too — Macnaha & Turjumaada

Erey tilmaama wax ama qof dheddig oo jooga ama ku sugan meel qofka hadlaya ka durugsan.

waa la naqliyay ✓

1

too¹: mu.ac.dh kuwo, w 1. Magacuyaal aan cayinnayn oo dhaddig ah oo cid ama wax maqan tilmaama. 2. la-mid: mid. Tusaale: “Roob iyo barwaaqo toona ma arag”.

2

Too²: mu.ti.dh Mgacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya aad uga fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado.

waa la naqliyay ✓

1

too¹: mu.ac.dh (kuwo, w) 1. Magacuyaal aan cayinnayn oo dhaddig ah oo cid ama wax maqan tilmaama. 2. Midna. Tusaale: Raaxo iyo Ubax toona ma arag.

2

too²: mu.ti.dh Mgacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya aad uga fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado.

waa la naqliyay ✓

/tuu/ (adv) 1. aad iyo aad (aad iyo xad-dhaaf) (adv) 2. xataa (sidoo kale).

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaama wax ama qof dhedig oo jooga meel qofka hadlaya ka durugsan. Dh: teer.

waa la naqliyay ✓

Ku abbaaran; toosan; eg; beegan.

waa la naqliyay ✓

1

(Aaddanaan-ta)

2

Ku abbaarnaan; toosnaan; ekaan; beegnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(ku abbaaran)

2

ku beegan; ku toosan; ku aaddan.

waa la naqliyay ✓

1

(Abbaarid-da)

2

Leexleexad la'aan iyo toos u aadid; (ku abbaarid): ku toosin; ku duwid; ku aaddin.

waa la naqliyay ✓

1

(Abley-da)

2

Qalab bir ka samaysan oo raggu dhexda ku xirto oo ku dagaallamo; toorrey; billaawe; (ama amley).

waa la naqliyay ✓

1

(Afargees-ka, Afargees-ta)

2

Muug fidsan oo leh afargees oo toosan iyo afar dhinac oo is wada dherer le'eg.

waa la naqliyay ✓

1

(Afqays-ta)

2

Xiddigaha naafaha, tooda saddexaad (ama afqoys).

waa la naqliyay ✓

1

(Afuufid-da)

2

Neef afka ka soo deyn, oo meel ama wax ku toosin.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaxad-da)

2

Aan xalleef ahayn ee qiro leh; ballaar leh; toox.

waa la naqliyay ✓

1

(Ballaar-ka)

2

Waxa jirka leh, saddexda siyood oo loo cabbiro (dherer, ballaar, qoddo) middood; ballac; toox.

waa la naqliyay ✓

Wanaagsan; fiican; toolmoon.

waa la naqliyay ✓

1

(Beeg-ga)

2

1. Abbaar; toos; aaddanaan.

3

2. (ganacsi) si gaar ah oo badarka, kd., loo miiso; miis.

waa la naqliyay ✓

1

(Beegid-da)

2

1. Miisid; cabbirid.

3

2. (ku beegid) Ku abbaarid, ku toosin.

waa la naqliyay ✓

1

(Beersaar-ka)

2

Hab fardaha loo fuulo ama loogu tabeeyo; iyadoo aan rakaabka cagta la saarine lagu boodo oo beerka la saaro ama hadba dhinac laysaga dhejiyo oo dabadeed lagu tooso; (ama beersaaro).

waa la naqliyay ✓

1

(Biciid-ka)

2

Ugaarta waaweyn oo Afrika jaad ka mid ah: wuxuu lee yahay geeso dheerdheer oo toostoosan oo dib u jeeda.

waa la naqliyay ✓

1

(Billaawa-ha)

2

Qalab bir ah oo raggu dhexda ku xirto; toorrey; magli; abley.

waa la naqliyay ✓

1

(Bogdoox-a)

2

Waddada dheer oo laga leexdo oo tu kale oo gaaban oo toobiye ah la qaado, si durba meeshii la doona hayey loo tago; qoorato; qoorsad.

waa la naqliyay ✓

1

(Cawabbari-ga)

2

Nabad ku bari, ku soo toos; badbaado; nabaaddiino.

waa la naqliyay ✓

1

(Cimil-ka)

2

1. Waab yar oo awdan oo dugaagga la dila hayo loo dhisto oo loo galo: waxaa laga dhisaa kob bahal wax ku diley agteeda oo laga toogan karo.

