uuslay

(fal) cid nabar gaadhay ama xanuun badani soo maray buullo sii, hilib iyo cunto nafaqo badan isugu dar, muddo si gaar ah u xanaanee. Ninka adaa jabiyeye iska buullay. Dh: nafaqee, buullee.

m.f.dh eeg cuslee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax hore u fududaa, culays ku kordhin.

m.dh la-mid: uusley.

-da: (magac, dhedig, keli) caloosha iyo wixii la xidhiidha. Dh: uusley.

/sley/ slain; (v) dilid (qur-gooyn); gawricid.

(see slaughter).

(fal) qof ul la dhac ama ku garaac. Ulay inanka edeb ha yeeshee. Dh: dhengeday.

m.l Mayrax feeran oo haamaha bul lagu catireeyo.

(fal) bul iyo shaash u yeel. Googoradda inanta yar bulay. Dh: bulee.

(Culay-ga)

Qoryo gaar ah oo qallalan oo udgoon oo weelasha qaarkood lagu culo: qoriqadiid; (ama cugay).

m.l Qoryo geedo gaar ah laga jaray oo iyaga oo dab leh weelasha caanaha iyo biyaha lagu nadiifiyo. la-mid: cugay.

m. n. bundle of dry wood burnt to purify a milk vessel

(fal) weel, culay ku same.

culay-ga: (magac, lab, keli) qoryo udgoon oo inta dab la gesho iyaga oo kulul amaba belbelaya weelka la culayo gudihiisa lagu rido oo lagu aabudho oo lagu rogrogo, si jeermiska looga dilo. Dh: qoriqadiid, cugay.

de: bundle of dry wood burnt to purify a milk vessel

lx: culay

pd: (-ga)

ps: n-m

see: cugay

key: culay

m. n. (adj.): coward; cowardly, timid, shy, bashful

-ga: (n) fearful and hesitant person, chickenheart, timid, craven male; coward (kaawardh)

-ga: (magac, lab, keli) qofka beerka nugul ee halista aad uga cabsooda. Dh: fule.

de: coward; [atr.] cowardly, timid, shy, bashful

lx: fulay

pd: (-ga)

ps: n2a-m

xe: He is a coward

xv: fule ~ fuley

key: fulay

جَبَان

(fal) timo iyo wixii la mid ah, ha moolayne gaabi. Timaha iga qusee. Dh: yaree.

m.dh Yeey, uubato.

m.dh Yeey, uubato.

(fal) uur u yeel haweeney. Dh: rimi.

uuray: (fal) uuro iyo siigo kici. Dh: siigay.

uuray-da: (magac, dhedig, keli) qof yar oo calool weyn. Uuray baad tahaye jimicsiga ciyaar.

Isagu ma (diiddo), sida: isagu ma iman — ma uusan iman; aanu.

(magacuyaal) tilmaamaya qofka saddexaad oo diidmo ah.

a: aanu

de: he ... not = uu + -se + aan 'not'

initial: u

lx: uusan

ps: vpro + neg

xe: He will give you the money that he didnt send.

xv: Lacagta uusan soo dirin buu ku siin doonaa.

key: uusan

(fal) si aan qorshaysnayn oo kolba meel laga bilaabayo hawl u qabo. Baslaynta jooji si fiican wax u doodndoon. Dh: baslee.

(fal) wax bissil ka dhig.

(fal) cun wax laguu yareeyey. In kalay bulaysaye, adse beer ma dubanine.

bullay-ga: (magac, lab, keli) midab lo'du leedahay oo caddaan casaan xiga ah. Sac bullay ah ayaa halkaa daaqaya. Dh: beesh.

(fal) dhallaan, cusbo geli; cusbo ku daawee.

cusbay: (fal) soor iyo wixii la mid ah, milix ku dar.

adj., simple past tense: was heavy

(adj) heavy (heevi). Ex: miiskii cuslaa baa haray; the heavy desk was left over

de: was heavy

lx: cuslaa

ps: adj-past

see: culus

key: cuslaa

(fal) wax culus noqo. Li: fududaw, fududow.

(fal) ka dhig wax aan nadiif ahayn oo xaqiran.

(fal) si aayar ah u orod.

/misley/mislaid; (v) boos khaldan wax dhigid, kuna hilmaamid.

m.l (-qlo/muqlay, m.dh) Geed-quwaax, qodax yaryar, caleen dhuudhuuban iyo asal wanaagsan oo lagu megdisto. la-mid: muqle.

m. n. resin producing tree species; resin of such a tree

[MUKULAY, MUKLAY, MOKOLAY] Boswellia microphylla 01-

(fal) bukaysii oo cudurka shilinta ah ku rid. Haddaad karayso muqlay kariba mayside. Dh: muqlee.

a: muqle

de: resin producing tree sp.; resin of such a tree

lx: muqlay

pd: (-ga Pl: muqlay (da))

ps: n5-m

key: muqlay

(fal) kala dhexdhexaadi; heshiis ka kala dhex samee. Labada nin ha isku dirine kala muslax. Dh: islaaxi, heshiisii.

/awt-ley/ (n) kharash (lacag hawl gaar ah lugu kharash gareeyo).

m.dh Nooc ka mid ah sagaarada oo ku nool dhulalka buuraleyda ah.

