Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

e.d Juu! la-mid: tu' (2).

waa la naqliyay ✓

inter. down!

waa la naqliyay ✓

1

a: tu'

2

de: down! (command to make a camel kneel down)

3

initial: t

4

lx: tuu

5

ps: intj

6

key: tuu

waa la naqliyay ✓

1

(Allabbari-ga)

2

Eebbe wax-ka-bari; Ilaah-bari; Rabbi-bari; Eebbe-tuug: duceysi.

waa la naqliyay ✓

1

(Baabbu-sha)

2

Timo aad u baxa iyagoo aan la ilaalin; yoofil; tuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Balfin-ta)

2

1. Riddo la soo tuuray, inta ul ama gaashaan si yar loogu dhufto oo gees kale loo leexsho.

3

2. Biyaddiidka xoolaha; balaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Barroosin-ka)

2

Bir culus oo ilko dhawr ah oo dib usoo laaban iyo dabo daloosha oo silsilad loogu xiro leh, oo maraakiibta iyo doonyaha badda loogu tuuro kolka la joojina hayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Baryid-da)

2

1. Hadal baryo ah, cid u jeedin; tuugid.

3

2. Nabad ku waabberiisasho; cawabbaryid.

waa la naqliyay ✓

1

(Barya-da)

2

Hadal cid wax lagaga doona hayo; tuugmo.

waa la naqliyay ✓

1

(Biyarraacin-ta)

2

Wasakh la kaakacshey ama meel tuunsan, biyaha xooggooda ku kala eryid, ku xaaqid, ku nadiifin.

waa la naqliyay ✓

1

(Buqid-da)

2

Biyo, neef, gaas iyo wixii la mid ah oo inta xoog ku soo baxa, daboolkii celina hayey tuura ama jeexa; dillaacid; burqasho; qarxasho.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Burcad-da) Urur tuugo; qowle.

2

2. (Burcad-ka) a) caanaha la lulo subagga ka baxa oo aan weli la shiilin. b) Subag dhirta laga liso oo kan caanaha laga lulo u eg. c) Bocorka caanaha geela.

waa la naqliyay ✓

1

(Buula-da)

2

Magaalo aad u yar oo badanaa ka kooban buulal; tuulo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caymis-ka)

2

Heshiis dhexmara ku wax cayminaya oo lacag u socota la siiyo iyo ku la cayminayo oo shil ama dhibaato, aan la hubin dhicise karta (caymiska nafta, dabka, tuugada, ...) looga nabaaddiinaxirayo ama ka gaashaamanaya, oo haddii waxa laga baqayey dhacaan, caymiyuhu, isaguna kolkiisa, wax lagu heshiiyey bixinayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabshid-ka)

2

Sanada Soomaalida oo qorraxda dhammaadkeeda, oo dab la shido ama la tuuro lagu xuso: Afgooye, dabka ka sokow, waxaa lagu xusaa Istun, dalka intiisa kalena, cayaaro; neyruus; dabtuur; istun.

waa la naqliyay ✓

1

(Daliigid-da)

2

1. Faraha ku tuujin; duugid.

3

2. (ku daliigid) Ul ama wax kale oo sida daliigta u toosan, ku dhufasho, ku jiidid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (aqal, kd.) dhisan.

2

2. (dhagax, kd.) meel ku uruursan oo taallo laga dhigay.

3

3. (xoolo, dad, ...) meel yoobsan; meel tuuran; xoonsan.

4

4. (fallaar) waabaayaysan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoobid-da)

2

1. Wax meel isugu geyn oo taallo ka dhigid; tuumin.

3

2. (xoolo, kd.) tuurid; xoomin.

4

3. (fallaar) waabaayo marin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoobnaan-ta)

2

1. Dhisnaan; malaasnaan.

3

2. Taallaysnaan; tuunsanaan.

4

3. Tuurnaan; xoonsanaan; yoobsanaan.

5

4. (fallaar) Waabaayaysnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dooxata-da)

2

Tuugo wada jirta oo wax xadda, waxna disha.

waa la naqliyay ✓

1

(Duca-da)

2

Baryada Ilaah; Ilaah oo la tuugo; baryo; tuugmo; wacays.

waa la naqliyay ✓

1

(Durraamasha-da)

2

1. (Ilaah, kd.) baryid; tuugid.

3

2. Wax weyddiisasho saraadi ku jirto; yu'asho; dhaawasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Duugid-da)

2

1. Suun ama wax la mid ah oo la jilciyo inta suunduuge ama qalab kale wax lagaga qabto.

3

2. (qof) tuujin: daliigid.

