waa — Macnaha & Turjumaada

1

1. Erey tixaha ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (waa maxay? Waa wiil; waa tahay; Cali waa uu (= wuu) yimid; waa kee? waa tee; ...).

2

2. (Waa-ga) a) Waqti; jeer; goor. b) Waabberi.

3

Waa- (waan = waa aan; waad = waa aad; wuu = waa uu; ...).

waa la naqliyay ✓

1

waa¹: qr.dd Qurub lagu muujiyo waxa laga sheego yeelaha weerta. Tusaale: 'Cali waa yimid';'Ninkanu waa macallinka cusub ee dugsiga'.

2

waa²: f.g1 (-aayay, -aayday; -aayi) 1. Wax helid la'aan. 2. La w.: yool aad tooganaysay riddadii. Garab la marid.

3

wąa³: m.l (-aayo, m.l) 1. Maalinta gelinkeeda hore billaawgiisa; subax; arooryo. 2. Xilli; waqti; jeer; goor.

4

wąa⁴: m.l (-aayo, m.l) (jooloji)Mid ka mid ah qaybaha waaweyn ee taxanaha waqtiga jiyoolojiyeed (ee ka dambeeya kambiriyanka horreeyaha). Waaga, laf ahaantiisa waxaa loo kala aqoonsanyihiin saddex waa - aaliyosoyik, mesosoyik iyo saynsoyik, kuwaas oo ku fidsan ilaa 6 (lix) milyan sano ee la soo dhaafay.

waa la naqliyay ✓

1

waa¹: qr.dd Qurub lagu muujiyo waxa laga sheego yeelaha weerta. Tusaale: 'Cali waa yimid';'Ninkanu waa macallinka cusub ee dugsiga'.

2

waa²: f.g1 (-aayay, -aayday; -aayi) 1. Wax helid la'aan. 2. La w.: yool aad tooganaysay riddadii. Garab la marid. m.f.dh, waayid.

3

wąa¹: m.l (-aayo, m.l) 1. Maalinta gelinkeeda hore billaawgiisa; subax; arooryo. 2. Xilli; waqti; jeer; goor.

4

wąa²: m.l (-aayo, m.l) (jool.)Mid ka mid ah qaybaha waaweyn ee taxanaha waqtiga jiyoolojiyeed (ee ka dambeeya kambiriyanka horreeyaha). Waaga, laf ahaantiisa waxaa loo kala aqoonsanyihiin saddex waa -aaliyo - soyik, mesosoyik iyo saynsoyik, kuwaas oo ku fidsan ilaa 6 (lix) milyan sano ee la soo dhaafay.

waa la naqliyay ✓

Era

waa la naqliyay ✓

1

m. n. time, era, epoch, occasion

2

waa m. n. dawn

3

waa v.aux: fail, be unable to do (X)

waa la naqliyay ✓

il est.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) time (taaym); epoch (epek); era (eera); particular period of time or a season ~ xilli, ayaan seben, wakhti, samaan, seman. Ex: waa wakhtiyada kamid ah; once upon a time

2

waa -ga: (n) daybreak (deey-bareeyk); dawn (doon); morning (moon-ing) ~ waabbari Ex: waagu makuu baryo baan baxaynaa; we are leaving at dawn [daybreak]

3

waa -yey / wayday / waayeen / waynay: (v) cannot find; unable to find ~ waay, wey. Ex: furihii waan waayey; I could not find the key

4

waa: (pronoun) this (this); used to refer, what is about. Ex: kani waa maxay? waa guri; what is this? this is a house

waa la naqliyay ✓

1

(qurub) laga horreysiiyo tilmaamaha iyo magacda oo odhaahda ka dambaysa macno iyo ulajeeddo sugan u yeela. Waa macaan sonkortu.

2

waa: (magacuyaal) u taagan magac lab ah oo keli ah. Waa tegay ninkii socotada ahaa. Dh: wuu.

3

waa: (ereycodeed) tusmeeya qaylo ama oohin dheer oo aan kala joogsi lahayn. Sida weylo darleefay waa ma kaga siiyay. Dh: wii, yaw.

4

waa-ga: (magac, lab, keli) xilli hore oo aan taariikhdiisa si cad loo garanayn. Ninkaasi waa hore ayuu dhintay. Dh: beri, xilli, waqti, jeer, goor.

