Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

de: be hungry for; be in need of

2

initial: u

3

lx: u baaho

4

pd: (baahday)

5

ps: v3b=

6

key: u_baaho

waa la naqliyay ✓

v. be hungry for; be in need of

waa la naqliyay ✓

1

de: make s.o. need ~ want s.t.

2

initial: u

3

lx: u baahi

4

pd: (baahiyey)

5

ps: v2a=expr

6

key: u_baahi

waa la naqliyay ✓

v. need, have hunger for

waa la naqliyay ✓

-ubbaahday / ubbaahatay: (v) want (want)-, need (niid); require (rik-waayer) ~ ubaaho. Ex: hadaad wax ubbaahatid i waydiiso! If you need something, just ask me!

waa la naqliyay ✓

1

a: baaho

2

de: need, have hunger for

3

initial: u

4

lx: ubbaaho

5

pd: (ubbaahday)

6

ps: v3b=

7

key: ubbaaho

waa la naqliyay ✓

/raavanas/ravenously; (adj) gaajaysan (aad u baahoonaya).

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'hal' dhoodista awr u baaho. Hasha waxa ka muuqda in ay abasaxayso.

2

abasax: (tilmaame) hal u baahan awr dhooda.

3

abasax-a: (magac, lab, keli) hashu markay muujiso astaamaha lagu garto in ay baahin u baahan tahay; hashu markay diyaar u tahay dhoodidda. Abasaxa hasha waxa keenay barwaaqada.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lax, sumal ku tallaaba u baaho. Laxdaasi way asoolaysaa.

2

asool-ka: (magac, lab, keli) sida laxdu dabada ay u Jusho si ay muujiso marka wanka ay doonayso inuu tallaabo. Laxdu way muujisay asoolkeeda.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dareen gammaan ay muujiso marka ay u baahato faras saarta. Beedalka geenyada farasku wuu deermaya bal sida uu eegi fiiri! Dh: orgood.

2

beeddal: (fal) gammaanka dhedig dareen rabitaan gudmo amuuji, labood u baaho. Geeyandu way beeddalaysaa. Dh: oofo, orgoo.

waa la naqliyay ✓

(fal) qaalin geel ah u baaho abaahin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) rassaasta jaad ka mid ah oo ay finiinnada qaraxeedu dhinac walba u baaho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad caadaysatay, sida shaah ama sigaar iyo wixii la mid ah u baaho. Dh: hamuun, xaraaroo.

2

haalaati -ga: (magac, lab, keli) wareer qabta qofka isticmaala buuriga iyo wixii la mid ah kolka uu waayo. Dh: xaraaro, hamuun.

waa la naqliyay ✓

(fal) oon oo biyo u baaho. Dh: harraad, oon.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo u baaho; cid biyo u baahan noqo. Dh: oon, asqow.

2

harraad -ka: (magac, lab, keli) baahida iyo hamuunta la yeesho kolka la waayo wax la cabo. Dh: oon, surmid, asqo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) galmood u baaho; hemelo dareen.

2

kacso: (fal) istaajiso oo kaxayso, kelidaa toosiso. Kacso hashaada oo caanaha ka maal.

waa la naqliyay ✓

(fal) hamuun ama baahi hilib ha ku hesho; hilib inaad cunto u baaho. Caydheey magaag ama ciidda cuna. Dh: saruuradaw.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo u baaho. Oon ad harraadka aragtide. Dh: harraad, dhanqalan.

2

oon -ka: (magac, lab, keli) harraad; biyo la cabbo la'aan. Dh: harraad.

3

oon-ta: (magac, dhedig, keli) cunto wixii dux ama dufan leh. Qof oon xoolaad haysta macaluuli ma disho.

4

oon-ta: (magac, dhedig, keli) eeg oomatida.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhaadh oo cunto ama caleen ku sumaw. Jaadka ku xaraar. Dh: xadhaadh.