4

3. Dhulka dhexdiisa ku qarin; xabaalid; aasid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dyo, m.dh) Heen.

waa la naqliyay ✓

1

(Tuug-ga)

2

Qofka wax xada; taroox.

waa la naqliyay ✓

1

tuug¹: m.l (tuug, m.dh) Nin wax xadid caadaystay.

2

tuug²: m.dh Wax baryo lagu keenay.

3

tuug³: f.g1 (-gay, -gtay) Wax baryid; yaboohsasho.

waa la naqliyay ✓

1

tuug¹: m.l (tuug, m.dh) Nin wax xadid caadaystay.

2

tuug²: m.dh Wax baryo lagu keenay.

3

tuug³: f.g1 (-gay, -gtay) Wax baryid; yaboohsasho. m.f.dh, tuugid.

waa la naqliyay ✓

1

v. beg (for), entreat, implore

2

tuug vl. n. entreaty, begging

3

tuug m. n., [collective] thief, robber

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) thief (thiif), crook (kuruuk); burglar (boor-galar); pickpocket; thug (thaag)

2

tuug -ay / tay: (n) beg (beeg); cadge (kaaj); solicit (soli-sit); plead (piliidh); entreat (en-tiriit) ~ bari —Syn: crave, beseech, implore, importune —tuugid -da: (n) the act of begging ~ baryo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax bari oo yaboohso.

2

tuug-ga: (magac, lab, keli) ruux wax xada. Dh: taroox. Li: aamin.

waa la naqliyay ✓

لص، سارق

waa la naqliyay ✓

1

tuul¹: m.l la-mid: tųur¹.

2

tuul²: f.g1 (-ray, -rtay) la-mid: tųur³.

waa la naqliyay ✓

v. load; dump in a heap, pile (up); throw

waa la naqliyay ✓

1

(fal) is dul saarsaar ama meel ku wada ururi oo tiiri. Cawskan gur oo tuul. Dh: taallay, tuumi.

2

tuul-ka: (magac, lab, keli) qalab waxyaabo badan ka kooban oo matoorrada, raadyayaasha iyo wixii la mid ah, lagaga shaqeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: tuur

2

de: load; dump in a heap, pile (up); throw

3

initial: t

4

lx: tuul

5

pd: (tuulay)

6

ps: v1=tr

7

key: tuul

waa la naqliyay ✓

f. n. garlic

waa la naqliyay ✓

1

de: garlic Alt sp: toon

2

initial: t

3

lx: tuun

4

pd: (-ta)

5

ps: n-f-enum

6

key: tuun

waa la naqliyay ✓

1

1. (Tuur-ka) Timaha madaxa oo inta la daayo in yar kor u dheeraada.

2

2. (Tuur-ta) a) Lo'da qaarkeed, cadka sida kuruska uga baxa meesha labada garab isaga yimaadaan korkeeda. b) Dadka gasarku ku dhaco, qaabka dhabarkoodu yeesho. c) Dhulka meel taagan; kood; burco.

waa la naqliyay ✓

1

tuur: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Wax gacanta ku gamid. 2. (f.mg) Ka t.: sharaab dhaqso u cabbid.

2

tųur¹: m.l 1. Timaha madaxa oo inta la daayo in yar kor u dheeraada. 2. Wax meel ta tųuray qaabkiisa. la-mid: tuul¹.

3

tųur²: m.dh (-ro, m.l) 1. Kurus. 2. Dadka gasarku ku dhaco, qaabka dhabarkoodu yeesho.

4

tųur³: f.g1 (-ray, -rtay) Wax meel tubid. la-mid: tuul².

waa la naqliyay ✓

1

f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Wax gacanta ku gamid. 2. (f.mg) Ka t.: sharaab dhaqso u cabbid. m.f.dh, tuurid.

2

tųur¹: m.l 1. Timaha madaxa oo inta la daayo in yar kor u dheeraada. 2. Wax meel ta tųuray qaabkiisa. la-mid: tuul.

3

tųur²: m.dh (-ro, m.l) 1. Kurus. 2. Dadka gasarku ku dhaco, qaabka dhabarkoodu yeesho.

