tol — Macnaha & Turjumaada

1

(Tol-ka)

2

1. Dad aan kala maarmin oo xiriirro badani isku xirayaan, sida wada degganaan, isku dhaqan iyo hidde iyo af ahaan, isku diin ahaan; hayb iyo taariikh wadaagid, ...

3

2. Qolo; qabiilo; reer.

4

3. Xigto; sokeeye; qaraabo.

5

4. Qaran.

waa la naqliyay ✓

1

tol¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad xiriir wada dhalasho amo sheegasho ka dhexeeyo. 2. Qaran.

2

tol²: f.g1 (-olay, -oshay) 1. Laba wax oo kala go'an ama kala dillaacsan wax is kula qabasho. 2. Hal ilmo diiddey qallacid.

waa la naqliyay ✓

1

tol¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad xiriir wada dhalasho amo sheegasho ka dhexeeyo. 2. Qaran.

2

tol²: f.g1 (-olay, -oshay) 1. Laba wax oo kala go'an ama kala dillaacsan wax is kula qabasho. 2. Hal ilmo diiddey qallacid. m.f.dh, tolid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. kinsman, distant relative; clan, tribe, descent group; nation

2

tol: v. sew, bind together

waa la naqliyay ✓

1

-ay / toshay: (v) sew (soow); seam (siim); stitch (istiij); sew together with thread

2

tol -ka: (n) tribe (ta-raayb); tribesman or tribeswoman; clan (kalaan); tribespeople (taraaybiz-pii-pool); ethnic group

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hal toojo ah dhashida ka qallax.

2

tol: (fal) meel jeexan, dun iyo irbad ku kab; dun iyo irbad qaadoo maradaa kaa jeexantay ku tol ama dawaar ku tol. Dh: dawaari. Li: dillaaci, furfur.

3

tol: (fal) qasab, muquuni. Hasha ku tol ilmaha ay diidayso.

4

tol -ka: (magacwadareed) dad qolo keliya ka soo wada jeeda. Dh: qolo, qabiilo, xigto, sokeeye, jifi.

waa la naqliyay ✓

قريب

waa la naqliyay ✓

1

(Ablaawa-ha)

2

Qof aan tol lahayn: aan taariikhdiisa la aqoon.

waa la naqliyay ✓

1

(Abwaan-ka)

2

1. (qof) laamo badan oo cilmi aqoon weyn ku leh ama u leh siiba dhaqanka iyo ilbaxa tolka; waaya-arag; waxyaqaan; buuni.

3

2. (*) Buug ama buugag laamaha aqoontoo dhammi ku urursan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Af-ka)

2

1. Xubinta nafleydu cunnada ka cunto oo bushimaha iyo carrabka iyo ilkuhu ku yaalliin.

3

2. Ereyada iyo ulajeeddooyinkooda; hadal dhan oo tol isku garto oo ku wada hadlo, oo wax ku qabsado.

4

3. Dhinaca birtu wax ka gooyso.

waa la naqliyay ✓

1

(Afti-da)

2

1. Arrin ama qaanuun, in la oggolaado ama la diido darteed, dadweynaha ama tolka loo bandhigo.

3

2. Farriin.

waa la naqliyay ✓

1

(Ajnebi-ga)

2

Tol kale ah; shisheeye.

waa la naqliyay ✓

1

(Badhan-ka)

2

Geed, wax yar ah, oo xalleefsan oo wareegsan oo dhexda daloollo ku leh, oo dharka lagu kor tolo oo inta ilaha (daldaloollada) laysu suro, dacallada isku qabta oo isku xira; guluus.

waa la naqliyay ✓

1

(Bah-da)

2

1. In hooyo wada dhashay; tol; qolo.

3

2. Gob; (sida: bah iyo beel.

4

3. (°) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo.

waa la naqliyay ✓

1

* (Barlammaan-ka)

2

1. Shirka mudaneyaasha tolku doorto, oo sharciyadana dejiya, siyaasada dowladdana dusha ka ilaaliya.

3

2. Golaha ama aqalka mudaneyaashu ku shiraan (ama baarlammaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Boqor-ka)

