uxu — Macnaha & Turjumaada

1

(Uxu-da)

2

Dhiidhiiyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. insect species

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan madaxa hore qolof adag oo kurtimo yaryar lihi kaga roganyihiin oo aan baalal lahayn oo qaar dambe oo buuran oo jiidan leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: insect sp.

2

initial: u

3

lx: uxu

4

pd: (/da)

5

ps: n -f

6

key: uxu

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiidhiiya-da)

2

Cayayaan madaxa iyo qaarka hore wax adag oo kurtummo yaryar lihi kaga rogan yihiin oo aan baalal lahayn oo qaar danbe oo buuran oo jiidan leh; xaabley; uxu.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan madaxa iyo qaarka hore qolof adag iyo kurtimo yaryar ku leh oo aan baalal lahayn. Dh: uxu.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) bahal yar oo cayayaanka ka mid ah oo leh ubuc madaxeega aad uga weyn. Xaableyda lama laayo. Dh: dhiidhiyo, uxu.

2

xaabley -da: (magac, dhedig, keli) dad danyar ah oo waxa ku hadha hilibleyda ka iibsadda. Dh: danley. Li: lacagley.

waa la naqliyay ✓

npsubject case: the thing

waa la naqliyay ✓

1

de: the thing = wax + -u [subject]

2

initial: w

3

lx: wuxu

4

ps: np-subj

5

key: wuxu

waa la naqliyay ✓

1

1. Xarafka u oo dheer; (ū).

2

2. Uyaalka qofka aan lala hadlayn oo lab oo keli ah; isagu.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: “Wuxuu rabaa inuu wax ka barto”

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: Wuxuu rabaa inuu wax ka barto.

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

(n) long vowel of u letter of Somali alphabet. Ex: uurka; the pregnancy (pareg-nan-si)

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka dheer ee xarafka 'u'. guur, buur.

2

uu: (ereydhawaaq) qaylodhaan ah oo gurmad lagu doonayo. Uu, uu... Waar ayaa Soomaali ahey!

3

uu: (magacuyaal) magacuyaalka qofka saddexaad ee lab. Aadan waxa uu tegey dugsigii.

waa la naqliyay ✓

/yuu/ xarafka koow-iyo- labaatanaad ee alifbeetada ingiriisiga.

waa la naqliyay ✓

1

prep and preposition: to ... for / at; by (it) ... to (him)

2

ugu prep and preposition: most, -est [superlative.]

waa la naqliyay ✓

le plus (superlatif).

waa la naqliyay ✓

used to form the superlative of adjectives and adverbs

waa la naqliyay ✓

m. n., pl., subject case: the [plural subject]

waa la naqliyay ✓

1

de: the [PLURAL SUBJECT]

2

initial: u

3

lx: uhu

4

ps: n1-m-pl-subj

5

key: uhu

waa la naqliyay ✓

Ururka Boostaha Adduunka

waa la naqliyay ✓

1

(Guxud-ka)

2

Caws yaryar oo ka baxa dhulka deexda ah.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: goxod.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] low grass species, growing on soft ground in coastal regions

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cod isku xidhan samayn. Guxudda badan jooji oo kala jarjar codka.

waa la naqliyay ✓

1

de: low grass sp., growing on soft ground in coastal regions

2

lx: guxud

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m-col

5

key: guxud

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midab aanay waxba tarrixine oo midab qudha ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Iil. 2. Qoryaha iilka xabaasha afka laga saaro. la-mid: loxod.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Iil. 2. Qoryaha iilka xabaasha afka laga saaro. la-mid: loxod.

waa la naqliyay ✓

m. n. niche in a tomb, casket

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meesha weecsan ee qabriga meydka la dhigo kolka la aasayo. Haddaad noqoto laba'eef, miyaad luxudka dhaaftaa. Dh: il, loxod.

waa la naqliyay ✓

1

de: niche in a tomb, casket

2

lx: luxud

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

see: loxod

6

key: luxud

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... he?

waa la naqliyay ✓

(interrogative word) what...he..?. Ex: muxuu yiri? what did he say?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... he? = maxaa + baa + uu;

2

lx: muxuu

3

ps: qw + vpro

4

xe: What does he want?

5

xv: Muxuu rabaa?

6

key: muxuu

waa la naqliyay ✓

1

nuxur¹: m.l Waxtar gaar ah oo cunnada qaarkeed laga helo; dheef; uraad.

2

nuxur²: m.l (-ryo, m.dh) (taar.) Qaybta asalka u ah iyo tilmaamaha gaarka ah ee lagu yaqaan shay.

waa la naqliyay ✓

1

nuxur¹: m.l Waxtar gaar ah oo cunnada qaarkeed laga helo; dheef; uraad.

2

nuxur²: m.l (-ryo, m.dh) (taar.) Qaybta asalka u ah iyo tilmaamaha gaarka ah ee lagu yaqaan shay.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Nuhur

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] nourishment

2

nuxur m. n. best part of anything; essence; theme

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) essence (e-sansi); substance (sab-istans); heart (haart); gist (jest); core (koor) ~ muhimadda

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) murti iyo ujeeddo Codsi nuxurkiisu cad yahay ayuu soo gortay. Dh: duluc.

2

nuxur -ka: (magac, lab, keli) waxtar gaar ah oo cunnada qaarkeed laga helo. Cunto nuxur leb ayuu na siiyey. Dh: dheef, nafaqo.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: nuxuus¹.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: nuxuus.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof wax uu haysto dadka u diida ama wax loo diro ka madax adayga. Dh: nuxuus.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig) wargeys; saxaafad.

waa la naqliyay ✓

1

(Suxul-ka)

2

Meesha cududda iyo dhudhunku iska galaan siiba docda dibadda xigta oo fiiqan kolka gacantu laaban tahay, (ama xusul).

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Gacanta, meesha cududda iyo dhudhunku iska galaan docda dibadda xigta oo dhuuban marka gacantu laabantahay. la-mid: xusul.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Gacanta, meesha cududda iyo dhudhunku iska galaan docda dibadda xigta oo dhuuban marka gacantu laabantahay. la-mid: xusul.

waa la naqliyay ✓

m. n. elbow

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) elbow (el-bow) ~ xusul

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) halka cududda iyo dhudhunku iska galaan siiba barta gadaal iyo debedda xigta oo kolka gacantu laaban tahay waxa fiiqan noqota. Dh: xusul.

waa la naqliyay ✓

1

a: xusul

2

de: elbow

3

initial: s

4

lx: suxul

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: suxul

waa la naqliyay ✓

vl. pron. what he ...

waa la naqliyay ✓

[personal pronoun [he] plus action verb] he is..; used masculine nouns ending -ka; ga; Ex: wuxuu igu yiri...; he said to me...

waa la naqliyay ✓

1

de: what he ... [CLEFT FOCUS] = waxa + uu

2

initial: w

3

lx: wuxuu

4

ps: focus + vpro

5

key: wuxuu

waa la naqliyay ✓