Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

1. Xarafka u oo dheer; (ū).

2

2. Uyaalka qofka aan lala hadlayn oo lab oo keli ah; isagu.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: “Wuxuu rabaa inuu wax ka barto”

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: Wuxuu rabaa inuu wax ka barto.

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

(n) long vowel of u letter of Somali alphabet. Ex: uurka; the pregnancy (pareg-nan-si)

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka dheer ee xarafka 'u'. guur, buur.

2

uu: (ereydhawaaq) qaylodhaan ah oo gurmad lagu doonayo. Uu, uu... Waar ayaa Soomaali ahey!

3

uu: (magacuyaal) magacuyaalka qofka saddexaad ee lab. Aadan waxa uu tegey dugsigii.

waa la naqliyay ✓

1

(Aana-da)

2

Xumaan hore oo lays gaarsiiyey oo in laga aarguto uurka lagu hayo; godob; utun; asaaye; aarsi; dakano.

waa la naqliyay ✓

1

(Abhin-ta)

2

Qof laga baqa hayo, ama wax laga celina hayo, hadal saameeya oo uu ka baqo, (sida: Allaahaa hadduu Alla yahay), kula hadlid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Abuur-ka) a) Wax aan hor u jirin uumis; alkun. b) Geed ubxa haya, docda uu lafta ama iniinta ku lee yahay, oo kolkii la beero korta oo geed hor leh oo cusub noqota; laf ama iniin ama cad kasta oo geed hor leh noqon karta; firi. c) Hawsha la qabto kolka beerta abuurka lagu rida hayo.

2

2. (Abuur-ta) Sida loo uumay (farsamo, hab, qaab); baxaalli.

waa la naqliyay ✓

1

(Abuurid-da)

2

Wax aan hor u jirin uumid; curin; alkumid; jirsiin; dhalin; ahaysiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Abuuris-ta)

2

Uumis; alkun; dhalis; curis.

waa la naqliyay ✓

1

(Afarsuulla-ha)

2

Muruq afar suul ama afar madax leh, siiba muruqa weyn oo ku yaal bowdada docdeeda kore, oo kolka uu isku soo rooro lugtu kala baxdo oo fidsanto.

waa la naqliyay ✓

1

(Afjuxuunsi-ga)

2

Qof laga hadal badan yahay, oo inta iintaas u lee yahay lagu haadsado, xaq uu lee yahay lagu seejiyo ama wax uusan yeeleen lagu yeelsiiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Agaagsa-ha)

2

Qof wax badan helay (hilib; lacag, ...) wax yar oo uu u gooyo kii aan wax helin, ama laga qaado; xoolaha la soo dhaco, waxa laga baxsho; loog.

waa la naqliyay ✓

1

(Ahaysiin-ta)

2

1. Wax aan jirin, wax jira ka dhigid; abuurid; uumid.

3

2. Dhab ama run ka dhigid.

4

3. Si, ama, wax ka dhigid, ka yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Alaal-ka)

2

Aan meesha uusan aqoon iyo dadka uusan aqoon ka qaloon; qof galgal badan oo dhiirran.

waa la naqliyay ✓

1

(Alkumid-da)

2

Wax aan hor u jirin abuurid; uumid.

waa la naqliyay ✓

1

(Alkun-ka)

2

1. Wax aan hor u jirin oo la abuuro; abuur; uun.

3

2. (Alkun-ka, Alkun-ta) Labada inay is guursadaan isu doonay, waxay isu yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Amaah-da)

2

Xoolo qof qof ka doono, oo haysto, oo goor lagu ballamay kaddib, kii horoo lahaa uu u cesho.

waa la naqliyay ✓

1

(Anguugya-da)

2

Uurkutaallo; guhaad; (ama anguubyo).

waa la naqliyay ✓

1

(Baacug-ga)

2

1. Dhasha xoolaha calooshooda aan weli caano maahee wax kale gelin (= aan uus yeelan).

3

2. Caano la adkeeyey oo dhanaanno kala gaar ah lagu daray oo la cuno; farmaajo.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaqsi-ga)

2

(xoolo) Aan waqtigii uu rimi lahaa, rimin.

waa la naqliyay ✓

1

(Barid-da)

2

1. Qof, wax uusan horay ugu aqoon, tustusid, u sheegsheegid, ugu celcelin, taniyo intuu ka garto oo ka aqoodo; hawsha baraha.

