umaadid

m.f.dh eeg umaamad. la-mid: amaamudid.

-da: (magac, dhedig, keli) waxyaabo burbir ah ama kala jajabay, isku geygeyn. Dh: umaamad.

(Dumaalid-da)

Guursashada walaalku guursado afadii walaalki ka dhintay.

m.f.dh eeg dumaal². la-mid: dumaalis.

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh nimaad xigto tihiin ka dhintay guursashadeeda.

m.f.dh eeg gumaax². la-mid: gumaax¹ (2).

(Muraadid-da)

Muraad (u) yeelasho.

m.f.dh eeg muraad².

-da: (magac, dhedig, keli) wax u qasdiyid oo dan yeelasho.

(Aadid-da)

Meel u socosho; tegid.

m.f.dh eeg ąad³; la-mid: ąad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) meel ka dhaqaaqid oo tu kale u socdaalid. Dh: tegid, aaditaan.

aadid -da: (magac, dhedig, keli) «ku~> qof ama wax kale ka hortegistiisa ama ku beegnidiisa.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax halis ka dhawrid. la-mid: maari.

v. protect (by hiding); anticipate ~ prevent a problem

(fal): dhibaato soo socota ka hortag oo dabkeeda bakhtii; arrin xal iyo maaro u hel. Labada ciidan ee isku hub urursanaya kala maadi. Dh baaji, badbaadi.

cf: celi, ka hor tag

de: protect (by hiding); anticipate ~ prevent a problem

lx: maadi

pd: (maadiyey)

ps: v2a=

key: maadi

m.f.dh eeg mad². la-mid: medid.

umaad¹: m.l Geeri, mawd, dhimasho.

umaad²: f.mg1 (-day, -dday) Nafley dhimasho.

(fal) geeriyoo; dhimo.

umaad -ka: (magac, lab, keli) geeri; dhimasho.

(Baadid-da)

Wax badan maqnaan; raagid; daahid.

m.f.dh eeg baad².

m.f.dh eeg bąad².

-da: (mayac, dhedig, keli) cela magnaan dheeraata. Scadid ku kala raugnays helmaan, baro wada galeyna. Dh: baaris, raagid, dachid, dibloed

baadid -da: (magac, dhedig, keli) Laydhitaanka iyo leexashada dhiuc la maro. Kobta adhiga becaubu degay kor uga baadaye

m.f.dh eeg daad².

(Faadid-da)

(cunno, kd.) raagid iyo oollimaad darti la xumaansho; khaashid.

m.f.dh eeg faad.

-da: (magac, dhedig, keli) rogidda maro ama daah. Dh: feydid.

faadid-da: (magac, dhedig, keli) hurdo aan waxba la dareemin seexad; hurdo daal keenay la gam'id.

(Gaadid-da)

Wax aan digtooneyn oo aan is jirin, inta loo soo dhuunto, wax yeelid.

m.f.dh eeg gaad². la-mid: gaadis, gaadmo, gaadniin.

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, u gabbasho oo si dhuumasho ah ugu kuurgalid. Dh: gaadis, gaadmo. Li: badheedhid.

(Haadid-da)

Duulid; lalid; bidid.

m.f.dh eeg hąad³. la-mid: haadis².

-da: (magac, dhedig, keli) dhulka kor uga duulid; hawada dhexdeeda marid sida haadka iyo diyaaradaha. Haadiddu shinbiraha qaar way ku adagtahay. Dh: haadis, biibid, lalid. Li: daadegid.

(Jaadid-da)

1. Jaad cunid; qayilid.

2. (ku jaadid) Hawl gaar ah u yeelid, siin, ku qaybin.

m.f.dh eeg jaad².

-ka: (magac, dhadig, kali) qaad cunid. Jaadid badan ayaan sameeyey. Dh: barjayn.

(Laadid-da)

Laad ku dhufasho.

m.f.dh eeg laad².

-da: (magac, dhedig, keli) lugta faygeeda hore ee ku abbaaran dhinaceeda kore, xoog wax ugu dhufad; leed ku dhufasho. Dh: harraatiyid.

m.l la-mid: maadasho.

-da: (magac, dhedig, keli) dhib dhici lahayd joogsasho oo dhici waayid. Maadadka dagaalka labada beelood odayadii maadiyay ayaa fadli ku leh. Dh: baaqasho.

(Maadin-ta)

Dhibaato soo socota ka hor tegid, celin, baajin.

m.f.dh eeg maadi. la-mid: maadis, maarin, maaris.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhib soo socota ka hortegid. Culimadu waxay ka shaqeeyaan maadinta iyo qaboojinta dagaallada. Dh: baajin celin, maadis, joojin.

m.l la-mid: maadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maadin.

(Maagid-da)

1. Wax qalloocan oo xumaato la isaga doonayo, cid kula kicid; aabyood; daandaansasho.

2. (”) Biqid; cabsasho; guulmid.

3. Maagasho; diidid.

4. Damcid; doonid; rabid.

maagid: m.f.dh eeg maag². la-mid: maag¹ (2).

mąagid: m.l eeg mąag². la-mid: mąag¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) doonid oo si ikhtiyaar ah go'aan u qaadasho. Maagid tashiimo ku dar. Dh: jeclaysi, doonid, go'aansad.

maagid -da: (magac, dhedig, keli) wax samayntii ka joogsasho. Awrta maagidda waxa ugu wacan cabsi. Dh: waabad, hakad, alaalabiqid.

maagid -da: (magac, dhedig, keli) adyad iyo aflagaado gardarro ah si kas iyo sabab la'aan ah cid kale ula tegid. Maagidda dadka iska daa oo ammaan sii. Dh: xadgudubid, adyadayn, faduulin, gardarraysi.

