Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Waabaaya-da)

2

Sun (ama waabaay, waabay).

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. la-mid: waabaay, waabay².

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. la-mid: waabaay, waabay.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): poison, venom

waa la naqliyay ✓

-waabaayada: (n) poison (pooy-san); toxicity (tok-siisiti); toxic agent; poisonousness; venom (veenom); toxicant; toxin ~ sun

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sun ay masaska iyo bahaluhu wax ku dilaan. Masasku way kala waabaayo xun yihiin. Dh: waabay, sun.

waa la naqliyay ✓

1

cf: geegaali

2

de: poison, venom

3

initial: w

4

lx: waabaayo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f-mass

7

key: waabaayo

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Dad, xoolo iyo wixi lamida wax waabaayo hayso noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sumow; mid sumoobay noqo.

2

waabaayow -ga: (magac, lab, keli) sun ama waabay qaadid oo yeelasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: waabaayo.

waa la naqliyay ✓

(Wabai) N Acokanthera schimperi (DC.) Schweinf. Apocynaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sunta lagu dhinto sida ta maska iyo bahalaha kale. Masbaa qaniino waabaaydiisii baa saaqday.

waa la naqliyay ✓

inch. v. become poisonous

waa la naqliyay ✓

1

de: become poisonous Alt sp: waabaayow

2

initial: w

3

lx: waabaayoob

4

pd: (waabaayoobay)

5

ps: v1=inch

6

key: waabaayoob

waa la naqliyay ✓

1

(Abeesa-da)

2

Jaadad badan oo halaqa ka mid ah oo qaarkood waabaayo lee yihiin. Waxaa jira jaadad addimmo leh oo iyagana abeeso lagu magacaabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Balala-da)

2

1. Geedo waabaayo leh.

3

2. Xoolo ceel la keeno, iyadoo aan yeel loo sidin oo dabadeed baryo lagu waraabsho.

4

3. Bilaw; unug.

5

4. Cudur xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Beer-ka) a) Xubinta oogada kamid ah oo xammeetida samaysa dhiiggana ka ilaalisa wixii sun iyo waabaayo ah. b) (miro) qalbacyada hoose, (sida bun, yicib, quulle, garas,...).

2

2. (Beer-ta) Dhul la falay oo dhir iyo miro iyo badar iyo waxyaalo kale lagu abuuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoobid-da)

2

1. Wax meel isugu geyn oo taallo ka dhigid; tuumin.

3

2. (xoolo, kd.) tuurid; xoomin.

4

3. (fallaar) waabaayo marin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhunkaa-sha)

2

1. Geed mirihiisa la cuno, waabaayona laga sameeyo.

3

2. Waabaayo; sun.

waa la naqliyay ✓

1

(Geegaali-da)

2

Waabaayo tan u daran oo aan laga kicin (ama geegali).

waa la naqliyay ✓

1

(Hiihiila-ha)

2

(waabaayo, kd.) saamays daran leh; geegaali ah; hunnati; kaloolley.

waa la naqliyay ✓

1

(Jebisa-da)

2

Halaq weyn oo dheer oo waxay qabato, inta isku duubta burburisa oo disha; waxay leedahay harag qurux badan oo la ganacsado, waabaayona ma leh; (ama jebis).

waa la naqliyay ✓

1

(Jilbis-ka)

2

Halaq aad u madow oo waabaayo daran leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Marsoobbax-a)

2

Halaq waabaayo daran leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Meriid-ka)

2

1. Geed aad u weynaada oo sunta meriidka laga liso.

3

2. Sun, fallaaraha iyo warmaha iyo lagu dhoobo oo wax lagu laayo; sun; waabaayo; (ama mariid, maliid).

waa la naqliyay ✓

1

(Sun-ta)

2

Wax haddii wax yar laga cuno ama laga cabbo ama si kale oogada u gaaraan, loo dhinto ama lala bukoodo; waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ummulsaddex-da)

2

Hab gaar ah, oo waabaayo aan laga kicin oo saddex maalmood huursanaata loo sameeyo.

waa la naqliyay ✓

Waabaayo hayso oo saamaysay; sumaysan.

waa la naqliyay ✓

1

(Waabaayoobid-da)

2

Wax waabaayaysan noqosho; sumoobid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Halaq madow oo gaaban oo waabaayo halis ah leh, oo afka iyo dabada wax ku qaniina inta badanna aan suntiisa laga kicin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Nooc dibqallooca ka mid ah oo aad u weyn oo dabada midabbo kala duwan ku leh, waabaayo halis ahna leh.

waa la naqliyay ✓

1

bey¹: m.l Midab cad oo madow yari ku dheehanyahay oo ay yeeshaan lo'da, fardaha iyo riyaha.