2

1. Nin tol ama qaran u taliya; madaxa boqortooyada.

3

2. Dhuub maro ah oo faraq leh oo dumarku dhexda ku xirto.

waa la naqliyay ✓

1

(Canshuur-ta)

2

Lacag, boqolkiiba in, hantida laga baxsho oo dowladda la siiyo, danaha guud oo tolka (qaranka) dartood; ammaan; sedo; (ama cashuur).

waa la naqliyay ✓

1

(Ciyi-ga)

2

1. Gargaar; xoolaggooyo.

3

2. Hilib, qoladii wax qalataa deriska u qaybiso.

4

3. Xarad rarada ama weelka la tolayo lagu dhigo.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Colguri-da) Naagta la qabo oo dhibta iyo dagaalka badan.

2

2. (Colguri-ga) Dagaal iyo colaad tolka gudihiisa ka kaca; dagaal sokeeye.

waa la naqliyay ✓

1

* (Dalkummar-ka)

2

Xaashiyo rasmi ah oo buug qaabki leh oo dawladi dadkeeda dalal shisheeye u socdaalaya u goyso; waxay caddaynayaan haybta iyo tolka qofka. Qofkii sitaa wuxuu dalkiisa iyo dalalka shisheeyahaba ka mudan yahay in la dhawro oo xumi iyo dhibba laga ilaaliyo. Baasaboor

waa la naqliyay ✓

1

(Dalxiis-ka)

2

Dal shisheeye ama kan tolka gudihiisa oo soo arkid iyo raaxaysi loo tago.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Daruur-ka) Tolmo kabaha iyo lammooyinka, kd., serjiyada lagaga tolo, qurux iyo si ayan u furfuran darteed; rigrigo.

2

2. (Daruur-ta) Dhibco biyo ah oo yaryar oo ciiddaas ah oo inta isu yimid ishu qabato, oo cirka dhexdiisa hehaaba haya: kolkay dhulka fadhido waa ciiryaamo ama dhedo.

waa la naqliyay ✓

1

(Daruurid-da)

2

Daruur (tolmo) u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhexroor-ka)

2

Labo maro oo laysku tola hayo, cad saddexaad oo dhuuban oo la dhexgeliyo oo lagu tolo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhii-sha)

2

Weel la tolo ama geedaha laga qoro oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoon-ta)

2

1. Haan biyood oo weyn.

3

2. Tol; qolo.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Duluc-a) Dhuub ama daliig ama xarig yar oo dharka qaarki iyo kolayada, kd.t afkooda tolan la dhexgeliyo oo lagu roorsho kolka la xirayo.

2

2. (Duluc-da) a) Danta iyo ulajeeddada dhabta ah oo hadalka lagu hadlayaa u dhaca hayo. b) Waxa buug ama sheeko ama hadal kale ku saabsan yahay; ulajeeddo.

waa la naqliyay ✓

/tooyl/ (n) 1. shaqo-adag (shaqo dhabar-jab ah) (v) 2. shaqayn (xoog-u shaqayn shaqo dhabar-jab ah qabasho) (v) 3. luudid (si tabar daro ah u socosho).

waa la naqliyay ✓

v.tr., xooji, xoogso.

waa la naqliyay ✓

/tooldh/ (v) (tell, oo fal tagay ah).

waa la naqliyay ✓

m. n. tailor

waa la naqliyay ✓

tôle, n.f. - xabis; jeel

waa la naqliyay ✓

1

de: tailor

2

initial: t

3

lx: tole

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

syn: harqaanle

7

key: tole

waa la naqliyay ✓

/towl/ (n) 1. canshuur jid-marid (canshuur laga qaado isticmaalidda waddo, buundo iwm) (n) 2. khasaare (siiba dhibaatada meel asiibta, sida dhimasho, dhaawac iwm) (n) 3. garaacidda gambaleelka (siiba dhawaqa yar ee gambaleelka).

