uubatay

(Uubateyn-ta)

Sida uubato u dhawaaqid; qaylo dheer samayn.

m.f.dh eeg uubatee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaylo dheer ka kacid; uubato samayn.

-da: (magac, dhedig, keli) macdan cad oo durba shiilmi og, oo birta alluminiyumka ku bah ah.

(Gubai) S, C Dactyloctenium aristatum Link. Gramineae.

(Uubata-da)

Bahal eeyga u eg; yeey; uu'leey.

m.dh.u (-ooyin, m.l) 1. Bahal eeyga u eg: yey; yeey; uuley. 2. Qaylo dheer.

m.dh.u (-ooyin, m.l) 1. Bahal eeyga u eg: yey; yeey; uuley. 2. Qaylo dheer.

-uubatada: (n) wolf (woolf) ~ yeey

-da: (magac, dhedig, keli) qaylo dheer oo lagu jiido.

uubato-da: (magac, dhedig, keli) bahal u eg ey oo kooxkoox isu raaca oo laayaan ah. Ilbidhiqsi baa uubatadu ku leeftaa neefka. Dh: yey, uuleey.

de: wolf, wild dog, jackal

initial: u

lx: uubato

pd: (/da)

ps: n6-f

key: uubato

(fal) subag u mari, ku iidaan, ku shub.

f.mg2 (-teeyay, -teysay) 1. Sida uubatada u ciyid. 2. Qaylo dheer cid maqashiin.

(fal) qaylo dheer samee.

de: howl

initial: u

lx: uubatee

pd: (uubateeyey)

ps: v2b=

key: uubatee

-ka: (magac, lab, keli) sarcanta korkeeda.

-da: (magac, dhedig, keli) dhul buuro dhaadheeri leh oon bannaan lahayn ama uu ku yar yahay. Buuralayda golis waa dhul can ah.

(tilmaame) qof dumar ah oo aad u hufan oo ceebla'. Dh: ceebla', saxarla', hufan.

-ta: (magac, dhedig, keli) ka murugoosho wax horay u dhacay laga qoomammeeyo. Dh: shallayn, hibatays, qoomammayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) geed ka mid ah geedquwaaxa oo sun ah. Dh: geedxun, geedqaaqle, geedawaabay.

(fal) midabyo qurxoon u samee. Dh: muunadee, qurxi, naqshadee.

muunaday: (fal) cid kale si sharaf iyo qaddarin ah u soo dhawee. Waalidku kolkuu kuu yimaad muunaday. Dh: muunadee, xurmay sharafi cisee.

-ta: (magac, dhedig, keli) subag u marin, ku iidaamid, ku shubid; subag marin.

(fal) suuradi.

suuraday: (fal) malay suuradda wax leh yahay. malay muuqaalka wax leeyahay. Suuraday sida magaaladu u eg tahay in layn weligaa ma aanad arkin ee.

-ka: (magac, lab, keli) da'yarta weli baaluga gaadhin. Kuwii awrta jiraayiyo, uufanayskii kacaamay. Dh: kuray, kacaan.

uufanays -ka: (magac, lab, keli) qof aan karti iyo caqli badan lahayn. Uufanayskii dadka gumaysan jiray aaway maanta ba.

(fal) eeg uubatay.

-da: (magac, dhedig, keli) geedsaar dhirta isku mara oo xajiin aad u daran leh.

(adj) successful (sakseesful) ~ guul gaaray. Ex: nin guulaystay; a successful man

couler (liquide).

-ta: (magac, dhedig, keli) kolba tub ku habboon u doondoonid. Dh: jidayn.

(Xuubabbays-ta)

(oogada dadka) saracda korkeeda.

m.dh Saracda korkeeda (oogada dadka).

f. n. lower abdomen ~ belly

de: lower abdomen ~ belly

initial: x

lx: xuubabbays

pd: (-ta)

ps: n-f

key: xuubabbays

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

pr. n., loc. Baay [region in south west Somalia.]

de: Baay [region in south west Somalia] in Upper Jubba area

lx: Baay

ps: n0-loc

key: Baay

de: you / she did (X)

lx: -atay

ps: v3-2sg/3f-past

xe: she died

xv: =-atey

key: -atay

erey naxdin darteed dadka, gaar ahaanna dumarka markii ba ka soo booda. Alla, ba'ay oo buulkii gubay. Dh: hoogay.