3

2. * Meelaha colka dagaallamaa dhisto oo daloollo yaryar oo cadowga laga toogto loo yeelo; kuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Culaacu-sha)

2

Bahal yar oo dhiigga nuuga: dixirigaa lagu tirshaa, waxayna leedahay oogo jilicsan oo xubno leh; biyahay ku dhex nooshahay (biyaha balliyada); waxay ku dhegdhegtaa oo dhiigga ka nuugtaa kalluunka iyo diinbiyoodka iyo raha iyo dadka laftiisa; waayadii hore, meeshii toobin loo rabo baa la saari jirey oo ay dhiigga ka nuugi jirtey.

waa la naqliyay ✓

1

cf: tan, taa(s), teer {C & W}

2

de: that, those (far away ~ yonder)

3

lx: -too

4

ps: deic-f-suf

5

key: -too

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Xoolo iyo wixi lamida oo meel tuban wax ka doorasho. 2. Xarig iyo wixi lamida jiidasho.

waa la naqliyay ✓

v. choose ~ select for oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dooro, sooco. Togo taad doonayso. Dh: xulo.

2

togo: (fal) wax iska hubi. Dabinkii in sakaaro gashay soo togo. Dh: dhugo.

waa la naqliyay ✓

1

de: choose ~ select for oneself

2

initial: t

3

lx: togo

4

pd: (togtay)

5

ps: v3b=tr

6

syn: dooro, naqayso, xulo

7

key: togo

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-toshay, -tolatay) Laba wax oo kala go'an ama kala dillaacsan wax iskula qabsasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kaa dilaacay ama kaa jeexmay oo lagu leeyahay isku gayso oo tolo.

waa la naqliyay ✓

s.m. - cod.

waa la naqliyay ✓

1

(Toob-ka)

2

Dhar; maro.

waa la naqliyay ✓

1

toob¹: m.l (-bab, m.l) Nooc ka mid ah cambuurrada dumarku qaataan.

2

toob²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Oogada, inta la saro, toobin dhiig kaga keenid. 2. Soo jiidid, soo uruurin; soo yarayn.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) 1. Oogada, inta la saro, toobin dhiig kaga keenid. 2. Soo jiidid, soo uruurin; soo yarayn. m.f.dh, toobid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. woman's robe ~ dress

2

toob: v. cup, bleed (medically)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) woman's dress: blouse (ba-laaz); gown (gaawn); frock (fa-rook); robe (rowb) ~ canbuur, cambuur, kurdad

2

toob -ay / tay: (n) perform a therapeutic cupping; treat with cupping

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dawo ahaan sarsar jidhka dushiisa, qalabka toobinka saar soo nuug oo dhiig ka keen. Labada garab dhexdooda ka toob ninka.

2

toob: (ereydhawaaq) fardaha lagu yidhaa oo loola jeedo in uu raxanka ka nasto.

3

toob-ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah dharka ay haweenku xidhaan.

waa la naqliyay ✓

1

Tood: (Tood-ka) — (xoolo) neef aan si fiican loo faro barin oo dhib iyo shiddo lagu liso; aan hebed ahayn; toojo.

2

-tood: — Tooda.

waa la naqliyay ✓

1

tood¹: m.l.kh Neef irmaan oo aan la maali karin; toojo. la-mid: toojo.