4

tųur³: f.g1 (-ray, -rtay) Wax meel tubid. m.f.dh, tųurid. la-mid: tuul.

waa la naqliyay ✓

1

v. throw, hurl, cast, launch; pile up, make a pile of

2

tuur m. n. lock of hair

3

tuur [feminine] n. mound, hummock, hillock; hump (on cattle); hunchback

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. throw (tha-roow); throw with the hand. 2. gather (ga-ther); cause to come together; convene; assemble. Ex. Xoolihii bay soo tuurtay; she gathered the livestock

2

tuur -ta: (n) hump (hamp); hunchback; deformity of the back in human beings

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhagax ama wax kale, gacanta ku lali oo tuur. Dh: xoor, maguuji, gan, rid.

2

tuur: (fal) wax badan kob yar isugu keen, hoji, tuumi.

3

tuur-ka: (magac, lab, keli) timaha madaxa oo inta la daayo aad u dheeraada oo wax weyn oo humbullan noqda.

4

tuur-ta: (magac, dhedig, keli) cad lo'du ku yeelato labada garab dushooda oo baruur ah.

5

tuur -ta: (magac, dhedig, keli) dhulka meelo taagan, meel saraysa, oo inta kale ka taagan. Dh: kood, burco, karood.

waa la naqliyay ✓

m.l Tirsi loo adeegsado cayaarta delebka.

waa la naqliyay ✓

Wax ama qof dheddig oo keli ah; mid.

waa la naqliyay ✓

mu.ac.dh (kuwo, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo dhaddig ah oo cid ama wax maqan tilmaamaya; mid. Tusaale: “Tu wanaagsan baan ku toosay”.

waa la naqliyay ✓

mu.ac.dh (kuwo, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo dhaddig ah oo cid ama wax maqan tilmaamaya; mid. Tusaale: Tu wanaagsan baan ku toosay.

waa la naqliyay ✓

pron. - adiga.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) marka awrka la fadhiisinayo ayaa la isticmaalaa. Dh: juu.

2

tu-da: (magac, dhedig, keli) cudur xoolaha ku dhaca. Tu'ida: ayaa gashay xoolaha.

3

tu: (magac'uyaal) tilmaamaya qof ama wax dhedig oo keli ah. Dh: mid.

waa la naqliyay ✓

tu, pron. pers. - adiga

waa la naqliyay ✓

1

1. Xarafka u oo dheer; (ū).

2

2. Uyaalka qofka aan lala hadlayn oo lab oo keli ah; isagu.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: “Wuxuu rabaa inuu wax ka barto”

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: Wuxuu rabaa inuu wax ka barto.

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

(n) long vowel of u letter of Somali alphabet. Ex: uurka; the pregnancy (pareg-nan-si)

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka dheer ee xarafka 'u'. guur, buur.

2

uu: (ereydhawaaq) qaylodhaan ah oo gurmad lagu doonayo. Uu, uu... Waar ayaa Soomaali ahey!

3

uu: (magacuyaal) magacuyaalka qofka saddexaad ee lab. Aadan waxa uu tegey dugsigii.

waa la naqliyay ✓

vl. pron. he,

waa la naqliyay ✓

(pronoun he plus past tense verb). Ex: saacad cusub buu gatay; he bought a new watch

waa la naqliyay ✓

1

de: he + [FOCUS] = baa + uu

2

lx: buu

3

pd: (ayuu)

4

ps: focus + vpro

5

xe: He saw something.

6

xv: Wax buu arkay.

7

key: buu

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la adeegsado marka awrka la celinayo. Duu dheh awrka. Dh: dooh.

waa la naqliyay ✓

e.d la-mid: tuu.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) lagu fadhiisiyo neef geel ah. Dh: ju', oho.

waa la naqliyay ✓

Erey leh ulajeeddooyin ay kamid yihiin: a) Adiga (sida: Yaa kuu sheegay?). b) Adiga dartaa (sida: Yaa kuu doonay? Yaa kuu dhisay?).

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to ~ for you; on your behalf

waa la naqliyay ✓

pour toi.

waa la naqliyay ✓

(pronoun you plus preposition such as to) to...you ~ kuugu. Ex: Maxuu kuu sheegay? what did he tell you?

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron., neg. he ... not

2

muu question word, vl. pron. does he ? / is he ...?

waa la naqliyay ✓

[pronoun plus negative] 1. he..not. Ex: Cali muu arag; Ali didn't see ~ muusan 2. (interrogative word) why., he..?/ is..he..? ~ miyuu. Ex: Muuse muu orday? did Muse run?

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu asteeyo ci'da waraabaha. Dh: aaw.

