ugax — Macnaha & Turjumaada

1

(Ugax-da)

2

Jir kankoonsan oo shinbiraha dheddig iyo kalluun iyo halaq iyo cayayaan badani dhalaan, waxaana ku gudajira abuur yar iyo wuxuu ku noolaan lahaa taniyo intuu ka koro oo qolofta ku rogan uu ka soo baxo; ukun.

waa la naqliyay ✓

1

ugax¹: m.dh.u (-gxaan, m.dh) 1. Shay kakoonsan, qolof adag oo ay dhasho nafleyda inta aan naasleyda ahayn, oo uu ku jiro abuurka ilmaha iyo nafaqadii korin lahayd; ukun. 2. Unug dheddig oo ka soo go'a ugxiyaha naasleyda dheddig oo marka uu bacrimiyo unugmaniga labi ilmo ka abuurmaan.

2

ugax²: m.dh (ugxanno, m.dh) (baayoloji) Unug taran oo qaangadh ah oo laga helo xayawaanka dheddig, kaasi oo uu saaroo ugxansiduhu.

waa la naqliyay ✓

1

ugax¹: m.dh.u (-gxaan, m.dh) 1. Shay kakoonsan, qolof adag oo ay dhasho nafleyda inta aan naasleyda ahayn, oo uu ku jiro abuurka ilmaha iyo nafaqadii korin lahayd; ukun. 2. Unug dheddig oo ka soo go'a ugxiyaha naasleyda dheddig oo marka uu bacrimiyo unugmaniga labi ilmo ka abuurmaan. m.dh.w, ugxaan.

2

ugax²: m.dh (ugxanno, m.dh) (baay.) Unug taran oo qaangadh ah oo laga helo xayawaanka dheddig, kaasi oo uu saaroo ugxansiduhu.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] egg (of birds other than chickens)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg ugac.

2

ugax -da: (magac, dhedig, keli) unug taran oo qaangadh ah oo laga helo xayawaanka dheddig, kaasi oo uu saaroo ugxansiduhu.

waa la naqliyay ✓

1

bw: beed, ukun

2

de: egg (of birds other than chickens)

3

initial: u

4

lx: ugax

5

pd: (-da Pl: ugxaan (ta), ugax (a))

6

ps: n8-f-enum, n5-f, n2a-f

7

syn: unfax;

8

key: ugax

waa la naqliyay ✓

بَيْضٍ، بَيْضَة

waa la naqliyay ✓

1

(Cuq-da)

2

Dulfariisadka shinbiruhu ugaxdooda dul fariistaan oo u kululeeyaan taniyo inta ay ka dillaacaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhasid-da)

2

Ugaxda koronkorrada noqon doonta, aasidda ayaxu dhulka ku aaso.

waa la naqliyay ✓

1

(Dumar-ka)

2

Dadka intiisa ugaxda samaysa oo ilmo uurka ku qaadda oo nuujisa; dheddiggood; haween; naago; bilis xaawo.

waa la naqliyay ✓

1

(Fandhaal-ka)

2

Qalab jiko oo leh dabo la qabto iyo af godan oo qaabka ugaxda leh: cunnadaa lagu qaataa ama la darsadaa oo lagu cabbaa ama lagu walaaqaa; qaaddo; macalgad.

waa la naqliyay ✓

1

(Hinjibisa-da)

2

Bahalhoosaad yar oo nirgadhoodka u eg oo kolkol dadka indhaha iyo sanka ugax ka geliya, oo haddaan degdeg wax looga qaban lala bukoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilmasideen-ka)

2

Xubin muruq ah oo gudo leh, oo nafleyda caanaha leh, kuwooda dheddigi lee yihiin: gudihiisa ugaxdaa ku samaysanta oo ku bacrimowda oo uurjiif ku noqota; ilmaggaleen; rimmay, min.

waa la naqliyay ✓

1

(Lulluma-da)

2

Xasharaad (kaneeco, rah, ...) yar oo ugaxnimada ka baxay; miraxareedaad (ama lullume).

waa la naqliyay ✓

1

(Malaa'ig-ta)

2

1. (xagga diinta) Uumanka Ilaahay, saddexda ugu caansan, mid kamid ah oo nuurka iyo iftiinka laga abuuray; (labada kale waa jinniga iyo insiga).