2

xaraar: (fal) jaad bun, shaah ama wax la mid ah u hamuun oo u baaho; xaraaro ha ku hesho oo cas iyo hamaahsi badan yeelo. Bunka u xaraar.

3

xaraar-ka: (magac, lab, keli) dhadhan aan macaanayn oo dacarta iyo dawooyinka badhkood ay leeyihiin. Bunka xaraar ayaan fuudi kari waayay Dh: qaraar, kharaar, qadhaadh, xadhaadh.

4

xaraar-ka: (magac, lab, keli) sumaw ama balalood lagu sumoobo oo lagu xadhaadho cunto ama caleen la cuno. Caano ama sharaab badan oo la cabbaa xaraarka way khafiifiyaan. Dh: xadhaadh.

5

xaraar -ta: (magac, dhedig, keli) jar aad u dheer oo in la fuulaa adag tahay. Xaraar daayeer xoolo ma daaqaan. Dh: jar, qaw.

6

xaraar-ta: (magac, dhodig, keli) ciid cad oo dhagax nuuradeed ah oo raggu madaxa marsadaan. Dh: darro, malaas.

waa la naqliyay ✓

1

de: need

2

initial: u

3

lx: u baahan

4

pd: (u baahanyahay)

5

ps: adj-expr

6

xe: Do you need medicine?

7

xv: Daawo ma u baahantahay?

8

key: u_baahan

waa la naqliyay ✓

1

(Baaha-da)

2

Xoolaggooyo; qaaraan.

waa la naqliyay ✓

1

baaho¹: m.dh Iskaashi iyo wax wadaqabsi dad gaar ah ka dhaxeeya.

2

baaho²: f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan. m.f.dh, baahnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

v. be hungry, be in need; need, want

2

baaho [feminine] n. mutual help arrangement, reciprocal aid

waa la naqliyay ✓

1

(fal) yeelo rabitaanka wax ama qof; baahi u qab wax, sida cunto, caafimaad cilmi ama qof.

2

baaho -da: (magac, dhedig, keli) xoolaha gargaar ahaan reeraha ama dadka looga soo ururiyo; xoolo lagu bixiyo magta ama qof baahan loo guro. Baaho ayaan u soo ururinnay dadkii socotada ahaa. Dh: xoolaggooyo, qaadhaan.

3

baaho -da: (magac, dhedig, keli) eeg aqal.

4

baaho -da: (magac, dhedig, keli) guddi qaybaha ay xaajadu khusayso oo dhan ka kooban oo ay xeer-beegti meel u dirto.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhoodidda awrka ee hasha. Dh: abaahi.

waa la naqliyay ✓

1

de: greet, hail; give the signal (to) ~ alert s.o.

2

initial: u

3

lx: u baaq

4

pd: (baaqay)

5

ps: v1=expr

6

key: u_baaq

waa la naqliyay ✓

1

de: get used to, become familiar with

2

initial: u

3

lx: u baro

4

pd: (bartay)

5

ps: v3b=expr

6

xe: Have you gotten used to the weather in Somalia?

7

xv: Hawada Soomaaliya miyaad u baratay?

8

key: u_baro

waa la naqliyay ✓

1

de: expect s.t. with longing

2

initial: u

3

lx: u laho

4

pd: (lahaday)

5

ps: v3a=expr

6

key: u_laho

waa la naqliyay ✓

v. make someone need ~ want something

waa la naqliyay ✓

1

de: mistake s.t. for s.t. else; take a replacement ~ a substitute for

2

initial: u

3

lx: u qaado

4

pd: (qaatay)

5

ps: v3b=expr

6

key: u_qaado

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) uubad ku dhicid; uubad helid. Uubashadii dhiidhiga ayay qaalintaydii ku jabtay.