5

waa -ga: (magac, lab, keli) subaxa hore ee dhulku caddaado cadceedduna weli soo bixin ama ay aad u gaaban tahay. Waa beryey sacabbo laguma qariyo. Dh: aroor, subax, waabberi.

waa la naqliyay ✓

1

a: (a')

2

Xarafka koowaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

-a: (naxwe) qodob raaca ereyada lab oo kelida ah oo 6 shibbane ku dhammaada (c, h, kh, q, x iyo hamsa, sida: magac-a, daah-a, jookh-a, maraq-a, madax-a iyo go'-a).

waa la naqliyay ✓

1

(Aabba-ha)

2

Qof lab oo wax dhalay; labada waalid kan lab (ama aabbo).

waa la naqliyay ✓

1

(Aayatiin-ka)

2

Waxtar aan durba dhalane, waa danbe, oo iyadana loo baahan yahay, la filana hayo oo loogu talaggalo; waxtar raaga; cirib-danbeed; meecaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayid-da)

2

Wax raagey ama dib loo dhigay, waa danbe oo loo baahan yahay, waxtarkooda helid, ku tabkicid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aaya-da) (waa shedan tahay) Carruurta hooyadood maahee, oorida kale, oo aabbahood qabo.

2

2. (Aaya-ha) Waxtar waa danbe wax laga dheefo; ciribdanbeed; aayatiin; meecaad; liil danbe; (ama aaye).

waa la naqliyay ✓

1

(Abaadid-da)

2

(ku abaadid) ku daa'imid, ku waarid, ku ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaaji-ga)

2

Lumid waa danbe la tabo; tasow.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaarikeentay-da, Abaarikeentay-ga)

2

Dad aan dhulka ku dhalan oo waa danbe dalaw ku yimid; gadaalka'imaad; kooyto (ab'ogaa iyo abaarikeentay).

waa la naqliyay ✓

1

(Abeesa-da)

2

Jaadad badan oo halaqa ka mid ah oo qaarkood waabaayo lee yihiin. Waxaa jira jaadad addimmo leh oo iyagana abeeso lagu magacaabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Abeeso-lugaley-da)

2

Jaad halaqa ka mid ah oo qallajisaha waaweyn lagu tirsho oo afar addin iyo dabo dheer iyo harag adag leh; masolugaley, riyannuug.

waa la naqliyay ✓

1

(Abris-ka)

2

1. Halaqa waabaayada leh jaad ka mid ah.

3

2. Halaq duqoobey.

waa la naqliyay ✓

1

(Absaxan-ka)

2

Waalid, isir, ab.

waa la naqliyay ✓

1

(Abwaan-ka)

2

1. (qof) laamo badan oo cilmi aqoon weyn ku leh ama u leh siiba dhaqanka iyo ilbaxa tolka; waaya-arag; waxyaqaan; buuni.

3

2. (*) Buug ama buugag laamaha aqoontoo dhammi ku urursan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Adaar-biciid-ka)

2

Nagaar aan qodax lahayn oo ka baxa balliyada iyo togagga; wuxuu lee yahay, miro kuwa bunka u eg, dhirta dawadana waa ka mid.

waa la naqliyay ✓

1

(Afyuun-ka)

2

Geed-ubax la beero oo waxtar (dawo) iyo dhibaato weyn labadaba leh, oo dhulka kulul ka baxa; wuxuu lee yahay dhacaan sida caanaha u cad oo la engejiyo, oo dabadeed la cuno ama sida sigaarka loo shito; kartida iyo maanka qofkaba habbisuu saaraa, haddaan degdeg la isaga qabanna waa lala doorsoomaa oo lala dufoobaa (sida xashiishka, qaadka ...).

waa la naqliyay ✓

1

(Alee-sha)

2

Bocoosha iyo tammaanka jaad ka mid ah oo aan waaweyneyn; bocool; tammaan; laji: cangaleel.

waa la naqliyay ✓

1

(Ansax-a)

2

Wax sharciga waafaqsan; sharci ahaan loo oggolaan karo ama loo aqbali karo; aan ahayn wax la duri karo ama la burin karo.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqab-ka)

2

Geedaha waaweyn oo qodaxda iyo abqada leh jaad ka mid ah; qurac.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aroor-ka) a) Biyo doonasho (xoolo). b) Hoos aadid; degitaan; jeexniin; daliig qodan.