3

2. Bar ka dhigid; buuxin waayid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bariid-ka)

2

Geed yar oo la beero iyo iniino uu dhalo oo budo leh oo la cuno (ama bariis).

waa la naqliyay ✓

1

(Barriiqa-da)

2

Addin xoog u sibibixday ama xoog loo weecshey xarriiqda ama raadka jiidan oo uu dhulka u yeelo; xoog u weecasho ama u joogsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Beerdulucsi-ga)

2

Hadal saamays weyn leh ama wax kale oo la falo oo loola jeedo in qof beerkiisu ku jilco oo uu naxo oo soo debco oo muraad laga doonayo, laga helo; beerlaxawsi.

waa la naqliyay ✓

vl. pron. he,

waa la naqliyay ✓

(pronoun he plus past tense verb). Ex: saacad cusub buu gatay; he bought a new watch

waa la naqliyay ✓

1

de: he + [FOCUS] = baa + uu

2

lx: buu

3

pd: (ayuu)

4

ps: focus + vpro

5

xe: He saw something.

6

xv: Wax buu arkay.

7

key: buu

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la adeegsado marka awrka la celinayo. Duu dheh awrka. Dh: dooh.

waa la naqliyay ✓

e.d la-mid: tuu.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) lagu fadhiisiyo neef geel ah. Dh: ju', oho.

waa la naqliyay ✓

Erey leh ulajeeddooyin ay kamid yihiin: a) Adiga (sida: Yaa kuu sheegay?). b) Adiga dartaa (sida: Yaa kuu doonay? Yaa kuu dhisay?).

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to ~ for you; on your behalf

waa la naqliyay ✓

pour toi.

waa la naqliyay ✓

(pronoun you plus preposition such as to) to...you ~ kuugu. Ex: Maxuu kuu sheegay? what did he tell you?

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron., neg. he ... not

2

muu question word, vl. pron. does he ? / is he ...?

waa la naqliyay ✓

[pronoun plus negative] 1. he..not. Ex: Cali muu arag; Ali didn't see ~ muusan 2. (interrogative word) why., he..?/ is..he..? ~ miyuu. Ex: Muuse muu orday? did Muse run?

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu asteeyo ci'da waraabaha. Dh: aaw.

2

muu: (falkaabe) erey falkaab ah oo u dhigma miyuu aarmuu. Muu iskaba aamuso.

3

muu-da: (magac, dhedig, keli) xoolo la dhaqdo. Muuda usha ka daa. Dh: makas, xoolo.

waa la naqliyay ✓

1

(saa + wuu)

2

saa waa uu; saa isagu wuu.

waa la naqliyay ✓

conj., vl. pron. in order that he ...; well, then he...; anyway he...

waa la naqliyay ✓

(conjunction plus pronoun) the manner or way in which he...; how he.... Ex: suu yiri? how he said?

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) su'aaleed u dhigma: siduu?.

waa la naqliyay ✓

1

a: siduu

2

de: in order that he ...; well, then he...; anyway he...

3

initial: s

4

lx: suu

5

ps: conj + vpro

6

xe: How is he? = si (da) + uu

7

xv: Suu yahay?