-da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah sagaarada oo ku nool dhulalka buuraleyda ah.

m.f.dh eeg uulee.

-ta: (magac, dhedig, keli) ku celcelinta codka 'uu' oo gurmad lagu doonayo.

-da: (magacwadareed) xoolaha boqolka lagu bixinayo, geela inta buuxda ee irmaan ama rimman. Waxa middiiba lagu qiimeeyaa labo iyo toban laxaad oo u dhiganta.

(fal) tixgelintiisa ku tala gal oo isku diyaari. Go'aanka cusub ee shaqaalaha xusbay. Dh: xusbee, xushmee.

m.f.dh eeg buuflee.

-ta: (magac, dhedig, keli) buufta hayn oo neef kolla hoos u jiidid kolla kor. Buuflaynta daa oo saani u hadal.

-ta: (magac,dhedig, keli) nafaqo wanaagsan siin, sida neef loo qalo qof dhaawac soo gaadhay ama xanuun ritay.

-da: (magac, dhedig, keli) dhul buuro dhaadheeri leh oon bannaan lahayn ama uu ku yar yahay. Buuralayda golis waa dhul can ah.

f.g3 (-stay, -satay) Hawl, arrin iyo wixi lamida wax culus oo dhib leh ka dhigasho.

f.g3 (-stay, -satay) Hawl, arrin iyo wixi lamida wax culus oo dhib leh ka dhigasho. m.f.dh, cuslaysasho.

m.f.dh eeg quuqlee.

(fal) astaamee, wax lagu garto ka bixi, tusaalooyin badan ka samay.

tusaalay: (fal) cid kale, waano sii oo hogatusaalee; meelo badan wax ka tus.

m.f.dh eeg xushlee.

(Baslayn-ta)

Si basle ah, baadi ama wax kale, u raadin.

m.f.dh eeg baslee. la-mid: basle (3).

-ta: (magac, dhedig, keli) nooc orodka ka mid ah oo gucle u eg oo si qaabxun wax loo raadgoobo.

-ka: (magac, lab, keli) baslayn u dhaqaaqid.

(Bislayn-ta)

Wax bisil ka dhigid.

m.f.dh eeg bislee. la-mid: bislays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax bissil ka dhigid. Bislayn intaa ka badan looma baahnee dheriga ka soo rog. Dh: bislays.

m.l la-mid: bislayn.

-ka: (magac, lab, keli) wax bislayn. Bislays dheriga oo ku dhow buu dabku ka bakhtiyey.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bugbugleyn.

-ga: (n) social person; outgoing personality; friendly male person

buulley¹: m.dh Qayb ka mid ah heerka koritaanka cayayaanka qaarkood.

buulley²: m.dh (cilmiga naflayda) Heerka saddexaad ee koritaanka meerta nololeedka qaar ka mid ah cayayaanka. Heerka b.da quudashada iyo socodkuba way joogsadaan, waxaana dhaca isbeddelka uu caydigu isu beddelayo qaangaadh.

buulley¹: m.dh Qayb ka mid ah heerka koritaanka cayayaanka qaarkood.

buulley²: m.dh (cilmiga naflayda) Heerka saddexaad ee koritaanka meerta nololeedka qaar ka mid ah cayayaanka. Heerka b.da quudashada iyo socodkuba way joogsadaan, waxaana dhaca isbeddelka uu caydigu isu beddelayo qaangaadh.

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh gashaanti ah oo aqal keligeed gasha. Buulley la haasaawaa. buullo -da: (magac, dhedig, keli) nafaqo gaar ah sida hilibka oo qof dhib ama nabar soo gaadhay la siiyo. Buullo gool baa loo qashaa iyo koronnada waaweyne.

Grassland

(Cusbayn-ta)

Cusbo ku darid; cusbo korka ka marin; cusbo ka dhigid.

m.f.dh eeg cusbee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhallaan, cusbo gelin; cusbo ku daaweyn; cusbays.

cusbayn -ta: (magac, dhedig, keli) cunto iyo wixii la mid ah, cusbo ku darid. Dh: milixayn, cusbays.

-ka: (magac, dhedig, keli) eeg cusbayn.

-ka: (magac, lab, keli) wax culus noqosho. Dh: culays. Li: fududaan.

m.f.dh eeg culus. la-mid: culays, cuslaansho.

f. n., [abstract] heaviness

-ta: (n) the act of being heavy; heaviness (heevines)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax culus ahaan.

de: heaviness

lx: cuslaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: cuslaan

/dhispaley/ (v) 1. soo-bandhigid (n) 2. ban-dhig, soo-bandhigis.

v.tr., (exhibit to sight or mind) tus, ogaysii, muuji.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof sharafta ka dhigid oo qayrkii ka reebid.

dullayn -ta: (magac, dhedig, keli) dibi iyo wixii la mid ah, dulle la dhicid.

-ta: (magac, dhedig, keli) si aan la dareemi karin, wax u samayn.

(Duullan-ka)

Ku talaggalka lagu talaggalay ama la guddoonsadey in la duulo.

dųullan: m.l la-mid: dųullaan (1).

m. n. state of war-readiness