3

2. Heer qaab urursan oo duuban oo aan madax iyo manjo midna ka muuqan, oo xasharaadka kora hayaa maro; wuxuu u dhexeeyaa kolka bahalka ugaxda ka baxo (lullumo, diirdiir, kd.) iyo kolka uu korriimadiisa dhammaysto, oo magac la baxo (balanbaallis, doorshaan, shinni, kaneeco, diqsi, kd.).

waa la naqliyay ✓

1

(Qandhicil-ka)

2

Ugaxda injirta.

waa la naqliyay ✓

1

(Shinbir-ta)

2

Nafley lafdhabar leh oo ugax dhasha oo dhiig kulul, oo baalal leh oo duusha; haad.

waa la naqliyay ✓

1

(Tiin-ka)

2

1. Miro yaryar oo macaan badan oo gudaha ku leh gan ubax ah; waxay lee yihiin dalool yar oo uurka iyo afka isu haya; wax ka bisayldhaafi og, oo sidaas daraaddeed, waa la engejiyaa.

3

2. Geedka mirahaasi ka baxaan.

4

3. Geed dhulka kulul iyo lamaddegaannada ka baxa oo aan caleemo lahayn oo laamihiisu ka samaysan yihiin xubno bagbagafsan oo wada buruq ah oo korka iska saarsaaran oo qodxo ku wada rogan yihiin; wuxuu dhalaa miro qaabka ugaxda leh oo kolkay bislaadaan aad u guduudan oo iyagana qodxo ku rogan yihiin; qurcis; tiin-hindi.

waa la naqliyay ✓

1

(Ukun-ta)

2

Ugax.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiniin-ta)

2

Labada qanjir, oo ugaxda qaabkeeda leh, oo qooraha ku jira, oo biyaha laboodka sameeya, middood; raayaha middood.

waa la naqliyay ✓

1

dhalmaddeyn¹: m.f.dh eeg dhalmaddee. la-mid: dhalmaddeys.

2

dhalmaddeyn²: m.dh (cilmiga naflayda) Xilliga qofka dumarka ah ay ka joogsato caadadu taas oo ay keentay ugaxleyda oo joojisa sameyntii unugga ukunta, sidaas darteed haweeneydu mardambe uur ma qaadi kareyso. Dhalmadayntu waxay dhici kartaa da'da u dhexeysa dhexda soddomaadka iyo kontomaadka, sida badan inta u dhexeysa da'da 40 - 50sano.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Baroorta naagaha. 2. Baroordiiq aan dhab ahayn. 3. Ugax gacanta lagu sameeyey. la-mid: geesaasid.

waa la naqliyay ✓

1

godo¹: m.dh 1. Meel ay doqowda talada gooysaa ku shiraan. 2. Godad yaryar oo shinnidu samayso oo ay malabka iyo ugaxda ay ku hoyiso. 3. Daliig yar oo daruur ah.

2

godo²: f.g/mg3 (-otay, -odatay) 1. (f. g) Wax qalloocasho. 2. (f.mg) Qalloocsamid. Tusaale: “Cali lixdan sano markuu gaaray ayuu gotay”.

waa la naqliyay ✓

1

shimbir¹: m.l/dh Cudur ku dhaca dadka iyo xoolaha oo afka qallociya.

2

shimbir²: m.dh (-ro, m.l) 1. Qayb ka mid ah lafdhabarleyda, oo ugax dhasha, oo dhiig kulul, baalal leh oo duusha. 2. Shimbir meel dhexaad ah, midab qurxoon oo xasharaadka cuna. la-mid: shinbir.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg ugax¹.

waa la naqliyay ✓

1

xiniin¹: m.l Nin ama neef lab ah oo hal xiniin leh.

2

xiniin²: m.dh (-nyo, m.l) Labada qanjir, oo ugaxda qaabkeeda leh, oo qooraha ku jira, oo biyaha laboodka sameeya, middood; raayaha middood.

3

xiniin³: m.dh (-nyo, m.l) (cilmiga naflayda) Labada kuuskuus ee xubin nimeedka ah oo sameeya shahwada, soona saara hormoonka ragga (androojin) oo ku xiran hormoonno kale (goonadotrofiinis) oo laga soo daayo qanjir dhiiqa bitwitariga.

waa la naqliyay ✓

m.l Shilin yar oo markaa ugaxnimadii ka soo baxday.

waa la naqliyay ✓

prep and preposition: to / for ... from

waa la naqliyay ✓

[personal pronoun with proposition] he, we or you...to, from, about... Ex: uga sheekee; report to him about..

waa la naqliyay ✓

1

de: to / for ... from = u + ka

2

initial: u

3

lx: uga

4

ps: prep + prep

5

xe: Ive left the key in my room.

