Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

prep and preposition: to ... for / at; by (it) ... to (him)

2

ugu prep and preposition: most, -est [superlative.]

waa la naqliyay ✓

le plus (superlatif).

waa la naqliyay ✓

used to form the superlative of adjectives and adverbs

waa la naqliyay ✓

1

(Afaggaal-ka, Afaggaa-sha)

2

Toddobada xiddigood oo raqaha, tan ugu danbaysa; waxay u dhexaysaa nuguushi-cad tyo naafcadde.

waa la naqliyay ✓

1

(Aftahma-da)

2

Qof si fudud ugu hadla ama u qora, hadal qurux badan oo dadka aad u saameeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Afweyn-ta)

2

Riciraha tunka tan ugu korraysa oo afka weyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Alcood-ka)

2

(bad) jaadadka shiraaca kan ugu weyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Arrafa-da)

2

Bilaha Muslinka oo dayaxa tan ugu danbaysa oo Xajka la guto (Carrafo).

waa la naqliyay ✓

1

(Baabuur-ka)

2

1. Gaadiid badanaaba afar garangarood leh oo ku socda qalab dhaqaajiya (motoor) oo gudaha ugu jira; dadka iyo alaabada buu qaadaa; gaari.

3

2. Qalab jiko oo inta dab lagu kor shido, wixii wax lagu karsana hayo, la kor saaro; girgire, birjiko; marakab.

waa la naqliyay ✓

1

(Bahaldila-ha)

2

Nin qolo ama col wada oo ugu horreeya xagga geesinnimada iyo dagaalka; halaqdile.

waa la naqliyay ✓

1

(Bannaanbax-a)

2

Dad badan oo wadajir dibadda ugu baxa, ismuujin siyaasadeed ama roobdoon ama sabab kale darteed; banbax, dibadbax.

waa la naqliyay ✓

1

(Barid-da)

2

1. Qof, wax uusan horay ugu aqoon, tustusid, u sheegsheegid, ugu celcelin, taniyo intuu ka garto oo ka aqoodo; hawsha baraha.

3

2. Bar ka dhigid; buuxin waayid.

waa la naqliyay ✓

1

(Baroordiiq-a, Baroordiiq-da)

2

Qof wax culusi gaareen, hadallo debecsan oo waano iyo laabqaboojis ah oo lagu yiraahdo; baroor la qaybsad; tacsi ugu tegid.

waa la naqliyay ✓

1

(Barriijin-ta)

2

Neef aad u orda haya si kedo ah oo xoog leh u joojin ama dhinac ugu leexin.

waa la naqliyay ✓

1

(Basa-da)

2

Madaxa dadka meesha ugu korraysa; dhalo; dhako; kug.

waa la naqliyay ✓

1

(Bee-sha)

2

1. Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

3

2. Qolo qolo ka xoog badani ka dultimid ama qabsatay oo xoog ugu taliso; raaciye; isticmaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilaw-ga)

2

Wax la fala hayo qaarkiisa ugu horreeya; unug; abuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilbilid-da)

2

Biyo ama wax la mid ah, sida roobka meel ugu firdhin; rushayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Birmasha-da)

2

Meel wax ka dhaceen degdeg ciidan ugu dirid; gurmasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Booqasha-da)

2

(meel ama qof) booqad u tegid ama ugu tegid.

waa la naqliyay ✓

1

(Buddhiga-ha)

2

Qofka qofka dhintay dad ugu xiga oo buddhiggiisa leh.

waa la naqliyay ✓

*(xiddigo) meereyaasha qorraxda (sayaariinta) kan ugu danbeeya oo ugu fog, haddii xagga qorraxda laga eego; wuxuu qorraxda u jiraa 6000 (lix kun) oo malyuun oo km., meelahaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Butaacin-ta)

2

Biyo iyo wax la mid ah, meel xoog ugu sii deyn.

waa la naqliyay ✓

Ku... adiga (Yaa usha kugu dhuftay? Biyaha galaas ma kugu siiyaa? Shalay magaalada dhexdeedaan kugu arkay.).

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: with you; you [obj.] ... at / in / using (X)

waa la naqliyay ✓

[pronoun you with preposition] you ...to or you... with. Ex: maxuu kugu yiri? what did he tell you?

waa la naqliyay ✓

1

de: with you; you [obj] ... at / in / using (X) = ku + ku

2

lx: kugu

3

ps: pro + prep

4

xe: What did he hit you with?

