Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

vl. n. indicator, index

waa la naqliyay ✓

1

de: indicator, index

2

initial: t

3

lx: tusaal

4

pd: (-ka)

5

ps: vn2-m

6

key: tusaal

waa la naqliyay ✓

1

(Tusaala-ha)

2

1. Tusmo wanaagsan oo lagu daydo ama xun oo laga fogaado.

3

2. Wax hadal kale ama dood caddeeya oo tilmaama ama markhaati u noqda.

4

3. Wax cid wax lagu dhacsiiyo ama waano u noqda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Matal; masal; misaal. la-mid: tusaalo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Matal; masal; misaal. la-mid: tusaalo.

waa la naqliyay ✓

m. n. example; citation

waa la naqliyay ✓

-tusaalaha: (n) example (ig-saam-pol); illustration (i-lus-tareey-shin); sample (saam-pal) ~ tusaalo

waa la naqliyay ✓

1

Esempio

2

Example

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) cashar, xisaab ama wax kale, si loo fahmo tilmaamo laga baxsho.

2

tusaale -ha: (magac, lab, keli) shax ama wax kale oo wax lagu muujiyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: example; citation

2

initial: t

3

lx: tusaale

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

syn: misaal

7

key: tusaale

waa la naqliyay ✓

مثل

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: tusaale.

waa la naqliyay ✓

f. n. example

waa la naqliyay ✓

-tusaalaha: (n) example (ig-saam-pol); illustration (i-lus-tareey-shin); sample (saam-pal) ~ tusaale

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) tusmo wanaagsan oo lagu daydo ama xun oo laga fogaado; tusaale.

waa la naqliyay ✓

1

de: example

2

initial: t

3

lx: tusaalo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

see: tusaale

7

key: tusaalo

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Wax badan oo meel wada tuban. 2. Dab aad u weyn.

waa la naqliyay ✓

vl. n. heap (of things), pile, accumulation

waa la naqliyay ✓

1

de: heap (of things), pile, accumulation

2

initial: t

3

lx: tubaal

4

pd: (/sha)

5

ps: vn-f

6

key: tubaal

waa la naqliyay ✓

1

tumaal¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Qof biraha farsameeya. 2. Sab.

2

tumaal²: m.dh Naag tumaal ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Qof biraha farsameeya. 2. Sab.

waa la naqliyay ✓

m. n. name of a Somali clan

waa la naqliyay ✓

m. n. blacksmith

waa la naqliyay ✓

nickname-m blacksmith

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) blacksmith (balaak-is-miith); smith (is-miith) ~ farsamayaqaan; bir tume

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) farsamayaqaan birta tuma.

waa la naqliyay ✓

1

(Turaal-ka)

2

Turriimo.

waa la naqliyay ✓

m.l Naxariis cid loo galo. la-mid: turniimo, turniin, turniinsho.

waa la naqliyay ✓

m.l Naxariis cid loo galo. la-mid: turniimo, turniin, turniinsho.

waa la naqliyay ✓

vl. n. clemency, mercy, reduction of punishment, imposition of a lighter punishment than expected ~ deserved

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) mercy (meersi); leniency (lii-ni-yansi); patience (peey-shansi); tolerance (toola-ransi) ~ tumiin

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) turriimo; turriin; turriinsho.

waa la naqliyay ✓

1

de: clemency, mercy, reduction of punishment, imposition of a lighter punishment than expected ~ deserved

2

initial: t

3

lx: turaal

4

pd: (-ka)

5

ps: vn2-m

6

syn: jimic, jixinjix, yaxdaddow

7

key: turaal

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Maro culus oo duf leh oo marka la qubaysto biyaha kora looga qallajiyo, shukumaan. la-mid: taweel, tuweel.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Maro culus oo duf leh oo marka la qubaysto biyaha kora looga qallajiyo, shukumaan. la-mid: taweel, tuweel.

waa la naqliyay ✓

Halqabsi; misaal: tusaale.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhacsiin-ta)

2

Si qof, waxa la bara hayo ama loo sheega hayo uu u garto, hadal tilmaamo iyo tusaalooyin badan leh, wax ugu sheegid; faro waaweyn wax ugu sheegid; u dhaadhicin; garansiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Misaal-ka)

2

Wax wax u eg oo lagu tilmaamo; masal; tusaale.