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-toshay, -tolatay) Laba wax oo kala go'an ama kala dillaacsan wax iskula qabsasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kaa dilaacay ama kaa jeexmay oo lagu leeyahay isku gayso oo tolo.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) erey lagu kexeeyo dibada kolka lagu qodayo oo soco la mid ah. Dh: hol.

waa la naqliyay ✓

1

-to

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro oo ulajeeddada xoog sii saara, isagoo aan bedbeddelin; (sida: xalay, xalayto; berri, berrito; shalay, shalayto; hadhow, hadhowto; ...).

waa la naqliyay ✓

/tu/ (prep) 1. ku (ujeeddo, ku socota) 2. oo dhimman (kolka saacadda la sheegayo, sida ten to four afar-saac oo toban dhimman).

waa la naqliyay ✓

(qodob) xilliyeed ku dabakarma falkaabayaasha oo isagoon nuxurkoodii beddelin, ulajjeeddada sii xoojiya: xalay-xalayto, berri-berrito...

waa la naqliyay ✓

prp., u.

waa la naqliyay ✓

bol, n.m. - qaafiri yar; baaquli yar; fujaan yar

waa la naqliyay ✓

1

(Col-ka)

2

1. Dad badan oo dagaal raba.

3

2. Aan is jeclayn; is neceb; colaadi ka dhexayso.

4

3. Dad; duul.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal m.l) 1. (u) Koox dad ah oo hubeysan. 2. Laba qof ama ka badan oo isu haya dareen nacayb iyo isdiidmo ku jiro. 3. (u) Koox dad ah oo shaqo ka dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal m.l) 1. (u) Koox dad ah oo hubeysan. 2. Laba qof ama ka badan oo isu haya dareen nacayb iyo isdiidmo ku jiro. 3. (u) Koox dad ah oo shaqo ka dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

m. n. enemy, antagonist, opponent; warriors, band

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a hostile force; enemy (enami); foe (/bo); opponent (opoonant)

waa la naqliyay ✓

1

Nemico

2

Enemy

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dad iyo wixii la mid ah oo aan isjeclayn; dad isneceb oo colaadi ka dhaxayso.

2

col -ka: (magac, lab, keli) dad; duul; qoon.

3

col-ka: (magac, lab, keli) dad duullaan ah oo dagaal u socda. Dh: guluf.

waa la naqliyay ✓

col, n.m. - Kaladhka shaadhka (Shaatiga); Koodhka iwm Gudub; Koore;

waa la naqliyay ✓

1

de: enemy, antagonist, opponent; warriors, band

2

lx: col

3

pd: (-ka)

4

ps: n4-m

5

key: col

waa la naqliyay ✓

حَصْم، عَدُوّ

waa la naqliyay ✓

fol, adj. - waali.

waa la naqliyay ✓

1

(Go-sha)

2

1. Dharka dumarka qaarki, sida marsiinada, inta laabta iyo naasaha iyo caloosha qarisa, gacanta midig hoosteedana ka furan; nabas.

3

2. (oogo) dhexda iyo lugtu kobtay isaga soo dhowaadaan; dhinac.

4

3. Dhul ku yaal webi dhinacyadiis.

5

4. Dhul qaniin leh.

6

5. Buuraha dhinacyadooda aan soo baxsanayn ee xagga gudaha isugu riixan.

7

6. Dhul dib u ceshan oo baddu soo gudaggasho; khoori; gacan: guho. 7. (Gol lahaan) ulajeeddo; u wadasho: dan; muraad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Nafleyda labadeeda dhinac oo jilicsan. 2. Dhul geedo badan oo qaniin leh oo xoolaha daaqaa ku jirradaan. 3. Daaddegga buuraha. 4. Cudur xoolaha ku dhaca oo ay ka qaadaan gendiga. 5. Foorad. 6. Maryaha dumarka oo la maraarsado laabkooda hore oo caloosha ku abbaaran; nabas. 7. G. lahaan: ujeeddo; dan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Nafleyda labadeeda dhinac oo jilicsan. 2. Dhul geedo badan oo qaniin leh oo xoolaha daaqaa ku jirradaan. 3. Daaddegga buuraha. 4. Cudur xoolaha ku dhaca oo ay ka qaadaan gendiga. 5. Foorad. 6. Maryaha dumarka oo la maraarsado laabkooda hore oo caloosha ku abbaaran; nabas. 7. G. lahaan: ujeeddo; dan.

waa la naqliyay ✓

f. n. side (of body); river bank; foot of a hill; slope; thick forest; fold ~ pleat in a woman's dress

waa la naqliyay ✓

-gosha: (n) 1. a dense growth of trees or forest. 2. riverbank. 3. love handle ~ ganac, goljilic, xulus

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) jidhka inta bogga ah ee laabta ilaa dhabta isku xidhan. Ilmaha gosha ku qabo.

