waabaay — Macnaha & Turjumaada

m.dh la-mid: waabaayo.

waa la naqliyay ✓

(Wabai) N Acokanthera schimperi (DC.) Schweinf. Apocynaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sunta lagu dhinto sida ta maska iyo bahalaha kale. Masbaa qaniino waabaaydiisii baa saaqday.

waa la naqliyay ✓

1

(Waabaaya-da)

2

Sun (ama waabaay, waabay).

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. la-mid: waabaay, waabay².

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. la-mid: waabaay, waabay.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): poison, venom

waa la naqliyay ✓

-waabaayada: (n) poison (pooy-san); toxicity (tok-siisiti); toxic agent; poisonousness; venom (veenom); toxicant; toxin ~ sun

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sun ay masaska iyo bahaluhu wax ku dilaan. Masasku way kala waabaayo xun yihiin. Dh: waabay, sun.

waa la naqliyay ✓

1

cf: geegaali

2

de: poison, venom

3

initial: w

4

lx: waabaayo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f-mass

7

key: waabaayo

waa la naqliyay ✓

1

(Waabay-da)

2

Waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

waabay¹: m.l Geedka xididkiisa laga sameeyo waabaayada.

2

waabay²: m.dh la-mid: waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. large tree species, growing in the mountains, from which poison is obtained

2

waabay [feminine] n. poison

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg waabaayo.

2

waabay-ga: (magac, lab, keli) geed buuraha ka baxa oo xididkiisa laga sameeyo sunta fallaadhaha la mariyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Abeesa-da)

2

Jaadad badan oo halaqa ka mid ah oo qaarkood waabaayo lee yihiin. Waxaa jira jaadad addimmo leh oo iyagana abeeso lagu magacaabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Abris-ka)

2

1. Halaqa waabaayada leh jaad ka mid ah.

3

2. Halaq duqoobey.

waa la naqliyay ✓

1

(Balala-da)

2

1. Geedo waabaayo leh.

3

2. Xoolo ceel la keeno, iyadoo aan yeel loo sidin oo dabadeed baryo lagu waraabsho.

4

3. Bilaw; unug.

5

4. Cudur xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Beer-ka) a) Xubinta oogada kamid ah oo xammeetida samaysa dhiiggana ka ilaalisa wixii sun iyo waabaayo ah. b) (miro) qalbacyada hoose, (sida bun, yicib, quulle, garas,...).

2

2. (Beer-ta) Dhul la falay oo dhir iyo miro iyo badar iyo waxyaalo kale lagu abuuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Biir-ta)

2

Gaas ur gaar ah oo waabaayaysan leh oo lagu dhinto; neecaw ur jaadkaas ah leh oo lagu biiroodo oo meelaha qaarkood, sida ceelasha gudohooda ka samaysanta.

waa la naqliyay ✓

1

(Caddaysima-da)

2

1. Rati aan rar saarrayn.

3

2. (fallaar) aan dhobnayn; aan waabaayaysnayn; caddaysin.

waa la naqliyay ✓

1

1. (aqal, kd.) dhisan.

2

2. (dhagax, kd.) meel ku uruursan oo taallo laga dhigay.

3

3. (xoolo, dad, ...) meel yoobsan; meel tuuran; xoonsan.

4

4. (fallaar) waabaayaysan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoobid-da)

2

1. Wax meel isugu geyn oo taallo ka dhigid; tuumin.

3

2. (xoolo, kd.) tuurid; xoomin.

4

3. (fallaar) waabaayo marin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoobnaan-ta)

2

1. Dhisnaan; malaasnaan.

3

2. Taallaysnaan; tuunsanaan.

4

3. Tuurnaan; xoonsanaan; yoobsanaan.

5

4. (fallaar) Waabaayaysnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhunkaa-sha)

2

1. Geed mirihiisa la cuno, waabaayona laga sameeyo.

3

2. Waabaayo; sun.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibqallooc-a)

2

Bahal caarada la bah ah oo ku nool dalalka kulul oo engegan; wuxuu lee yahay lix lugood iyo labo ciddiyood oo sida birqaabka wax u qabta iyo dabo dheer oo xubno leh oo kor u qaroofan oo ku dhammaata caarad daloosha oo wax mudda oo uu waabaayadiisa ka dhiijiyo; qaniinyadiisu waa xanuun badan tahay, kolkolna waa loo dhintaa; hangaralle.

waa la naqliyay ✓

1

(Geegaali-da)

2

Waabaayo tan u daran oo aan laga kicin (ama geegali).

waa la naqliyay ✓

1

(Hiihiila-ha)

2

(waabaayo, kd.) saamays daran leh; geegaali ah; hunnati; kaloolley.

waa la naqliyay ✓

1

(Jebisa-da)

2

Halaq weyn oo dheer oo waxay qabato, inta isku duubta burburisa oo disha; waxay leedahay harag qurux badan oo la ganacsado, waabaayona ma leh; (ama jebis).