2

bey²: m.dh Nooc ka mid ah halaqyada waaweyn oo leh waabaayo halis ah.

waa la naqliyay ✓

(fal) waabay mari ama sii; sunta masaska iyo wax la mid ah mari. Fallaadha waabaayay. Dh: waabaayee, sumee.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-yeeyay, -yaysay) 1. Nafley sumayn. 2. Waran, fallaar iyo wixi lamida waabaayo marin.

waa la naqliyay ✓

v. poison

waa la naqliyay ✓

(fal) sun iyo waabaayo mari ama sii.

waa la naqliyay ✓

1

de: poison

2

initial: w

3

lx: waabaayee

4

pd: (waabaayeeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: waabaayee

waa la naqliyay ✓

1

(Waabay-da)

2

Waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

waabay¹: m.l Geedka xididkiisa laga sameeyo waabaayada.

2

waabay²: m.dh la-mid: waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. large tree species, growing in the mountains, from which poison is obtained

2

waabay [feminine] n. poison

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg waabaayo.

2

waabay-ga: (magac, lab, keli) geed buuraha ka baxa oo xididkiisa laga sameeyo sunta fallaadhaha la mariyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: abbaaye.

waa la naqliyay ✓

f. n. sister

waa la naqliyay ✓

(n) see [eeg] abbaaye

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg abbaay.

waa la naqliyay ✓

1

de: sister

2

lx: abbaayo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: walaal

6

key: abbaayo

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti yar oo xoolo nool ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Mas'uuliyadda aabbaha ka saaran mehrinta gabadhiisa. 2. Ardi w.: dhul fog; dhul shisheeye.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Mas'uuliyadda aabbaha ka saaran mehrinta gabadhiisa. 2. Ardi w.: dhul fog; dhul shisheeye.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xaq iyo masuuliyad diineed oo gabadh aabbo loogu noqdo marka la guurinayo. Gabadh aabbeheed joogo walaayo kale looma raadsho. Dh: weli.

waa la naqliyay ✓

1

(Waabasha-da)

2

1. Waab samaysasho; waab ka dhigasho.

3

2. (wax cabsi leh) dib uga noqosho; dib uga laabasho; ka joogsasho; ka dhuumasho; ka biqid; ka xishood.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waabo.

waa la naqliyay ✓

-waabashada: (n) the act of dodging or ducking; dodge (dhaaj); duck (dhak) ~ gabbasho

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) in yar gabbasho. Nin aan wax arag waabasho ma yagaan. Dh: hakasho.

2

waabasho -da: (magac, dhedig, keli) waab yar dhisasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Waabaayayn-ta)

2

Waabaayo siin, ku darid, ka dhigid; sumayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waabaayee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, waabaayo siin; sun waabay ah marin. Fallaadha waabaayaynta waa loogu talagalaa. Dh: sumayn, waabaayays.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg waabaayayn.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) beryo aad u fog oo la soo maray gaar ahaan berisamaadyo la xasuusto. Heestani waayowaayo ayay jiraysay.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) eeg waayawaayo.

waa la naqliyay ✓

-cabbaadyaha: (n) double chins

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dhabaalyeyn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dhabaald.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) iin faraha ku dhacda oo qaarkood ay la qalloocsamaan ama go'aan. Faadaanyo faraha kuma goyso.

waa la naqliyay ✓

v. keep on feeling (around for) ~ groping

waa la naqliyay ✓

-haabhaabtay / haabhaabatay: (v) reach about uncertainly with the hand: grope or scrabble around ~ haabo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) doondoon wax aan kuu muuqan; wax aan la arkayn ama aan negayn, gacanta ku raadi. Dh: raadcee, raadi.

2

haabhaabo: (fal) wax meel kore yaal gacanta la laac oo tiigso. Dh: laaclaac.

waa la naqliyay ✓

1

de: keep on feeling (around for) ~ groping

2

lx: haabhaabo

3

pd: (haabhaabtay)

4

ps: v3b=pl

5

key: haabhaabo

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel godan, kaabad u samayn; buundo u samayn oo dhisid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Wax isku dubbaridasho. 2. Wax xeeladayn. 3. Wax ka warwareegid. la-mid: laallaabo.

waa la naqliyay ✓

v. go to and fro

waa la naqliyay ✓

1

(fal) in mar ka badan, noqnoqo; meel ka noqnoqo.