5

xv: Muxuu kugu dhuftay?

6

key: kugu

waa la naqliyay ✓

Lagu.

waa la naqliyay ✓

pron., pro: someone ...

waa la naqliyay ✓

1

de: someone ...

2

lx: lugu

3

ps: pro + pro

4

xe: Something was done to him.

5

xv: lagu

6

key: lugu

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan curan; (dhul) dihin; cusub.

2

2. (Ugub-ka) Nafley dheddig oo aan weli curan; dhul dihin oo aan weli laga xoojin; cusayb.

waa la naqliyay ✓

1

ugub¹: m.l.kh 1. Dhul dihin oo aan weli laga xoojin; cusayb. 2. Naflay dheddig oo aan weli curan.

2

ugub²: f.mg4 (-gbaa, -gbayd) Wax aan weli curan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. Dhul dihin oo aan weli laga xoojin; cusayb. 2. Naflay dheddig oo aan weli curan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] virgin, mature woman ~ female animal that has not yet given birth

2

ugub: [adjective] childless; virgin; new, fresh

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) young and not yet given birth; virgin (veer-jin); chaste (jeeyst). Ex: dul ugub ah; virgin territory (land)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nafley dhedig oo aan weli curan. Ceesaan ugub ah ayaa muquuno loo soo siiyay ninkii Cumar.

2

ugub-ka: (magac, lab, keli) dhul dihin oo aan weli la daaqin. Dh: cusayb, ugayb, cogor.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) Sabuul meseggo, oo qaaday cudur ama biyo la'aan heshay awgeed, oo aan yeelan badar fiican.

waa la naqliyay ✓

m.l Sabuul meseggo, oo qaaday cudur ama biyo la'aan heshay awgeed, oo aan yeelan badar fiican.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) sabuul meseggo, oo qaaday cudur ama biyo la'aan heshay awgeed, oo aan yeelan badar fiican.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) midab madaw ah oo dhalaalaya.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) miskiin ama qof baahan. Ugurka wax baa la siiyaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Gu-ga)

2

1. Afarta nur oo sanadu u qaybsamo midkood: wuxuu u dhexeeyaa diraacda (jiilaal) iyo xagaaga, waana xilli roob.

3

2. 12-bilood; sano.

waa la naqliyay ✓

m. n. main rainy season; year (of age)

waa la naqliyay ✓

: the [subject], eg. 'adi-gu'

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) Ku u.: wax dab ku qallajin.

waa la naqliyay ✓

v. hold over a fire; purify with smoke; smoke

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weelka caanaha lagu listo ama lagu shubto, qori dab la geliyay gudaha ka dhexmari si loo udgooneeyo ilima'aragtayda na looga dilo. Caasha dhiishii bay ugaysaa.

2

ug: (fal) hadhuub ama dhiil qori dab ah ku cug.

3

ug: (tilmaame) wax cusub iyo nadiif ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: hold over a fire; purify with smoke; smoke

2

initial: u

3

lx: ug

4

pd: (ugay)

5

ps: v1=

6

key: ug

waa la naqliyay ✓

1

1. Xarafka u oo dheer; (ū).

2

2. Uyaalka qofka aan lala hadlayn oo lab oo keli ah; isagu.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: “Wuxuu rabaa inuu wax ka barto”

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: Wuxuu rabaa inuu wax ka barto.

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

(n) long vowel of u letter of Somali alphabet. Ex: uurka; the pregnancy (pareg-nan-si)

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka dheer ee xarafka 'u'. guur, buur.

2

uu: (ereydhawaaq) qaylodhaan ah oo gurmad lagu doonayo. Uu, uu... Waar ayaa Soomaali ahey!

3

uu: (magacuyaal) magacuyaalka qofka saddexaad ee lab. Aadan waxa uu tegey dugsigii.

waa la naqliyay ✓

Uyaal qofka hadla haya lee yahay oo keli ah oo falku xagga laftiisa u socdo: marada igu rog.

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to me, for me

waa la naqliyay ✓

(pronoun with preposition) to my, to me. Ex: igu salaan; convey my greeting

waa la naqliyay ✓

1

de: to me, for me = i + ku

2

lx: igu

3

ps: pro + prep

4

xe: Wait for me here!

