmad la doonayo. Dh: wey, way, alla.

waa la naqliyay ✓

qr.dd la-mid: waxaa.

waa la naqliyay ✓

the thing that ...

waa la naqliyay ✓

see [eeg] waxaa

waa la naqliyay ✓

1

a: waxaa; designates focus or contrast in a cleft sentence

2

de: the thing that ... [CLEFT FOCUS]

3

initial: w

4

lx: waxa

5

ps: focus

6

xe: What was broken was my cup [i.e., not my dish].

7

xv: Waxa jabay waa koobkeygii.

8

key: waxa

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

2

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhibaato iyo xumaan dad kale qabadsii oo gaadhsii. Haddii ad xanuun qabto dadka kale ha aafayn. Dh: aafee, ibtilee.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. she / it [fem.] ... not; they ... not

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (u ~) wax ama shay godobtiisa ama sababtiisa cid kale u raac ama u tiiri. Gef walba ciddii iska lahayd u aanay. Dh: aanee.

2

aanay: (magac'uyaal) tilmaamaya qofka saddexaad oo dhedig oo gala weedh diidmo ku jirto. Gabadhii waxaa loo dhisay wiil aanay rabin. Ciidda waxa la isku diyaariyaa inta aanay soo gali, ayna.

waa la naqliyay ✓

1

a: ayan

2

de: she / it [fem] ... not; they ... not = aan + ay

3

lx: aanay

4

pd: (aaney)

5

ps: neg + vpro

6

key: aanay

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah shimbiraha oo midabka dambaska leh. Aaray ayaa geedkaa fuushan. Dh: adar.

waa la naqliyay ✓

1

Aaway?

2

Xaggee buu (ama bay) jiraa (ama jirtaa?); Meeyey? Meeday? (ama away?).

waa la naqliyay ✓

e.we Erey weyddiimeed, oo sida falka, mararka qaarkood, isu rogroga (sida dh.: awday, w.: aawaye) oo micnihiisu yahay 'xaggee laga helaa?' 'mee?'. la-mid: aawaye, away, awday.

waa la naqliyay ✓

e.we Erey weyddiimeed, oo sida falka, mararka qaarkood, isu rogroga (sida dh.: awday, w.: aawaye) oo micnihiisu yahay: Xaggee laga helaa? Mee?. la-mid: aawaye, away, awday.

waa la naqliyay ✓

loc. question word, m. where is he / it [masc.]?

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) sabab lagu badbaado ama loo ciirsado. Arrintii adkaatoo, aaway baan rabnaa. Dh: gargaar, kaalmo.

2

aaway: (weydiin) erey la adeegsado marka la isweydiinayo nafley ama walax meesha ay jirto. Weedha lagu bilaabo na, waxa ay ku dhamaatal calaamadda ?. Aaway horumarkaad tidhi, hadduun buu aawan yahay? Dh: mee, meeday, away.

waa la naqliyay ✓

1

de: where is he / it [masc]?

2

lx: aaway

3

pd: (aawey)

4

ps: qw-loc-m

5

syn: meeyey

6

key: aaway

waa la naqliyay ✓

1

Maxay?

2

1. Waa waxee?

3

2. (maxaa + ay) maxaa iyadu, kd.

waa la naqliyay ✓

e.we 1. Erey weyddiimeed oo ka kooban 'maxaa' iyo 'ay', labo xaaladood ayaana loo adeegsadaa, sida: a) “Waa maxay?”; b) “Maxay doonaysaa ama doonayaan?” 2. Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye; maxaawacay; maxaayeelay; waayo. Tusaale: “Shalay kuuma imaan, maxaajiraa, hawl baan lahaa”.

waa la naqliyay ✓

e.we (naxwe) 1. Erey weyddiimeed oo ka kooban 'maxaa' iyo 'ay', labo xaaladood ayaana loo adeegsadaa, sida: a) Waa maxay? b) Maxay doonaysaa ama doonayaan? 2. Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye; maxaawacay; maxaayeelay; waayo. Tusaale: Shalay kuuma imaan, maxaajiraa, hawl baan lahaa.

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... she? / they?

waa la naqliyay ✓

(question word) what...they or she.. Ex: maxay samaysay? what has she done?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey su'aaleed ka horreeya weedh wardoon ah oo la koobayo. Maxay la dibad baxayaan?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... she? / they? = maxaa + bay

2

lx: maxay

3

pd: (maxey)

4

ps: qw + vpro

5

xe: What did she say?

6

xv: Maxay tiri?

7

key: maxay

waa la naqliyay ✓

1

Waama?

2

Goorma? Hadma? Marma? Jeerma? Shirma?

waa la naqliyay ✓

e.we Goorma.

waa la naqliyay ✓

question word, time: when?

waa la naqliyay ✓

(ereysu'aaleed) eeg waagee.

waa la naqliyay ✓

1

de: when?

2

initial: w

3

lx: waama

4

ps: qw-time

5

see: goorma

6

key: waama

waa la naqliyay ✓

class, [conjunction] but it is / was ...

waa la naqliyay ✓

1

de: but it is / was ... = waa [declarative] + -na 'and'

2

initial: w

3

lx: waana

4

ps: class + conj

5

key: waana

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: “Waxaa yimid Xasan”. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: Waxaa yimid Xasan. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

the one that ...

waa la naqliyay ✓

(pronoun it plus action verb) ... it ... Ex: waxaa la hubaa inay guulaysan doonaan; it is certain that they will win ~ waxa

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) sheega wax la tilmaamayo oo farta lagu fiiqayo. Waxaa ku ag yaal waa maxay.

waa la naqliyay ✓

1

de: the one that ... [CLEFT FOCUS] = wax + baa

2

initial: w

3

lx: waxaa

4

ps: focus

5

see: waxa

6

key: waxaa

waa la naqliyay ✓

1

(Waxad-da)

2

Xoolo; maal; hanti,

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti aabbe siiyo ilmihiisa midkood.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] inherited wealth

waa la naqliyay ✓

1

cf: hanti, maal, xoolo

2

de: inherited wealth

3

initial: w

4

lx: waxad

5

pd: (-da)

6

ps: n-f-col

7

key: waxad

waa la naqliyay ✓

1

(Waxar-ka, Waxar-ta)

2

Dhasha riyaha mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

waxar¹: m.l (-ro, m.l) Orgiga yar.

2

waxar²: m.dh (-ro, m.l) Dhasha riyaha tooda yar.

waa la naqliyay ✓

1

waxar¹: m.l (-ro, m.l) Orgiga yar.

2

waxar²: m.dh (-ro, m.l) Dhasha riyaha tooda yar. waxaraxir m.dh (c.fal.) Meerayaasho qorraxda tan ugu iftiin badan, waxayna u dhexeysaa dhulka iyo dusaaga (cuddaarka) sannakeedu waa 225 maalmood, qorraxdana waxay u jirtaa toddobaatan ku dhowaad malyuun oo mayl; xiddigta waaberi; sahra.

waa la naqliyay ✓

1

f. n./m: kid, young goat

2

waxar [feminine] n. cell (in biology)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) [plural waxaro-ha] kid (kidh); baby goat; young goat

waa la naqliyay ✓