waawaynayn

-ta: (magac, dhedig, keli) xaalad joogta oo xilligaa ifafaalaheega la dareemayo ahaan. In dhowaydba gabaygii ma tirin aawanaan jiraye.

Waawaray!

Erey la yiraahdo, iyadoo lagu dhawaaqayo, kolka la argaggaxo ama la baqo ama cabsi laga digayo, si la isugu soo gurmado; Ciidamow! Qaatoy!

e.d Erey dareen oo tilmaama yaab, naxdin ama baahi oo kaalmo ah.

inter. help!; wow!

de: help!; wow! Expression used to call for assistance or to indicate shock or amazement {C & S}

initial: w

lx: waawaray

ps: intj

key: waawaray

m.dh la-mid: waaxayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg waaxayn.

(Qaawanaan-ta)

Wax qaawan ahaan.

m.f.dh eeg qaawan. la-mid: qaawanaansho.

f. n., [abstract] nakedness

-ta: (n) nudity (nuudhiti); nakedness (neeykidh-nes)

-ta: (magac, dhedig, keli) dharla'aan; mudh iyo gacan ahaan. Roobka qawqawloow qadhqadhay qaawanaantayduu arkaday, ee qudhayda halkeen dhigaa. Li: asturnaan.

de: nakedness

lx: qaawanaan

pd: (-ta)

ps: n-f-abs

key: qaawanaan

عُرْي

(tilmaame) waaxwaax u qaybsan.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid wax weyn doonaya ahaan. Dh: himmosarrayn.

(Waabaayayn-ta)

Waabaayo siin, ku darid, ka dhigid; sumayn.

m.f.dh eeg waabaayee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, waabaayo siin; sun waabay ah marin. Fallaadha waabaayaynta waa loogu talagalaa. Dh: sumayn, waabaayays.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg whlayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) codka 'waaqwaaq' ku celcelin.

m.f.dh eeg caataysan. la-mid: caataysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof caato ah ahaan; weyd ahaan.

caataysnaan -ta: (magac, dhedig, keli) qof daalan ahaan; daalanaan.

m.f.dh eeg dhaawacan². la-mid: dhaawacnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid dhaawac gaadhay ahaan.

m.f.dh eeg farajannee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xunbaha faraha isku jebintooda si ay u codeeyaan 'qac'.

(Gaajaysnaan-ta)

Wax gaajo hayso ahaan.

m.f.dh eeg gaajaysan. la-mid: gaajaysnaansho, qaajaysnaan, qaajasnaansho.

f. n., [abstract] hunger, state of being hungry ~ having hunger

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, cunto u baahnaan; calool madhnaan. Dh: gaajaysani, qatanaan. Li: dheregsanaan.

de: hunger, state of being hungry ~ having hunger

lx: gaajaysnaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: gaajaysnaan

-ta: (magac, dhedig, keli) harawaaje Allebari ah samayn. Dh: Allabaryid.

harawaajayn-ta: (magac, dhedig, keli) jaad iyo barjo doonis si loo barjeeyo.

(Kaawiyadayn-ta)

Kaawiyad marmarin.

m.f.dh eeg kaawiyadee.

-ta: (magac, dhedig, keli) sigibtirka dharka oo loo adeegsado kaawiyad.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid heeran ama la curyaamiyay ahaan.

m.dh la-mid: naynaasnaan.

m.f.dh la-mid: gaajaysnaan.

m.f.dh eeg raaxaysan. la-mid: raaxaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid loo raaxeeyey ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) saawiyad saarid gidaar ama wax kale oo la simayo.

m.f.dh eeg waddaysan. la-mid: waddaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) jidad iyo dawyo la maro lahaan.

m.f.dh eeg wadnaysan. la-mid: wadnaysnaansho.

(Walalaclayn-ta)

Iftiin walalac ah muujin, soo celcelin.

m.f.dh eeg walalaclee. la-mid: walaclayn.

-ta: (magac, dhedig. keli) eeg walaclayn.

m.f.dh eeg wasakhaysan. la-mid: wasakhaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) uskag iyo najaas qabitaan; wasakh yeelasho.

(preposition) for my sake ~ dartay. Ex: waxay u joogeen aawaday; they stayed for my sake

m.f.dh eeg caanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto, shaah iyo la mid ah, caano ku darid.

-ta: (n) the act of treating with medicine; medication (medi-keey-shin); remedy (ramidi) medical treatment ~ daaweyn

-ta: (magac, dhedig, keli) heesta ugaadha ku heesid. Abwaaniintu maayaynta way ku kala ba'as yihiin. Dh: heesid, maanyays.

m.f.dh eeg saawee. la-mid: sawayn.

m.dh la-mid: waabaayo.

(Wabai) N Acokanthera schimperi (DC.) Schweinf. Apocynaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) sunta lagu dhinto sida ta maska iyo bahalaha kale. Masbaa qaniino waabaaydiisii baa saaqday.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel jar iyo waraar ah oo googo'an aadna u dheer. Waadaan daayeerbaa ku hoyda. Dh: laallay, qaw, garbo.

waadaan-ta: (magac, dhedig, keli) weel balaastig ama harag ka samaysan oo la aslo oo biyaha lagaga soo saaro ceelasha dhaadheer si xoolaha loogu waraabiyo oo loo yeelo giiraan iyo dawlis. Wadaan biyo ah weel iigu keen. Dh: dawlis.