5

xv: Halkan igu sug!

6

key: igu

waa la naqliyay ✓

/yuu/ xarafka koow-iyo- labaatanaad ee alifbeetada ingiriisiga.

waa la naqliyay ✓

prep and preposition: to / for ... from

waa la naqliyay ✓

[personal pronoun with proposition] he, we or you...to, from, about... Ex: uga sheekee; report to him about..

waa la naqliyay ✓

1

de: to / for ... from = u + ka

2

initial: u

3

lx: uga

4

ps: prep + prep

5

xe: Ive left the key in my room.

6

xv: Furaha baan qolkayga uga soo tegay.

7

key: uga

waa la naqliyay ✓

m. n., pl., subject case: the [plural subject]

waa la naqliyay ✓

1

de: the [PLURAL SUBJECT]

2

initial: u

3

lx: uhu

4

ps: n1-m-pl-subj

5

key: uhu

waa la naqliyay ✓

Ururka Boostaha Adduunka

waa la naqliyay ✓

1

(Uxu-da)

2

Dhiidhiiyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. insect species

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan madaxa hore qolof adag oo kurtimo yaryar lihi kaga roganyihiin oo aan baalal lahayn oo qaar dambe oo buuran oo jiidan leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: insect sp.

2

initial: u

3

lx: uxu

4

pd: (/da)

5

ps: n -f

6

key: uxu

waa la naqliyay ✓

/oogar/augurs, auguring, augured; (v) 1. calaamad ama wax kuu saraadiya wax xun ama wax fiican (jirro ama caafimaad). e.g. A long drought doesn't augur well for a good harvest. 2. qof wax-sheega (faaliya in qof guulaysanayo ama khasaarayo).

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabitaanka wala adag. Dhundhunka ayaa buguc i yidhi. Dh: balaw.

waa la naqliyay ✓

1

(Bugux-a)

2

Galbeed; qorraxsin; qorraxudhac.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhanka ay qorraxdu u dhacdo; galbeed. la-mid: bogox.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhanka ay qorraxdu u dhacdo; galbeed. la-mid: bogox.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. west; sunset

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) dhanka cadceeddu u dhacdo. Bugux markaad eegayso bidix waxaa kaa gaban koonfur, midigna woqooyi, barina waa gadaashaada. Dh: bogox, qorraxsin, qorraxdhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: west; sunset

2

lx: bugux

3

pd: (-a)

4

ps: n0-loc-m

5

syn: galbeed; qorraxsin

6

key: bugux

waa la naqliyay ✓

m.dh (-gfo, m.l) la-mid: cagaf.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

m. n. dark item, black thing

waa la naqliyay ✓

name-m dark, black

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil madaw u dhashay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

1

de: dark item, black thing (e.g., hair, eyes, gums, etc)

2

lx: dugul

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

key: dugul

waa la naqliyay ✓

m.l Cunto yar oo weelka lagu karinayo salkiisa ku dhegta; gubnood.

waa la naqliyay ✓

m.l Cunto yar oo weelka lagu karinayo salkiisa ku dhegta; gubnood.

waa la naqliyay ✓

1

(Guguc-a)

2

Onkod.

waa la naqliyay ✓

1

guguc¹: m.l Onkod. la-mid: gugac¹.

2

guguc²: f.mg1 (-gcay, -gucday; -gci) Onkod sameyn. la-mid: gugac².

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gugac¹.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. thunder

2

guguc v. thunder

waa la naqliyay ✓

-a: (n) thunder (than dher) ~ gugac, unkad

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) onkod roobeed oo weyn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xaajada marka lagu jiro ee la kala faqo. Dh: gebagebo.

waa la naqliyay ✓

m.l Dabayl firo leh oo ay wax soconayaa kacshaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dabayl fidho iyo siigo leh oo ay wax soconayaa kacshaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Hugun-ka)

2

Dad badan hadalkood hooseeya oo isagoo isku duuban oo aan kala soocnayn, meel durugsan laga maqlo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno/-ummo, m.dh) Shanqar xoog leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno/-ummo, m.dh) Shanqar xoog leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. muttering, murmuring; rumble, loud indistinct noise

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) drone (daroon); mutter (mat ter); low grumble or indistinct sound ~ guux

waa la naqliyay ✓