waa la naqliyay ✓

1

(Jilbis-ka)

2

Halaq aad u madow oo waabaayo daran leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Marsoobbax-a)

2

Halaq waabaayo daran leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Meriid-ka)

2

1. Geed aad u weynaada oo sunta meriidka laga liso.

3

2. Sun, fallaaraha iyo warmaha iyo lagu dhoobo oo wax lagu laayo; sun; waabaayo; (ama mariid, maliid).

waa la naqliyay ✓

1

(Sun-ta)

2

Wax haddii wax yar laga cuno ama laga cabbo ama si kale oogada u gaaraan, loo dhinto ama lala bukoodo; waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ummulsaddex-da)

2

Hab gaar ah, oo waabaayo aan laga kicin oo saddex maalmood huursanaata loo sameeyo.

waa la naqliyay ✓

(fal) waabay mari ama sii; sunta masaska iyo wax la mid ah mari. Fallaadha waabaayay. Dh: waabaayee, sumee.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-yeeyay, -yaysay) 1. Nafley sumayn. 2. Waran, fallaar iyo wixi lamida waabaayo marin.

waa la naqliyay ✓

v. poison

waa la naqliyay ✓

(fal) sun iyo waabaayo mari ama sii.

waa la naqliyay ✓

1

de: poison

2

initial: w

3

lx: waabaayee

4

pd: (waabaayeeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: waabaayee

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Dad, xoolo iyo wixi lamida wax waabaayo hayso noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sumow; mid sumoobay noqo.

2

waabaayow -ga: (magac, lab, keli) sun ama waabay qaadid oo yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Waabnaan-ta)

2

Wax la waabay ama waaban ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waaban. la-mid: waabnaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la waabay ama waaban ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

Waawaray!

2

Erey la yiraahdo, iyadoo lagu dhawaaqayo, kolka la argaggaxo ama la baqo ama cabsi laga digayo, si la isugu soo gurmado; Ciidamow! Qaatoy!

waa la naqliyay ✓

e.d Erey dareen oo tilmaama yaab, naxdin ama baahi oo kaalmo ah.

waa la naqliyay ✓

inter. help!; wow!

waa la naqliyay ✓

1

de: help!; wow! Expression used to call for assistance or to indicate shock or amazement {C & S}

2

initial: w

3

lx: waawaray

4

ps: intj

5

key: waawaray

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) dad xaaba gurashadu ay meherad u tahay Dh: xaaboolay, xaabaysato.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

2

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: abbaaye.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) erey gabadha loogu yeedho oo uu macnihiisu yahay; walaaley. Waxa isugu yeedha, kuwa wada dhashay, xigtada iyo inta isjecel. Dh: abbaayo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geedmidhood aad u dheeraada oo dusha sarena ku yeesha caleemo balballaadhan iyo midho waaweyn oo dhexda iniinyo badan ku leh. Dh: manfafaay, canbefilfil.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xirmo hal ah oo hal mar qof qaado.

waa la naqliyay ✓

-da (magac, dhedig, keli) xidhmo hal mar qof qaado.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caanaha qaab ka dhig. Qaabay caanaha martaa joogtee.

2

qaabay: (fal) hannaan iyo hab lagu garto u yeel. Hawshu horta sida ay kuugu muuqato u qaabay annana waan kula saxaynaa. Dh: nidaami, habee, suuree, qaabee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dib u gabbasho; in yar hakasho.

waa la naqliyay ✓

La waabay; waab laga dhigay.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax la waabay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] built ~ erected as a hut for a sick person

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) la waabay; waab laga dhigay ah. Weylihii waxa lagu xereeyey geed waaban.

waa la naqliyay ✓

1

de: built ~ erected as a hut for a sick person

2

initial: w

3

lx: waaban

4

pd: (waabnaa)

5

ps: adj-der

6

key: waaban

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg waabay.

waa la naqliyay ✓

1

(Waalay-ga)

2

Qaalin ama dibi qooqii ugu horreeyey qooqan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Qaalin, dib markii ugu horraysay qooqay; qooqan.

waa la naqliyay ✓

m. n. male animal coming into rut ~ heat for the first time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciyaarta waalada ciyaar.

2

waalay-ga: (magac, lab, keli) qaalin, dibi ama orgi aan weli adkaan oo joome noqon. Dh: geesbooc. Li: joome.

waa la naqliyay ✓

1

de: male animal coming into rut ~ heat for the first time

2

initial: w

3

lx: waalay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: waalay

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) weligaa; abid.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah mariidka oo laga isticmaalo meelaha uu ka soo bilowdo webiga Shabeelle iyo agagaarka magaalada Iimey. Qubleey, maanyo, manyiikay, libin.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah mariidka oo laga isticmaalo meelaha uu ka soo ee buuraleyda bilowdo webiga Shabeelle deegaanta Soomaalida Itoobiya. Dh: qubley, maanyo, manyiikay, libin.

waa la naqliyay ✓

(fal) waaxwaax ka dhig; jarjar oo waax waax u googoo. Neefka gaawrac oo waaxay. Dh: waaxee, gobolee, jarjar, qaybqaybi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qofka yaabban. Adoo inaad anfariirsan tahay isku haysta uumbaad yaabaa kaa daran arki.

waa la naqliyay ✓

1

(Babbaay-ga)

2

Geed dhulka kulul ka baxa oo yare baarta u eg; baarka sare wuxuu ku lee yahay caleemo balballaaran; wuxuu dhalaa miro waaweyn oo qaraha u eg oo iniino badan oo filfil u eki dhexda uga buuxaan; (ama mafafaay).