2

tood²: (-tood) dk.lh.dh la-mid: tooda².

waa la naqliyay ✓

m. n. animal unused to being milked

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) neef ka carara lisida, aan si fiican loo farabbarin oo dhib lagu liso, aan hebed ahayn. Hashu waa tood. Dh: toojo.

waa la naqliyay ✓

1

(Toog-ta)

2

1. Liishaan; abbaar.

3

2. Arrin hagaagtey, meelmartay.

4

3. Kal; goor; mar.

5

4. In kol naas laga dhiijiyo; dhiiqsin.

6

5. Roob yar.

waa la naqliyay ✓

1

toog: m.dh (-go, m.l) 1. Kol; mar. 2. In kol naas laga dhiijiyo. 3. Roob yar.

2

tǫog: m.dh 1. Aqoonta liishaanka. 2. Arrin fulinteedu hagaagtay ama meelmartay.

waa la naqliyay ✓

1

m.dh (-go, m.l) 1. Kol; mar. 2. In kol naas laga dhiijiyo. 3. Roob yar.

2

tǫog: m.dh 1. Aqoonta liishaanka. 2. Arrin fulinteedu hagaagtay ama meelmartay.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. aiming (a weapon); good outcome, success

2

toog [feminine] n. turn, time (to do)

3

toog [feminine] n. shower, light rain

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) liishaan ama shiishtan. Dh: dhugtan.

2

toog -ta: (magac, dhedig, keli) arrin haggaagtay, arrin aad baahideedii ka baxday, meel martay.

3

toog-ta: (magac, dhedig, keli) qaab ka loo qaybsado biyaha ceel ama wax kale. Dh: miilo, madaysi, kal.

4

toog -ta: (magac, dhedig, keli) in kol naas laga dhiijiyo, toogtu waa qaab lisida naaslayda. Dh: dhiiqsin.

5

toog -ta: (magac, dhedig, keli) roob yar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qalab yar oo dhawr beytari lagu rido oo afka hore guluub bidhaama ku leh oo gacanqabsi ama madaxa lagu qaato oo wax lagu ifsado. Dh: karbuuno, bitijoor, toosh.

waa la naqliyay ✓

/tuuk/ (take, oo fal tagay ah). tool/tuul/ (n) 1. qalab (qalab, sida biinsada, dubbaha iwm) (n) 2. qof lugu adeegto.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Toon-ka) a) Miro (hohob, ...) is qabsaday oo duuban. b) Geela la tolo, saaladiisa isqabqabsata oo wax kuusan noqota.

2

2. (Toon-ta) a) Dhir urursan oo meel ku wada taal, oo dhul bannaani ku wareegsan yahay. b) Geed yar oo buruqdiisu yeelato ur aad u lifaaqoon. c) Buruqda geedkaas oo dhirta cunnada lagu darsado ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

toon¹: m.l 1. Miro is qabsaday oo dhuuban. 2. Geela la tolo, saaladiisa isqabqabsata oo wax kuusan noqota.

2

toon²: m.l (naxwe) Marka shay lagu dhawaaqayo codku wuxuu noqon karaa mid dheer ama mid gaaban ama mid dhexdhexaad ah.

3

toon³: m.dh 1. Dhir urursan oo meel ku wada taal. 2. Geed yar oo buruqdisu ka mid ah kuwa cuntada lagu darsado oo lagu carfiyo.

waa la naqliyay ✓

1

toon¹: m.l (naxwe) Marka shay lagu dhawaaqayo codku wuxuu noqon karaa mid dheer ama mid gaaban ama mid dhexdhexaad ah.

2

toon²: m.dh 1. Dhir urursan oo meel ku wada taal. 2. Geed yar oo buruqdisu ka mid ah kuwa cuntada lagu darsado oo lagu carfiyo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. bunch (of fruit)

2

toon m. n., (mass n.): round compact camel dung

3

toon [feminine] n. garlic

waa la naqliyay ✓

(Ton) All.Som. Allium sativum L. Liliaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) garlic (gaar-lik)

2

toon -ta: (n) tick forest ~ kayn

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geela la tolo saaladiisa isqabqabsata oo wax kuuskuusan noqota.