8

key: suu

waa la naqliyay ✓

e.d Juu! la-mid: tu' (2).

waa la naqliyay ✓

inter. down!

waa la naqliyay ✓

1

a: tu'

2

de: down! (command to make a camel kneel down)

3

initial: t

4

lx: tuu

5

ps: intj

6

key: tuu

waa la naqliyay ✓

/yuu/ xarafka koow-iyo- labaatanaad ee alifbeetada ingiriisiga.

waa la naqliyay ✓

1

prep and preposition: to ... for / at; by (it) ... to (him)

2

ugu prep and preposition: most, -est [superlative.]

waa la naqliyay ✓

le plus (superlatif).

waa la naqliyay ✓

used to form the superlative of adjectives and adverbs

waa la naqliyay ✓

m. n., pl., subject case: the [plural subject]

waa la naqliyay ✓

1

de: the [PLURAL SUBJECT]

2

initial: u

3

lx: uhu

4

ps: n1-m-pl-subj

5

key: uhu

waa la naqliyay ✓

Ururka Boostaha Adduunka

waa la naqliyay ✓

1

(Uub-ta)

2

Hog dheer; booraan; god; hataq.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.l) 1. Carun ka yimaad xubinta taranka ee nafley dhashay. 2. (-bo, m.l) God dhuuban oo hoos u dheer.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) god dheer oo dhuuban; hog dheer oo hoos aad ugu qodan. Uub ha qodin, haddii aad qodda na ha dheerayn, adiga uuni ku dhici doontaana mooyee. Dh: booraan. Dh: uubo.

2

uub: -ta: (magac, dhedig, keli) eeg uubo.

waa la naqliyay ✓

m.l Daaq; caws.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) beertu marka ay bislaato ee madaxa laga soo guro halka la isugu keeno sabuullada, si loo tumo oo firida looga saaro. Uud weyn bayn noqotay beertii. Dh: madaarad.

2

uud -ka: (magac, lab, keli) doog dillaacay oo ubax baxshey.

waa la naqliyay ✓

1

de: pasture, meadow; land with piled straw ~ haystacks (after a harvest)

2

initial: u

3

lx: uud

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: uud

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) midab madaw dhalaalaya ah leh.

waa la naqliyay ✓

1

1. Wax kasta ama mid kasta ha ahaadee; in kasta ha le'ekaadee; keliya; ana.

2

2. (Uun-ka) a) Wax la uumay; abuur; makhluuq. b) Uumi; oomaar.

waa la naqliyay ✓

1

uun¹: m.l 1. Wax kastoo Alle uumay. 2. Uumi.

2

uun²: f.g1 (uumay, uuntay; uumi) Eebbe wax abuurid.

3

uun³: fk. 1. Keliya. Tusaale: “Carruurta uun caanaha sii”. 2. Mid kastaba ha ahaadee. Tus.”Nin uun weyddii”. 3. Mid aan cayinnayn, mid aan la garanayn. Tusaale: “Wiil uun baa noo sheegay”.

waa la naqliyay ✓

1

uun¹: m.l 1. Wax kastoo Alle uumay. 2. Uumi.

2

uun²: f.g1 (uumay, uuntay; uumi) Eebbe wax abuurid. m.f.dh, uumid.

3

uun³: fk. 1. Keliya. Tusaale: Carruurta uun caanaha sii. 2. Mid kastaba ha ahaadee. Tusaale: Nin uun weyddii. 3. Mid aan cayinnayn, mid aan la garanayn. Tusaale: Wiil uun baa noo sheegay.

waa la naqliyay ✓

quelconque.

waa la naqliyay ✓

1

-uumay: (v) create (ki-ri-yeeyt)-, used only for Godly creation

2

uun -ka; (n) the creations of God [Allah] ~ khalqi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) awood Rabbi u gaar ah oo uu macnaheegu yahay 'abuur'. Dh: abuur, alkun.

2

uun: (meeleeye) erey la nuxur ah waxa ugu yar ee la heli karo; mid kasta ha ahaadee; inkasta ha le'ekaadee. Mid uun i sii baabuurtaada.

3

uun -ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo uu Rabbi abuuray. Dh: uumiye, makhluuq.

4

uun-ka: (magac, lab, keli) isbaaska iyo dhammaan wixii ku dhex abuuran ee noole ama manoole ah.

5

uun -ka: (magac, lab, keli) eeg uumi.

waa la naqliyay ✓

خلق

waa la naqliyay ✓

1

(Uur-ka)

2

1. Nafleyda waaweyn, inta u dhexaysa bogga iyo miskaha iyo labada kelyood; waxaa ku jira beer, beeryaro, calool, xiidmo. ganac, kelyo, kaadihays, kd.