2

muu: (falkaabe) erey falkaab ah oo u dhigma miyuu aarmuu. Muu iskaba aamuso.

3

muu-da: (magac, dhedig, keli) xoolo la dhaqdo. Muuda usha ka daa. Dh: makas, xoolo.

waa la naqliyay ✓

1

(saa + wuu)

2

saa waa uu; saa isagu wuu.

waa la naqliyay ✓

conj., vl. pron. in order that he ...; well, then he...; anyway he...

waa la naqliyay ✓

(conjunction plus pronoun) the manner or way in which he...; how he.... Ex: suu yiri? how he said?

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) su'aaleed u dhigma: siduu?.

waa la naqliyay ✓

1

a: siduu

2

de: in order that he ...; well, then he...; anyway he...

3

initial: s

4

lx: suu

5

ps: conj + vpro

6

xe: How is he? = si (da) + uu

7

xv: Suu yahay?

8

key: suu

waa la naqliyay ✓

1

(Tu'-da)

2

Cudur xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Cudur xoolaha ku dhaca. 2. la-mid: tuu.

waa la naqliyay ✓

1

(Tub-ta)

2

Dhabbe; daw; waddo; marin.

waa la naqliyay ✓

1

tub¹: m.dh (-bo, m.l) Dhabbe; waddo.

2

tub²: m.dh (c.fal.) Jidka ay maraan walxaha samaddu marka ay dulalaatiga dhex jiirayaan iyadoo loo fiirinayo bar la doortay. Tubta dhulku waa jidka uu maro dhulku marka uu ku meereysanayo qorraxda.

3

tub³: f.g1 (-bay, -btay) Wax badan meel isugu keenid.

waa la naqliyay ✓

1

tub¹: m.dh (-bo, m.l) Dhabbe; waddo.

2

tub²: m.dh (c.fal.) Jidka ay maraan walxaha samaddu marka ay dulalaatiga dhex jiirayaan iyadoo loo fiirinayo bar la doortay. Tubta dhulku waa jidka uu maro dhulku marka uu ku meereysanayo qorraxda.

3

tub³: f.g1 (-bay, -btay) Wax badan meel isugu keenid. m.f.dh, tubid.

waa la naqliyay ✓

Locus

waa la naqliyay ✓

Orbit

waa la naqliyay ✓

1

f. n. path

2

tub v. pile ~ stock up, amass; assemble

waa la naqliyay ✓

/tab/ (n) 1. weel godan oo wax lagu shubto. (n) 2. baanyo (musqul-qubeys).

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) way (weeyj; path (paath); route (ruut); course (koors) Ex: tubta toosan; the right way

2

tub -ay / tay: (v) 1. gather (ga-ther); cause to come together; convene; assemble. Ex: xoolihii bay soo tubtay; she gathered the livestock. ~ dhoob, tuur. 2. pile (paayl); stack (istaak)

waa la naqliyay ✓

1

Via (modo)

2

Way

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dad xoolo ama wax kale, meel isugu keen. Casar baa la soo tubay sidii cuud nin leeyahay.

2

tub-ta: (magac, dhedig, keli) dariiq dheer. Tubtay mareen waa toobiye. Dh: jid, dhabbe, daw, waddo, marin.

3

tub-ta: (magac, dhedig, keli) koox dad ah, horin.

waa la naqliyay ✓

1

(Tuf-ta)

2

1. Cudur lafaxanuun iyo muruqyaxanuun leh.

3

2. Karaamo.

waa la naqliyay ✓

1

tuf¹: m.dh 1. Cudur lafaha gala; riix. 2. Duco; karaamo. 3. Kasoobbax halis ah.

2

tuf²: m.dh (daawo) Cudur aalaaba caruurta ku dhaca iyo dhallinyarada wuxuuna ka kacaa infekshin qaybta neefsashada inteeda sare oo uu keeno baktiiriyada “haemolitic streptococci”. Astaamo: qandho, xubnoholac, marbamarka ka dambeysa xubin saameynaya, baro cascas ee maqaar ka kuuskuus yaryar oo aan xanuun lahayn ama lafo soo baxsan sida xusulka, dhaqdhaqaaq ogaan la'aan oo aan caadi ahayn ee addimada iyo madaxa (chorea) iyo hallamacood wadnaha gufafkiisa iyo xuubka ku daboolan (pericardium).

3

tuf³: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Wax afka ku jira dibad u soo saarid. 2. (f.mg) Ku t.: cid u ducayn.

waa la naqliyay ✓

1

tuf¹: m.dh 1. Cudur lafaha gala; riix. 2. Duco; karaamo. 3. Kasoobbax halis ah.