2

uubasho -da: (magac, dhedig, keli) laxaw ku dhaca ilmaggaleenka dhaddigoodka kolka labood badani kudo ama u galmoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ubbarasha-da)

2

Wax in badan la falay ama la yeelay oo dabadeed inta loo bartay la deyn waayey.

waa la naqliyay ✓

1

Abitudine

2

Habit

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: ugbaan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg ugbaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, xog ka baadho; xog ka soo rid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg bannaaxo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dibbasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Duubasha-da)

2

1. Waayeel ama madax u doorasho.

3

2. Duub madaxa ku xirasho ama wax kale isku duubid.

4

3. Alaab kala baxsan ama wax kaloo la mid ah, galoolid si ay u yaraadaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg duubo.

waa la naqliyay ✓

vl. n. folding, rolling up; putting on a turban; appointment of a leader

waa la naqliyay ✓

1

de: folding, rolling up; putting on a turban; [ext.] appointment of a leader

2

lx: duubasho

3

pd: (/da)

4

ps: vn6-f

5

key: duubasho

waa la naqliyay ✓

1

(Guubaaba-da)

2

1. Hadal kulul oo saamays weyn leh oo dadka kiciya, badanaana, inta ka sheekeeya aanooyin hore ama xumaato lays gaarsiiyey, ama ceebaha ka iman kara haddaan arrin laga diririn ama laga aargudan, kd.

3

2. Hadal kastoo, cid lagu kiciyo ama lagu dhiirri geliyo ama lagu boorriyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hadal loo jeediyo cid la rabo inay arrin ku tallaabsato. la-mid: guubaabin.

waa la naqliyay ✓

f. n. incendiary speeches, stirring up violence

waa la naqliyay ✓

-da: (n) exhortation (egsoortaayshen); incitement

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dad ama qof wax ugu sheegid sidii uu hawl ugu dhiirran lahaa. Dh: boorrin, dhiirrigelin, tirtirsi.

waa la naqliyay ✓

1

de: incendiary speeches, stirring up violence

2

lx: guubaabo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: guubaabo

waa la naqliyay ✓

1

de: fail to do, miss (appointment); put off, suspend, cancel, annul

2

lx: ka baaqo

3

pd: (baaqday)

4

ps: v3b=expr

5

key: ka_baaqo

waa la naqliyay ✓

1

de: take s.t. for oneself by means of s.t. else

2

lx: ku qaado

3

pd: (qaatay)

4

ps: v3b=expr

5

key: ku_qaado

waa la naqliyay ✓

1

de: decide on; count ~ depend on, rely upon

2

lx: ku tasho

3

pd: (tashaday)

4

ps: v3a=expr

5

xe: Count on staying at my place.

6

xv: Ku tasho inaad ila joogto.

7

key: ku_tasho

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) werwerka aadka u badan. Intii aad iga maqneyd kurbasho ayaa i haysay. Dh: cabsi, kardhad, baqdin.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) la-mid: musmaaro.

waa la naqliyay ✓

(fal) musbaar ku nabo. Jiingadda musbaaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Ruubasha-da)

2

Ciid jilicsan ama wax kale oo la mid ah, dhexgelid, ku dhex librid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ruubo. la-mid: ruubad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax ruub dhexgelid; ku dhexlibdhid. Ruubashda caddaadka iska jir marka daad soo maro. Dh: ruubad.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg tubbo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax meel soo xoomin.

waa la naqliyay ✓

adj., [expression] need

waa la naqliyay ✓

-nahay / tahay: (v) want (want)-, need (niid) ~ raba. Ex: waxaan u baahanahay inaan wax cuno; I need to eat [food] ~ see [eeg] ubbaaho

waa la naqliyay ✓

1

de: postpone, procrastinate

2

initial: u

3

lx: u kaadso

4

nt: kaadsasho (/da) [vn-f], kaadsi (ga) [vn-m]

5

pd: (kaadsaday)

6

ps: v3a=expr

7

key: u_kaadso

waa la naqliyay ✓

1

de: cry out for help

2

initial: u

3

lx: u qaysho

4

pd: (qayshaday)