2

toon -ka: (magac, lab, keli) midho hohob iyo wixii la mid ah, isqabsaday oo duuban. Toonka midhaha kala furfur.

3

toon -ka: (magac, lab, keli) dhir urursan oo meel ku wada taal, oo dhul bannaani ku wareegsan yahay. Toonka ayuu u dhaw yahay gaadhigu.

4

toon -ta: (magac, dhedig, keli) geed yar oo badhidiisu yeelato ur kakan, lifaaqoon oo dhayal ku go'in, cuntadana lagu darsado dawo ahaana loo isticmaalo. Toon adoo cunay masjidka ha aadin.

waa la naqliyay ✓

1

toor¹: m.l 1. Beer iyo hilib la yar yareeyey oo la isku shiilay. 2. Bun duban, caano, daango iyo wixi lamida oo la isku daray.

2

toor²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Bun duban, caano, daango iyo wixi lamida isku darid. 2. Beer, hilib iyo xayr isku shiilid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Beer iyo hilib la yar yareeyey oo la isku shiilay. 2. Bun duban, caano, daango iyo wixi lamida oo la isku daray.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) awranaan ama laf dheeraan wiil u dhashay marka la tilmaamayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Toos-ka)

2

Qalqallooc iyo leexleexad la'aan; qummaati; hor; saani.

waa la naqliyay ✓

1

toos¹: m.l 1. (fk) T. u soco: qalqallooc iyo leexleexad la'aan u soco. 2. la-mid: toosid.

2

toos²: f.mg1 (-say, -stay) 1. Nafley hurdo ka kicid. 2. Wax aan qalqalooc lahayn noqosho. 3. Qalad, wanaag ku beddelid.

waa la naqliyay ✓

1

toos¹: m.l (fk) T. u soco: qalqallooc iyo leexleexad la'aan u soco.

2

toos²: f.mg1 (-say, -stay) 1. Nafley hurdo ka kicid. 2. Wax aan qalqalooc lahayn noqosho. 3. Qalad, wanaag ku beddelid. m.f.dh, toosid.

waa la naqliyay ✓

straight

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] (adv.): straightness; correctness; directness; straight

2

toos v. arise, wake up; rise, get up; become straight ~ correct

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (n) straight (ista-reeyt); direct (di-rekt) ~ saani

2

si toos ah: (adv) directly (di-rek-tali)

3

toos -ay / tay: (v) wake (weeyk); wake up; awaken (a-weey-fen); get up (get ap) ~ kac, istaag

waa la naqliyay ✓

1

Diretto

2

Direct

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hagaag, wax toosan noqo.

2

toos: (fal) hurdada ka kac. Dh: kac. Li: seexo.

3

toos: (fal) si aan baydhbaydh lahayn u soco; qun u soco.

4

toos-ka: (magac, lab, keli) qalqallooc, leexleexasho iyo weecweecad la'aan. Dh: qumaati, saani.

waa la naqliyay ✓

/tuwt/ (v) dhawaajin (dhawaaq ka keenid firinbi, hoon iwm).

waa la naqliyay ✓

1

(Toox-a)

2

Ballac; baaxad; ballaar;.

waa la naqliyay ✓

1

toox¹: m.l 1. Ballac, baaxada, ballaar. 2. la-mid: tooxid.

2

toox²: f.g1 (-xay, -xday) 1. Dhar ballac u cabbirid. 2. Qaanso boqon ku giijin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ballac, baaxada, ballaar. 2. la-mid: tooxid. torobosfeer m.l (juqraafi) Lakabada hoose ee gibilka, sida kuwa ka hooseeya toraatosfeerka, kuwaasoo ka soocan torobosfeerka, wuxuu dherer ahaan fidsanyahay 11 Km ilaa oogada dhulka ee jiidda dhexdhexaadka ah.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. width, breadth

2

toox v. measure the width (of cloth) with the forearm; (land, etc.); itemize

3

toox: v. curve, arch, bend, make into a curved shape ~ form

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal qaab u yeel, isku du'.