2

tuf²: m.dh (daaw.) Cudur aalaaba caruurta ku dhaca iyo dhallinyarada wuxuuna ka kacaa infekshin qaybta neefsashada inteeda sare oo uu keeno baktiiriyada 'haemolitic streptococci'. Astaamo: qandho, xubnoholac, marbamarka ka dambeysa xubin saameynaya, baro cascas ee maqaar ka kuuskuus yaryar oo aan xanuun lahayn ama lafo soo baxsan sida xusulka, dhaqdhaqaaq ogaan la'aan oo aan caadi ahayn ee addimada iyo madaxa (chorea) iyo hallamacood wadnaha gufafkiisa iyo xuubka ku daboolan (pericardium).

3

tuf³: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Wax afka ku jira dibad u soo saarid. 2. (f.mg) Ku t.: cid u ducayn. m.f.dh, tufid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. rheumatism, pain in bones ~ muscles

2

tuf v. spit (out)

3

tuf [feminine] n. blessing, benediction

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) spit (ispit); sputter (ispa-ter); spit out from the mouth

2

tuf -ta: (n) rheumatoid arthritis (ruu-ma-tooyd aar-tharaay-tas); rheumatism (ruu-ma-tiiz em) ~ riix

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad afka ku hayso dibadda u soo tuur ha ligine. Li: liq.

2

tuf -ka: (magac, lab, keli) karaamo, duco la aaminsan yahay in Alle degdeg u aqbalo. Tuf buu leeyahay sheekh daa'uud. Dh: dhaw, karaamo.

3

tuf-ta: (magac, dhedig, keli) cudur ay muruqyada iyo lafaha aad u xanuujiya.

waa la naqliyay ✓

/tag/ (v) 1. soo dhifasho (xoog usoo jiidid) 2. dhifasho (jiidid).

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg tub.

2

tug: (fal) sii eeg tudhsii.

waa la naqliyay ✓

1

(Tun-ka)

2

Luqunta dhabarkeeda; jeegada hoosteeda.

waa la naqliyay ✓

1

tun¹: m.l Luqunta dhabarkeeda; jeegada hoosteeda.

2

tun²: f.g1 (-umay, -untay; -umi) 1. Badar iyo wixi lamida buushe ka saarid. 2. Cid ul la dhicid. 3. Wan dhufaanid. 4. Sacab t.: sacab isku garaacid. 5. U sacab t.: cid ballan ka qaadid ama taageerid.

waa la naqliyay ✓

1

tun¹: m.l Luqunta dhabarkeeda; jeegada hoosteeda.

2

tun²: f.g1 (-umay, -untay; -umi) 1. Badar iyo wixi lamida buushe ka saarid. 2. Cid ul la dhicid. 3. Wan dhufaanid. 4. Sacab t.: sacab isku garaacid. 5. U sacab t.: cid ballan ka qaadid ama taageerid. m.f.dh, tumid.

waa la naqliyay ✓

1

v. beat, strike, hammer, grind, pound; play drum ~ guitar

2

tun m. n. nape, back of the neck

waa la naqliyay ✓

1

-tumay / tuntay: (v) 1. strike (istaraayk.); beat (biit); pound (paawndh) 2. play or perform music. Ex: koox cusub baa caawa, tiyaatarka ka tumaysa; a new band is performing tonight in the theater

2

tun -ka: (n) nape (niip); the back of the neck; scruff (iska-raaf) ~ qoor, luqun

waa la naqliyay ✓

1

(fal) farsamo bir ama wax kale, ka samee wixii looga baahan yahay.

2

tun: (fal) hadhuudh, garaac oo buushiga ka saar ama jejebi. Dh: bukaas, budli.

3

tun: (fal) wan ama wax kale, xiniinyaha ka saar Dh: dhufaan.

4

tun: (fal) ciyaar, sacabbada isla dhac. Dh: jaamay.

5

tun: (fal) cid kale, dil oo ulee.

6

tun-ka: (magac, lab, keli) luqunta dhabarkeeda: jeegada hoosteeda.

7

tun -ka: (magac, lab, keli) waa hilib kabaxa qoorta xageeda danbe iyo hareeraheeda. Dh: luqun, gadaad.

waa la naqliyay ✓

Dusha fidsan ee cuddadda oo wax lagu kortumo.

waa la naqliyay ✓