5

ps: v3a=expr

6

key: u_qaysho

waa la naqliyay ✓

-ubbaahnaa / ubbaahnayd: (adj) needy (niidi); being in need ~ u baahan

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Qof ugbaad doonasho.

waa la naqliyay ✓

v. look for virgin ~ fertile land; search for something new ~ a change

waa la naqliyay ✓

(fal) cosob iyo udgoon yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: doogso

2

de: look for virgin ~ fertile land; [ext.] search for s.t. new ~ a change

3

initial: u

4

lx: ugbaadso

5

pd: (ugbaadsaday)

6

ps: v3a=intr

7

key: ugbaadso

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg yumbo. la-mid: dhumbad, dhumbasho, yumbad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) biyo dhex quusid. Yumbashaa kalluun lagu qabtaa. Dh: muquurasho, yunbasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Yunbasha-da)

2

Biyo gelid oo ku wada qarsoomid; quusid.

waa la naqliyay ✓

-yunbashada: (n) the act of diving (daay-ving) ~ tiinbasho

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dheddig, keli) eeg yumbasho.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh eeg cusbow. la-mid: cusbaan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wax cusub ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qumbaco.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) soo kacdoon ay nabarradu kolkay bogsadaan ay sameeyaan co dib u bukoodaan. Iga daa qumbacashada oo ga- raarkii hore ku jog. Dh: labkaclayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Qunbacasha-da)

2

Cudur ama xanuun laga soo biskoona hayey, oo kol labaad carcar hor leh la soo noqda; soo labakaclaynta jirrada.

waa la naqliyay ✓

vl. n. relapse

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dib u doogashada nabar laga bogsaday. Dh: qumbacasho, gocasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: relapse

2

lx: qunbacasho

3

pd: (/da)

4

ps: vn-f

5

see: qumbaco

6

key: qunbacasho

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg surbaco. la-mid: surba-cad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) haraad badan oo qorax lajoogo. Subacasho badan ayaan kala kulanay meesha.

waa la naqliyay ✓

1

de: be grateful to

2

initial: u

3

lx: u abaalhay

4

pd: (abaalhayey)

5

ps: v2a=expr

6

key: u_abaalhay

waa la naqliyay ✓

1

de: get angry at s.o.

2

initial: u

3

lx: u camashow

4

pd: (camashooday)

5

ps: v1=expr

6

key: u_camashow

waa la naqliyay ✓

1

(Ubbaahasha-da)

2

Baahi wax u qabid.

waa la naqliyay ✓

vl. n. desire, need

waa la naqliyay ✓

1

de: desire, need

2

initial: u

3

lx: ubbaahasho

4

pd: (/da)

5

ps: vn6-f

6

syn: baahi

7

key: ubbaahasho

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Dhiibato weyn oo abaar ama cudur ay keenaan oo guud ahaan saameya naflay badan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaato faafta ama baahda. Aaho ayaa ku dhacday Soomaaliya. Dh: aafo.

waa la naqliyay ✓

1

(Baah-a)

2

Dhulka wada gaaray; faaf.

waa la naqliyay ✓

1

baah¹: m.l la-mid: baahid.

2

baah²: f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid. m.f.dh, baahid.

waa la naqliyay ✓

1

v. spread out, expand

2

baah vl. n. expansion, spreading out

waa la naqliyay ✓

-ay/day: (v) scatter (iskaater); spread over; expand (ikis-paandh)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul badan gaadh; is ballaadhi oo meelo hor leh gaadh. Geelii wuu baahay. Dh: faaf. baahid

2

baah -a: (magac, lab, keli) dhul badan gaadhid; meelo aanu hore u jirin gaadhid. Dh: baahis.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bąh.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bah.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax la'aan; hayn la'aan. Dh: baahi.

waa la naqliyay ✓