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-mirood dheer, lugtool ah oo baarka sare ku leh caleemo balballaaran iyo miro waaweyn, macaan oo leh iniino filfisha u eg; mafafaay.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-mirood dheer, lugtool ah oo baarka sare ku leh caleemo balballaaran iyo miro waaweyn, macaan oo leh iniino filfisha u eg; mafafaay.

waa la naqliyay ✓

m. n. papaya, pawpaw

waa la naqliyay ✓

(Babai) N, S Carica papaya L. Caricaceae.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) papaya (papaaya); papaw also pawpaw ~ mafafaay

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg babay.

waa la naqliyay ✓

1

de: papaya, pawpaw

2

lx: babbaay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m-enum

5

syn: mafafaay

6

key: babbaay

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hub aad wax u gumaada oo dhuumo badan ka dhac wuxu sameeyaa gubasho iyo olol dhakhso u fida.

waa la naqliyay ✓

1

(Saabaan-ka)

2

Alaabada qolka ama guriga gudihiisa la dhigo oo lagu dhaqmo oo ay ka mid yihiin kursiyada iyo miisadaha iyo sarriiruhu; gurgur; (ama saamaan).

waa la naqliyay ✓

m.l.w Alaabta guryaha la dhigto oo ay ka mid yihiin kuraasta, miisadaha, sariiraha iyo wixi lamida oo lagu dhaqmo. la-mid: saa-maan.

waa la naqliyay ✓

m.l.w Alaabta guryaha la dhigto oo ay ka mid yihiin kuraasta, miisadaha, sariiraha iyo wixi lamida oo lagu dhaqmo. la-mid: saamaan.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): furniture

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) furniture (fa-nijar) and household articles

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) alaabada guriga gudihiisa taalla oo ay ka mid yihiin miisaska. kuraasta iyo sariiruhu; iyo wixii la mid ah. Saabaan badan baa iiga muuqday agalka gudihiisa. Dh: gurgur, saamaan, agab.

waa la naqliyay ✓

1

a: saamaan

2

de: furniture

3

initial: s

4

lx: saabaan

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m-mass

7

key: saabaan

waa la naqliyay ✓

m.l Kolka waagu dillaaco; arooryo; oog. la-mid: waabberi.

waa la naqliyay ✓

m.l Kolka waagu dillaaco; arooryo; oog. la-mid: waabberi.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] dawn

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) daybreak (deey-bareeyk); dawn (doon); morning (moon-ing); crack of dawn ~ waabberi

waa la naqliyay ✓

1

de: dawn

2

initial: w

3

lx: waabari

4

pd: (-ga)

5

ps: n-m-cmp

6

see: waabberi

7

key: waabari

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) neef xoolo aanu garanayn lagu daro. Riyo iyo haweenba waadaasha ayay isku eryedaan.

2

waadaal -sha: (magac, dhedig, keli) neef gooni daaq ah oo aan cabsoon. Dh: goonidaaq, aadoole.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel jar iyo waraar ah oo googo'an aadna u dheer. Waadaan daayeerbaa ku hoyda. Dh: laallay, qaw, garbo.

2

waadaan-ta: (magac, dhedig, keli) weel balaastig ama harag ka samaysan oo la aslo oo biyaha lagaga soo saaro ceelasha dhaadheer si xoolaha loogu waraabiyo oo loo yeelo giiraan iyo dawlis. Wadaan biyo ah weel iigu keen. Dh: dawlis.

waa la naqliyay ✓

-ka: ((magac, lab, keli) qof jooga meel aanu cid ka garanayn. Waagaan ayaan ahay oo ma kala garanayayo meesha. Dh: marti, qarriib. Li: mudane.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xaasid oo adoo wax haya ha siin. Waagay markaaga markuu kuu soo doonto.

2

waangay: (tilmaame) wax qadhaadh oo aan la ligi karin ah. Dacar waangay ah ayaan carrabka saaray.

waa la naqliyay ✓

(fal) waas oo xilka sii dayntiisa is dul saar. Waastay ninkan arrin baa kaga xidhan hay'adaase.

waa la naqliyay ✓

1

(Waabaayayn-ta)

2

Waabaayo siin, ku darid, ka dhigid; sumayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waabaayee.

waa la naqliyay ✓