2

gol -sha: (magac, dhedig, keli) dhul dib u ceshan oo ay baddu soo dhexgasho. Goshaa waxaa ku soo caaryey nibiri.

3

gol-sha: (magac, dhedig, keli) dix yar oo buur kor u gasha; laagta buur ku taalla.

4

gol-sha: (magac, dhedig, keli) nafleyda labadeeda dhinac oo jilicsan.

5

gol-sha: (magac, dhedig, keli) dhul geedo badan oo qaniin leh oo xoolaha daaqaa ku jirradaan.

6

gol-sha: (magac, dhedig, keli) daaddegga buuraha.

7

gol-sha: (magac, dhedig, keli) cudur xoolaha ku dhaca oo ay ka qaadaan gendiga.

8

gol -sha: (magac, dhedig, keli) maryaha dumarka oo la maraarsado laabkooda hore oo caloosha ku abbaaran. Dh: nabas.

9

gol-sha: (magac, dhedig, keli) (~ lahaan) dan; ujeeddo.

waa la naqliyay ✓

1

de: side (of body); river bank; foot of a hill; slope; thick forest; fold ~ pleat in a woman's dress

2

lx: gol

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f

5

key: gol

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-olay, -oshay) Wax isku dayid; tijaabin.

waa la naqliyay ✓

v. try, attempt, test (out)

waa la naqliyay ✓

(fal) diirka ka qaad. Dh: diir.

waa la naqliyay ✓

1

de: try, attempt, test (out)

2

lx: hol

3

pd: (holay / hoshay)

4

ps: v1=

5

key: hol

waa la naqliyay ✓

1

(Kol-ka)

2

1. Waa; waqti; jeer.

3

2. Mar; kow.

waa la naqliyay ✓

1

kol¹: m.l 1. la-mid: kal 1. (kolal, m.l) Waqti, jeer; mar. Tusaale: “Cali kol baan arkay”. 2. K.ba: mar walba. 3. K.ka: haddaba, sidaas darteed. 4. K.kiiba: isla waqtigii. 5. K.naba ama k.laba: si kastaba; dhab ahaan. 6. Waa k. iyo laba: marmar buu dhacaa.

2

kol²: xi. K.ka ama k.kii: erey lagu xiriiriyo weer waqtiley ah. Tusaale: “Kolka uu geelu oomo ayuu olol badnaadaa.”

waa la naqliyay ✓

1

kol¹: m.l 1. la-mid: kal 1. (kolal, m.l) Waqti, jeer; mar. Tusaale: Cali kol baan arkay. 2. K.ba: mar walba. 3. K.ka: haddaba, sidaas darteed. 4. K.kiiba: isla waqtigii. 5. K.naba ama k.laba: si kastaba; dhab ahaan. 6. Waa k. iyo laba: marmar buu dhacaa.

2

kol²: xi. K.ka ama k.kii: erey lagu xiriiriyo weer waqtiley ah. Tusaale: Kolka uu geelu oomo ayuu olol badnaadaa. xi., kolka. xi., kolkii.

waa la naqliyay ✓

m. n. time, instance, occasion; period of time

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) time (taaym) ~ wakhti, mar. Ex: hal kol; one time. kol walba; every time

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) waa; waqti; wakhti, mar.

2

kol: (xidhiidhiye) erey lagu xiriiriyo weer waqtiley ah.

waa la naqliyay ✓

1

bw: goor, waqti, jeer, kal

2

de: time, instance, occasion; period of time See also: kolba, kolka, kolma (etc.)

3

lx: kol

4

pd: (-ka Pl: kolal (ka))

5

ps: n4-m-time

6

syn: mar

7

key: kol

waa la naqliyay ✓

1

ool¹: m.l/dh Degaan; reer meel wada yaal.

