ultimo — Macnaha & Turjumaada

agg. - ugu dambeeya.

waa la naqliyay ✓

ultime, adj. - ugu dambeyn; kama dambayn.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Pappagallo rufoventre;

2

(E) Orange-bellied Parrot;

3

(S) Bab-qua, Bab ga; Bagh baghan (S. c. s.: Babqa, Bab ga, Bagh Baghan, quest'ultimo di derivazione araba); Haamade (S. s. Hamade)

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-intay, -imatay) Beer harammo ka gurasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhiiqo iyo wixii la mid ah, ku dhaaban oo gal.

waa la naqliyay ✓

1

(Tima-ha)

2

(kooxda tinka) kuwa ka baxa dadka oogadiisa.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl.-mass: hair ~ hairs

waa la naqliyay ✓

-timaha: (n) hair (heer) ~ tin

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) daliigyo jiljilicsan oo dunta u eg oo oogada dadka iyo naflayda kale qaarkeed ka soo baxa.

waa la naqliyay ✓

1

de: hair ~ hairs

2

initial: t

3

lx: timo

4

pd: (/ha)

5

ps: n1-m-pl; n6-m-mass

6

xe: your hair

7

xv: tin

8

key: timo

waa la naqliyay ✓

1

* (Liima-da)

2

Liin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: liin.

waa la naqliyay ✓

f. n. lime, lemon

waa la naqliyay ✓

1

(Limo) All. Som. Citrus sp. Rutaceae.

2

All. Som. Citrus limon (L) Brum.F. Rutaceae.

3

S Capparis sepiaria L. Capparidaceae.

4

May Maytenus undata (Thuunb.) Blakelock. Celastraceae.

waa la naqliyay ✓

-liimada: (n) lemon (lemen); lime (laaym) ~ liimo-dhanaan, liin

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) miro yaryar oo dhanaan badano oo fiitamiin laga helo.

waa la naqliyay ✓

s.m. - ilbiriqsi.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh laga filayo inay aqoon u lahaato cilmiga diinta.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dad aqoon leh, gaar ahaan cilmiga Diinta.

waa la naqliyay ✓

agg. - aad gudaha ugu sii jiro; dharhooseed.

waa la naqliyay ✓

agg. - aad u wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maro dumarku sida garayska u xidhaan oo dusha lagu duubo. Dh: guntino.

waa la naqliyay ✓

v.tr. - dhammayn, dhammaystirid.

waa la naqliyay ✓

/altamit/ (adj) ugu dambayn (heerkii ugu dambeeyey jooga).

waa la naqliyay ✓

1

(Buufima-da)

2

Qalab ka samaysan kolay harag ah: kolkii kor loo qaado neef baa ka buuxsanta, kolkii hoos loo dhigona, xoog baa neeftii afkiisa uga soo baxdaa; dabkaa lagu afuufaa oo lagu shidaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Qalab maqaar ka sameyn, bixiya neef badan, leh qaab laba sibraar oo hal af wadaaga, labada dacal ee kalena ku leh meelo gacanta lagu qabsado oo tumaaluhu dabka ay biraha ku farsameyaan ku qaxiyaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Qalab maqaar ka sameyn, bixiya neef badan, leh qaab laba sibraar oo hal af wadaaga, labada dacal ee kalena ku leh meelo gacanta lagu qabsado oo tumaaluhu dabka ay biraha ku farsameyaan ku qaxiyaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. bellows

waa la naqliyay ✓

-buufimada: (n) [plural of buufin] bellows (beelowis)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) walax neefi ka buuxdo oo foocsan. Buufimo ciidaha carruurtaa ku ciyaarta. Dh: biiqbiiq.

2

buufimo-da: (magac, dhedig, keli) agab birmaalku dabka ku buufiyo, harag adhi ama wax kale ka samaysan, gudo hawadu gasho leh neefi ka buuxsanto, marka dib loo kala bixiyo neefta qaadata, horay marka loo riixana neeftu ka baxdo, labo ka kooban, labada gacmood lagu darandoorriyo, afka hore bir dabka loo geliyo hawada dabka ku sii daysa. Buufimo harag idaad baa leh. Dh: buufin.

waa la naqliyay ✓

1

de: bellows

2

lx: buufimo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: buufimo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) col ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w Dad diinta Islaanka wax ka yaqaan, eeg caalin.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w Dad diinta Islaanka wax ka yaqaan, eeg caalin.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. ulama, religious scholars; scientists, experts

waa la naqliyay ✓

name-f religious, scholar; scientist, expert

waa la naqliyay ✓

-culimmada: (n) Moslem scholars; experts (ekispeertis)-, scholars (iskoolaris), especially Islam, ulema or ulama ~ culummo, mashaa'ikh

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: ulama, religious scholars; scientists, experts

3

lx: culimmo

4

pd: (/da)

5

ps: n-m-pl

6

key: culimmo

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg caalin.

waa la naqliyay ✓

m.dh God, dab iyo wixi lamida duugmid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dulxuma-da)

2

Dulqaad la'aan; sabir la'aan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dulxun.

waa la naqliyay ✓

f. n., [compound] impatience, intolerance

waa la naqliyay ✓

-dulxumada: (n) impatience (im-peey-shensi); intolerance (intoo-laransi) ~ dulqaad yari

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) foolxumaan ama ilxumaan. Dh: ilxumo.

waa la naqliyay ✓

1

de: impatience, intolerance

2

lx: dulxumo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-cmp

5

key: dulxumo

waa la naqliyay ✓

1

(Duqnima-da)