-ka: ((magac, lab, keli) qof jooga meel aanu cid ka garanayn. Waagaan ayaan ahay oo ma kala garanayayo meesha. Dh: marti, qarriib. Li: mudane.

-waaraysa: (adj) 1. immortal (imoor-tal)-, eternal (iteer-nal) ~ aan dhimmannayn, daa'in ah. 2. durable (dhuura-bal)-, existing (ig-ziist-ing); enduring (en-dhuur-ing); lasting (laast-ing) ~ wakhti dheer jiraya

adj., pl. big, large, great (ones)

(adj) bigger (big-ger)-, larger (laar-ger)

(tilmaame) kuwa inta kale ka muuq, martabo ama da' weyn.

de: big, large, great (ones) Sg: weyn

initial: w

lx: waaweyn

pd: (waaweynaa)

ps: adj-pl

key: waaweyn

(Waaxayn-ta)

Waax waax u kala dhigdhigid.

m.f.dh eeg waaxee. la-mid: waaxyayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) waaxwaax u kala dhigdhigid. Neefku waaxayn ayuu innagu gaadhayaa.

m.f.dh eeg waayee.

conj. and what she ... / they ...

de: and what she ... / they ... [CLEFT FOCUS]

initial: w

lx: waxayna

ps: focus + conj

key: waxayna

m.dh (fiisikis) Summad M. Cabbirka xaddiga uu qalab obtikaad kordhiyo ama yareeyo xajmiga huumaagga. Waana saamiga baaxadda huumaagga iyo baaxadda walaxda.

(tilmaame) wax habaysan oo wanaagsan ahaan. Eebbe taladeenna mid aabaysan ha ka yeelo.

(tilmaame) qof ama wax kale oo cillad iyo dhib gaar ah qaba. Dh: ibtilaysan.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab kala duwan oo waxtar leh dhigid. Meel berriba aad ka guuraysaayi aaladayn uma baahna. Dh: hubayn.

aaladayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalab millateri iyo awood u yeelid.

-ta: (n) [chemistry] ionization (aa-yoniseey-shen)

m.f.dh eeg awaare.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciid ku rogid, hadhuuka shinnida ah marka ciidda lagu rogo. Awaaraynta hadhuudhku waa berri.

awaarayn-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho darteed, siigo kicin. Ilko dheere iyo luuq haddaan, laga awaaraynin.

awaarayn -ta: (magac, dhedig, keli) (kala ~) ka dhaqaajin; ka tegitaan. Nin kaloo Ilaah kuu idmaba kala awaaraynay.

m.f.dh eeg cawan. la-mid: cawanaansho.

(Dacayayn-ta)

Dacayid.

m.dh la-mid: dacayid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dacayda hoose ama gafuurka hoose ka xidhid. Hashu hadday ilmadiido dacayayn ayaa lagu oggolaysiiyaa.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaab awrtu u dagaallanto oo awrku intuu geliyo luqunta awrka kale qoortiisa iyo jilibkiisa inta u dhaxaysa shafkana dhulka dhigo.

(Maanyayn-ta)

Hees gaar ah (maanyo) tirin, qaadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo aad u butaacid; mawjado waawayn kicin. Maanyyntiisa kolba moojad kicintiisa.

maanyayn -ta: (magac, dhedig, keli) carruur bidhibidhi ciyaarsiin. Maanyaynta waan ka daallee dhuumaalaysi aan ciyaarno. Dh: bidhibidhayn.

maanyayn-ta: (magac, dhedig, keli) sida sagaarada samayn. Maanyaynta iska daa. Dh: sagaarayn.

(Waabaaya-da)

Sun (ama waabaay, waabay).

m.dh Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. la-mid: waabaay, waabay².

m.dh Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. la-mid: waabaay, waabay.

f. n., (mass n.): poison, venom

-waabaayada: (n) poison (pooy-san); toxicity (tok-siisiti); toxic agent; poisonousness; venom (veenom); toxicant; toxin ~ sun

-da: (magac, dhedig, keli) sun ay masaska iyo bahaluhu wax ku dilaan. Masasku way kala waabaayo xun yihiin. Dh: waabay, sun.

cf: geegaali

de: poison, venom

initial: w

lx: waabaayo

pd: (/da)

ps: n6-f-mass

key: waabaayo

(Waabnaan-ta)

Wax la waabay ama waaban ahaan.

m.f.dh eeg waaban. la-mid: waabnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la waabay ama waaban ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax waalan ahaan.

waalnaan -ta: (magac, dhedig, keli) waallida lafteeda.

(Waanwaan-ta)

Nabad yar oo ay kala dhigtaan labo qolo oo colaadi dhex taal; heshiis nabadeed oo kummeelgaar ah.