2

ool²: f.mg1 (-lay, -ooshay) 1. la-mid: aal 2. Socod, geeddi iyo wixi lamida ka baaqasho. 2. Ka o.: wax helitaankooda ka quusasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-lay, -ooshay) 1. la-mid: aal. 2. Socod, geeddi iyo wixi lamida ka baaqasho. 3. Ka o.: wax helitaankooda ka quusasho. m.f.dh, oolid.

waa la naqliyay ✓

1

v., neg., simple past tense: there was none (in a place)

2

ool imperative v., sg. be (in a place)

waa la naqliyay ✓

-ay / ooshay: (v) there is; it is ~ yaal. Ex: buuggii guria ma ool; the book was not at the house

waa la naqliyay ✓

1

(fal) degganow oo safar ka baaqo. Maanta ool berri ayaad tegiye. Dh: negow.

2

ool: (fal) wax meel dhaqdhaqaaq la'aan yaal ahaw.

3

ool -sha: (magac, dhedig, keli) reero meel wada yaal. Dh: degmo; degaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Qol-ka)

2

Qaybaha guriga mid kamid ah oo afar derbi dhexdood ah, korkana ka awdan; qoolad.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) Qaybaha uu guri u qaybsamo middood oo aan ahayn musqusha iyo jikada. la-mid: qawlad, qoolad, qowlad.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) Qaybaha uu guri u qaybsamo middood oo aan ahayn musqusha iyo jikada. la-mid: qawlad, qoolad.

waa la naqliyay ✓

m. n. room; hall

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [plural qolol-ka] room (ruum) ~ maqsin

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) maqsinnada uu aqalku ka kooban yahay mid ka mid ah. Dh: qurfo, maqsin. Wa: qolal.

waa la naqliyay ✓

1

de: room; hall

2

lx: qol

3

pd: (-ka Pl: qolal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: qol

waa la naqliyay ✓

غُرْفَةَ حُجْرَةً

waa la naqliyay ✓

f.g1 (solay, soshay) 1. Hilib iyadoo aan weel iyo biyo la isticmaalin dab ku bislayn. 2. Biyo ku harraad-belid. la-mid: sal³.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-olay, -oshay) 1. Hilib iyadoo aan weel iyo biyo la isticmaalin dab ku bislayn. 2. Biyo ku harraad-belid. m.f.dh, solid. la-mid: sal.

waa la naqliyay ✓

v. grill, toast, roast

waa la naqliyay ✓

-ay / soshay: (v) roast (roost); broil (barooyl); grill (giriil); charcoal grill, barbecue ~ dub

waa la naqliyay ✓

(fal) 'hilib, iyo wixii la mid ah' holaca dabka ku bislay, ku dub. Sol hilibka sakaarada.

waa la naqliyay ✓

sol, n.m. - ciid

waa la naqliyay ✓

1

de: grill, toast, roast

2

initial: s

3

lx: sol

4

pd: (solay)

5

ps: v1=tr

6

key: sol

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dun xariir ah oo maryaha lagu qurxiyo. 2. T. ah: qof aad u marqaansan ama u sarqaansan.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax soo dhergay oo buuxa. Tal ayaan joogaa oo ma rabo casho. Dh: tel.

2

tal-ka: (magac, lab, keli) talada iyo arrinta la isla gorfeeyo oo lagu heshiiyo. Talka way ku qaateen is raac oo tallaahiya e.

waa la naqliyay ✓

1

(Tel-ka)

2

Seri; xasaw.

waa la naqliyay ✓

m.l Seri; xasaw.

waa la naqliyay ✓

m. n. shiny metallic thread; tinsel

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dun xaasaw ah, oo dharka qaarkii ama alaabo kalaba lagu qurxiyo. Tel baa lagu muunadeeyey macawista Cabsiiye. Dh: seri, xasaw.

waa la naqliyay ✓

tel, adj. - sida

waa la naqliyay ✓

1

de: shiny metallic thread; tinsel

2

initial: t

3

lx: tel

4

pd: (-ka Pl: telel (ka))

5

ps: n4-m

6

see: seri

7

key: tel

waa la naqliyay ✓

inter. - hoo!

waa la naqliyay ✓