waa la naqliyay ✓

1

(Sheekaxariira-da)

2

Sheeko gaaban oo murti iyo sarbeeb leh, oo dad ama duunyo layska mala'abuurtay ku saabsan, oo lagala baxo waano iyo tusaale salka ku haya dhaqanka dadka, kan xun iyo kan fiicanba; maantooley.

waa la naqliyay ✓

1

(Tusaalayn-ta)

2

Tusaalooyin badan soo qaadid, sheegsheegid; wax wax lagu garto, meelo ka tustusid.

waa la naqliyay ✓

1

aabburan¹: f.mg1 (aabburmay., aabburantay, aabburmi) Dhiil, haan iyo wixi lamida wax la aabburay noqosho. Tusaale: “Weelku waa aabburmay”.

2

aabburan²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Dhiil, haan iyo wixi lamida wax la aabburay ahaansho. Tusaale: “Weelku waa aabburanyahay”.

waa la naqliyay ✓

1

aad: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaama qofka labaad ee kelida ah (lala hadlaha ama wax loo qoraha). “Ninka aad la hadashay waa walaalkay”. la-mid: aa², aydin.

2

ąad¹: m.l (-dyo, m.dh) 1. Isku ąa. cayaar: isku beegnaan cayaar. 2. la-mid: aadid.

3

ąad²: m.dh.fk (-dyo, m.l) 1. Isku beegnaanta laba meelood ama shay. 2. Badan, si daran. 3. A. yar: la-mid: aayar.

4

ąad³: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Meel u socdaalid ama u kicid. 2. (f.mg) Ku a.: wax wax kale u dhigmid. 3. (f.mg) Ku ąa.: cunto cabid iyo wixi lamida cid ku filnaan. 4. (f.mg) Ku ąa.: wax muuqaalkooda wax kale isku gudbid. 5. (f.mg) Ku ąa.: meel aadisteeda wax u adeegsasho. Tusaale: “Cali baabuur buu Kismaayo ku aaday”.

waa la naqliyay ✓

1

aaddan¹: m.l la-mid: aadaan¹.

2

aaddan²: f.mg1 (-damay, -dantay) la-mid: aadaan².

3

aaddan³: f.g/mg4 (-naa, -nayd) 1. (f.g) Is aa.: laba nafley wax da'da ama xoogga iska le'eg ahaansho. 2. (f.mg) Ku aa.: wax, wax kale ku beegan ahaansho. Tusaale: “Guriga Cali wuxuu ku aaddanyahay Baar Ubax”. 3. (f.mg) Ku aa.: wax, wax kale muuqaalkooda isku gudbay ahaansho. 4. (f.mg) Ku soo aa.: wax la filayo in uu meel yimaaddo ama ku dhaco waqti go'an ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhul ballaaran oo meel la yaqaano ku fadhiyo. Tusaale: “Aagga Ceelbuur waxaa laga helaa dhagax jilicsan oo burjikooyinka laga qoro”.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ka aa. ah: faa'iidada laga rajeynayo fal lagu dhaqaaqi doono. Tusaale: “Samaynta Warshadda Saabuunta waxa ka aa. ah in ay joogsato tii dibadda ka imaneysay oo lacagta adagi ku baxaysay”. 2. Ka aa. ah: mudnaanta uu wax, wax kale ka leeyahay. Tusaale: “Tiro badan waxaa ka aa. ah tayo”.

waa la naqliyay ✓

1

aal¹: m.dh.fk Aashay, -aa, -iis iyo wixi lamida: si aan degdeg iyo fudayd toona ku jirin; aayar, tartiib, qunyar. Tusaale: “Ciise aashiis buu hadlaa”.

2

aal²: f.g/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka a.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. la-mid: ool², oollow.

waa la naqliyay ✓

ąamminsan: f.g4 (-naa, -nayd) 1. Qof, wax cid aammin ku qaba ahaansho. 2. Qof, wax rumaysan jirista Eebbe iyo diimaha ahaansho. Tusaale: “Diinta Islaamka ayaan aamminsanahay”.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Hadal, qaylo ama oohin cid ka celin. Tusaale: 'Carruurta ka aammusi qofka jirran'.

waa la naqliyay ✓

1

aan¹: mu.dhm.y 1. Magacuyaal tilmaama qofka koowaad ee kelida ah (hadlaha ama wax qoraha). Tusaale: 'Meel aan ku nasto ayaan doonayaa' 2. la-mid: aannu.

