Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

-tooyo

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro (boqortooyo, walaaltooyo), oo ulajeeddadiisu tahay si, ama darajo ku sugnaan, ahaan, lahaan, ...; wuxuu u macne dhaw yahay -nimo).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Cid haybteeda weyddiin.

waa la naqliyay ✓

v. ask questions, inquire, seek some information

waa la naqliyay ✓

nickname-m to ask questions, inquire, seek information. Lit: he who asks questions all the time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid haybso, warayso.

2

tooyo: (dabakar) magacda qaarkood la raaciyo si loo tilmaamo si ama darajo ku sugnaan sida; gacaltooyo, madaxtooyo.

waa la naqliyay ✓

(fal) weydiin hayb qofeed. Tohoyo odayga martida ah haybtiisa.

waa la naqliyay ✓

1

(Dooya-da)

2

1. Col isku duuban; duul; dad.

3

2. Cawska jaadki.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Col ilaala ah; duul; dad. 2. Caws waaweyn oo dooxooyinka ka baxa oo ay xooluhu daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. attack force, war party

2

dooyo [feminine] n. grass species

waa la naqliyay ✓

Eragrostis cilianensis 10, Panicum coloratum 10

waa la naqliyay ✓

1

(Doio) C Coelachyrum stoloniferum C.E. Hubb. Gramineae.

2

N Dactyloctenium aegytium (L) Willd. Gramineae.

3

C Eragrostis cilianensis (All.) Lut.

4

C Panicum coloratum L. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

name-m attacker; warrior; invader

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh firfircoon oo lagu metaalay weerar.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro dad ah oo kooban oo col sahan u ah.

2

dooyo-da: (magac, dhedig, keli) geed cawsaad aan dhaadheerayn oo jilicsan kana baxa balliyada iyo buurahaba. Sicii dooggii, dooyo meersaday, daleel ma habsado.

waa la naqliyay ✓

1

(Hooya-da)

2

Qof dumar ah ama nafley kale oo dheddig oo ilmo dhalay; habar; hiindo.

waa la naqliyay ✓

1

hooyo¹: m.l.w eeg hoy.

2

hooyo²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. U.j: hooyoy! 4. U.j: wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. u-j hooyoy! 4. u-j wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

1

f. n. mother

2

hooyo v. come ~ go home at the end of the day

waa la naqliyay ✓

-hooyada: (n) mother (maathar); mama or mamma

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) labada waalid ka caloosha ilmaha ku siday ee naaska nuujiya; qof dumar ah ama nafley dhedig oo kale oo ilmo dhalay. Dh: ummo, hiindo. Li: aabbo.

waa la naqliyay ✓

وَالِدَة وَأُمِّ

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) loo adeegsado, wixii aan la hubin laakiin la rajaynayo. Dh: billaayoo, tolow.

waa la naqliyay ✓

1

(Tooga-da)

2

Arrinta iyo danta qof lee yahay oo inuu gaaro doona hayo; muraad; qasad; hadaf; (ama tooggo).

waa la naqliyay ✓

1

toogo¹: m.dh Muraad, qasad, hadaf, tooggo. 2. Kol; mar. la-mid: tooggo.

2

toogo²: f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Nafley rasaas ku ridid. 2. Wax liishaamid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Nafley rasaas ku ridid. 2. Wax liishaamid. m.f.dh, toogasho.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Togo

waa la naqliyay ✓

1

f. n. goal, aim, objective

2

toogo v. shoot, execute by shooting

waa la naqliyay ✓

-toogtay I toogatay: (v) shoot (shuut); fire a weapon ~ xabbadee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin, dan iyo wixii la mid ah, sidaad ku gaadhi lahayd, ku dedaal, waxba ha kala hadhin.

2

toogo: (fal) yool, xabbad iyo wixii la mid ah, ku rid. ku gan. Toogo ayey ku fureen.

3

toogo-da: (magac, dhedig, keli) arrinta iyo danta qof leeyahay oo inuu gaadho doonaya. Dh: qasad, hadaf, muraad, dan, toogo.

4

toogo-da: (magac, dhedig, keli) xabbada lagu rido meel, ee yoolku qabsado.

