toojo — Macnaha & Turjumaada

1

(Tooja-da)

2

(geel, ...) Neef aan si fiican loo faro barin oo dhib iyo shiddo lagu liso; aan hebed ahayn; tood.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef irmaan aan si fiican loo fara barin oo dhib iyo shiddo lagu liso; aan hebed ahayn. la-mid: tood¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef irmaan aan si fiican loo fara barin oo dhib iyo shiddo lagu liso; aan hebed ahayn. la-mid: tood.

waa la naqliyay ✓

f. n. animal not yet accustomed to being milked

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hasha aan nin tab yaqaan mooye mid kale maalin. Li: hebed.

waa la naqliyay ✓

1

a: tood

2

de: animal not yet accustomed to being milked

3

initial: t

4

lx: toojo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: toojo

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qalab yar oo dhawr beytari lagu rido oo afka hore guluub bidhaama ku leh oo gacanqabsi ama madaxa lagu qaato oo wax lagu ifsado. Dh: karbuuno, bitijoor, toosh.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) biro ama cinjir miisaan culus oo sida gucista u samaysan oo malmalaasan, laguna ciyaaro oo iyaka la isku tookto, lagu dheelo. Boojo ciyaarka iyo soojeedkuu odaygii bartay. Dh: buul.

2

boojo: -da: (magac, dhedig, keli) xoolo aan wax laga qaata lahayn oo weyd ah. Hufane halkanuu boojadii mariyey. Dh: booji.

waa la naqliyay ✓

1

(Gooja-da)

2

(geel, kd.) dabada oo kor loo taago: waxay calaamo u tahay inuu rimman yahay.

waa la naqliyay ✓

1

m.dh Kor u qaaddidda saynta uu kor u qaado dheddig geel oo rimman. la-mid: goojin.

2

gǫojo: m.dh Dawo hoore ah oo dhibic-dhibic afka looga qaato.

waa la naqliyay ✓

gǫojo: m.dh Dawo hoore ah oo dhibic-dhibic afka looga qaato.

waa la naqliyay ✓

f. n. lifting of the tail by a female camel

waa la naqliyay ✓

goojada: (n) drop (dharoop); liquid medicine administered in drops

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hasha riman oo dabada kor u taagta.

2

goojo-da: (magac, dhedig, keli) aqal soomaali. Dh: buul, daso.

3

goojo-da: (magac, dhedig, keli) daawo hoore ah oo dhibic-dhibic afka looga qaato.

waa la naqliyay ✓

1

de: lifting of the tail by a female camel (sign of pregnancy)

2

lx: goojo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: goojo

waa la naqliyay ✓

1

(Tooga-da)

2

Arrinta iyo danta qof lee yahay oo inuu gaaro doona hayo; muraad; qasad; hadaf; (ama tooggo).

waa la naqliyay ✓

1

toogo¹: m.dh Muraad, qasad, hadaf, tooggo. 2. Kol; mar. la-mid: tooggo.

2

toogo²: f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Nafley rasaas ku ridid. 2. Wax liishaamid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Nafley rasaas ku ridid. 2. Wax liishaamid. m.f.dh, toogasho.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Togo

waa la naqliyay ✓

1

f. n. goal, aim, objective

2

toogo v. shoot, execute by shooting

waa la naqliyay ✓

-toogtay I toogatay: (v) shoot (shuut); fire a weapon ~ xabbadee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin, dan iyo wixii la mid ah, sidaad ku gaadhi lahayd, ku dedaal, waxba ha kala hadhin.

2

toogo: (fal) yool, xabbad iyo wixii la mid ah, ku rid. ku gan. Toogo ayey ku fureen.

3

toogo-da: (magac, dhedig, keli) arrinta iyo danta qof leeyahay oo inuu gaadho doonaya. Dh: qasad, hadaf, muraad, dan, toogo.

4

toogo-da: (magac, dhedig, keli) xabbada lagu rido meel, ee yoolku qabsado.

5

toogo-da: (magac, dhedig, keli) mucuto baahiyeed. Dh: golmooni. Li: kaaftoomid.

waa la naqliyay ✓

m.l Inta caano naasaha ku jira lisidda ka hor.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) neef aan si fiican loo farabarin

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) samafal u samayn. Dh: meerto, kansho, fursad, toogoda.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Bun duban caano, daango iyo wixi lamida ku darasho. 2. Beer, hilib iyo xayr isku shiilasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-xday, -xatay) Qaanso boqon ku giigsasho.

waa la naqliyay ✓

v. curve ~ bend something for oneself

waa la naqliyay ✓

1

de: curve ~ bend s.t. for oneself

2

initial: t

3

lx: tooxo

4

pd: (tooxday)

5

ps: v3b=tr

6

key: tooxo

waa la naqliyay ✓

1

-tooyo

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro (boqortooyo, walaaltooyo), oo ulajeeddadiisu tahay si, ama darajo ku sugnaan, ahaan, lahaan, ...; wuxuu u macne dhaw yahay -nimo).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Cid haybteeda weyddiin.

waa la naqliyay ✓

v. ask questions, inquire, seek some information

waa la naqliyay ✓

nickname-m to ask questions, inquire, seek information. Lit: he who asks questions all the time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid haybso, warayso.

