ulo-dheere — Macnaha & Turjumaada

1

(Uladere) C Enneapogon schimperanus (A. Rich.) Renv. Gramineae.

2

C Sporobolus brockmanii Stapf. Gramineae.

3

C Sporobolus consimilis Fresen. Gramineae.

4

S Hibiscus micranthus L.F. Malvaceae.

waa la naqliyay ✓

(Ur-dere) N Turraea holstii Guerke. Meliaceae.

waa la naqliyay ✓

Enneapogon schimperanus 10, Sporobolus cf. consimilis 10

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) jiilaal dheere oo waqtigiisii dhaafay. Dh: jilaal xun.

waa la naqliyay ✓

1

(Soondheera-ha)

2

Shacbaan; gasayar.

waa la naqliyay ✓

m.l Bilaha dayaxa ee Soomaalidu tirsato tooda siddeedaad oo u dhexeysa rajab iyo soonqaad; gasyar.

waa la naqliyay ✓

m.l Bilaha dayaxa ee Soomaalidu tirsato tooda siddeedaad oo u dhexeysa rajab iyo soonqaad; gasyar.

waa la naqliyay ✓

m. n. eighth month of the Somali lunar calendar

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) shacbaan; gasayar.

waa la naqliyay ✓

1

de: eighth month of the Somali lunar calendar (coming just before Ramadan)

2

initial: s

3

lx: Soondheere

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m-time

6

syn: Gasayar, Shacbaan, Waabberiis

7

key: Soondheere

waa la naqliyay ✓

(Ga' mo-dere) N Entada leptostachya Harms. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Faradere) N Entada abyssinica A.Rich. Mimosaceae.

2

N Entada leptostachya Harms: Mimosaceae.

3

N Farsetia longisilinqua Decne. Crucferae

waa la naqliyay ✓

m.l Shumbul.

waa la naqliyay ✓

(DOma-dere) NFD, May, S Cassia abbreviata Oliv. Caesalpinaceae.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax rafaad ka muuqdo ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax rafaad ka muuqdo ahaansho. m.f.dh, ildheeraan.

waa la naqliyay ✓

adj., idiom: looking tired ~ miserable, piteous

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) see [eeg] ildaran

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid fiirodheer oo xasuustiisu wanaagsan tahay. Ceebla' waa gabadh ildheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: looking tired ~ miserable, piteous

2

lx: ildheer

3

pd: (ildheeraa)

4

ps: adj-idiom

5

xe: He looks tired. Lit: long eye

6

xv: Wuu ildheeryahay.

7

key: ildheer

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc suuska aan duulin ka mid ah, madow oo af dheer leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc suuska aan duulin ka mid ah, madow oo af dheer leh.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. nosy ~ nasty person, one who interferes with others and cannot be trusted

2

afdheere m. n. grain weevil ~ small coleopteran species, (Calandra granaria)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, dhedig, keli) hadhuudhka jaad ka mid ah oo af yuuban leh.

waa la naqliyay ✓

adj., idiom: look tired

waa la naqliyay ✓

1

de: look tired

2

lx: il dheer

3

ps: adj-idiom

4

see: ildheer

5

key: il_dheer

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Aragti-dheer ahaansho. 2. la-mid: ildheeraan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Aragti-dheer ahaansho. 2. la-mid: ildheeraan.

waa la naqliyay ✓

f. n. wretched look

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel fog wax ka arkid, fiiro dheer iyo garasho badan lahaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: wretched look

2

lx: ildheeri

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: ildheeri

waa la naqliyay ✓

1

(Lafdheer-ta)

2

Lafaha oogada, kuwooda dheerdheer, sida kuwa bowdada, shanshada, cududda, kd., middood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Lafaha dhaadheer ee dadka, ugaarta, dugaagga iyo duunyada.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] long bone

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) lafaha dhaadheer ee jidhka mid ka mid ah sida; lafaha dhudhunka iyo bawdada.

waa la naqliyay ✓

1

de: long bone (e.g., of arm or leg)

2

lx: lafdheer

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-col

5

key: lafdheer

waa la naqliyay ✓

m.dh Garabqodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Guedar) N Morettia revoilii Franch. Cruciferae.

2

C Acacia asak (Forsk) Willd. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Togder [region in north Somalia.]

waa la naqliyay ✓

(n) region in northern Somalia

waa la naqliyay ✓

1

cf: Burco

2

de: Togder [region in north Somalia]

3

initial: t

4

lx: Togdheer

5

ps: n0-loc

6

key: Togdheer

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) laan enger oo dab shidaalka ku fiican. Dh: jawhee.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhawaaqa qof leeyahay oo meel fog laga maqli karo.