6

xv: Furaha baan qolkayga uga soo tegay.

7

key: uga

waa la naqliyay ✓

1

(Ubax-a)

2

Qaybaha geedka qayb ka mid ah oo xubnaha dhalidda iyo abuurku ku sugan yihiin: waxaa ku xeraysan caleemo midabyo badan leh oo qurux badan; xay; man.

waa la naqliyay ✓

m.l Qaybaha geedka qayb ka mid ah oo xubnaha dhalidda iyo abuurku soo maraan; waa caleemo midabyo badan oo qurxoon; xay; man.

waa la naqliyay ✓

m.l Qaybaha geedka qayb ka mid ah oo xubnaha dhalidda iyo abuurku soo maraan; waa caleemo midabyo badan oo qurxoon; xay; man.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Ubah

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] flower, flowers

waa la naqliyay ✓

Asepalum eriantherum 10

waa la naqliyay ✓

1

name-f flower; flowers. Syn: Ubaxo

2

Carabi: name-f flower; rose, blossom. Cf: Warda, Wardi

waa la naqliyay ✓

-a: (n) flower (fa-loow-er); bloom (buluum); rose (roows)

waa la naqliyay ✓

1

Fiore

2

Flower

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh qurux awgeed ubax la moodo lagu metaalay.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) caleemo midabyo badan oo qurxoon oo ay geeduhu soo saaraan. Waa qaybta dhirta u ah xubnaha dhalidda iyo abuurka. Waxa ay leeyihiin midabyo iyo carfi soo jiita noolaha, gaar ahaanna baalleyda duusha ee isku tallaasha labkooda iyo dheddigooda. Sidii ubaxii udgoon badaney! Dh: man, xay.

waa la naqliyay ✓

زَهْرَة

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) kubbado yaryar oo kankoonsan, qolof na ku rogan tahay oo shinbiraha dhedig, kalluunka, halaqa iyo cayayaan badani dhalaan. Ugac badan ayaa digaagii dhaleen toddobaadkan. Dh: ukun, naalo, ugxan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Weel wax dab lagu qallajiyey ahaansho.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) weel la ugay; weel dab lagu hogeeyay. Dh: cugan, ulan.

waa la naqliyay ✓

1

ugar¹: m.l 1. Inan. 2. Harag xoolaad oo la idiimay.

2

ugar²: m.dh (-ro, m.l) Kiish ama boorso harag ka samaysan.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhallaan ama canug yar.

2

ugar -ka: (magac, lab, keli) harag la aslay.

3

ugar -ta: (magac, dhedig, keli) kiishad ama shandad yar.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qori wax lagu cugo. Dh: culay.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Kala l.: wax iska reebid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Kala l.: wax iska reebid. m.f.dh, lugbixid.

waa la naqliyay ✓

(fal) (kala ~) wax iska reebid.

waa la naqliyay ✓

ceuf.

waa la naqliyay ✓

1

(Bugux-a)

2

Galbeed; qorraxsin; qorraxudhac.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhanka ay qorraxdu u dhacdo; galbeed. la-mid: bogox.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhanka ay qorraxdu u dhacdo; galbeed. la-mid: bogox.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. west; sunset

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) dhanka cadceeddu u dhacdo. Bugux markaad eegayso bidix waxaa kaa gaban koonfur, midigna woqooyi, barina waa gadaashaada. Dh: bogox, qorraxsin, qorraxdhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: west; sunset

2

lx: bugux

3

pd: (-a)

4

ps: n0-loc-m

5

syn: galbeed; qorraxsin

6

key: bugux

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar billaabmi doonta, ciyaartoyda ka qaybgali doonta kala doorasho calmasho. Dh: cubtamid, cugtamid, doorasho.

2

cugad -ka: (magac, lab, keli) weel cusub ama mid hore oo la nadiifinayo, cugay ku samayn. Dh: culid.

waa la naqliyay ✓

1

cugan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) la-mid: cuban¹.