2

tooyo: (dabakar) magacda qaarkood la raaciyo si loo tilmaamo si ama darajo ku sugnaan sida; gacaltooyo, madaxtooyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Diiddow-ga)

2

(sac, kd.) aan oggolayn in caano laga liso; aan kalsamayn; toojo; tood.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Geesxir-ka) Neef toojo ah.

2

2. (Geesxir-ta) Qof dumar ah oo la qabo oo aan ninkeeda la dhaqmin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef la lisi karin oo dadka ka baxsada. Dh: faradiid, toojo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hebed ahaanshaha. Dh: kalsan. Li: toojo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hal toojo ah dhashida ka qallax.

2

tol: (fal) meel jeexan, dun iyo irbad ku kab; dun iyo irbad qaadoo maradaa kaa jeexantay ku tol ama dawaar ku tol. Dh: dawaari. Li: dillaaci, furfur.

3

tol: (fal) qasab, muquuni. Hasha ku tol ilmaha ay diidayso.

4

tol -ka: (magacwadareed) dad qolo keliya ka soo wada jeeda. Dh: qolo, qabiilo, xigto, sokeeye, jifi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qori hasha sankeeda lagu mudo si ay neef ayna dhalin u ogalaato. Walee toojow, tab la barayiyo, tolma adagiyo, tuurin baa go'an.

waa la naqliyay ✓

1

a: toojo

2

de: animal unused to being milked

3

hm: 1

4

initial: t

5

lx: tood

6

pd: (-ka Pl: toodad (ka))

7

ps: n4-m

8

key: tood_1

waa la naqliyay ✓

-toojaba: (n) untrained camel; a she camel that is difficult to manage

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef xoolo ah oo weyd ah. Boojol ninkii qalow eedi naga kaa raacday. Dh: caato.

waa la naqliyay ✓

-foorjada: (n) ridicule (ridi-kiyuul); teasing (tiizing); practical joke ~ xifaalo, kaftan

waa la naqliyay ✓

(fal) weydiin hayb qofeed. Tohoyo odayga martida ah haybtiisa.

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale ku cayaar oo ku dheeldheel.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) faan iyo gooddi uu ruux naftiisa ku bilo isaga oo isqaadqaadaya. Toodho waa faan iyo is tus. Dh: golaaftan.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Tood noqosho (xoolo).

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: toogo¹.

waa la naqliyay ✓

f. n. goal, aim, objective

waa la naqliyay ✓

1

de: goal, aim, objective

2

initial: t

3

lx: tooggo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

see: toogo

7

key: tooggo

waa la naqliyay ✓

nickname-m Tunna (nicknamed by the Tunna fish)

waa la naqliyay ✓

-toornada: (n) lathe (leeyth); machine tool

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meesha, mishiinnada birta lagu qoro.

waa la naqliyay ✓

nickname-m curved, bent, arched. Cf: Godane. Syn: Tooxan

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil godan oo muuq ahaan soo foorara.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Qof hawl keli qabasho.

waa la naqliyay ✓

v. work by oneself; insist on winning ~ having the last word

waa la naqliyay ✓

1

de: work by oneself; [fig.] insist on winning ~ having the last word

2

initial: t

3

lx: tooxso

4

nt: tooxsasho (/da) [vn-f], tooxsi (ga) [vn-m]

5

pd: (tooxsaday)

6

ps: v3a=intr

7

key: tooxso

waa la naqliyay ✓

Erey tilmaama wax ama qof dheddig oo jooga ama ku sugan meel qofka hadlaya ka durugsan.

waa la naqliyay ✓

1

too¹: mu.ac.dh kuwo, w 1. Magacuyaal aan cayinnayn oo dhaddig ah oo cid ama wax maqan tilmaama. 2. la-mid: mid. Tusaale: “Roob iyo barwaaqo toona ma arag”.

2

Too²: mu.ti.dh Mgacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya aad uga fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado.

waa la naqliyay ✓

1

too¹: mu.ac.dh (kuwo, w) 1. Magacuyaal aan cayinnayn oo dhaddig ah oo cid ama wax maqan tilmaama. 2. Midna. Tusaale: Raaxo iyo Ubax toona ma arag.

2

too²: mu.ti.dh Mgacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya aad uga fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado.

waa la naqliyay ✓

/tuu/ (adv) 1. aad iyo aad (aad iyo xad-dhaaf) (adv) 2. xataa (sidoo kale).

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaama wax ama qof dhedig oo jooga meel qofka hadlaya ka durugsan. Dh: teer.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ootay, -oodatay) Xero iyo wixi lamida ood ku wareegsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ootay, -oodatay) Xero iyo wixi lamida ood ku wareegsasho. m.f.dh, oodasho.

waa la naqliyay ✓

v. close ~ fence off for oneself

waa la naqliyay ✓

oodaha: (n) [plural of ood] 1. brushwoods (buraash-wuudis). 2. —oodo -ootay / oodatay / ooteen: (v) fence (feens); with a wooden enclosure

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xero iyo wixii la mid ah, ood ku meerso.