-ga: (magac, lab, keli) nooc khudradda la cuno ka mid ah oo dusha diir laga qaado ku leh boostana baruur huruud ah iyo iniinyo yaryar oo kawa filfisha u eg ku leh Dh: mafafaay, babbaay, cambefilfil.

(fal) bac geli oo ku duuduub; ku rid bac. Alaabtan ii bacay. Dh: bacee.

bacay: (fal) qof sas ama cabsi ku rid; wax aan jirin ku quful ama ka dhaadhici; qof shaki ku beer. Wiilkan yaa baceeyay? Dh: bacee.

-ga: (magac, lab, keli) huudhiga yar looxa lagu wado. Badaygii badduu ku dhacay.

(I) Bovino castrato;

(E) Castrated Cattle, Ox

(S) Bakay (S. c.: Bakai)

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

-ga: (magac, lab, dhedig) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye.

m.l la-mid: butuc (1).

(tilmaame) aan caato ahayn, hilib leh. Wiil yar oo batacay xambaarsanayd. Dh: shilis, buuran, naaxsan.

m.l/dh (-llo, m.dh) Meel bannaan oo aan dhir sare lahayn.

m.l/dh (-llo, m.dh) Meel bannaan oo aan dhir sare lahayn.

-ka: (magac, lab, keli) dhulka inta xigta badda ee bataaxa leh ee aad loo wadhan yahay marka loo dabbaaltago.

(Batar-ka)

Cayaar la tumo; sacab.

m.l Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah jiib iyo sacab leh oo ay ragga iyo dumarku wada dheelaan.

m.l Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah jiib iyo sacab leh oo ay ragga iyo dumarku wada dheelaan.

m. n. dance step

-ka: (n) traditional dance

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar da'weyn oo ay sida badan dheelaan haweenku iyagoo kala rogta luuqda, waxay na caan ku tahay Jabuuti, dhulka Soomaaliyeed ee Itoobiya iyo gobollada Waqooyi-Galbeed, Togdheer, Sanaag, Awdal, Sool iyo Bari ee Soomaaliya. Qalabka lagu ciyaaro waxaa ka mid ah durbaan yar oo hal ul lagu garaaco iyo dallad. Dh: botor.

cf: sacab

de: dance step

lx: batar

pd: (-ka)

ps: n0-m

key: batar

/baatti/ (adj) qof yara waalan (khafiif ah).

(fal) isku burburi oo isku laaq wax qoyan; gacanta la gal oo fudfud ka dhig. Dh: bojol.

(fal) dhar la qaato sii; marashiyey ama arratir.

hubay: (fal) qalabka lagu dagaallamo sii, u yeel oo qalabay.

(fal) (u ~) cid u maydh jidhka. Dhulku waa kulayle carruurta u qubay: Dh: qubee, maydh.

v. result in, achieve, benefit from

u aay v. result in, achieve, benefit from

-ka: (magac, lab, keli) meel daloosha hoos u gelid; uub ku dhicid. Uubadka dhooqada wuu ku jabaa geelu. Dh: ruubad.

(fal) uur u yeel haweeney. Dh: rimi.

uuray: (fal) uuro iyo siigo kici. Dh: siigay.

uuray-da: (magac, dhedig, keli) qof yar oo calool weyn. Uuray baad tahaye jimicsiga ciyaar.

(fal) hadal isdhaafdhaaf ah ku hadal. Sidii duq asaasagay ayuu abataqayaa. Dh: habataqan, habataq, hadaaq.

abataq-a: (magac, lab, keli) hadalka isdhaafka ah. Dh: habataq, hadaaq.

m.dh la-mid: abbaaye.

-da: (magac, dhedig, keli) erey gabadha loogu yeedho oo uu macnihiisu yahay; walaaley. Waxa isugu yeedha, kuwa wada dhashay, xigtada iyo inta isjecel. Dh: abbaayo.

-da: (n) kite (kaayt) -aabuteey

-ga: (magac, lab, keli) geedmidhood aad u dheeraada oo dusha sarena ku yeesha caleemo balballaadhan iyo midho waaweyn oo dhexda iniinyo badan ku leh. Dh: manfafaay, canbefilfil.