2

cugan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) la-mid: cuban²; culan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) la-mid: cuban; culan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] cleaned by heat and smoke (of a milk vessel)

waa la naqliyay ✓

name-f cleaned

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) waraabsan; mid wabax ah.

waa la naqliyay ✓

1

a: culan

2

de: cleaned by heat and smoke (of a milk vessel)

3

lx: cugan

4

pd: (cugnaa)

5

ps: adj-der

6

key: cugan

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: culay.

waa la naqliyay ✓

m. n. bundle of certain kinds of wood ~ twigs used to smoke a milk vessel; act of purifying a milk vessel with this

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qoryo gaar ah oo qallalan oo udgoon oo weelasha caanaha lagu cugto. Dh: culay, qoriqadiid.

waa la naqliyay ✓

1

a: culay

2

de: bundle of certain kinds of wood ~ twigs used to smoke a milk vessel; act of purifying a milk vessel with this

3

lx: cugay

4

pd: (-ga)

5

ps: n-m

6

key: cugay

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r 1. Orodka ugu dhaqsaha badan ee nafleydu samayso. 2. Orod ka mid ah ciyaraha fudud ee lagu tartamo oo ah 100 m.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r 1. Orodka ugu dhaqsaha badan ee nafleydu samayso. 2. Orod ka mid ah ciyaraha fudud ee lagu tartamo oo ah 100 m.

waa la naqliyay ✓

sprint

waa la naqliyay ✓

f. n. run; running a race

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) orod xawli ah oo la baratamo. Dh: gay.

waa la naqliyay ✓

1

de: run; running a race

2

lx: fagax

3

pd: (dheh)

4

ps: np-f-expr

5

key: fagax

waa la naqliyay ✓

1

gugac¹: m.l la-mid: guguc¹.

2

gugac²: f.mg1 (-gcay, -gacday) la-mid: guguc².

waa la naqliyay ✓

1

gugac¹: m.l Onkod. la-mid: guguc¹

2

gugac²: f.mg1 (-gcay, -gacday; -gci) Onkod sameyn. m.dh, gugcid. la-mid: guguc².

waa la naqliyay ✓

v. thunder

waa la naqliyay ✓

-a: (n) thunder (thandher) ~ guguc, unkad

waa la naqliyay ✓

1

a: guguc

2

de: thunder

3

lx: gugac

4

pd: (gugcay)

5

ps: v1=

6

key: gugac

waa la naqliyay ✓

صَوْتُ الرَّعْدِ

waa la naqliyay ✓

1

hugan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) Shanqar xoog leh samayn.

2

hugan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) la-mid: hugsan.

waa la naqliyay ✓

v. mutter, murmur; produce a loud indistinct noise

waa la naqliyay ✓

(fal) guux iyo qaylo samee.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hugun

2

de: mutter, murmur; produce a loud indistinct noise

3

lx: hugan

4

pd: (hugmay)

5

ps: v1=

6

key: hugan

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) heerka kulaylka ama qabowga hawada.

2

hugar -ka: (magac, lab, keli) cod dad aan kuu muuqan. Dh: cod.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r Cod la maqlayo marka wax la laqayo.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) liqidda codka wadata.

waa la naqliyay ✓

(fal) lugaha ku soco. Dh: lugee.

waa la naqliyay ✓

-a: (n) seal (siil); washer (waasher); gasket (gaaskit) ~ ningax

waa la naqliyay ✓

[KURA] Acacia tortilis 01

waa la naqliyay ✓

m.l.kh (-xyo, m.dh) S. ah: wax fidsan oo aan gun hoos u qodan lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh (-xyo, m.dh) S. ah: wax fidsan oo aan gun hoos u qodan lahayn.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) badda gunteeda hoose: aqalka ama qolka dhulkiisa sibidhaysan. Sagaxa badda sallax baa ku yaalla.

waa la naqliyay ✓

1

(Subax-a, Subax-da)

2

Maalinta gelinkeeda hore bilawgiisa; arooryo; barqo; foog; waabberi.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-xyo, m.dh) Qaybta ugu horreysa maalinta gelinkeeda hore.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-xyo, m.dh) Qaybta ugu horreysa maalinta gelinkeeda hore.

waa la naqliyay ✓

f. n./m: morning

waa la naqliyay ✓

-da: (n) morning (moorning)

waa la naqliyay ✓

1

Mattina

2

Morning

waa la naqliyay ✓