2

toox: (fal) (soo ~) soo goox; god oo nadooci.

3

toox-da: (magac, dhedig, keli) ballaadhan oo kala fidsan.

waa la naqliyay ✓

Masaafada u dhexaysa shayga labadiisa daraf ama baal Baacinta labada daan ee duleclka, dhumuca, ballarka iyo joogga ama dheererka shayga.

waa la naqliyay ✓

s.m. - jiir, doolli.

waa la naqliyay ✓

topo, n.m. - aragti guud; muxaadaro

waa la naqliyay ✓

1

(E) Bull;

2

(S) DIBI (S. c. m.; Dibi); Hawr (S. c. m.: Haur); Rái (S. m.; Rai)

waa la naqliyay ✓

s.m. - dibi.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey labo tilmaamood ama labo tixood xiriiriya (sida nin wanaagsan oo deeqsi ah; aqal weyn oo magaalo ku yaal; ama inoo sheega si kolkaas lagu sugan yahay (sida Cali oo buka; lo'dii oo cabtey); ama ulajeeddooyin kale abuura (isu eeg: wiilka kale iyo wiilka oo kale) ~ ee.

2

2. Xarafka o oo dheer; (ō).

waa la naqliyay ✓

xi. 1. (naxwe) Xiriiriye loo adeegsado in laysku xiro labo weer tabineed oo abyoon. Tusaale: “Cali waa nin wanaagsan oo deeqsi ah”, “Cali oo Xamar joogay ayaan la kulmay, adoo harsan waayay ma laguu soo harsaday?” 2. (naxwe) Xiriiriye isku xira laba fal oo isku mar la qabtay.

waa la naqliyay ✓

xi. 1. (naxwe) Xiriiriye loo adeegsado in laysku xiro labo weer tabineed oo abyoon. Tusaale: Cali waa nin wanaagsan oo deeqsi ah. Cali oo Xamar joogay ayaan la kulmay, adoo harsan waayay ma laguu soo harsaday? 2. (naxwe) Xiriiriye isku xira laba fal oo isku mar la qabtay.

waa la naqliyay ✓

1

conj. and

2

oo [conjunction] which, that; who; while

3

oo [feminine] n. OO, long O [digraph letter of the Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1) et, 2) ce qui, 3) ce que, 4) alors que.

waa la naqliyay ✓

1

(conjunction) used to connect words or phrase; and (andh)

2

oo: long vowel of the letter o of the Somali alphabet

waa la naqliyay ✓

1

(xidhiidhiye) isku xidha laba weedhood oo macnohoodu is uuxiyo. Itixaankii Af Soomaaliga waan galay oo waan ku guulaystay.

2

oo: (xidhiidhiye) xidhiidhiye isku xidha labo fal oo isku mar la qabtay.

3

oo: (ereydhawaaq) oo qayladhaan ah oo inta badan lagu celceliyo gaar ahaan kolka la cabsanayo amat wax laga yaabo ama la cabsado. Dh: uu uu

waa la naqliyay ✓

وَ، مَا

waa la naqliyay ✓

1

-to

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro oo ulajeeddada xoog sii saara, isagoo aan bedbeddelin; (sida: xalay, xalayto; berri, berrito; shalay, shalayto; hadhow, hadhowto; ...).

waa la naqliyay ✓

/tu/ (prep) 1. ku (ujeeddo, ku socota) 2. oo dhimman (kolka saacadda la sheegayo, sida ten to four afar-saac oo toban dhimman).

waa la naqliyay ✓

(qodob) xilliyeed ku dabakarma falkaabayaasha oo isagoon nuxurkoodii beddelin, ulajjeeddada sii xoojiya: xalay-xalayto, berri-berrito...