-ga: (magac, lab, keli) awr buubid badan. Qaalinku waa buubaa e carruurta ha u dhiibin.

(fal) daali oo rafaadi. Dh: caatee.

caatay: (fal) mid aan hilib badan lahayn ka dhig. Dh: weydee. Li: naaxi.

(Cubtan-ka)

Hab dadka cayaara haya lagu kala doorto; labo qof baa mid wuxuu oranayaa cub, kan labaadna cir; kolkaasaa kii hore qof dooranayaa; kan doortay maahee, kan kalaa isna cub oranaya oo qof dooranaya; sidaasay ku wadayaan taniyo inta dadka laga wada doorto; doorasho; (ama cugtan).

cubtan¹: m.l 1. Doorasho ay laba qof ku kala xushaan dad kula jaal noqonaya ciyaar lagu tartamayo, iyaadoo midba markiisa qof magacaabanaya. 2. la-mid: cubtamid. la-mid: cugtan¹.

cubtan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Laba qof, iyadoo midba markiisa qof magacaabanaya, dad kula jaal noqonaya ciyaar lagu tartamayo xulasho. la-mid: cugtan².

cubtan¹: m.l Doorasho ay laba qof ku kala xushaan dad kula jaal noqonaya ciyaar lagu tartamayo, iyaadoo midba markiisa qof magacaabanaya. la-mid: cugtan.

cubtan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Laba qof, iyadoo midba markiisa qof magacaabanaya, dad kula jaal noqonaya ciyaar lagu tartamayo xulasho. m.f.dh, cubtamid. la-mid: cugtan.

pr. n., [feminine] Ubtan

v. divide into teams by drawing lots, take sides

cubtan vl. n. act of dividing players into teams by drawing lots, etc.

name-f acquires; take sides, drawing lots. Cf: Cigale, Cige

(fal) ciyaartoy kala dooro. Keligaa waxaan kuu cubtamay waa caloolsamiye.

cubtan-ka: (magac, lab, keli) hab dadka ciyaaraya lagu kala doorto; labada qof ee labada kooxood kala hoggaaminaya midkood ayaa odhanaya 'cub' ka kalena wuxuu odhanayaa 'cir', markaasuu qof dooranayaa. Cubtanka adigu innoo billaw. Dh: cugtan, doorasho.

name-m one who runs fast; 'Uday

(fal) cunto afka geli, calali, dabadeed na liq. Cali makhaayadda ayuu maanta ka cuntaynayaa. Dh: cuntee. Li: qad.

-ka: (magac, lab, keli) qarawga dadka jaadka cuna ku dhaca maalinka aanay cunin oo ah hawaawi cabsi badan. Xalay dubaab baa i helay.

m.l Garaad, maskax, xis. la-mid: dibaaq.

-a: (magac, lab, keli) maan iyo kasmo. Dalabkaad bixinaysana dubaaquu ka gartaa. Dh: caqli, garaad, laab, kal.

dubaaq -da: (magac, dhedig, keli) ujeeddada iyo nuxurka hadal leeyahay.

(Dubaax-da)

Neef fayow oo kolkaa la qalay hilibki; hilib cusub oo weli dubaaxina haya; aan tammooti ahayn.

m.l la-mid: daabax¹.

f. n., [collective] fresh meat

-da: (magac, dhedig, keli) neefka maqaaxiyaha lagu qalo ee hilibkiisa la gado ama aan cudur diline la iska qasho.

de: fresh meat

lx: dubaax

pd: (/da)

ps: n1-f-col

key: dubaax

s.f. - waaris; waqtiga uu shay soconayo.

(Fulai) S, NFD, May Acacia zanzibarica (S. Moore) Taub. Mimosaceae.

NFD, S, May Acacia seyal Del. Mimosaceae.

m.dh Budo madow oo dhiilaha ama haamaha la culay marka la catireeyo ka soo daata.

(Gubate) N Atriplex farinosa Forsk. Chenopodiaceae..

(Gubata-da)

1. Dhul ballaaran oo dab maray.

2. Dhul guban og oo weligi dab u halis ah.

m.dh 1. Cudur lo'da ku dhaca oo haragga ka guba. 2. la-mid: gubad (1).