2

aan²: qr.diid Qurub tilmaamaya in weertu tahay weer diidmo, weer xor ah ama midaan ahayn tu ay tahayba. Tusaale: 'Miyaan fadhigii la qaban?', 'Yaan lacag la siin!', 'Wiilka aan imaanini waa Cali'. la-mid: an.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-neeyay, -naysay) 1. (f.g) U aa.: cid, cid kale oo dakano ka gashay ka gudid. 2. (f.mg) U aa.: wax dhacay cid ku tuhmid. Tusaale: 'Waxyeelada baabuurka gaartay waxaa loo aaneynayaa taxaddar la'aanta shufeerka'.

waa la naqliyay ✓

mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah (marka laga reebo lala hadlaha). Tusaale: 'Xafiiska aannu aragnay waa xafiiskaada cusub'. la-mid: aan1.

waa la naqliyay ✓

m.dh Erey aan keligii istaagin in qodob lahaansho lagu daro mooyee, sida: -diis, -deed, -dood iyo wixi lamida oo macnahiisu yahay qof ama wax dartood. Tusaale: “Cali, Caasha aawadeed ayuu halkan u yimid”. la-mid: aw.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Samo cid loo galo. Tusaale: “Cali, abaal buu ii galay”. 2. Xasuusta wanaagsan ee la isaga hayo samo la isu galay. Tusaale: “Xasan, abaal baan u hayaa”.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Markii magacuyaal lahaansho lagu lifaaqo wuxuu la micna yahay “weligii”. Tusaale: “A.kii ma imaan” oo la mid ah “weligiis ma imaan”. la-mid: abadan, abid, abiid, ebed.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) astaamee, wax lagu garto ka bixi, tusaalooyin badan ka samay.

2

tusaalay: (fal) cid kale, waano sii oo hogatusaalee; meelo badan wax ka tus.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-leeyay, -laysay) 1. Cid talo u jeedin. 2. Cid wax uga digid.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-leeyay, -laysay) 1. Cid talo u jeedin. 2. Cid wax uga digid. m.f.dh, tusaalayn.

waa la naqliyay ✓

v. give an example ~ examples, cite

waa la naqliyay ✓

-yey / tusaaleysay: (v) exemplify (ig-zam-pala-faay); illustrate (i-lus-tareey); give an instance (inis-tansi) ~ tusmee

waa la naqliyay ✓

(fal) tusaale inta dambe laga raaco tus.

waa la naqliyay ✓

1

de: give an example ~ examples, cite

2

initial: t

3

lx: tusaalee

4

pd: (tusaaleeyey)

5

ps: v2b=intr

6

key: tusaalee

waa la naqliyay ✓

m. n. memorial, monument, obelisk

waa la naqliyay ✓

1

de: memorial, monument, obelisk

2

initial: t

3

lx: timsaal

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: timsaal

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) u naxariisasho. Mar haday tudhaaliyo, iska tanaasule, naxariisi taa tahay.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m crow, blackbird, raven. Lit: dark in color

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil aad u madow.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh (-iyaal, m.l/dh) T. ah: wax gacan lagu farsameeyay (bir).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) waa qof tunkiisa rarta ama muruqmaal. Dh: muruqmaal, qalinmaal.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) armaa; billaa; sow.

waa la naqliyay ✓

1

v., present habitual: it [fem.] is (situated / located) there

2

taal v., neg., present habitual: it [fem.] is not there

3

taal v., subject case, present habitual: it is it [fem.] that is there

4

taal v., sg., present habitual: you are (situated / located) there

waa la naqliyay ✓

-taallay: (v) [with proposition ku] situate (si-tiweeyt); locate (lo-keeyt); used with feminine nouns ~ tiil. Ex: sheeg meesha ay ku taal? tell me where it is situated [located]?