(Maalid-da)

Neef xoolo ah oo irmaan caano ka lisasho.

m.f.dh eeg maal³. la-mid: maal¹ (3), maalis², maalniin.

-da: (magac, dhedig, keli) naas irmaan caano ka lisasho. Dh: lisasho, maalis.

-da: (magac, dhedig, keli) ka dhaafid; ka saamixid; ka maaris. Qirashada dembiga ayaa maaridda keentay.

(Maaxid-da)

Tallaabid; gudbid; xulid; mushaaxid.

m.f.dh (-day, -dday) eeg maax².

Navigation

Navigation

-da: (magac, dhedig, keli) dhex mushaaxid. Maaxidda iska daa oo dadka ka fadhiiso. Dh: maaxis.

maaxid-da: (magac, dhedig, keli) maax soo saarid. soo biiridda biyo il ka soo baxaya oo soo maaxaya. Maaxidda ceelka ayaan sugayaa.

(Qaadid-da)

1. Wax kor la geeyey sidid, meel ka wadid oo meel kale geyn.

2. (kor u qaadid) Meel hoose ka qaadid oo meel kore geyn; bilid.

3. (roob) Kicid.

4. (duullaan, col) xoolo dhicid.

5. (cudur) ku dhicid.

6. (hees kd.) Ku dhawaaqid; ka luuqin.

m.f.dh eeg qaad². la-mid: qaad¹ (4), qaadis.

-da: (n) the act of carrying (keering) or lifting

-da: (magac, dhedig, keli) wax dhulka yaal kor u hinjin. Qaadidda ad qodaxda dawga ka qaaddaa waa sadaqad. Dh: qaadis. Li: dhigid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) in wax mug leh gudihiisu deeqi karo ku shubid. Weel gaadid yar wax laguma shubto. Dh: deeqid, qaadis.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) cudur ama bugtaan cid kale haysa la bukoosho. Tallaalku kala qaadidda cudurrada ayuu yareeyaa.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) duullaan meel ugu kacid oo dagaal u xamaanqaadasho. Dh: weerarid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) ku luuqaynoo ku heesid. Qasaa'idka waa la kala qaadid ogyahay. Dh: heesid, qaadis.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) da'idda joojin Mayay qaadiddii milay ma leh. Dh: kacid, joogi. Li: da'id, hoorid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) xil aqbalid oo masuul noqosho, xil dusha u ridasho. Xilka qaadiddiisa dad badan ayaan ku degdegin. Dh: xilqaadis.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) dhac xoolaad samayn oo boobid. Qaadidda geel aad lahayn waa dembi kuu yaal. Dh: dhicid, boobid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) deeq iyo axsaan ku siin. Isku qaadidda jaadku way ka fududahay isa siinta lacagta. Dh: siin. Li: diidid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) gabadh iyada oon reerkoodu ogayn guur u kaxaysasho. Qaadidda gabdhaha in reerkooda laga doono ayaa ka sharaf badan. Dh: la tagid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax dhici doona astaamahooga ka sii sheegid; mala'awaalid.

(Abaadid-da)

(ku abaadid) ku daa'imid, ku waarid, ku ahaansho.

m.f.dh eeg abaad². la-mid: abaad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) duugowga iyo dabargo'a tilmaamaya baabi'idda wax jiray. Dh: goofid, gaboobid, raagid, duugoobid.

m.dh la-mid: ammaagid.

-da: (magac, dhedig, keli) geela goojintiisa. Amaaridda geelu waa calaamadda lagu garto in uu rimay.

amaarid -da: (magac, dhedig, keli) dareenka lulo iyo caajiska kaa xoog badan.

(Dhaadid-da)

1. Dhaad ka xirid.

2. Ogaansho.

m.f.dh eeg dhaad². la-mid: dhaadis, dhaagid.

m.dh la-mid: dhąagid.

-da: (magac, dhedig, keli) ogaansho ay hubsiimo ku jirto. Dh: hadid.

dhaadid -da: (magac, dhedig, keli) u fiirsasho oo aad ula socosho. Dhabbadii markay naga duween shicibku dhaadaayay. Dh: eegid, dhursugud.

m.f.dh eeg idaad².

(Ugaarid-da)

Ugaar dilid; soo qabasho, layn.

m.f.dh eeg ugaar².

-da: (magac, dhedig, keli) ugaadh soo dabid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dib u dhigid; dib u riixid.

f.g1 (-day, -dday) Maal aruursasho.

(fal) waxyaabo burbur ah ama kala jajabay, isku geegee.

umaamad -ka: (magac, lab, keli) waxyaabo burbur ah ama kala jajabay, isku geygeyn.

(Amaamudid-da)

Alkumid; unkid; abuurid; curin.

m.f.dh eeg amaamud². la-mid: amaamud¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) unkidda wax cusub; asaasidda wax aan hore u jirin. Amaamudidda taladeenna, asaaskii arooskeenna. Dh: curin.

(Dammaadid-da)

Wax dammaadsan noqosho.

m.f.dh eeg dammaad².

-da: (magac, dhedig, keli) wareerid iyo dayoobid; wax dammaadsan noqod. dammaadsan: (tilmaame) mid wareersan.

m.f.dh eeg gumaaxan¹.

m.dh la-mid: hubqaadasho.

-da: (magac, dhedig, keli) gaashaanqaadid.

(Jarmaadid-da)

Arooryo hore socosho; kallihid.

m.f.dh eeg jarmaad. la-mid: jarmaadis², jermaadid.

-da: (magac, dhedig, keli) milay aroor hore ah, socdaalid.

m.dh la-mid: jarmaadid.

m.f.dh eeg lugqaad².

(Musmaarid-da)

Musmaar ku mudid, ku dhejin; qodbid.