tumaati

m.l.kh F.ah: salab, hu' iyo wixi lamida oo laga furtay qof la diley ama la qabtay.

-da: (magacwadareed) xoolaha dagaalka lagu furto ee cadawga laga qaato.

(Qummaati-ga)

Leexleexad la'aan; si wanaagsan; hagaag; toos.

qummaati¹: m.l.fk 1. Si wanaagsan oo hawl loo qabto. 2. Weecweecasho la'aan; toos.

qummaati²: f.g1 (-iyay, -isay) Qof tilmaan toosan siin.

m. n., [abstract] straightness, correctness

-ah: (adj) straight (istareeyt); direct (di-rekt). Ex: qummaati iigu jawaab! give me a straight answer!

-ga: (magac, lab, keli) si hagaag ah con leexleexad lahayn. Qummaati u fadhiiso Dh: saani, hagaag.

de: straightness, correctness

lx: qummaati

pd: (-ga)

ps: n2a-m-abs

key: qummaati

m.dh la-mid: maato.

f. n., [collective] dependents

-da: (n) disadvantaged people, such as children, women, aged persons ~ maato

-da: (magacwadareed) dhallaan iyo dad aan dagaallami karin. Dh: maato, maxas, birimageyday.

de: dependents

lx: maati

pd: (-da)

ps: n-f-col

see: maato

key: maati

tumaal¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Qof biraha farsameeya. 2. Sab.

tumaal²: m.dh Naag tumaal ah.

m.l (-llo, m.dh) 1. Qof biraha farsameeya. 2. Sab.

m. n. name of a Somali clan

m. n. blacksmith

nickname-m blacksmith

-ka: (n) blacksmith (balaak-is-miith); smith (is-miith) ~ farsamayaqaan; bir tume

-ka: (magac, lab, keli) farsamayaqaan birta tuma.

m.dh la-mid: guraanti.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg tamaad.

f. n., [abstract] wickedness, evil

-xumaatada: (n) wickedness (wikidh-nes); vice (vaays); evil (ii-vel) conduct ~ see [eeg] xumaan

cf: fasahaad

de: wickedness, evil

initial: x

lx: xumaato

pd: (/da)

ps: n0-f-abs

key: xumaato

-da: (magac, dhedig, keli) eeg tumaati.

cf: nabar

de: spear-wound

hm: 1

initial: t

lx: tummaati

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: tummaati_1

de: wound with a spear ~ pointed weapon

hm: 2

initial: t

lx: tummaati

pd: (tummaatiyay / tummaatiday)

ps: v1=tr

key: tummaati_2

m.l (-gyo, m.dh) Matoor keligiisa is wada.

m.l (-gyo, m.dh) Matoor keligiisa is wada.

-ga: (magac, lab, keli) si madax bannaan isku wadid.

m.f.dh eeg qummaati².

-da: (magac, dhedig, keli) godka 27aad ee godadka dayaxu fadhiisto.

(Dumaalid-da)

Guursashada walaalku guursado afadii walaalki ka dhintay.

m.f.dh eeg dumaal². la-mid: dumaalis.

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh nimaad xigto tihiin ka dhintay guursashadeeda.

m.dh la-mid: dumaalid.

(Dumaashi-da, Dumaashi-ga)

Waxa ay isu yihiin afada la qabo iyo saygeeda walaalki, ama sayga iyo afada walaasheed.

dumaashi¹: m.l (-iyaal, m.l/dh) Nin naagta uu qabo walaasheed wax uu u yahay.

dumaashi²: m.dh (-iyaal, m.l/dh) Qof dumar ah, waxa ay u tahay ninka walaasheed qaba.

dumaashi¹: m.l (-iyaal, m.l/dh) Nin naagta uu qabo walaasheed wax uu u yahay.

dumaashi²: m.dh (-iyaal, m.l/dh) Qof dumar ah, waxa ay u tahay ninka walaasheed qaba.

m. n. sister-in-law

dumaashi m. n. brother-in-law (of a woman)

-da: (n) sister-in-law (sistar-in-loo); the sister of one's wife

-da: (magac, dhedig, keli) haweenayda walaalkaa qabo ama gabadha saygaga la dhalatay.

m.dh Heshiis dhexmara laba qolo oo dagaallansan si aysan isaga layn maxaabiista dagaalka ay ku kala qabsadeen.

m.dh Heshiis dhexmara laba qolo oo dagaallansan si aysan isaga layn maxaabiista dagaalka ay ku kala qabsadeen.

-da: (magac, dhedig, keli) heshiis dhex mara labo dhinac oo ku salaysan in dagaalka la joojiyo.

m.f.dh eeg gumaad². la-mid: gumaad¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) si kala sooc la'aan ah u layn. Dh: gumaad, baabi'in, xasuuqid.

m.f.dh eeg gumaax². la-mid: gumaax¹ (2).

m.dh 1. Geri dheddig oo weyn. 2. la-mid: guraati.