2

laablaabo: (fal) wax aad adigu gaar u leedahay oo kala baacsan ama kala fidsan, labadiisa cidhif isku keen oo mar wax ka badan isku laab. Dh: laalaabo.

waa la naqliyay ✓

1

de: go to and fro

2

lx: laablaabo

3

nt: laablaabad (ka) [vn-m], laablaabasho (/da) [vn-f]

4

pd: (laablaabtay)

5

ps: v3b=pl

6

key: laablaabo

waa la naqliyay ✓

lamadaayada: (n) laundry (loon dari); dry cleaner ~ doobbi -ga

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) afar ka dhigid. Dh: afrayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Saabcaara-ha)

2

1. Dharka xuubka ah oo caaradu samayso.

3

2. Tolmo saabcaaraha u eg oo badanaa wax lagu xardho ama meel daloosha lagu awdo.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-ooyin, m.l) 1. Xuubka caarada. 2. Dunta xuubka caarada oo dharka lagu kor tolo si loogu qurxiyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. spider's web; web ~ web-like pattern

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) miiq xuub ah oo caaro samayso. Saabcaaro ayuu sacabbada ku qaatay.

waa la naqliyay ✓

1

de: spider's web; web ~ web-like pattern

2

initial: s

3

lx: saabcaaro

4

pd: (/ha)

5

ps: n6-m

6

key: saabcaaro

waa la naqliyay ✓

(fal) gacanta ku doondoon, dhawr jeer taabo, taabo oo mar kale taabo. Taataabo oo miiska ka doondoon dushiisa qalinka.

waa la naqliyay ✓

(fal) mar in ka badan waabi; waabi oo haddana waabi. Ninka waalanee waran qaatay iyo wiilkii yar ee waabwaabiya, yaa u kala warrama!

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: waabnaan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meel waab lagu xidhay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m. n. old times, former days

waa la naqliyay ✓

m.l Waayo kale geddisan oo la soo maray.

waa la naqliyay ✓

m.l Waayo kale geddisan oo la soo maray.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

2

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baaye.

2

baayo -ha: (magac, lab, keli) barwaago iyo wax wanaagsan oo lagu farxo. Dh: badhaadhe.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Waab dhisasho. 2. Ka w.: nabar kugu soo socda ka gabasho ama wax halis ah dib uga noqosho.

waa la naqliyay ✓

v. build a temporary shelter ~ hut for oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aqal yar oo ku meel gaadh ah dhiso; waab dhiso; waab samayso.

2

waabo: (fal) gabbo oo wax kugu soo socda digtooni ka qaado. Laanta soo dhacaysa ka waabo. Dh: gabbo.

waa la naqliyay ✓

1

de: build a temporary shelter ~ hut for oneself

2

initial: w

3

lx: waabo

4

pd: (waabtay)

5

ps: v3b=

6

key: waabo

waa la naqliyay ✓

1

1. (Waayo?) Maxaayeelay; maxaawacay.

2

2. (waa ayo) waa ayo?; waa qofma?; waa kuma? waa tuma?

3

3. (Waaya-ha) a) Arrimo; xaal; sah. 6) Dhibaha adduunka; tabaalo. c) Waxyaalo loo soo joogey; goobjoog loo ahaa; xog'ogaal; wacaal.

waa la naqliyay ✓

1

waayo¹: m.l.w 1. Waqti hore oo la soo dhaafay. 2. Dhacdooyin la soo joogay; wacaal. 3. Arrin; xaal; sah. 4. Dhibaha adduunka; tabaalo.

2

waayo²: xi. (naxwe) Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye, maxaajira, maxaawacay, maxaayeelay. Tusaale: “Xasan wuu iska tegay, waayo, waad ka caraysiisay”.

3

waayo³: e.we 1. Waa ayo?, waa kuma? 2. Sababtu maxay tahay?

waa la naqliyay ✓

1

waayo¹: m.l.w 1. Waqti hore oo la soo dhaafay. 2. Dhacdooyin la soo joogay; wacaal. 3. Arrin; xaal; sah. 4. Dhibaha adduunka; tabaalo.

2

waayo²: xi. (naxwe) Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye, maxaajira, maxaawacay, maxaayeelay. Tusaale: Xasan wuu iska tegay, waayo, waad ka caraysiisay.

3

waayo³: e.we 1. Waa ayo?, waa kuma? 2. Sababtu maxay tahay?

waa la naqliyay ✓

1

question word: why?, how come?

2

waayo [conjunction], [adverb] because; so

3

waayo m. n., (mass n.): topic, agenda, proposal (with information ~ problems)

4

waayo [feminine] n., pl. previous time, generation, age

waa la naqliyay ✓

1) pourquoi? 2) pourquoi pas? 3) parce que.

waa la naqliyay ✓

1

(adv) why (waay); for what reason? ~ maxaa yeelay

2

waayo: (conjunction) because (bi kooz); since (si-nis)

3

waayo -waayaha: (n) time (taaym); era (iira); days (deeyis) Ex: waayahii hore; the olden days; waayahaan dambe, nowadays [modern times]

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) waa maxay sababtu; leesh. Waayo maxaad sidaa u yeeshay. Dh: maxaayeelay, maxaawacay, sabab.

2

waayo -ha: (magac, lab, keli) dhibaha adduunka; tabaalo.

3

waayo -ha: (magac, lab, keli) dhacdooyin loo soo joogey; goobjoog loo ahaa.

4

waayo -ha: (magac, lab, keli) saha iyo xaalka kolkaa la joogo. Ninba waayihii ku lammaan.

waa la naqliyay ✓