3

2. Cur weyn oo ilmo ku jiraan; (xoolo) rimman.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Inta u dhaxaysa bogga miskaha iyo laba kelliyood waxa ku jira: beerka, caloosha, xiidmaha iyo wixi lamida. 2. Ilma galeenka cunuggu ku jira kolka uu dusha ka muuqdo oo calool weyn u ekaado. 3. Laabta.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Inta u dhaxaysa bogga miskaha iyo laba kelliyood waxa ku jira: beerka, caloosha, xiidmaha iyo wixi lamida. 2. Ilma galeenka cunuggu ku jira kolka uu dusha ka muuqdo oo calool weyn u ekaado. 3. Laabta.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. pregnancy (pareg-nan-si)', gestation (jas-teey-shiri) ~ xaammil. 2. abdomen (aab-do-man), stomach (istoo-mak)

waa la naqliyay ✓

1

Gravidanza

2

Pregnancy

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ilmaggaleenka dhedigga kolka uu cunug ku jiro.

2

uur-ka: (magac, lab, keli) naflayda waaweyn inta u dhaxaysa miskaha iyo bogga iyo labada keliyood ee ay ku jiraan uurkujirtu sida: beer, beeryaro, ganac, xammayti, kaadihays iyo wixii la mid ah.

3

uur-ka: (magac, lab, keli) garashada iyo maanka qarsoon ee wax lagu kala sooco. Dh: maan, haab.

waa la naqliyay ✓

1

de: pregnancy; [atr.] pregnant; stomach, abdomen, belly; [ext.] internal organs, viscera

2

initial: u

3

lx: uur

4

pd: (-ka Pl: uurar)

5

ps: n4-m

6

xe: She is pregant again.

7

xv: calool; wab

8

key: uur

waa la naqliyay ✓

حمل، حبل

waa la naqliyay ✓

1

(Uus-ka)

2

Dheregdhacsiga kaddib, cunnada beddelantey oo caloosha iyo xiidmaha, kd. ku jirta siiba tan xoolaha daaqa.

waa la naqliyay ✓

m.l Cunnada nafaqada laga baxay oo ku jirta caloosha iyo xiidmaha (xoolaha daaqa).

waa la naqliyay ✓

m.l Cunnada nafaqada laga baxay oo ku jirta caloosha iyo xiidmaha (xoolaha daaqa).

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) chyme (kaaym); undigested food in the stomach, usually of animals

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cuntada shiidantay dheregdhacsi ka dib ee beddelentay ee ku jirta calool iyo xiidmo sii ba ta xoolaha cawsdaaqa ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: chyme, contents of ~ food inside the stomach

2

initial: u

3

lx: uus

4

pd: (-ka Pl: uusas (ka))

5

ps: n4-m, n2-m

6

key: uus

waa la naqliyay ✓

1

(Uxu-da)

2

Dhiidhiiyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. insect species

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan madaxa hore qolof adag oo kurtimo yaryar lihi kaga roganyihiin oo aan baalal lahayn oo qaar dambe oo buuran oo jiidan leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: insect sp.

2

initial: u

3

lx: uxu

4

pd: (/da)

5

ps: n -f

6

key: uxu

waa la naqliyay ✓

class, vl. pron. he / it [masc.] is / does ...

waa la naqliyay ✓

il (+ verbe).

waa la naqliyay ✓

(pronoun he plus verb) he is..; used masculine nouns ending -ka; -ga; Ex: gaarigu wuu cusub yahay; the car is new

waa la naqliyay ✓

1

de: he / it [masc] is / does ...

2

initial: w

3

lx: wuu

4

ps: class + vpro

5

xe: The grapes look good. = waa + uu

6

xv: Canabku wuu arag fiicanyahay.

7

key: wuu

waa la naqliyay ✓

1

question word, vl. pron. whom ... he?

2

yuu: pron., neg., opt. form: may he not!, don't let him ...!

waa la naqliyay ✓

(interrogative word) who (huu)? whom (hum)? which person?

waa la naqliyay ✓