2

coddheeri -ga: (magac, lab, keli) doorasho la galo inta cod ee lagu kala baxo ama la is dheeraaday.

waa la naqliyay ✓

[CHOWDHER] Gyrocarpus angustifolius 01

waa la naqliyay ✓

name-f tall and straight; beautiful

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh muuq dheer oo qurux badan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) caws dumarku rarada ka sameeyaan ka dib marka ay tumaan. Dh: qalabe.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-unisex long-necked (very beautiful or handsome)

waa la naqliyay ✓

name: Wardhere

waa la naqliyay ✓

name-m famous, well-known; celebrated

waa la naqliyay ✓

1

cf: magac dheer

2

de: Wardhere

3

initial: w

4

lx: Wardheere

5

ps: name-m

6

key: Wardheere

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Baardheere [town in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

de: Baardheere [town in south west Somalia] in Gedo region

2

lx: Baardheere

3

ps: n0-loc

4

key: Baardheere

waa la naqliyay ✓

1

(Faradheera-ha)

2

Geed xoolaha loo qodo oo ay ku dhacartaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed xididkiisa xoolaha loo qodo oo ay ku dhacarsadaan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] plant species, used for grazing livestock

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) geed xoolaha loo qodo oo ay ku dhacartaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: plant sp., used for grazing livestock

2

lx: faradheere

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-col

5

key: faradheere

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaalka qofka ee dhererka tilmaamaya kolka uu sare u joogsado.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) 1. Qof qabiil tira badan ka dhashay oo gobnimo ku faano. 2. Qabiil tiro badan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) 1. Qof qabiil tira badan ka dhashay oo gobnimo ku faano. 2. Qabiil tiro badan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] clan with many descendants ~ branches

waa la naqliyay ✓

-laandheeraha: (n) a member of a majority clan or tribe

waa la naqliyay ✓

-ha (magac, lab, keli) qof ka dhashay reer nasab ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: clan with many descendants ~ branches {N}

2

lx: laandheere

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-cmp

5

key: laandheere

waa la naqliyay ✓

m.l Dhicis xoolaad oo nool.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qotodheeri.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) shax dhammaystirin. Li: shaxgaab, shaxyare.

waa la naqliyay ✓

1

* (Xeeldheera-ha)

2

Wax aqoon gaar ah, oo ballaaran, u leh; waxyaqaan; waxgarad; khabiir.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh (-rayaal, m.l/dh) Qof aqoon iyo waaya-aragnimo dheeraad ah u leh qayb cilmiga ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh (-rayaal, m.l/dh) Qof aqoon iyo waaya-aragnimo dheeraad ah u leh qayb cilmiga ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] expert, person with expertise

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) khabiir aqoon badan leh. Dh: waxyaqaan, khabiir.

waa la naqliyay ✓

1

cf: aqoonyahan, isbeerti, khabiir

2

de: expert, person with expertise

3

initial: x

4

lx: xeeldheere

5

pd: (/ha)

6

ps: n7-m-cmp

7

key: xeeldheere

waa la naqliyay ✓

1

(Dar-dera) N Kalanchoe bentii Hook.F. Crassulaceae.

2

S, C Acacia humifusa Chiov. Mimosaceae.

3

S Acacia edgeworthii T. Anders. Mimosaceae.

4

S, C Grewia thempensis Fres. Tiliaceae.

waa la naqliyay ✓

(Fada-dere) N Dighathia ciliata C.E.Hubb. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: casardheer.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dheerdheero.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuuxdheera-ha)

2

Dhuuxa arxaanka dhex mara; xangulle; xididmaskaxeed.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhuuxa dheer oo dhex mara lafdhabarta; xangulle.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhuuxa dheer oo dhex mara lafdhabarta; xangulle.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] marrow of the spine

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhuuxa lafdhabarta dhex mara. Dh: xididmaskaxeed, xangulle.

waa la naqliyay ✓

1

de: marrow of the spine

2

lx: dhuuxdheere

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-cmp

5

key: dhuuxdheere

waa la naqliyay ✓

1

(Gacmadheera-ha)

2

Geed xoolaha lagu dhacariyo: wuxuu lee yahay laamo geedaha kale fuula iyo xididdo biyo ka buuxaan oo xoolaha loo jarjaro oo laga waraabsho; faradheere.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed faalala oo leh bari wayn oo xooluhu ku harraadbeelaan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. long-handed; long arm (nickname for a man)

2

gacmadheere m. n. climbing plant species, with roots rich in a liquid that quenches the thirst of animals; also used a medicine for

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) geed dhirta isku mara sida saarka, xididkiisuna yahay buruq biyo leh kana baxa hawdka iyo dhulka togagga ah. Xididkiisa ayaa xoolaha loo qodaa si ay ugu kaldheeraystaan. Dh: faradheere.

2

gacmadheere: (tilmaame) qof ama shaadh gacmo dhaadheer. Li: gacmagaab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) Biicid lab oo aan weyneyn.

waa la naqliyay ✓

(Lambo-der) May Maerua macrantha Gilg. Capparidaceae.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.dh) Buntuq lixle ah oo dheer.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) buntuq lixle ah oo dheer.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) casar dheer. Dh: casardheere.

waa la naqliyay ✓

m.l Ciyaar dhaqameed laga yaqaan degaanka Afgooye oo leh sacab iyo biro layska garaaco.

waa la naqliyay ✓

m.l Afkuxuuble.

waa la naqliyay ✓

(Jino-shere) C Commiphora rostrata Engl. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

(Halimo-der) C Sporobolus somalensis Chiov. Gramineae.

waa la naqliyay ✓