2

oodo: (fal) meel furan xidho. Aqalka siigada ka oodo. Dh: xiro.

waa la naqliyay ✓

1

de: close ~ fence off for oneself

2

lx: oodo

3

pd: (ootay / oodatay)

4

ps: v3b=tr

5

key: oodo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ftay, -fatay) Wax rimid u baahan noqosho (sac).

waa la naqliyay ✓

(fal) dhedig rimaya oo lab u baahan ahaw.

waa la naqliyay ✓

1

(Ooga-da)

2

1. Wadajirka xubnaha nafleyda (madax, gacno, lugo, ...); jir; kor.

3

2. Dhul korreeya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Jirka sare ee nafleyda. 2. Dhulka meeshiisa aan cadduun iyo dooxo ahayn. 3. Wax dushood sare. Tusaale: “Buurta oogadeeda”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Jirka sare ee nafleyda. 2. Dhulka meeshiisa aan cadduun iyo dooxo ahayn. 3. Wax dushood sare. Tusaale: Buurta oogadeeda.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. body; external ~ outer surface of something

2

oogo [feminine] n., loc. highlands, upland area of northeast Somalia

waa la naqliyay ✓

-oogada: (n) 1. surface (seer-fas). 2. body (baadhi). 3. highland (haay-laandh)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhul sare oo taag ah. Haddii oogo daaq laga waayo guban ayaa loo dhaadhacaa. Dh: dul, kor.

2

oogo -da: (magac, dhedig, keli) jidhka korkiisa sare. Ninna oogadii biyo kama hagrado.

3

oogo-da: (magac, dhedig, keli) afarta jiho mid ka mid ah; koonfur. Afarta jiho waa bari iyo galbeed dacal iyo oogo.

waa la naqliyay ✓

(eraydhawaaq) loogu yeedho geela kolka la soo ururinayo. Dh: hooba, ohoy.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) saabuun budo ah oo wax lagu maydho.

waa la naqliyay ✓

1

(Oora-da)

2

Cudur dhegaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Cudur dhegaha xoolaha dushooda sare ku dhaca oo qolfo iyo finan u yeela.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daaw.) Cudur dhegaha xoolaha dushooda sare ku dhaca oo qolfo iyo finan u yeela.

waa la naqliyay ✓

f. n. secretion from otitis (disease of the ear); smegma

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cudur dhegaha ku dhaca oo maqalka wax yeela.

2

ooro -da: (magac, dhedig, keli) usgag ku dhasha ilkaha fuula kolka la cadan waayo. Ooroda iska caday. Dh: huuro.

waa la naqliyay ✓

1

de: secretion from otitis (disease of the ear); smegma

2

lx: ooro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: ooro

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Xoolo iyo wixi lamida oo meel tuban wax ka doorasho. 2. Xarig iyo wixi lamida jiidasho.

waa la naqliyay ✓

v. choose ~ select for oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dooro, sooco. Togo taad doonayso. Dh: xulo.

2

togo: (fal) wax iska hubi. Dabinkii in sakaaro gashay soo togo. Dh: dhugo.

waa la naqliyay ✓

1

de: choose ~ select for oneself

2

initial: t

3

lx: togo

4

pd: (togtay)

5

ps: v3b=tr

6

syn: dooro, naqayso, xulo

7

key: togo

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-toshay, -tolatay) Laba wax oo kala go'an ama kala dillaacsan wax iskula qabsasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kaa dilaacay ama kaa jeexmay oo lagu leeyahay isku gayso oo tolo.

waa la naqliyay ✓

s.m. - cod.

waa la naqliyay ✓

1

(Toob-ka)

2

Dhar; maro.

waa la naqliyay ✓

1

toob¹: m.l (-bab, m.l) Nooc ka mid ah cambuurrada dumarku qaataan.

2

toob²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Oogada, inta la saro, toobin dhiig kaga keenid. 2. Soo jiidid, soo uruurin; soo yarayn.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) 1. Oogada, inta la saro, toobin dhiig kaga keenid. 2. Soo jiidid, soo uruurin; soo yarayn. m.f.dh, toobid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. woman's robe ~ dress

2

toob: v. cup, bleed (medically)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) woman's dress: blouse (ba-laaz); gown (gaawn); frock (fa-rook); robe (rowb) ~ canbuur, cambuur, kurdad

2

toob -ay / tay: (n) perform a therapeutic cupping; treat with cupping

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dawo ahaan sarsar jidhka dushiisa, qalabka toobinka saar soo nuug oo dhiig ka keen. Labada garab dhexdooda ka toob ninka.

2

toob: (ereydhawaaq) fardaha lagu yidhaa oo loola jeedo in uu raxanka ka nasto.

3

toob-ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah dharka ay haweenku xidhaan.

waa la naqliyay ✓

1

Tood: (Tood-ka) — (xoolo) neef aan si fiican loo faro barin oo dhib iyo shiddo lagu liso; aan hebed ahayn; toojo.

2

-tood: — Tooda.

waa la naqliyay ✓