2

2. (Aroor-ta) Kolka waagu beryo; waabberi; arooryo.

waa la naqliyay ✓

1

(Aroorya-da)

2

Kolka waagu beryo; waabberi; (ama aroor).

waa la naqliyay ✓

(fal) ha helin oo ka quuso; imtixaan ku dhac. Dh: gab. Li: hel.

waa la naqliyay ✓

1

(Waab-ka)

2

1. Dhis yar oo la harsado.

3

2. Dhis dadka buka la jiifiyo ama lagu daweeyo.

waa la naqliyay ✓

1

waab¹: m.l (-bad, m.l/waab, m.dh) 1. Dhis yar oo la harsado. 2. Dhis dadka buka la jiifiyo ama lagu daweeyo. 3. Hoose birta lagu tumo.

2

waab²: f.g1 (-bay, -btay) Geed, dhisme aan hoos fiican lahayn wax korka kaga dedid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bad, m.l/waab, m.dh) 1. Dhis yar oo la harsado. 2. Dhis dadka buka la jiifiyo ama lagu daweeyo. 3. Hoose birta lagu tumo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. small hut ~ dwelling; building used to isolate a sick person

2

waab v. build an improvised hut, make a temporary shelter

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) hut (hat), shack (shaak); shelter made of tree branches; makeshift dwelling ~ buul

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhismo yar oo laamo iyo caleen ka samaysan dhis. Maqasha meel yar u waab.

2

waab -ka: (magac, lab keli) buul yar oo laamo iyo caleen la isa saaray ka samysan oo la hadhsado ama maqasha iyo waylaha lagu xereeyo. Weylaha waab u dhis. Dh: qaadh.

waa la naqliyay ✓

(fal) balaadhi oo aad u kala qaad; kala waax. Dh: waax, ballaadhi.

waa la naqliyay ✓

(waa + aad).

waa la naqliyay ✓

class, vl. pron. you are / do ...

waa la naqliyay ✓

tu (+ verbe).

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) Electricity, watt (waat) ~ waat; cabbir (hal-beeg) koronto

2

waad: (pronoun you plus action verb) you... Ex: waad tiri; you said that, waad maqashay; you heard that

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) tilmaama qofka labaad ee lala hadlayo oo yeele ah. Arrinta aad ii qabatay waad ku mahadsan tahay, waad iga farxisay.

waa la naqliyay ✓

1

de: you are / do ... = waa + aad

2

initial: w

3

lx: waad

4

ps: class + vpro

5

key: waad

waa la naqliyay ✓

1

(Waaf-ka)

2

(Badanaa koox: waafyo) xubinta kalluunka iyo nafleyda kale oo biyaha ku dhex nool qaarkood ka neefsadaan; qoonbiyaal; qoomishaashyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) (cilmiga naflayda) Xubin neefsasho oo ay isticmaalaan xayawaannada biyaha ku nooli, si ay uga soo qaataan ogsajiinta biyaha dhexdooda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) (cilmiga naflayda) Xubin neefsasho oo ay isticmaalaan xayawaannada biyaha ku nooli, si ay uga soo qaataan ogsajiinta biyaha dhexdooda.

waa la naqliyay ✓

m. n. gill ~ gills (of fish)

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) tusmeeya jabaqda shey la tuuray. Dh: xuuf

2

waaf -ka: (magac, lab, keli) xubin kalluunka iyo nafleyda biyaha ku dhexnool qaarkood ka neefsadaan; qoonbil; qoomishaash.

waa la naqliyay ✓

1

de: gill ~ gills (of fish)

2

initial: w

3

lx: waaf

4

pd: (-ka Pl: waafaf (ka))

5

ps: n2a-m, n4-m

6

syn: qoombi

7

key: waaf

waa la naqliyay ✓

1

waag¹: m.l Socod badan oo wax lagu baadigoobayo.

2

waag²: f.g1 (-gay, -gtay) Socod badan samayn iyadoo wax la baadigoobayo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) socod badan samayn iyadoo wax la baadigoobayo.