5

toogo-da: (magac, dhedig, keli) mucuto baahiyeed. Dh: golmooni. Li: kaaftoomid.

waa la naqliyay ✓

1

(Tooja-da)

2

(geel, ...) Neef aan si fiican loo faro barin oo dhib iyo shiddo lagu liso; aan hebed ahayn; tood.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef irmaan aan si fiican loo fara barin oo dhib iyo shiddo lagu liso; aan hebed ahayn. la-mid: tood¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef irmaan aan si fiican loo fara barin oo dhib iyo shiddo lagu liso; aan hebed ahayn. la-mid: tood.

waa la naqliyay ✓

f. n. animal not yet accustomed to being milked

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hasha aan nin tab yaqaan mooye mid kale maalin. Li: hebed.

waa la naqliyay ✓

1

a: tood

2

de: animal not yet accustomed to being milked

3

initial: t

4

lx: toojo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: toojo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) samafal u samayn. Dh: meerto, kansho, fursad, toogoda.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Bun duban caano, daango iyo wixi lamida ku darasho. 2. Beer, hilib iyo xayr isku shiilasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-xday, -xatay) Qaanso boqon ku giigsasho.

waa la naqliyay ✓

v. curve ~ bend something for oneself

waa la naqliyay ✓

1

de: curve ~ bend s.t. for oneself

2

initial: t

3

lx: tooxo

4

pd: (tooxday)

5

ps: v3b=tr

6

key: tooxo

waa la naqliyay ✓

deictic, subject case: that one, those [subject]

waa la naqliyay ✓

1

de: that one, those [SUBJECT]

2

initial: t

3

lx: tooyi

4

ps: deic-f-subj

5

key: tooyi

waa la naqliyay ✓

1

(Hoyo) N Kirkia burgeri Stannard. Simaroubaceae.

2

N Kirkia tenuifolia Engl. Simaroubaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geedcaleemaad ka baxa buuraleyda didibka ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Boqor-tooyo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg tooyo.

waa la naqliyay ✓

/relm/ (n) 1. boqor-tooyo 2. hawlaha adduunka la xiriira (siiba laan waxbarasho, xirfadeed, ama fikradeed).

waa la naqliyay ✓

(fal) tooyo xaalka deriska ama dadka aad kulantaan waxay ku baryeen xalay. Soo bariidi bahdu waxay xalay ku baryeen. Dh: salaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: tooyo, warayso

2

de: inquire about one's origins; enquire ~ ask s.t. of s.o.

3

lx: haybi

4

pd: (haybiyey)

5

ps: v2a=ditr

6

key: haybi

waa la naqliyay ✓

1

bw: haybi, tooyo

2

de: ask, inquire, seek information for oneself

3

initial: w

4

lx: warayso

5

nt: waraysad (ka) [vn-m], waraysasho (/da) [vn-f], waraysi (ga) [vn-m]

6

pd: (waraystay)

7

ps: v3b=auto

8

key: warayso

waa la naqliyay ✓

1

(Qatooya-da)

2

Wax waayid; hungoobid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ku sugnaanta nafley muddo ku sugnaato wax cunid la'aan. 2. Wax siin la'aanta qof wax doonaya. 3. la-mid: qadid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ku sugnaanta nafley muddo ku sugnaato wax cunid la'aan. 2. Wax siin la'aanta qof wax doonaya. 3. qadid.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] lack, frustration

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qatanaan.

2

qatooyo-da: (magac, dhedig, keli) hongoobid.

waa la naqliyay ✓

1

de: lack, frustration rw: qad

2

lx: qatooyo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: qatooyo

waa la naqliyay ✓

1

de: ask questions, inquire, seek some information

2

hm: 1

3

initial: t

4

lx: tooyo

5

nt: tooyasho (/da) [vn-f]

6

pd: (tooyday)

7

ps: v3b=

8

key: tooyo_1

waa la naqliyay ✓

1

(Xatooya-da)

2

Wax la xado; tuugo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti cid kale leedahay oo amar la'aan qarsoodi looga qaato; tuugannimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti cid kale leedahay oo amar la'aan qarsoodi looga qaato; tuugannimo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] theft; thievery, embezzlement

waa la naqliyay ✓

-xatooyada: (n) theft (thef-ti); stealing (istiil-ingY, larceny (laar-sa-niy burglary (boor-galari) ~ xadid, tuugannimo. Ex: xatooyo xoolo dadweyne; embezzlement [stealing] ofpublic properties

waa la naqliyay ✓

1

Furto

2

Theft

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tuugo.