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xeer soo jireen ah. Dh: xeer.

waa la naqliyay ✓

1

(Dusaa-ga)

2

Meeraha koowaad oo iskujoogga qorraxda oo u dhexeeya qorraxda iyo waxaraxirta; sanadiisu, ama inta uu qorraxda ku soo wareegaa, waa 88 maalmood oo kuweenna ah; cuddaar.

waa la naqliyay ✓

m.l Cuddaar.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Mercury (the first planet)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meeraha koowaad ee cadceedda u xiga. Dusaaga iyo dayaxa, dusaagaa cadceedda uga dhow.

waa la naqliyay ✓

1

de: Mercury (the first planet)

2

lx: Dusaa

3

pd: (-ga)

4

ps: n0-loc-m

5

syn: Cuddaar

6

key: Dusaa

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) ifafaale di'id roob. Cirku waa tusan-yahay.

2

tusan: (tilmaame) hadal laba qof oo sii kala dhoofaya ama sii kala soconayaa ay isku yidhaahdaan oo u dhigma nabadgelyo. Waa inoo iyo is tusmo wacan.

waa la naqliyay ✓

/yuushwal/ (adj) caadi (caadi ah).

waa la naqliyay ✓

1

(Uyaal-ka)

2

Magac-uyaal.

waa la naqliyay ✓

m.l magacuyaal.

waa la naqliyay ✓

m.l Magac-uyaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. substitute

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) replacement (ri-paleeys-ment) ~ u yaal. Ex: magac uyaal; pronoun

2

uyaal -ay / utaalay: (v) have in place. Ex: maxaa guriga uyaal? What did he have at home?

waa la naqliyay ✓

1

Surrogato

2

Surrogate

waa la naqliyay ✓

1

de: substitute

2

initial: u

3

lx: uyaal

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: uyaal

waa la naqliyay ✓

1

bulaal¹: m.l la-mid: bulaalid.

2

bulaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) 1. Nafley taran iyo barwaaqo helid. 2. Wax tiradooda iyo tayadooda badasho.

waa la naqliyay ✓

v. expand, be augmented; multiply, be multiplied

waa la naqliyay ✓

-ay / bulaashay: (v) flourish (faloorish); do well; prosper ~ barwaaqoob, taran

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) isa sii dhaldhalid oo aad u tarmid. Bulaalka adduunka Hindiya iyo Shiinaha ayaa u badan. Dh: taran.

waa la naqliyay ✓

1

cf: barkhad

2

de: expand, be augmented; multiply, be multiplied

3

lx: bulaal

4

pd: (bulaalay)

5

ps: v1=intr

6

key: bulaal

waa la naqliyay ✓

1

(fal): u wax in badan kaa raagay ama kaa maqnaa helitaankiisa ama arkitaankiisa hammad weyn u qab. Dhanka bari magaalada, sow bogorad joogtoo, biya dahab la moodoo, u busaylay maan baran. Dh: hilow, xiisoo, buseel, bisayl, teb.

2

busayl -ka: (magac, lab, keli) wax in badan kaa raagay ama kaa maqnaa helitaankiisa ama arkitaankiisa hammad weyn u qabis. Busayl baan u qabay yartaan barada ku soo hooystay, oo baahibaan ku tiray bogga kaga jiifsadaye. Dh: hilow, xiiso, buseel, bisayl, tebid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qoryo geedo gaar ah laga soo guray oo weelasha qaarkood lagu culo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg caaqil.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) oday dhaqameed.

2

cuqaal-sha: (magacwadareed) dad wax garad ah oo ay talo ka go'do.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gabbaad dhaxanta ama cadceedda laga galo. Dh: dugsi. Li: daleed.

waa la naqliyay ✓

1

(Dumaa-sha)

2

(xeer guur) afada laga dhinto oo uu guursado, hadday oggolaato, saygeedii dhintay walaalki.

waa la naqliyay ✓

1

dumaal¹: m.dh 1. Naag laga dhintay oo nin qaraabo la ahaa ninkeedi hore guursado. 2. Roob yar; shuux.

2

dumaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) Naag nin qaraabo ahi ka dhintay guursasho.

waa la naqliyay ✓

1

dumaal¹: m.dh 1. Naag laga dhintay oo nin qaraabo la ahaa ninkeedi hore guursado. 2. Roob yar; shuux.

2

dumaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) Naag nin qaraabo ahi ka dhintay guursasho. m.f.dh, dumaalid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. custom of a man marrying his brother's widow

2

dumaal v. marry one's brother's widow

waa la naqliyay ✓