2

waag -ga: (magac, lab, keli) socod badan oo wax lagu baadigoobayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Waal-ka)

2

Jaal; laag, fac.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Qof wax maskaxda lagaga jiro ka dhigid. 2. Is w.: qof waalan iska dhigid. 3. Qalabka matoorrada mid ka mid ah oo qarxinta shidaalka ka qaybgala.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Qof wax maskaxda lagaga jiro ka dhigid. 2. Is w.: qof waalan iska dhigid. 3. Qalabka matoorrada mid ka mid ah oo qarxinta shidaalka ka qaybgala. m.f.dh, waalid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. age-mate, contemporary, person of the same age; equal (of the same rank ~ social standing)

2

waal v. madden, drive someone mad, make someone go insane

waa la naqliyay ✓

-ay / waashay: (v) madden (maa-den); make mad; drive mad, drive insane

waa la naqliyay ✓

1

(fal) miyirka ka qaad; waalli ku rid.

2

waal: (fal) khiyaanee oo wax aan jirin run uga dhig.

3

waal -ka: (magac, lab, keli) bir injiinnada ku jirta oo qarxinta shidaalka ka qaybgasha. Waalka ii soo qaad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel dhul ah oo bannaan.

waa la naqliyay ✓

1

class, vl. pron. I am / do ...

2

waan class, vl. pron. we [excl.] are / do ...

waa la naqliyay ✓

je (+ verbe).

waa la naqliyay ✓

(pronoun I plus action verb) I ... to. Ex: waan ku jeclahay; I love you. waan ka xumahay: (expression) I am sorry (soori).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xal; waanwaan. waan: (magacuyaal) tilmaama qofka kowaad ee lala hadlayo oo yeele ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Waaq-a)

2

Ilaah; Eebbe; Rabbi.

3

Waaq-

4

(sida waaqay, waa-qood) weli-waaq; waq-waaq.

waa la naqliyay ✓

m.l Magac ay Soomaalidu waagii hore ay u tigiin Ilaah. la-mid: waq.

waa la naqliyay ✓

m.l Magac ay Soomaalidu waagii hore ay u tigiin Ilaah. la-mid: waq.

waa la naqliyay ✓

m. n. God

waa la naqliyay ✓

1

adv., time: still, yet, ever; never

2

waaq inter. croak

waa la naqliyay ✓

-a: (n) Allah (allah)-, God (gaadh), deity (diyati) ~ Ilaah, Eebe, Weyne

waa la naqliyay ✓

magac ka mid ah magacyada Alle oo Soomaali ah.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado ci'da qambaarka ama tukaha. Tukaha waaqda haya geedka ka lali.

waa la naqliyay ✓

1

(Waar-ka)

2

Cabbir wixii dheer lagu cabbiro; wuxuu la mid yahay 3 cagood ama 36 suul ama 0.914 oo mitir.

waa la naqliyay ✓

1

waar¹: m.l (-rar, m.l) Cabbir dhererka lagu cabbiro oo la mid ah seddax cagood ama soddon iyo lix hiish ama 0.914 mitir.

2

waar²: u.j la-mid: waryaa.

3

waar³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Cimri aan dhimasho lahayn ku noolaan. 2. Wax muddo dheer jirid.

waa la naqliyay ✓

1

waar¹: m.l (-rar, m.l) Cabbir dhererka lagu cabbiro oo la mid ah seddax cagood ama soddon iyo lix hiish ama 0.914 mitir.

2

waar²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Cimri aan dhimasho lahayn ku noolaan. 2. Wax muddo dheer jirid. m.f.dh, waarid.

waa la naqliyay ✓

Yard

waa la naqliyay ✓

Yard

waa la naqliyay ✓

1

m. n. yard (measure of length)

2

waar v. be permanent, be eternal ~ immortal; live long, endure

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) yard (yaadh) ~ yaardi

2

waar -ay / tay: (v) 1. be immortal (imoor-tal)-, eternal (iteer-nal). 2. exist (ig-ziist); endure (en-dhuur) long time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weligaa noolow oo ha dhiman; weligaa joog. Abbo waar oo weligaa jir. Dh: noolow, jir.

2

waar: (ereydhawaaq) soo jeedinta iyo la hadalka qofka lab loo adeegsado oo magaca qofka laga horraysiiyo. Waar Caliyoow kaalay. Dh: waryaa, war.

3

waar -ka: (magac, lab, keli) cabbir dhererka lagu cabbiro oo la mid ah 0.91 4 oo mitir. Maro saddex waar ah ii goo.

waa la naqliyay ✓

[WES] Aristolochia rigida 01

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid xidhan damiin ka nogo oo xilka sii dayntiisa isa saar. Ninka soo waas adaa lagu garanayaaye.