2

Duq ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Duq ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] old age, oldness; leadership

waa la naqliyay ✓

-duqnimada: (n) oldness (poldines)-, old age ~ duqow-ga

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof gaboobay ahaan; da' ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: madaxnimo

2

de: old age, oldness; [ext.] leadership

3

lx: duqnimo

4

pd: (/da)

5

ps: n0-f-abs

6

syn: waayeelnimo

7

key: duqnimo

waa la naqliyay ✓

1

(Gunnima-da)

2

Dhalanka iyo baxaalliga gunta oo la yeesho; gun ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gun ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] state of being of inferior rank; vulgarity

waa la naqliyay ✓

-gunnimada: (n) a person lower in status or rank than another; inferiority (infir yooriti)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nasabxumo ama qof ama dad la gumaysto ahaansho. Li: xornimo.

waa la naqliyay ✓

1

de: state of being of inferior rank; vulgarity

2

lx: gunnimo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: gunnimo

waa la naqliyay ✓

name-f daylight; daytime. Lit: born in daytime

waa la naqliyay ✓

1

(Lulluma-da)

2

Xasharaad (kaneeco, rah, ...) yar oo ugaxnimada ka baxay; miraxareedaad (ama lullume).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) la-mid: lullume¹.

waa la naqliyay ✓

f. n. mosquito larva

waa la naqliyay ✓

-lullumada: (n) larva (laarva); newly hatched, worm like insect, often found in pools

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xasharaadka sida rah iyo wixii la mid ah oo markaas uun ugxannimadii ka baxay. Dh: midha-xareedaad, lunlumo, lulumo, muraxareeraad.

waa la naqliyay ✓

1

a: lullume (/ha) [n7-m]

2

de: mosquito larva

3

lx: lullumo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

syn: miraxareedaad

7

key: lullumo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-stay, -satay) 1. Wax dhammaysasho. 2. Wax tuugo ku dhammaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhammaysasho.

2

mulbiso: (fal) wax tuugo ku dhammaysasho.

waa la naqliyay ✓

s.m. - minbar.

waa la naqliyay ✓

m. n. corn, callus

waa la naqliyay ✓

1

de: corn, callus

2

lx: qurtumo

3

pd: (/ha)

4

ps: n6-m

5

key: qurtumo

waa la naqliyay ✓

m.dh Run ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] truth, veracity, truthfulness

waa la naqliyay ✓

-da: (n) reality (ri-yaalati); realness (ri-yal-nes)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax run ah ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

de: truth, veracity, truthfulness

2

lx: runnimo

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: runnimo

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal tiro, m.l) (xisaab) Baaxadda kooxda tirinta loo adeegsado. Habdhiska tobanle salku waa toban. Astirooyinka la adeegsado waa 0, 1, 2, 3, 4, ,5 ,6, 7, iyo 9 oo loo kooxeeyo toban koowaad, toban tobnaad iyo wixi lamida. Habdhiska labaale salku waa labo. Astirooyinka la adeegsado waa 0 iyo 1.

waa la naqliyay ✓

agg. - toddobaad (tiro).

waa la naqliyay ✓

s.m. - boqor, suldaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Tol ahaansho. la-mid: tolliimo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] membership in a clan, tribal identity; nationality

waa la naqliyay ✓

-tolnimada: (n) tribal relationship; tribal connection; kin (kin)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ehelnim; isxigid.

waa la naqliyay ✓

1

a: tolliimo

2

de: membership in a clan, tribal identity; [ext.] nationality

3

initial: t

4

lx: tolnimo

5

pd: (/da)

6

ps: n0-f-col

7

key: tolnimo

waa la naqliyay ✓

1

(Tuurima-da)

2

In wada jirta oo badan; wax meel tuuran.

waa la naqliyay ✓

m.dh In wada jirta oo badan; wax meel tųuran.

waa la naqliyay ✓

m.dh In wada jirta oo badan; wax meel tųuran.

waa la naqliyay ✓

f. n. pile, heap

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) in wada jirta oo badan ama wax meel tuuran.

waa la naqliyay ✓

1

de: pile, heap

2

initial: t

3

lx: tuurimo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: tuurimo

waa la naqliyay ✓

1

(Ultamid-da)

2

Ulo ku cayaarid; ul isla dhicid cayaareed; ultan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ultan². la-mid: ulootamid, ulootan¹, ultan¹.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar ama xus ulaha la isku tumo; ulo isku garaacid; ulo ku ciyaarid. Ultamiddu waa ciyaar miyi oo aad u naxariis daran.

waa la naqliyay ✓

1

(Waliima-da)

2

Martisoor weyn; diyaafad; karan; balashi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Martisoor weyn oo marti sharaf lagu maamuuso.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Martisoor weyn oo marti sharaf lagu maamuuso.

waa la naqliyay ✓

f. n. big feast, grand banquet

waa la naqliyay ✓

-waliimada: (n) feast (fiist); sacrifice (sakrafaays); especially a feast for praying; a ritual slaughter of an animal ~ sab; duco, alabari

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) martisoor weyn oo ah duco balaadhan oo inta cunto iyo hilib la diyaariyo dadna lagu casuumo oo la sameeyo kolka arooska la hooyo. Arooskii cusbaabaa waliimo noo sameeyey. Dh: duco.

waa la naqliyay ✓

1

cf: balashi, diyaafad, martisoor

2

de: big feast, grand banquet

3

initial: w

4

lx: waliimo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: waliimo

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Halima

waa la naqliyay ✓