-ga: (magac, lab, keli) eeg humaagsad.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax cid u baacin si loo cabsi geliyo.

v. wound, strike

(fal) gacan ama nabar u tag. Dh: gaaci.

hummaaji: (fal) aad u cantuug. Waa la addimee timirta humaaji. Dh: maggaabi.

de: wound, strike

lx: hummaaji

nt: hummaajis (ka) [vn2a-m]

pd: (hummaajiyey)

ps: v2a=

key: hummaaji

m.l (jooloji) Mid ka mid ah macaadintra aad loo helo, oo ku jirta dhadhaabooyin iyo carrooyin badan iyadoo leh qaabab kala duwan, badanaa waxay buuxisaa dhuumaha, isgalooyinka, iyo hogagga dhadhaabaha. Badanaa waxaa ku qasan macaadin kale, oo ay ka mid yihiin birta ceeriin. Waxay ka samaysantahay silika iyo ogsajiin. Waxay samaysaa xaddigu ugu badan ee bataaxda.

m.l (jool.) Mid ka mid ah macaadintra aad loo helo, oo ku jirta dhadhaabooyin iyo carrooyin badan iyadoo leh qaabab kala. duwan, badanaa waxay buuxisaa dhuumaha, isgalooyinka, iyo hogagga dhadhaabaha. Badanaa waxaa ku qasan macaadin kale, oo ay ka mid yihiin birta ceeriin. Waxay ka samaysantahay silika iyo ogsajiin. Waxay samaysaa xaddigu ugu badan ee bataaxda.

-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah macaadinta aad loo helo, oo ku jirta dhadhaabooyin iyo carrooyin badan iyadoo leh qaabab kala duwan, badanaa waxay buuxisaa dhuumaha, isgalooyinka.

-ga: (magac, lab, keli) wax soo iibsi; tukaanka marka laga soo adeeganayo.

cf: xaddaad

de: blacksmith

hm: 1

initial: t

lx: tumaal

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: tumaal_1

cf: sab

de: name of a Somali clan

hm: 2

initial: t

lx: Tumaal

pd: (-ka)

ps: n0-m

key: Tumaal_2

m.l.kh Qof xigmad badan.

m.l Qalab isawada oo iskiis u shaqeeya. la-mid: awtomaatiko, otomaatig.

m.l Qalab isawada oo iskiis u shaqeeya. la-mid: awtomaatiko, otomaatig.

m. n. (adj.): automatic machinery; automatic

-ah: (adj) automatic (otomaatik) ~ otomaatik. Ex: qori awtomaatik ah; an automatic rifle

-ga: (magac, lab, keli) qalab iskiisa u shaqeeya isaga oo aanay cid kale gacanta ula tegin. Baabuurka geerarkiisu waa awtomaatig oo gacan laguma beddelo. Dh: ootomaatig.

de: automatic machinery; [atr.] automatic {Eng}

lx: awtomaatig

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: awtomaatig

-da: (magac, dhedig, keli) qof farsamada bir tumista ku shaqaysta ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) cillad ka bixin; turxaanbixin.

mu.we.dh (kuwama, w) Magacuyaal weyddiimeed oo dhaddig oo wax ama qof lagu hubsado; waa ayo? yaa waaye?.

mu.we.dh (kuwama, w) (naxwe) Magacuyaal weyddiimeed oo dhaddig oo wax ama qof lagu hubsado; waa ayo? yaa waaye?.

question word: who?, which woman ~ female

[interrogative word] who is she? waa tuma?

(magac'uyaal) su'aaleed oo la isku weydiiyo qofka saddexaad ee kelida ah oo lab. Dh: qofma.

cf: kuma

de: who?, which woman ~ female

initial: t

lx: tuma

ps: qw-f

key: tuma

(Baati-ga)

Dhar jilicsan oo midabyo leh oo la tosho.

m.l (-iyo, m.dh) Dhar cudbi ah, adag oo midabo leh.

m.l (-iyo, m.dh) Dhar cudbi ah, adag oo midabo leh.

m. n., [collective] batik (tie-dyed colored cloth)

-ga: (n) batik (ba tiik)

-ga: (magac, lab, keli) dhar jilicsan oo midabbo leh. Baati u soo gad gabadha la aroosayo. Dh: shiid

cf: dhar

de: batik (tie-dyed or colored cloth)

lx: baati

pd: (-ga)

ps: n2-m-col

key: baati

(Dumaa-ga)

Caws kolkuu engego durba basa oo lul noqda.

m.l Caws gaboobay.

m. n., [collective] dry grass

-ga: (magac, lab, keli) caws gugii baxay dayrtuna aanay helin ama dhedo ku dhacday oo madoobaadey.

cf: lul

de: dry grass

lx: dumaa

pd: (-ga)

ps: n-m-col

key: dumaa

(fal) aayar u soco. Waan sii soconne iska soo gaati. Dh: gaatan, tukub, kuurkuurso.

f.g/mg2 (-iyay, -isay) la-mid: haadi.

v. wave