waa la naqliyay ✓

prp., u.

waa la naqliyay ✓

/buu/booing, booed; (v) 1. ku fooryid (qof khudbaynaya ama jilaa iwm)(v) 2. diidmo qayaxan (tusid ama ku qaylin)

waa la naqliyay ✓

/kuu/ (n) 1. cod dabacsan sida codka shimbiraha. (v) 2. cod dabacsan samayn, si dabacsan u hadlid

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-ooyay, -oysay) 1. (f.g) Wax jarid. 2. (f.g) Xaajo go'aan ka gaarid. 3. (f.g) Qaraabo saaxiib iyo wixi lamida xiriir u jarid. 4. (f.mg) Ka g.: tiro mid kale ka jarid (xisaab). 5. (f.mg) Ka g.: ilmo nuugmo ka joojin. 6. (f.mg) Ka g.: wax, wax kale ka leexin. 7. (f.mg) Ka g.: cid dambi ay gashay kajeebid. 8. (f.mg) Ku g.: meel wax ku xannibid. 9. (f.mg) Ku g.: hadal iyo wixi lamida xad gaar ah kujoojin. 10. (f.mg) La g.: wax ka baxsasho. 11. (f.mg) U g.: cida ballan kaga bixid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-ooyay, -oysay) 1. (f.g) Wax jarid. 2. (f.g) Xaajo go'aan ka gaarid. 3. (f.g) Qaraabo saaxiib iyo wixi lamida xiriir u jarid. 4. (f.mg) Ka g.: tiro mid kale ka jarid (xisaab). 5. (f.mg) Ka g.: ilmo nuugmo ka joojin. 6. (f.mg) Ka g.: wax, wax kale ka leexin. 7. (f.mg) Ka g.: cid dambi ay gashay kajeebid. 8. (f.mg) Ku g.: meel wax ku xannibid. 9. (f.mg) Ku g.: hadal iyo wixi lamida xad gaar ah kujoojin. 10. (f.mg) La g.: wax ka baxsasho. 11. (f.mg) U g.: cida ballan kaga bixid. m.f.dh, goyn.

waa la naqliyay ✓

v. cut (down ~ off ~ up)

waa la naqliyay ✓

1

-yey / goysay: (v) separate into parts; cut (kat);

2

u goo -yey / goysay: (v) break off. Ex: xiriirkii buu u gooyey; he broke off the relationship —kala goo -yey / say: (v) separate or secede

waa la naqliyay ✓

1

(fal) walax, in ka jar oo gamuun.

2

goo: (fal) xaajo go'aan ka gaadh.

3

goo: (fal) (ka ~) ilmo naaska jaqa, ka gudhi.

4

goo: (fal) (ka ~) wax, wax kale ka leexi.

5

goo: (fal) (ka ~) cid dambi ay gashay ka jeeb.

6

goo: (fal) ka meel wax ku xannib.

7

goo: (fal) kahadal iyo wixii la mid ah, xad gaar ah ku jooji.

8

goo: (fal) (kala ~) walax, labo qaybood u kala jar.

9

goo: (fal) ucid kale, ballan kaga bax.

waa la naqliyay ✓

1

Hoo!

2

1. Qabol; Qaado.

3

2. (Hoo-da) Waxsiin; deeq.

waa la naqliyay ✓

1

hoo¹: m.dh Siinta cid wax la siiyo.

2

hoo²: f.g1 (-ooyay, -oyday; -ooyi) 1. Cid wax loo soo taagay ama la siiyey qaadasho. 2. H.!: qabo!, qaado!

3

hoo³: f.g2 (-ooyay, -oysay) 1. Xoolo, dad iyo wixi lamida habeen meel bariisiin. 2. Xoolo, dad iyo wixi lamida hoy gelin. 3. Hanti aan deyn ahayn oo cid u baahan siin. la-mid: hoy², hoyi.

waa la naqliyay ✓