waa la naqliyay ✓

1

de: theft; thievery, embezzlement = xad + -tooyo

2

initial: x

3

lx: xatooyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: xatooyo

waa la naqliyay ✓

m.dh Hab qof fadhiyaa uu maro jilbaha iyo dhabarka isugu xiro oo ku nasta.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) koox yar oo millateri ah oo sirdoon ahaan wax u kormeeraysa. Dh: dooyo.

waa la naqliyay ✓

nickname; name--m attacker; warrior; invader

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil weerar iyo dagaal dhexdiisa dhashay. Waxa kale ee loo baxshaa wiil dhiirran oo weerar la moodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gocoya-da)

2

Gocoy.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh G. ah: weel tolliinkiisii la ebyey oo aan weli la xoolayn. la-mid: gocoy.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) weel cusub oo aan weli la isticmaalin. Dh: tolan, qoran.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax meel ku jira ama ku urursan dhinacyadiisa. Geelu wuu didayaaye goonyaha ka joogsada. Dh: hareeraha, baallaha.

2

goonyo -ha: (magacwadareed) labada dhinac. Gaboodlayda gaashadu ku taal labada goonyoodba.

waa la naqliyay ✓

1

(Goroya-da)

2

Shinbiraha hadda adduunka ku nool tan ugu weyn; waxay ku dhaqantaa Afrika iyo Bariga Dhow, waxay leedahay sur dhuuban oo dheer iyo madax yar; lugo iyo bowdyo diiran oo mid waliba ku dhammaato labo suul; baalal gaaggaaban oo ayan ku duulin, aadse u qurux badan (kuwa haldhaaga); warriile.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda dunida ku nool midda ugu weyn, aan duulin, sur dheer oo aan dhogor lahayn, baalal qurxoon leh oo hilibkeeda la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda dunida ku nool midda ugu weyn, aan duulin, sur dheer oo aan dhogor lahayn, baalal qurxoon leh oo hilibkeeda la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n. ostrich; female ostrich

waa la naqliyay ✓

-goroyada: (n) ostrich (ostarij); usually the female one

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shinbiraha tan ugu weyn, waxay leedahay sur dheer iyo madax yar: lugo iyo bowdo diiran oo mid waliba ku dhammaado labo suul iyo baalal gaaggaaban oo aynan ku duuli karin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: goray, haldhaa (male), booso, goroyacawl, haldhurre (female), warriile (baby)

2

de: ostrich; female ostrich

3

lx: goroyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: goroyo

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Cunto la siiyo dad marti ah. 2. Hanti la siiyo gabar la soo doontay tolkeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Cunto la siiyo dad marti ah. 2. Hanti la siiyo gabar la soo doontay tolkeed.

waa la naqliyay ✓

f. n. hospitality ~ gifts offered one's guest, entertainment; feast

waa la naqliyay ✓

-sooryada: (n) 1. bride price ~ gabbaati, yarad. 2. hospitality (hoos-pitaalati) ~ soo dhaweyn

waa la naqliyay ✓

1

Ospitalità

2

Hospitality

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) casuumad iyo soodhawayn; cunto la siiyo qof marti ah.

waa la naqliyay ✓

1

cf: balashi, diyaafad, karan

2

de: hospitality ~ gifts offered one's guest, entertainment; feast

3

initial: s

4

lx: sooryo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: sooryo

waa la naqliyay ✓

1

(Togaya-da)

2

Tan laga togto oo ugu wanaagsan; door; xulanti.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Soocidda. 2. Wax middooda xulka ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. selected ~ chosen thing(s); selection, choice

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax badan, inta ama tan laga togto oo ugu wanaagsan. Dh: door, xulanti.

waa la naqliyay ✓

1

de: selected ~ chosen thing(s); selection, choice

2

initial: t

3

lx: togayo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: togayo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: tolay.

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale ku cayaar oo ku dheeldheel.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) faan iyo gooddi uu ruux naftiisa ku bilo isaga oo isqaadqaadaya. Toodho waa faan iyo is tus. Dh: golaaftan.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Tood noqosho (xoolo).

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: toogo¹.

waa la naqliyay ✓

f. n. goal, aim, objective

waa la naqliyay ✓

1

de: goal, aim, objective

2

initial: t

3

lx: tooggo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

see: toogo

7

key: tooggo

waa la naqliyay ✓

nickname-m Tunna (nicknamed by the Tunna fish)

waa la naqliyay ✓