2

waas-ka: (magac, lab, keli) damaanad la isa saaro oo lagu soo daayo qof xidhan. Ninkii xidhnaa odaybaa waas ka noqday oo waa la soo daayay. Dh: damiin

waa la naqliyay ✓

m.l (-tyo, m.dh) (fiisikis) Summad W. Halbeegga caalamiga (H.C.) ee awoodda, waxana loo qeexaa awood le'eg hal juul halkii seken (Juul/seken).

waa la naqliyay ✓

m.l (-tyo, m.dh) (fiisikis) Summad W. Halbeegga caalamiga (H.C.) ee awoodda, waxana loo qeexaa awood le'eg hal juul halkii seken (Juul/seken).

waa la naqliyay ✓

Watt

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) summadda W. halbeegga caalamiga (H.C.) ee awoodda, waxana loo qeexaa awood le'eg hal juul halkii sekenba. waaw: (ereydhawaaq) eeg waahwaah.

waa la naqliyay ✓

1

(Waax-da)

2

Afar meelood oo meel; rubi; (1/4).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xyo, m.dh) 1. Wax afar meelood oo is le'eg loo qaybiyey meeshood; rubuc, rubi. Tusaale: “Hasha la qaley waax iga sii”. 2. Qaybaha waaweyn ee kala duwan ee hay'ad maamul u qaybsantahay middood.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xyo, m.dh) 1. Wax afar meelood oo is le'eg loo qaybiyey meeshood; rubuc, rubi. Tusaale: Hasha la qaley waax iga sii. 2. Qaybaha waaweyn ee kala duwan ee hay'ad maamul u qaybsantahay middood.

waa la naqliyay ✓

1

num. quarter (1/4) share; quarter of an hour; quadrant {mathematics}

2

waax [feminine] n. region, district, province, quarter; department ~ branch of an office

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) part (paart), share (sheer), division (di-vishin), section (sek-shin); sector (sek-tar); department (di-paart '-ment) ~ qeyb, wakaalad. Ex: waaxda caafimaadka; the health department

2

waax -da: (n) one-fourth; quarter

waa la naqliyay ✓

1

Dipartimento

2

Department

waa la naqliyay ✓

1

Dipartimento

2

Department

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (kala ~) kala fidi; kala qabo; kala durki. Afka kala waax ilkaha ha lagu eegee.

2

waax: (fal) (kala ~) kala jar oo labo ama afar waaxood ka dhig. Kuriska innoo kala waax.

3

waax -da: (magac, dhedig, keli) afar meelood meeshood; rubuc; 1/4.

waa la naqliyay ✓

1

v.aux: fail to do (X), miss (out on) doing (X)

2

waay v. fail to find ~ get, miss

3

waay class: he / she / it is ... [verbless declarative]

waa la naqliyay ✓

-yey / wayday / waayeen / waynay: (v) can't find; unable to find ~ waa. Ex: furihii waan waayey; I could not find the key

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) lagu dhawaaqo marka gurmad la doonayo. Dh: wey, way, alla.

waa la naqliyay ✓

Erey ulajeeddadiisu tahay: oo aan wax ka maqnayn; aan wax laga reebin; dhammaan ; giddi; kulli; ... (sida; i wada sii; wada qaado; ardadii waa wada timid).

waa la naqliyay ✓

qr. fk 1. Qurub tilmaamaya wax isla samayn. Tusaale: “Aan w. hadalno waa aan heshiinno”. 2. Qurub tilmaamaya in aan wax wax ka maqnayn. Tusaale: “Waa w. yimaadeen”; “Wargeysyada w. qaado!”.

waa la naqliyay ✓

qr.fk 1. Qurub tilmaamaya wax isla samayn. Tusaale: Aan w. hadalno waa aan heshiinno. 2. Qurub tilmaamaya in aan wax wax ka maqnayn. Tusaale: Waa wada yimaadeen; Wargeysyada wada qaado!

waa la naqliyay ✓

deictic, preposition: together, jointly, completely, all, altogether; toward each other

waa la naqliyay ✓

1) ensemble, 2) tous.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) dhammaan; aan wax ka maqnayn; giddi; kulli. Ii wada keen; wada kaxayso.

waa la naqliyay ✓